20 Maýsym, 15:10 472 0 Bilgenge marjan "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

Semeı – Qazaq rýhanııatynyń bir oshaǵy

Iá, Semeı – Qazaq rýhanııatynyń bir oshaǵy, Ulylar mekeniniń, Uly bastamalardyń kúre ta­myry. QAzirgi tańda Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy ekinshi oryndy alyp jatqan Ertistiń eki jaǵasynda ornalasqan iri qala táý­el­siz Qazaqstannyń týrıstik saıahat núktesine aınalar rýhanı ortalyǵy bolýǵa ábden laıyq.

Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý baǵyty boıynsha: «Qazirgi medıamádenıetti sýyryla sóıleıtin «sheshender» emes, ómirdiń ózinen alynǵan shynaıy oqıǵalar qalyptastyrady» – degenine súıensek, naǵyz rýhanı jańǵyrýdyń qaınar kózi de, núktesi de Semeı emes pe?! Ulylardyń úni, batyrlardyń tuıaǵynyń izi qalǵan qasıetti Semeı qamqorlyqqa bólenip, rýhanı- memorıaldyq qoryq murajaıy ispettes derbes týrıstik qalaǵa aınalsa, ár tasy men túıir topyraǵy sonaý tarıhtan syr shertip sóılep qoıa berer edi. Oǵan dálel – Semeı qalasynda tuńǵysh irge kótergen mádenı-rýhanı oshaqtar.

Negizi 1718 jyly birinshi Petrdiń shyǵys jerine jáne Ertis óńirindegi bekinisterine qorǵan salý týraly jarlyǵy boıynsha Semıpalat bekinisi bekitildi. «Semeı» sózi – kóne túrki tilinde «kıeli meken» degen maǵynany bildirse, «Alash» sózi – túrki tilinde baýyrlas, qandas, týys degen maǵynany beredi. Iaǵnı, Semeı, Alash ataýy – tutas túrki dáýirinde qalyptasqan eń ejelgi ataýlardyń biri. Semeı – mol ónimdik bazasy bar iri mal sharýashylyq aımaǵynyń ortalyǵy boldy. Soǵys aldyndaǵy jyldary qalada iri óndiris oryndary salynyp, bes jyldyqtyń iri qurylysy et konservi kombınaty ashyldy, ol elimizdegi tamaq ónerkásibi jónindegi qýatty ónerkásipterdiń biri boldy. Sanaly ǵumyrym Semeıde qalyptasqan soń ba, ózime sondaı ystyq qalanyń qazirgi qaýqarsyz qarııa keıpin kórgen saıyn sharam qalmaı, janym jaı tappaıdy. «Qasıet qarapaıym bolady» degendi jıi aıtatyn qarııalar sózin janyma medet tutamyn da, «qasıetti baǵalaýymyz kerek qoı» dep oılaımyn.

Sóz túıininde aıtaıyn degenim, qaı zamanda da batysqa qarap ilip ala jónelgish boldyq. Máskeýde Arbat bar dep Qazaqstannyń úlken qalalarynyń barlyǵynyń demalys oryndaryn Arbat ataıtyn boldyq. Al nege Qazaqstannyń Semeıin Sankt-Peterbýrgpen teńes­tire almaı júrmiz?! Qalaı degenmen de rýhanııatqa tolyp, tunyp turǵan Semeı qazaq mádenıetiniń oshaǵy bolýǵa bek laıyq qoı.

Nuraı Tólegenova,

Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik

ýnıversıtetiniń stýdenti

Sońǵy jańalyqtar