6 Maýsym 2019, 16:32 631 0 Bilim "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

Saryaǵashta júıeli bilim bar

 

Qazir bilim berýdiń sandyq jáne sapaly deńgeıi men túrleri san alýan bolǵan shaqta, bilimniń qadir-qasıeti men qudiretin joǵaltyp almaýdy umytpaǵan jón. Bilim shyn máninde, uly kúsh ekendigin árbir jas erekshe sezingeni abzal. Bul oraıda Túrkistan oblysyndaǵy Saryaǵash aýdanynda sońǵy jyldary aıtarlyqtaı sapaly bilimge qol jetkizilip keledi. Óıtkeni tárbıe men bilim egiz. Sondyqtan da bala bilimdi bolǵanymen, tárbıe salasy aqsap jatsa, onda eshqandaı nátıje bolmaıdy.  «Bul oraıda bizde eki sala da jaqsy jolǵa qoıylǵan. Aýdannyń bilim berý mekemeleri oqý men tárbıege bólek qaramaıdy. Sondyqtan da biz jaqsy kórsetkishterge qol jetkizip kelemiz. Árıne, tárbıe talbesikten dep jatady. Biraq bilim berý uıymdarynyń da balany tárbıeleýde róli óte úlken. Óıtkeni oqýshy ýaqytynyń biraz bóligin mektepte ótkizedi. Sondyqtan aýdan mektepterin tárbıege qatysty ıgi sharalar kóp ótkiziledi», – deıdi bizben áńgimesinde Saryaǵash aýdandyq bilim bólimi basshysy Baýyrjan Qurbanáliuly Maırıhov.

Aqıqatyna kelsek, buzaqy balalar qaıdan shyǵady? Eń aldymen otbasydan durys tárbıe almaǵandyqtan. Mundaı jaǵdaı aragidik oryn alyp jatsa, tek qana muǵalimderdi, bilim salasyndaǵylardy kinálaý kezdesedi. Bul durys emes. Muǵalim jas urpaqty bilimdi etip shyǵarady ári  tálimdi tárbıe beredi.

Bala qashan da zaman kóshinen qalmaýy kerek. Ol úshin árkez ozyq tehnologııany qoldanyp, sabaq barysy qyzyq ótkeni durys. Bul oraıda Saryaǵash aýdanynyń mektepteri mýltımedııalyq jabdyqtar men qurylǵylardy  qoldanady. Onyń ústine bilim men ǵylym salasynda Elbasynyń tapsyrmasyna oraı  qabyldanǵan «ıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy bar. Bul jóninen Saryaǵash aýdanynyń bilim berý uıymdary kósh basynda dese de bolady. Atap aıtar bolsaq, «Kúndelik» elektrondy jýrnalyna aýdan mektepteri 100 paıyz qosylǵan. Pedagog qyzmetkerler, ata-analar men oqýshylar atalǵan júıege tolyqtaı tirkelgen. «Kúndelik» elektrondy jýrnalyna ený kórsetkishi boıynsha aýdannyń bilim bólimi oblysta alǵashqy oryndy ıelenedi. Mine, munyń ózi aımaqta bilim salasyna kóp kóńil bólip jatqanyn kórsetedi.

«ıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda «Túrkistan oblysy bilim berý proesin avtomattandyrý týraly» buıryqqa sáıkes, jumys.sinsen.kz  pılottyq jobalary engizildi. Joba aıasynda aýdannyń bilim berý uıymdaryndaǵy bos jumys oryndaryna kadrlardy qabyldaýdyń jańa júıesin engizý, bilim berý uıymdarynyń daıyndyq toptary men birinshi synyptaryna qabyldanatyn oqýshylardy qabyldaýdyń jańa júıesi mekter. kz saıty arqyly júrgizilýde. Osy júıeni iske asyrý maqsatynda aýdandyq bilim bólimi barlyq mektepterdi is-shara jasady. Aýdandaǵy №141 Tolybaı batyr atyndaǵy jalpy  orta mektebiniń bazasynda jumys.sinsen.kz  saıty boıynsha jumys júrgizýge arnalǵan ortalyqtandyrylǵan kabınet ashyldy. Búgingi tańda atalǵan  saıt boıynsha aýdannyń 76 bilim berý uıymdaryndaǵy jalpy 545 bos jumys oryndary tirkeldi. Sondaı-aq, osy ýaqytqa deıin jalpy 283 maman óz dıplomdaryna sáıkes  jáne odan basqa 159 kishi tehnıkalyq jumyskerler jumysqa qabyldandy.

– Sońǵy jyldary 200-den astam muǵalimder zeınetkerlikke shyqty. Olardyń ornyna jas mamandardy qabyldadyq. Jyl ótken saıyn mektep tabaldyryǵyn attaıtyn oqýshylardyń da  sany artty. Óıtkeni, demografııalyq ósimi joǵary. Jyl saıyn týý kórsetkishi artyp keledi. Buryn bir otbasynda 8-9 baladan bolsa, qazirgi kezde olardyń sany 10-12 jetti. Demek, aýdanda áleýmettik-turmystyq jaǵdaı jaqsardy degen sóz. Bul árıne kóńil qýantady. Onyń ústine aýdan ákimi Qaırat Ábdýalıev bizdiń salaǵa kóp qamqorlyq tanytyp keledi, – deıdi Saryaǵash aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Baýyrjan  Maırıhov.

Rasynda da  isker basshy retinde tanylǵan Qaırat Amangeldiuly qazirgi ýaqytta aýdan ekonomıkasyn damytyp otyr. Halyqtyń da ál-aýqaty jaqsaryp keledi. Jumyssyz otyrǵandar óte az. Aýdan ákimi bilim salasyna da barynsha kómektesýde. Sondyqtan da bolar, aýdan oqýshylary UBT-dan  joǵary kórsetkishke qol jetkizýde.

Jalpy  aýdandaǵy bilim salasynyń barǵan saıyn jaqsaryp kele jatqanyn myna bir derekter aıqyndap-aq turǵandaı. 2015 jyldy oqý jylyn mektep bitirýshiler 70,8 ballmen aıaqtasa, 2018 jylǵy kórsetkish 74,2 ekenin aıta ketken jón. 2018 jyly UBT synaǵynda eń joǵary kórsetkishti saryaǵashtyq jas túlek aldy. №16 Panfılov atyndaǵy jalpy orta mektebiniń bitirýshi túlegi Aqerke Tastan eń joǵary 139 ball aldy. Bul árıne Saryaǵash aýdany úshin eń joǵary kórsetkish.

Árıne, Saryaǵash sonshalyqty alystaǵy aýdan emes. Shymkentten 2,5-3 saǵattyq qana jerde. Órkenıettiń ortasy. Búkil aýdannyń bilim berý mekemeleri qajetti oqýlyqtarmen qamtamasyz etilgen. Qysqasy, bar balanyń oqýyna múmkindik jasalǵan. Bir ǵana mysal, «Kóshbasshy pedagog-2018» baıqaýy nátıjesinde №142 mekteptiń bastaýysh  synyp muǵalimi 10 mıllıon teńgelik jeńil avtokóliktiń sertıfıkatyn jeńip aldy.

 

Meıramgúl SYBAN

 

Tegter Saryaǵash

Sońǵy jańalyqtar