20 Maýsym, 14:50 663 0 Óndiris Dınara MYŃJASARQYZY

«Adam-Zat» – ómir jaıly tolǵanys

Teatr qorjyny jańa qoıylymmen tolyqsa, bul ujymnyń kásibı jaǵynan tolysqanyn bildiredi. Repertýaryn jańartyp, kórermenge qajetti dúnıeni usyna bilý de úlken eńbek. Ǵ.Músirepov atyndaǵy qazaq memlekettik akademııalyq balalar jáne jasóspirimder teatry jańa qoıylymnyń tusaýyn kesedi degendi estip, biz de tamashalaýǵa asyqtyq. Bul joly óner ujymy álemdik ádebıettiń jaýharyn sahnalaýdy jón kóripti.

Belgili ýkraın dramatýrgy Marııa Ladonyń «Ochen prostaıa ıstorııa» atty tyrnaqaldy shyǵarmasyn álem­dik jaýhar dep aıtý artyq pa, joq pa, bilmeımin, biraq buǵan deıin Reseı, AQSh jáne TMD, Eýroodaq elderinde, dálireginde álemniń 36 memleketiniń teatrynda joǵary deńgeıde sahnalanǵan pesa óz baǵasyn alyp úlgergen. Endi mine, bul pesanyń jelisi boıynsha ázirlengen «Adam-Zat»  spektakli qazaq teatrynyń repertýaryna enip otyr. Pesany qazaq tiline tárjimalaǵan – Qujyrǵalı Tóleýishov, qoıýshy rejısseri – Danııar Bazarqulov, qoıýshy sýretshi – Tamara Ohıkıan (Grýzııa).

Qoıylym ádettegi kórip júrgen spektaklderden múlde ózgeshe bas-taldy.

Adamzat, qorshaǵan orta, pendeshilik, taǵy basqa tula boıymyzdy kún saıyn shyrmap alatyn jaıttardy kóz aldyńyzǵa ákele otyryp, san alýan suraqqa jaýap izdeýge shaqyrady. Bul kádimgi buıyǵy jatqan aýyldaǵy eki otbasynyń basyndaǵy kúıbeń tirshilik. Baqýatty turatyn qojaıyn men onyń qorasyndaǵy úı janýarlarynyń aıtys-tartysy. Birde qojaıynnyń qyzy sińiri shyqqan ári ishimdikke áýes kórshiniń ulynan ekiqabat bolyp qalady. Ony estigen ákesi qalaǵa baryp, jasandy túsik jasatýǵa májbúrleıdi. Alaıda, oǵan qoradaǵy átesh, qoshaqan, ıt, jylqy aralasyp, qyzdy bul qylmystan arashalap qalýǵa tyrysady. Úı janýarlarynyń adammen til tabysyp, aınalany ózinshe tanyp, ózinshe pikir qalyptastyrýy spektakldiń erekshe qubylysy deýge bolady. Adam balasynyń ómirinde oryn alyp jatqan oqıǵalardy syrttaı tarazylap, bir-birine degen zulymdyq qarym-qatynasyna kýá bolǵan úı janýarlary aqyl men sana bergen bizge qaraǵanda ádiletti dersiń. Árqaısysynyń óz paıymy bar. Olar da adam balasynyń boıyndaǵy qasıetterge ıe bolyp, solar sııaqty sezingisi keledi. Keıde qanat jalǵap, alysqa ushqandy armandaıdy. Bir sát aýqymdy másele jóninde pikir almasyp, keıbir túıtkilge bas qatyrady. Jasandy túsik degen ne? Kishkentaı náresteni óltirý naǵyz qylmys emes pe? Qoıylymnyń shymyldyǵy jabylǵansha oıyńyzdan «Nege?» degen suraq ketpeıdi. Osy syndy adamnyń qoly baryp jatqan túrli árekettiń sebebi men saldaryn izdeýge talpynady. Tipti, olar adamdar úshin ólýge daıyn ekenin aıtyp báıek. Biraq sát saıyn jaýyzdyq áreketke baratyn adam úshin ózin qurbandyqqa shalýdyń qajeti bar ma? Túptiń túbinde, adamǵa jany ashyp, quraq ushyp júrgen qoshaqan da qojaıynynyń jarq-jurq etken pyshaǵynyń júzine iligedi. Budan keıingi kórinis naǵyz oı salarlyq. O dúnıege barǵan qoshaqan ózi armandaǵandaı perishte keıpinde oralyp, onda jumaq pen tozaqtyń bolatynyn jáne jumaqqa jaqsylyq jasap jarysqan jandar ǵana keletinin aıtady. Shyndyǵynda, perishteni tek bala men janýarlar ǵana kóre alady. Bir qyzyǵy, qoıylymda úı janýarlarynyń áńgimesi Ańsardyń ákesine ǵana estiledi. Áıeli ómirden ótken soń, jalǵyzdyqtan qusa bop, iship ketken ol náresteniń ómirge kelýin qup kórip, jasandy túsik jasatýǵa qarsy bolady. Ómirge sábı kelý úshin bir adam o dúnıelik bolýy kerek degen pálsapa bar. Osyny sana-sezimimen túısingen áke bolashaq nemeresiniń jaryq dúnıe esigin ashýy úshin ózin qurban etýi biraz suraqqa jaýap bergendeı. Mahabbat, adamgershilik, senim, ómir men ólim týraly tolǵanys. Adamnyń basy – Allanyń «doby». Qaıda aparsa sonda qalasyń. Bári de bir Allanyń qudyretindegi sharýa. Pendeniń ómiri pendege ǵana táýeldi emes. Kim-kimdi de ornyna qoıatyn, táýbesine keltiretin Allanyń ózi.

Qoıylym rejısseri Danııar Bazarqulovtyń aıtýynsha, spektakldiń túpki ıdeıasy – túsik jasatýǵa qarsylyq. «Qoıylymnyń ereksheligi – formasynda. moııa shektelgen, oıǵa qurylǵan. Adam qandaı jaǵdaıǵa tap bolyp, sharasyz, dármensiz kúı keshse de, eshqashan tirshilik ıesin óltirýge quqy joq. Sebebi Alla qursaqqa náreste bitirse, ol perishte dúnıege kelýi kerek. Sondaı-aq, ata-ana men bala arasyndaǵy qarym-qatynas ta sóz bolady. Ókinishtisi, qazir biz bir-birimizdi tyńdamaımyz, estimeımiz. Kez kelgen túıtkildi aqylǵa salyp, sheshýge bolatyny jaıynda, ár adamnyń tańdaý erki óz qolynda ekenin bile bermeımiz. Mine, kórermen qoıylym astarynan osyny ańǵarady», – deıdi rejısser.

Bul premeraǵa úlken daıyndyqpen kelgen teatr ujymy qoıylymnyń ǵumyry uzaq bolatynyna senimdi. Teatr dırektory Azamat Satybaldy: «Premera – ińgálap dúnıe kelgen náreste ispettes. Onyń ústine bul osy ujymǵa basshylyqqa kelgendegi alǵashqy debıýtim. Toǵyz aı tolǵaǵy jetken dúnıeni qoıýdyń aldynda da kóp oılandyq. «Kórermen jańa stıl, jańa baǵyttaǵy spektakldi qalaı qabyldaıdy?» dep qobaljydyq. Biraq búgingi kórermen qyraǵy, kózi ashyq. Eń bastysy, kórkemdik deńgeıi joǵary, sapaly dúnıe usynsań, bári de túsinedi» degen pikirin bildirdi.

 

Dınara Myńjasarqyzy

 

 

Sońǵy jańalyqtar