5 Shilde, 12:01 614 0 Ádebıet "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

Erden QAJYBEK: MINISTRDI ShATASTYRǴAN

Erden QAJYBEK, A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory:

– Mádenıet jáne sport mınıstriniń sózine keler bolsaq, oǵan termın máselesin baıqaýsyzda aıtqyzyp jibergen sııaqty. Oǵan osydan bes-alty jyl burynǵy málimetterdi berip, shatastyrǵan. Mınıstr soǵan baılanysty keshirim surap, óziniń sózin usynys retinde aıtylǵanyn túsindirdi. Eshkim taban astynda termınderdi aýystyra salmaıdy. Ol máseleni sheshetin úlken bastyqtar emes. Sebebi termınderdiń jasalýy, usynylýy, qoldanylýy eshqandaı buıryqpen, saıası sheshimmen rettelip ne bekitilmeıdi. Termınderdi qoldanýǵa usynys jasaıtyn ǵalymdar bolsa, qoldaıtyn, qoldanatyn halyq. Dúnıejúzinde solaı.

Qazirgi kezde termınder máselesinde joǵarydaǵydaı sheshimderdiń shyǵýyna ǵalymdar kináli emes, kerisinshe, ondaı bastamalarǵa qarsy. Bir jaǵynan, bul máselege halyqtyń óre túregelip, qarsylyq bildirgeni de durys boldy. Sebebi tildiń ıesi halyq qoı!

Jalpy, termın máselesinde bizde KSRO zamanynan qalǵan ádet bar. Mysaly kompıýter, skaner, prınter sózderin ózgertýge bolmaıdy solaı ataý kerek degen sekildi. Bul orys tiliniń prınıpi ǵoı, olar sol sózderdi aǵylshynshadan ózgertpeı alǵan. Al aǵylshyn tilimen týystas franýz, nemis, ıspan, ıtalıan tilderin qarasańyz, bireýi de kompıýter, skaner, prınter sózderin olaı atamaıdy. Biz de sol ustanymda bolsaq, nesi artyq? Internetti «ǵalamtor», gımndi «ánuran» dep keremet aýdaryp aldyq emes pe? Tilge sińip ketti, jurt esh tosyrqamastan qabyldap, paıdalanyp ketti. Bul – termındi qazaqylandyrýda ǵalymdarymyzdyń eren eńbegin, sátti izdenisterin kórsetedi. Demek, termınderdi qazaqshalaý isin tek qana qoldaý kerek. Ol tildiń myqtylyǵyn da, úzdiksiz damyp jatqanyn da kórsetedi. Tek onymen mamandar aınalyssyn.

Sońǵy jańalyqtar