18 Shilde 2019, 12:29 1086 0 Oqshantaı Dınara MYŃJASARQYZY

 «Jastar elespen ómir súrmeýi tıis»

Elbasy N.Á. Nazarbaev ótken jylǵy 5 qazandaǵy Joldaýynda bıylǵy jyldy – Jastar jyly dep jarııalaǵan edi. Sebebi, elimiz jastardyń búgini men bolashaǵyna qamqorlyq jasaýdy óz saıasatynyń negizgi máni dep sanaıdy.

Kez kelgen memlekette adamnyń ómir súrýi men damýyna múm­kindik beretin úsh alyp kúsh bar, olar – bilim, jumys jáne baspana ekeni sózsiz. Elbasy dál osy negizgi faktorlarǵa erekshe nazar aýdartyp, olardyń ózektiligine toqtaldy. Qazaqstannyń úsh iri qalasynda jumys isteıtin jastardy jylyna myńǵa jýyq pátermen qamtý, jastar bıznesin qoldaýdy 20 myń grantqa kóterý, Jastar startaptaryn qoldaý Qoryn qurý, stýdent-volonterlardyń shákirtaqysyn kóterý, jas ǵalymdardyń jobalaryn qarjylandyrý, stýdenttik qurylys qozǵalystaryn damytý, sonymen qatar, jas otbasylarǵa qoldaý kórsetý – bul tek Jastar jylynda ǵana emes, odan keıingi jyldary da tıimdi sharalar qabyldaýdy talap etetin basty máseleler bolyp qala bermek.

«Memlekettik jastar saıasaty týraly» zańda jastar saıasatynyń maqsaty – jastardyń rýhanı, mádenı, bilim alyp, kásibı tolyqqandy damýy, sheshimder qabyldaý proesine qatysýy, oıdaǵydaı áleýmettenýi jáne olardyń áleýetin eldi odan ári damytýǵa baǵyttaý úshin jaǵdaılar jasaý ekeni kórsetilgen.

Elbasy óziniń «Táýelsizdik dáýiri» atty kitabynda: «Meniń oıymsha, bizdiń jastar elespen ómir súrmeýi tıis. 2012 jyldyń shildesindegi «Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty maqalamda Qazaqstannan tys jerde jumaq joq ekenin, esh jerde, álemniń eshbir elinde bárine birden ıe bolý múmkin emestigin, týǵan Qazaqstanda eńbek etip, óz áleýetterin júzege asyrýlary qajet ekenin atap kórsettim. Men jas urpaq úshin tıimdi áleýmettik lıftiler qurý jáne óz betinshe ómir súrýge, yntaly eńbekke daǵdylaný júıesin qalyptastyrý qajettiligine erekshe toqtaldym», – dep jazady.

Elbasy óz Joldaýlarynda jastar saıasatyn jetildirý boıynsha irgeli tapsyrmalar bergen, óıtkeni jastar qoǵamnyń bir bóligi retinde memlekette mańyzdy ról atqarady. Jastardy jumyspen qamtý máselesi elimizde basty nazardaǵy másele ekeni belgili. Osy túıtkildi joıý úshin «Dıplommen aýylǵa», «Bıznestiń jol kartasy», «Jumyspen qamtý-2020», «Árbir otbasyna «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý», «Joǵary bilim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jastardyń jataqhanadaǵy jaǵdaıyn jaqsartý», t.b. baǵdarlamalar qolǵa alynyp, júzege asyrylyp jatyr.

Búgingi Qazaqstan – qalyptasqan memleket, úlken geosaıası mańyzy bar el. Biraq eń bastysy – ol orasan zor áleýeti jáne órkendeıtin bolashaǵy bar el. Qazaqstannyń 10-15 jyldan keıin qandaı bolatyny kóp  jaǵdaıda múldem jańa jaǵdaılarda bilim alyp jatqan stýdentterge, jastarǵa tikeleı baılanysty.

«Qazaqstandyq jol-2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» joldaýynda Elbasy jastarǵa erekshe ról beriletin is-qımyldardyń naqty jobasyn usynǵan bolatyn. Biz básekege qabiletti jáne kásibı sheberligi joǵary mamandar retinde kórgimiz keledi. Búgingi tańda jańa bilim meńgerý jáne jaqsy mamandyq alý birinshi orynǵa shyqty. Bilim uzaq merzimdik «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń asa mańyzdy basym mindetteriniń biri dep tanylady. Memleket aldyna qoıǵan álemdegi eń ozyq 30 eldiń qataryna kirý mindetin júzege asyrý isinde bilim salasy eleýli ról atqarady.

Qazaqstan qoǵamynda aıtarlyqtaı ózgeshe, múldem jańa zııatkerlik tap: jańa baǵdar ustanǵan, qundylyq ustanymdary utymdy ekonomıkalyq is-qımyldar arqyly tabysqa jetýge baǵyttalǵan jastar taby qalyptasty. Soǵan baılanysty óziniń respýblıka jastarymen kóptegen kezdesýlerinde N.Á. Nazarbaev: «Ár adamnyń boıyna jumys isteı bilý, oqyp-úırene bilý, ómir súre bilý, qazirgi álemde ómir súre bilý qasıetin sińirý kerek», – dep jıi eskertedi. Atap aıtqanda, Elbasy 2015 jyly sáýirdiń 10-ynda Astanada «Elbasymen birge – jańa jeńisterge» degen jastar forýmynda: «Sender ekonomıkanyń keńestik júıesin jáne órkendeýimizdiń sol zamanǵy qıyn bastaýy bolǵan kezdi bilmeıtin táýelsizdiktiń alǵashqy urpaǵysyńdar. Sonymen qatar sender jahandyq álem jaǵdaıynda ómir súrip jatqan alǵashqy urpaqsyńdar, sondyqtan sender órkendeýimizdiń talaptaryn barynsha aıqyn túsinýge tıissińder», – dedi. Sondaı-aq, ol: «Búgingi tańda kóptegen jetistikterimizdiń nátıjesinde Qazaqstan damyǵan elderdiń alǵashqy otyzdyǵyna kire alatyn jaǵdaıǵa jetti. Is júzinde biz ekonomıkanyń damý serpini, birqatar ónerkásiptik kásiporyndar, aýyl sharýashylyǵy, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne basqadaı salalar boıynsha osy elderdiń qataryndamyz. Endi biz álemdegi jetekshi elderdiń ekonomıkasyna halyqtyń ómir súrýiniń naqty deńgeıi jáne sapasy jaǵynan teńesýge tıispiz. Ol úshin, JIÓ kólemi, ár qazaqstandyqqa eseptegende, damyǵan elderdegi shamadan eki ese artyq bolýǵa tıis», – degen oıyn jetkizdi. Osy forýmda Elbasy jastardyń nazaryn ǵalamdyq báseke ǵasyrynyń: «Ózger, áıtpese taıyp tur!» degen qatań ustanymy bar ekenine aýdardy. Al bul talap eń joǵarǵy mindetterdi naq osy jastardyń aldyna qoıady, óıtkeni jas kezinde adam jańa jaǵdaılarǵa tez beıimdeledi.  Búgingi kúni jastar saıasatyn júzege asyrýdyń memlekettik ustanymyn aıqyndaıtyn mańyzdy qujattar: «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik jastar saıasaty týraly» QR Zańy jáne «Qazaqstan 2020: bolashaqqa jol» Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik jastar saıasatynyń 2020 jylǵa deıingi tujyrymdamasy týraly QR Úkimetiniń 2013 jylǵy 27 aqpandaǵy qaýlysy Elbasynyń bastamasymen qabyldanǵan. Bul normatıvtik qujattar memleket damýynyń qazirgi kezeńinde memlekettik jastar saıasatyn qalyptastyrýdyń jáne júzege asyrýdyń quqyqtyq negizderin aıqyn belgileıdi. Atalǵan qujattardy oryndaý maqsatynda Qazaqstanda jastar arasyndaǵy úderisterdi basqarýdyń jańa ınstıtýttyq úlgisi qurylǵan. Oǵan Qoǵamdyq damý mınıstrligi qurylymynda 2018 jyly Jastar jáne otbasy jónindegi komıtet, al óńirlik deńgeıde Jastar saıasaty máseleleri jónindegi basqarma jatady. Sonymen qatar, 2013 jyly qurylǵan «Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵy Memlekettik jastar saıasatyn damytý isindegi mańyzdy qadam bolyp sanalady. Onyń atqaratyn qyzmeti – jastardyń básekege qabiletin kóterý jáne olardy Qazaqstandy jańǵyrtý úderisine tartý maqsatynda Memlekettik jastar saıasaty ınstıtýtyn ǵylymı-taldamalyq jáne aqparattyq keńes berý qyzmetimen qamtamasyz etý. Taǵy bir asa tarıhı mańyzy bar oqıǵa 2016 jyl jeltoqsannyń 1-inde Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti kúnine arnalǵan, Elbasynyń qatysýymen Astanada jastardyń kezekti forýmynyń ótýi boldy. Forýmǵa Qazaqstannyń barlyq óńirlerinen 1000-nan astam adam, onyń ishinde kásipkerler, ónerkásiptiń ártúrli salalary qyzmetkerleri, ǵalymdar, stýdentter, tanymal sportshylar jáne iri jastar uıymdarynyń kóshbasshylary qatysty. Osy forýmda sóılegen sózinde Elbasy N.Nazarbaev elimiz úshin táýelsizdik tańy atqan tusta memlekettilikti qalyptastyrý jolynda oryn alǵan qıyndyqtar jaıynda baıandady, forýmǵa qatysýshylardyń nazaryn respýblıkada jastardyń óz qabiletterin tanytýy úshin berilgen biregeı múmkindikterge, zaman sharttaryna jáne qarqyndy ózgerip jatqan álem talaptaryna saı keletin sapaly bilim alýdyń mańyzdylyǵyna aýdardy. «Jas urpaqqa qamqorlyq, onyń qazirgi ómiri men bolashaǵy úshin qam jeý qashanda meniń saıasatymnyń basty maǵynasy bolǵan. Árbir jas qazaqstandyqtyń jaqsy bilim alatyn, otbasyn quratyn, jeke turǵyn páterge ıe bolatyn múmkindigi bar», – dedi ol.

Jastar – kez kelgen memlekettiń eń belsendi bóligi, qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi. Sondyqtan el tiregi – jastar ekenin áste esten shyǵarmaǵan abzal.

 Dınara Dúrmán 

Tegter Jastar jyly

Sońǵy jańalyqtar