16 Mamyr 2019, 15:14 805 0 Suhbat Ásel ÁNÝARBEK

Qaırat SAQ: JÝRNALISTER ÁRKEZ HALYQTYŃ MÚDDESINE QYZMET ETÝI TIIS

Qaırat SAQ, L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti

Jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetiniń dekany,

Qazaqstan Jýrnalıstıka akademııasynyń akademıgi

 

– Mamyr aıynyń basynda álemde baspasóz bostandyǵy kúni atalyp ótiledi. 1991 jylǵy mamyrda Namıbııa astanasynda barlyq memleketterdiń úkimetterin baspasóz bostandyǵy men onyń demokratııalylyǵyn qamtamasyz etýge shaqyrǵan «Vındhýk» deklaraııasyna qol qoıylǵan bolatyn. Siz jýrnalıstıka teorııasyn zertteýshi ǵalym retinde ulttyq baspasózdiń erkindigi jaıly salystyrmaly túrde áńgimelep berseńiz. 

– Jýrnalıstıkada sóz bostandyǵy, baspasóz erkindigi óte mańyzdy. Bul – qoǵamnyń aqparattyq erkindiginiń naǵyz kepili. Sol sebepti biz baspasóz bostandyǵyn qamtamasyz etýimiz kerek.

Ár nárseniń máni salystyrý arqyly ashylady. Keńes zamanynda baspasózge enzýra boldy. Patshalyq Reseı kezindegi ahýal da osyndaı edi. Al táýelsizdik alǵannan keıin Ata zańymyzdyń 20-babynda enzýraǵa tyıym saldyq jáne árkimniń óziniń qalaǵan aqparatyn alýyna quqyq berdik. Iaǵnı, bizdiń elimizde zań boıynsha baspasóz erkindigi qamtamasyz etildi. Biraq onyń júzege asýy óz deńgeıinde dep aıta almaımyz. Onyń birinshi sebebi qoǵamdyq sananyń ózgermeýimen baılanysty dep oılaımyn. Iaǵnı, Keńes zamanyndaǵy sana táýelsizdik kezeńinde de óziniń ámirin júrgizýde. Sanany ózgertý qıyn, ábden jaltaq bolyp qalǵan sana bir kúnde ózgerip kete almaıdy. Sondyqtan, kezinde ábden taıaq jegen zııalylar qaýymy ádilin, shyndyǵyn aıtýǵa kelgende qaımyǵady. Mundaı jaǵdaıda adamdardyń ishki enzýrasy jeńip ketedi.

Ekinshiden, baspasózdiń erkindigin qamtamasyz etý úshin jýrnalıster ekonomıkalyq táýelsizdikke umtylýy kerek edi. Baspasóz ekonomıkalyq jaǵynan táýelsiz bolsa, ıaǵnı, ózin-ózi qarjylandyra alsa, onyń táýelsiz aqparat berý múmkindigi artady. Qazir bizdiń eldegi aqparat quraldarynyń basym bóligi memleket bıýdjetinen, ıa bolmasa jekelegen baı-baǵylandar tarapynan qarjylandyrylady. Sondyqtan, ekonomıkalyq jaǵynan táýeldi bolyp tur.

Degenmen, salystyrmaly túrde aıtsaq, Keńes zamanyna qaraǵanda baspasóz bostandyǵy kósh ilgeri ozdy. Qazir árkimniń jeke pikirin aıtý múmkindigi artty. Baspasózdiń menshik ıeleri ózgerdi. Buryn barlyǵy tek memlekettik menshiktegi baspasóz bolsa, qazir jeke menshiktegi baspasóz de kóbeıdi. Ártúrli partııalardyń, qarjylyq toptar men qoǵamdyq uıymdardyń gazet-jýrnaldary bar. Osynyń ózi bizde baspasóz bostandyǵy bar ekenin kórsetedi.

Men negizi jýrnalıstıkany oppozıııalyq, memlekettik dep bólýge qarsymyn. Jýrnalıstıka birtutas bolýy kerek. Ol árkez halyqtyń múddesine qyzmet etýi tıis. Memlekettiń múddesin kózdeıtin baspasóz halyq úshin qam jemeıdi dep aıta almaımyz. Oppozıııalyq baspasóz de solaı bolýǵa tıis. Ókinishke qaraı, bizde birjaqtylyq oryn alatyny jasyryn emes. Memlekettik baspasóz de halyqtyń oıyndaǵy, kóńilindegi pikirdi, sózdi aıtýǵa mindetti. Oppozıııalyq dep júrgen baspasózimiz de halyqtyń múddesi turǵysynan bıliktiń oń isterin de kórsetýi qajet. Jýrnalıstıka qaı zamanda, qaı kezeńde bolsa da halyqqa qyzmet etetin derbes áleýmettik ınstıtýt deıtinimiz sondyqtan. Jýrnalıstıkanyń múddesi bireý: halyqqa shynaıy aqparat taratyp, halyqtyń aqparattyq suranysyn qamtamasyz etý.

– Siz basqaryp otyrǵan bilim ordasy, ıaǵnı EUÝ-diń Jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýlteti – Qazaqstanda jýrnalıster daıarlaıtyn ortalyqtyń biri ǵana emes, biregeıi. Tolaǵaı tabystaryńyz bar. Osy oraıda, jetisterińizdiń syryn ashsańyz. Sonymen birge keıingi kezderi qulaǵymyz shalyp júrgen «jýrnalısterdi arnaıy oqytýdyń qajeti joq» degen pikirge BAQ salasyna kásibı mamandar daıarlap otyrǵan jetekshi ujymnyń basshysy retinde oıyńyzdy bilgimiz keledi.

– Ýnıversıtetimizde jýrnalıstıka mamandaryn daıyndaý 1995 jyldan júzege asa bastaǵanymen, jeke dara fakýltet bolyp ashylǵanyna kelesi jyly 10 jyl tolady. Osy 10 jyl ishinde fakýltetimiz úlken asýlardan asyp, bıikterdi baǵyndyra aldy. Qazir respýblıkada ǵana emes, TMD elderinde de jýrnalıst mamandaryn daıarlaýdyń biregeı ortalyǵyna aınaldy. Respýblıkamyzda maman daıyndaý boıynsha saraptama jasaıtyn Táýelsiz agenttikterdiń reıtıngisinde aldyńǵy oryndamyz. Bul reıtıngti jasaýda táýelsiz agenttikterdiń sarapshylary ártúrli krıterıılerge mán beredi. Sonyń ishinde fakýltet túlekteriniń tabysty jumysqa ornalasýyna, olardyń jetistikterine, materıaldyq-tehnıkalyq bazamyzǵa, professor-oqytýshylar quramyna, olardyń sapasyna qaraıdy. Odan bólek akademııalyq utqyrlyq boıynsha shetelde bilim alyp jatqan shákirtterimizdiń jetistikteri, sondaı-aq shetelden bizge kelip oqyp júrgen bilim alýshylardyń sany men sapasy eskerile otyryp reıtıng jasalady. Mine, biz sol reıtıngte birinshi oryn alyp júrmiz. Qazir fakýltetimizde 4 mamandyq boıynsha mamandar daıyndaýdamyz. Olar: jýrnalıstıka, qoǵammen baılanys, baspa isi jáne saıasattaný mamandyǵy. Bul mamandyqtyń qaı-qaısysy týraly aıtsaq ta, aýyzdy qur shóppen súrtpeımiz. Bizdiń fakýltetten túlep ushqan bilim alýshylarymyz jumysqa ornalasý jaǵynan da jaqsy kórsetkish kórsetýde. Tabysty jumys istep, ózderin úlken jetistikterimen kórsetip jatqan shákirtterimiz kóp.

Al endi «jýrnalıstıka mamandaryn arnaıy oqytýdyń qajeti joq» degen pikirge oıyssaq, onymen múlde kelispeımin. Búginde buqaralyq aqparat quraldaryn basqaryp otyrǵan, jetekshi jýrnalıst bolyp júrgenderdiń deni jýrnalıstıka fakýltetinde 4-5 jyl oqyǵan kásibı mamandar. Jýrnalısterdi ýnıversıtetterde arnaıy daıarlaý qajettigi damyǵan elderdiń ózinde baıaǵyda dáleldengen. Qazir álemniń qaı eline barsańyz da, joǵary oqý oryndarynda jýrnalıstıka fakýltetteri bar ekenine kóz jetkizesiz. Alpaýyt el sanalatyn Amerıkanyń ózinde jýrnalıster ýnıversıtetterde daıarlanady. Batys Eýropadaǵy damyǵan elderde de jýrnalıst kadrlary ýnıversıtetterde arnaıy oqytylatynyn kórip júrmiz. Olar ábden zerttep, jýrnalısterdi ýnıversıtetterde daıarlaý qajettigine kóz jetkizgen.

Jýrnalısterdiń moınyndaǵy jaýapkershilik óte úlken. Eger jýrnalıster sol jaýapkershilikti arqalap alyp júre almasa, ol elde damý bolmaıdy, ol elde ártúrli qıynshylyqtar týyndaıdy. Sondyqtan da, jýrnalısterdi ýnıversıtetterde daıyndaý qajet. Al «alýan túrli kýrstar arqyly jýrnalıst daıyndap alamyz» deý orynsyz. Kýrstar arqyly BAQ tehnıkasyn úıretýge bolar, biraq bilim kókjıegin keńeıtý múmkin emes. Al jýrnalıst bolý úshin bilim men ıntellektiń bolýy asa mańyzdy. Sodan keıin jaýapkershilikti sezine alatyndaı ózindik kózqaras, ózindik pozıııa kerek. Onyń bári tereń bilim arqyly keledi.

Biz basqalardyń qateliginen sabaq alýymyz kerek. Kórshimiz Ózbekstanda jańaǵydaı shıki pikirlerdiń saldarynan kezinde jýrnalıstıka fakýltetteri jabylyp, BAQ mamandaryn qysqa kýrstar arqyly daıalaý júzege asqan edi. Artynan onyń qatelik bolǵany moıyndalyp, qazir qaıtadan jýrnalıstıka fakýltetterin ashýmen ǵana shektelmeı, arnaıy jýrnalıstıka akademııasy qurylǵanynan zııaly qaýym habardar. Iaǵnı, jýrnalıstıkanyń qoǵamdaǵy róliniń óte joǵary ekenine kózderi jetip, jýrnalıst kadrlaryn daıyndaýǵa beı-jaı qaramaı, memlekettik turǵyda erekshe nazar aýdarý qajettigin túsinip otyr degen sóz.

Kórshilerimiz kezinde jiberilgen qatelikterin túzetip jatqan ýaqytta bizde álgindegideı pikir qalyptastyryp júrgenderdiń oılaǵany ne ekenin túsiný qıyn. Menińshe, osy pikirdi qozdatatyndar jýrnalıstıkada júrgen basqa salanyń mamandary. Qazir buqaralyq aqparat quraldarynda qyzmet etetin basqa salanyń mamandary kóp. Osynyń ózi jetistik pe, kemshilik pe? Menińshe, úlken kemshilik. Qazaqta «shymshyq soısa da, qasapshy soısyn» deıtin maqal bar. Mamandarymyz kásibı bolmasa, biz basqalarmen qalaı básekelese alamyz? Otandyq aqparat quraldarynyń álemdik básekede utylyp jatqanynyń bir sebebi sol, elimizde jýrnalıstıkada kim bolsa sonyń júrýimen baılanysty dep sanaımyz. Kásibı maman bolmaǵandyqtan olardyń bitirgeninen búldirgeni kóp. Sondyqtan, BAQ salasynda arnaıy dıplomy bar kásibı mamandar qyzmet etse, básekege qabilettilik artyp, bul elimiz úshin de, halqymyz úshin de paıdaly bolar edi. Bizdiń kózqarasymyz osy.

– EUÝ sońǵy jyldary magıstrlar men PhD doktorlar daıarlaýǵa kóbirek kóńil bólýde. Osy oraıda, ózińiz basqaryp otyrǵan fakýltettegi jas ǵalymdar daıarlaý barysyna toqtala ketseńiz. Qandaı jetistikter nemese qıyndyqtar bar?

– Elimizde bilim salasy reformadan kóz ashpaı keledi. Sol reformalar aıaǵyna deıin jetpeı, nátıjesin kóre almaı qor bolýdamyz. Biz úsh baspaldaqty oqý júıesine (bakalavr, magıstratýra, doktorantýra) kóshtik. Mundaǵy basty maqsat – ǵylymǵa beıimdelgen mamandardy shyǵarý edi. Osy baǵytta biz magıstrlar men PhD doktorlardy daıyndaımyz. Biraq ǵylymǵa bólinip jatqan qarajattyń tapshylyǵynan, ǵylymı jobalardyń jetkilikti qarjylandyrylmaýynan qıynshylyqtar týyndaýda. Magıstrant, doktoranttardyń kóbi otbasyly. Olar ózderiniń otbasynyń jaǵdaıyn da oılaýlary kerek. Al shákirtaqymen bir januıany asyraý múmkin emes. Sondyqtan olar birjola ǵylymmen aınalysýǵa múmkindik ala almaı otyr. Eger ǵylymı jobalar tıisti deńgeıde qarjylandyrylsa, alańsyz ǵylymmen aınalysýǵa múmkindik týar edi. Degenmen, bolashaqta qazaq ǵylymyn damytatyn búgingi shákirtterimiz ekenine senemin. Sondyqtan olardy ǵylymı-teorııalyq qundylyqtarmen qarýlandyrýmen birge qoldanbaly ǵylymmen aınalysýǵa beıimdeýdemiz.

Bizdegi bir artyqshylyq, oblystardaǵy memlekettik joǵary oqý oryndaryna solardyń tapsyrysymen kadr daıyndaýdamyz. Iaǵnı, maqsatty joldamamen kelip jatqan magıstranttar, doktoranttar bar. Olar úshjaqty kelisimshartpen bilim alady. Bitirgennen keıin bizdiń dıplomymyzben ózderiniń joǵary oqý oryndaryna baryp, sol jerde 3-5 jyl qyzmet etýge mindetteledi. Osylaısha bizdiń potenıalymyz basqa ýnıversıtetterge kadr daıyndaý isine de paıdasyn tıgizýde.

Búginde elimizde ǵylymı dárejesi bar professor-oqytýshylar tapshylyǵy qatty sezilýde. Elimizdiń barlyq joǵary oqý oryndarynda ondaı mamandarǵa suranys óte joǵary. Jergilikti joǵary oqý oryndaryn aıtasyz, astanalyq ýnıversıtetterdiń ózinde ǵylymı dárejesi bar oqytýshylar jetispeıdi. Sebebi ǵylym kandıdaty, ǵylym doktory degen ǵylymı dáreje alý úshin dıssertaııa qorǵaıtyn burynǵy júıe toqtady. Qazir tek PhD doktorantýrany támamdap baryp qana dıertaııa qorǵaý talaby engizildi. Doktorantýrany támamdaǵandar túgel dıssertaııalaryn qorǵap, ǵylymı dáreje alyp úlgermeı jatyr. Onyń ártúrli sebepteri bar. Basty qıyndyq – sheteldik «Scopus» bazasyndaǵy jýrnaldarǵa ǵylymı maqala jarııalaý. Onsyz elimizde dıssertaııa qorǵaýǵa zań ruqsat etpeıdi. Bul talap jaratylystaný, tehnıka ǵylymdary salalary úshin qajet shyǵar. Sebebi matematıka, fızıka,hımııa t.b. barlyq elde birdeı, onyń jańalyǵy búkil álemge ortaq. Al endi gýmanıtarlyq, áleýmettik ǵylymdar salasyndaǵy jańalyqtar álemdik jańalyq bola almaıdy. Ol ulttyq qundylyqtarǵa negizdelgen. Sol sebepti ondaı taqyrypta jazylǵan ǵylymı maqalalardy jarııalaýǵa álgi «Scopus» bazasyna engen jýrnal redakııalary qulyqsyz. Osy sebepti ǵylymı maqalalary jarııalanbaı qaıtyp kelgen doktoranttarymyz ne isterlerin bilmeı, seń soqqan balyqtaı sendelip júr. Sondyqtan ulttyq qundylyqtarǵa negizdelgen bilim baǵdarlamalary boıynsha doktorantarǵa otandyq mańyzdy jýrnaldarda jarııalanǵan ǵylymı maqalalary jetkilikti bolsa, dıssertaııalaryn qorǵaýǵa múmkindik týǵyzylýy qajet dep sanaımyn. Biraq ol «Ǵylym týraly» zańmen bekitilgendikten, qansha aıtsaq ta, zań ózgermeı, sheshim tappaıtynyn Parlament depýtattaryna qulaǵdar etkimiz keledi.

– Qazir L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń halyqaralyq baılanysy jaqsy. Jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýlteti stýdentteriniń shetelde bilim alý múmkindikteri qanshalyqty jolǵa qoıylǵan?

– Biz qazir álemdik bilim keńistigine tolyq endik. Bul úderistiń bir artyqshylyǵy – stýdentterimizdiń akademııalyq utqyrlyq baǵdarlamasy boıynsha shetelde bilim alýy. Atalǵan baǵdarlama bizdiń fakýltette tolyq qamtamasyz etilip otyr. Ár semestr saıyn ondaǵan bilimger (olardyń ishinde bakalavrlarymyz da, magıstranttarymyz da bar) sheteldiń joǵary oqý oryndarynda 1 semestr nemese 1 jyl oqyp kelýde. Al doktoranttarymyzǵa 3 aılyq ǵylymı taǵylymdamany shetelde ótý mindetteledi. Onyń qarajaty bıýdjetten qarastyrylǵan. Bul jerde de sheshýdi qajet etetin bir másele bar. Doktoranttarymyzdyń sheteldegi ǵylymı taǵylymdamalary zerttep júrgen taqyryptarymen sáıkes kele bermeıdi. Mysaly, biz kóbine qazaq jýrnalıstıkasynyń problemalaryna baılanysty taqyryptar beremiz. Shet memleketterde qazaq jýrnalıstıkasynyń problemalaryn zerttep júrgen ǵalym joq. Qazaq baspasózi men televıdenıe jáne ulttyq radıo máselelerin aıshyqtaıtyn materıaldar da az. Doktoranttar 3 aı boıy sheteldik ǵylymı keńesshisiniń tájirıbesin meńgergenimen, ǵylymı taqyrybyna sáıkes zertteý júrgizýden alshaqtap qalatyny ókinishti.

Mundaı taǵylymdama jaratylystaný, tehnıka salasy mamandyqtary doktoranttaryna óte qajet shyǵar. Sebebi olardyń ǵylymı nátıjeleri laborotorııalyq zertteý arqyly kórinedi. Al bizdegi oqý oryndarynda laboratorııalyq zertteý júrgizetin múmkindikter bolmaǵandyqtan, doktoranttar sheteldiń zerthanalarynda jumys istep, oń nátıjege qol jetkizýdi. Al jýrnalısterge laboratorııalyq zertteý júrgizýdiń qajeti shamaly. Sondyqtan gýmanıtarlyq, áleýmettaný ǵylymdary boıynsha tálim alyp jatqan doktoranttarǵa óz elimizde de ǵylymı taǵylymdamadan ótý múmkindigin berse, ǵylymǵa kóbirek paıdasyn tıgizer edi dep oılaımyn.

Jalpy, bizdiń magıstranttarymyz ben doktoranttarymyzdyń ǵylymı jumystary qazir sapaly oryndala bastady. Olardyń dıssertaııalary óz ýaqytynda aıaqtalyp, qorǵaýǵa shyǵý talaby kúsheıtildi. Al dıssertaııa – ǵylymı zertteýlerdiń nátıjesi ekenin umytpaýymyz kerek.

– Stýdentterdiń teorııalyq bilimderin tájirıbemen ushtastyra júzege asyrý asa mańyzdy. Fakýltetterińizde osy máseleniń túıinin sheshýge, ıaǵnı bilim alýshylaryńyzdyń tájirıbe jınaqtaýlaryna qaı deńgeıde kóńil bólip otyrsyzdar?

– Bizdiń fakýltette qaı mamandyq bolsyn teorııalyq bilimin tájirıbemen ushtastyrýǵa úlken múmkindikter jasalýda. Birinshiden, biz ózimizdiń tehnıkalyq bazamyzdy kúsheıtýge asa mán berýdemiz. Búginde oqý-tájirıbelik 2 telestýdııa, 1 radıostýdııa bilim alýshylarymyzdyń ıgiligine jumys istep tur. Sonymen birge, fakýltetimizde «Habar» agenttiginiń arnaıy jabdyqtalǵan aýdıtorııasy ashylǵan. Byltyr qazaq televızııasynyń 60 jyldyq mereıtoıy aıasynda «Qazaqstan» teleradıokorporaııasy da mamandandyrylǵan aýdıtorııasyn fakýltetimizge syıǵa tartty. Ol aýdıtorııalarda stýdııalyq sabaqtar ótkizilýde, sonymen birge atalǵan agenttik pen teleradıokorporaııaǵa qarasty telearnalar men radıoarnalardyń jetekshi jýrnalısteri stýdentterge arnap sheberlik synyptaryn turaqty uıymdastyryp keledi. Stýdentter bilim ordamyzdyń aınasy – «Eýrazııa ýnıversıteti» gazetin shyǵarýǵa, basylymnyń arnaıy stýdenttik betin daıarlaýǵa atsalysý arqyly da tájirıbe jınaqtaýda. «Baspa isiniń» bolashaq mamandary jyl saıyn ózderiniń oqý-tájirıbelik kitaptaryn shyǵaryp júr. Kitaptyń mátinin daıyndaýdan bastap, betteý, óńdeý, bezendirý, tıpografııadan shyǵarý proesteriniń bárin ózderi atqarady. Osynyń bári – stýdentterimiz úshin úlken tájirıbe alańy.

Sondaı-aq, fakýltetimizdiń buqaralyq aqparat quraldarymen baılanysy óte joǵary deńgeıde desek, asyra aıtqandyq bolmaıdy. Qazir elimizdiń bas basylymy «Egemen Qazaqstan» gazetinde, TMD elderine keń tanylǵan «Folıant» baspasynda fakýltetimizdiń «Baspasóz jáne baspa isi» kafedrasynyń fılıaly ashylǵan. Taıaý bolashaqta «Tele-radıo jáne qoǵammen baılanys» kafedrasynyń fılıalyn «Qazmedıa ortalyǵy» AQ men «Habar» agenttiginiń bazasynda ashý baǵytynda uıymdastyrý jumystary júrgizilýde. Osynyń bári aınalyp kelgende tájirıbelik sabaqtardyń óndiris oryndarynda ótkizilip, bilim alýshylarymyzdyń tájirıbe jınaqtaýlaryna jaǵdaı týǵyzylǵanynyń naqty dáleli.

Bizdiń eń negizgi nátıjemiz – túlekterimizdiń mamandyqtary boıynsha jumysqa ornalasýy. Onda da tabysty jumysqa ornalasýy mańyzdy. Elimizde joǵary oqý oryndary túlekteriniń jumysqa ornalasý máselesi óte kúrdeli ekeni jasyryn emes. Bizdiń salamyzǵa qarata aıtsaq, buqaralyq aqparat quraldary redakııalary tájirıbeli mamandardy jumysqa alǵysy keledi. Al oqýdy jańa bitirgen jas mamanda tájirıbe joq dep esepteıdi de, olardy qyzmetke alýǵa qulshynys tanytpaıdy. Osy sebepten de biz ár kýrstyń sońynda shákirtterimizdiń óndiristik tájirıbeden ótýlerine asa mán beremiz. Ár jyly joldama bererde biz olarǵa: «ózderińizdiń bolashaq jumys oryndaryńyzdyń talap-tilegin bilip qaıtýmen birge, tájirıbe barysynda ózderińizdiń bilimderińizdi tanytyp, oqýyńyzdy aıaqtaǵanda jumysqa shaqyratyndaı biliktilik kórsetip qaıtyńyzdar» degen keńesimizdi aıtýdan jalyqpaımyz.

Túlekterimizdiń jumysqa ornalasýyna múddeli bolǵandyqtan, sabaqtan tys ýaqytta olardyń aqparat quraldarynda jumys isteýin de qoldaımyz. Biraq ol sabaqtaryna kedergi keltirmeýin talap etemiz. Myna nársege árdaıym basa kóńil qoıýlaryn eskertip otyramyn. Óndiris oryndary stýdentterdi negizinen arzan jumysshy kúshi retinde paıdalanǵysy keletinin nesine jasyraıyq. Kóp jaǵdaıda stýdentterdi sol maqsatta jumysqa alady. Sondyqtan men oqý kezinde jumysqa turǵysy keletin shákirtterime: «Siz qazir arzan jumysshy kúshisiz, al oqýdy aıaqtaǵanda qymbat qyzmetkerge aınalýyńyz mańyzdy. Ol úshin bilim men biliktiligińizdi artyrýyńyz kerek. Eger osy ekeýi bolmasa, oqý bitirgennen keıin de arzan jumys kúshi bolyp qala beresiz. Ol bizdi de, sizdi de, ata-anańyzdy da qanaǵattandyrmaıdy. Osyny árdaıym jadyńyzdan shyǵarmańyz», – dep keńes beremin. Shákirtterimiz osyny umytpaı, úzdiksiz izdenis jolynda júrse, bıik belesterdi baǵyndyratynyna esh kúmánimiz joq.

– Suhbatyńyzǵa rahmet!

 

Suhbattasqan Ásel ÁNÝARBEK

Sońǵy jańalyqtar