30 Mamyr, 10:42 343 0 Ishki saıasat Dınara MYŃJASARQYZY

«NURLY JER» BAǴDARLAMASYNYŃ USTYNY NE?

Turǵyn úı máselesi qashanda ózekti. Elimizde «7-20-25» jańa baǵdarlamasy iske qosylǵaly beri bul kóp qoıylatyn suraqtar qatarynda. Buǵan deıin «7-20-25» jáne «Nurly jer» baǵdarlamalary bir ýaqytta qatarynan jumys istep, bir-birine kedergi keltirmegen-di.

Is júzinde solaı ma? Buǵan qalaı qol jetkizildi? «Nurly jer» baǵdarlamasyna qandaı ózgerister engizildi? Alda qandaı da bir ózgerister bola ma? 2017 jyldan beri iske asyrylyp jatqan «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy men 2018 jylǵy shildede bastalǵan «7-20-25» ıpotekalyq baǵdarlamasy bir-birine kedergi keltirmeıdi, kerisinshe, qatarynan jumys isteý arqyly azamattarǵa turǵyn úı jaǵdaılaryn jaqsartýǵa jańa múmkindikter beredi, máselen: 1) «7-20-25» baǵdarlamasynyń maqsaty – halyqqa tómengi paıyzben jańadan salynyp jatqan turǵyn úılerden páter satyp alýǵa ıpoteka berý. Bul arzan resýrstardyń mehanızmi. Onyń negizgi sharttary: resmı kirisi bar árbir jumys isteıtin azamatqa 20% aspaıtyn mólsherde bastapqy jarnamen 25 jylǵa deıingi merzimge, 7 paıyzdyq mólsherlemen ıpotekany rásimdeý. 2) Sonymen birge, «Nurly jer» memlekettik turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasynyń maqsaty – onyń 5 mindetin oryndaý arqyly halyqtyń turǵyn úı máselesin keshendi sheshý: Satyp alý quqyǵynsyz jaldamaly turǵyn úı qurylysy, Nesıelik turǵyn úı salý, Jeke turǵyn úı qurylysyn damytý, Jeke qurylys salýshylardy turǵyn úı qurylysyna yntalandyrý, Kvazımemlekettik sektor sýbektilerin tartý arqyly turǵyn úı qurylysyn júrgizý.

Úkimettiń 2018 jylǵy 22 maýsymdaǵy qaýlysymen «Nurly jer» baǵdarlamasyna birqatar ózgerister engizildi. «7-20-25» engizilýine baılanysty turǵyn úı baǵdarlamasynan qol qoıylǵan kelisimsharttar boıynsha sýbsıdııalar tóleý jónindegi mindettemelerdi saqtaı otyryp, azamattardyń ıpotekalyq nesıelerin sýbsıdııalaý baǵyty alyp tastaldy (jeńildetilgen ıpoteka boıynsha 3 myńnan astam adam baspana satyp aldy). Jańa turǵyn úı kólemin ulǵaıtý jáne qurylys kóleminiń artýyn qamtamasyz etý maqsatynda turǵyn úı qurylysy aýdandaryna ınfraqurylym qurylysyn qarjylandyrýdy ulǵaıtý jóninde sharalar qabyldandy. Baǵdarlamaǵa jeke qurylys salýshylardyń belsendi qatysýy úshin ákimdikterge salynǵan nysandardy satyp alý quqyǵy berilýde. Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń salymshylaryna da, ekinshi deńgeıli bankterdiń (EDB) klıentteri úshin de nesıelik turǵyn úıdi satý qarastyrylǵan. Memlekettik jáne memlekettik emes kásiporyndarǵa ózderiniń jumyskerlerin qoldaýǵa múmkindik beretin normalar qarastyrylǵan. Mundaı uıymdar jumyskerlerine turǵyn úı alýǵa qaryz bere alady, sonyń ishinde bastapqy jarna retinde de bere alady. Bul muǵalimderdiń, dárigerlerdiń jáne memlekettik qyzmetkerlerdiń turǵyn úı máselelerin sheshýge kórsetiletin eleýli kómek bolmaq. Osy jaǵdaılardyń barlyǵy ákimdikter salyp jatqan qoljetimdi baǵalyq parametrler esebinen ıpotekalyq baǵdarlamanyń damýyna úlken serpin beredi (bir sharshy metri úshin 140–180 myń teńge, salynyp bitken turǵyn úı banktiń salymshylaryna 3 aı ishinde satylady jáne satylmaǵan úılerdiń qalǵany EDB klıentterine satylady).

Bul baǵdarlamalardy salystyrýǵa bolmaıdy, olar birin-biri tolyqtyryp, túrli sanattardaǵy azamattardyń turǵyn úı máselelerin sheshýge arnalǵan. Sonymen qatar, baǵdarlamalardyń basty aıryqsha erekshelikteriniń biri – sharalardy qarjylandyrý máseleleri. Eger «Nurly jer» baǵdarlamasynda qarjylandyrýdyń barlyq kózderi – bıýdjettik qarajat, jeke ınvestıııalardy tartý jáne halyqtyń qarajaty qarastyrylsa, al «7-20-25» ıpotekalyq baǵdarlamasy aıasynda qurylǵan «Baspana» ıpotekalyq kompanııasy ekinshi deńgeıli bankterge qarjy salýmen aınalysady. Eki baǵdarlama da turǵyn úıge muqtaj jáne ózderiniń turǵyn úıleri joq barlyq tólemge qabiletti azamattarǵa úı satyp alýǵa múmkindik beriledi. Sonymen birge, halyqtyń az qamtylǵan, áleýmettik osal toptaryna «Nurly jer» baǵdarlamasynda satyp alý quqyǵynsyz jaldamaly úı berý jáne ákimdikter jelisi boıynsha qymbat emes nesıelik úı qurylysy qarastyrylǵan.

Árıne, suranys usynysty qalyptastyrady. Búgingi tańda ákimdikterde resmı tirkelgen azamattardyń sany 492,5 myń adamdy quraıdy, al TÚQJB-da turǵyn úı depozıtteri bar adamdardyń sany – 1 mln-nan asady. Sonymen birge joǵaryda atalǵan kezekterde tirkelmegen turǵyn úıge muqtaj azamattar da bar. Byltyr «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda 49,7 myń turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, onyń ishinde 20,5 myń – jeke úı jáne 29 myń páter – kópqabatty úılerde berildi. Odan bólek taǵy 54 myń turǵyn úı salý josparlandy. 5 jyl ishinde Ulttyq Banktiń 1 trln teńgeni tartýy arqyly halyqqa jańa turǵyn úıdi satyp alý úshin 66 myńnan astam nesıe berý kózdelgen (esepteý kezinde bir ıpotekanyń ortasha somasy 15 mln tg dep qabyldandy).  «Nurly jer» baǵdarlamasynyń mehanızmderin ózektilendirý boıynsha joǵaryda atalǵan sharalar turǵyn úı qurylysyn yntalandyrýǵa jol ashady.

Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń málimdeýinshe, jańa turǵyn úı baǵdarlamasy iske qosylǵannan keıin bólimshelerdegi klıentter sany birneshe esege ósken. Olardyń eń úlkeni Nur-Sultan men Almatyda kúnine 1500-1900 klıentke qyzmet kórsetedi. Qazirgi tańda TÚQJB keńes alý úshin túrli quraldar men tásilderdi usynýda, tikeleı bankke barýdyń qajeti shamaly. «Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń Astana qalasyndaǵy bólimshelerinde «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha keńes berý men ótinimderdi qabyldaýdan ózge, «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda nesıe berý jáne rásimdeý jumystary júrgizilip jatyr.

 

T.Tólegen

Tgter Nurly jer

Sońǵy jańalyqtar