16 Mamyr, 15:48 269 0 Ádebıet Ahmet ÓMIRZAQ

FIZIK QALAMGERDIŃ SATIRALYQ MURASY

Bir mamandyq ıesiniń ekinshi bir salamen aınalysýy tarıhta bar nárse. Alaıda jaratylystaný ǵylymdary salasynyń mamany ádebı shyǵarma jazyp, sóz ónerinde óz izin qaldyryp jatýy – sırek kezdesetin oqıǵa sanalady.

QazUÝ-dyń túlegi, ǵylymı dıssertaııasyn Tomsk qalasynda qorǵap, Qazaq polıtehnıkalyq ýnıverstıtetinde stýdentterge dáris bergen, fızıka ǵylymynyń kandıdaty Maǵrıpa Jylqybaeva qazaqtyń talantty qyzdarynyń biri edi. Ol ózge salada eńbek etse de, qalamgerlik qabiletin tanytyp, satıralyq shyǵarmalary men túrli taqyryptaǵy tanymdyq maqalalaryn jarııalap otyrdy.

Bıyl Almatydaǵy «Mereı» baspasynan fızık ǵalym Maǵrıpa Jylqybaevanyń «Jalǵasy bar utys» dep atalatyn kitaby jaryq kórdi. Kitapqa búkil ómirin ǵylym men qalamgerlikke arnaǵan Maǵrıpa Shójeǵulqyzynyń sońǵy elý jyl kóleminde jazǵan satıralyq týyndylary toptastyrylǵan.

«Qorshaǵan ortamyzda alýan túrli zattar kóp. Bıosferadaǵy tirshilik ıeleri de san túrli. Sol álemniń qoınaýyndaǵynyń bárin qazirgi biz jandy jáne jansyz nárseler dep, jiktep qoıdyq. Tehnıkanyń bári jansyzǵa jatary belgili. Al endi mashınanyń búkil bólshekteri birge kelip jınalǵanda sizge qyzmet etetin «jandy kólikti» shyǵaryp beredi. Tereńge úńilip, tóńirekke oılana qarasańyz, jandy-jansyz dúnıeniń bárinde de dybysy bar, olardyń aıtyp turǵan áńgimesi de jetkilikti. Biraq bizdegi kórer kóz ben solardy estıtin qulaqtyń kúsh-qýaty tómendeý. Osy kemshilikti ashyq moıyndap, qorshaǵan dúnıedeginiń tilin uǵýǵa tyrysyp kórelik. Sonda baryp shyndyqty sezinesiń. Shyndyq degeniń jikteýge kelmeıtin jalǵyz dana. Búkil ádebıette sol shyndyqtyń qorǵaýshysy satıra. Satıranyń kórkem ádebıette bolýy – shyndyqtyń jalaýy zańǵar bıikte jelbirep turǵan sulý ekenin kórsetedi», – dep jazypty avtor kitaptyń alǵysózinde. Bul – kitaptaǵy shyǵarmalardyń anyq sıpaty.

Kitap «Saıtannyń saqaly», «Bárińniń aıtqanyńa qosylamyn», «Sholaq myltyq» degen úsh bólimnen turady. Ǵalym satırıktiń zaman shyndyǵyn ótkir de kórkem tilmen beınelegen syqaq áńgimeleri, ýytty qaljyń, maǵynasy tereń mysaldary bilim kókjıegińdi keńeıte túsedi.

Kitap – óner ıesiniń murasy. Demek, «Jalǵasy bar utys» ta ǵalym Maǵrıpa Shójeǵulqyzynyń artynda qalǵan iz. Fızık-ǵalymnyń ádebı shyǵarmalary óziniń bólekshe pishin-mazmunymen oqyrmandardy qyzyqtyrary anyq.

Ahmet JUMAǴALIULY

Sońǵy jańalyqtar