10 Mamyr, 16:39 419 0 konomıka Aıaýlym SALYQJANOVA

Demokratııasy damyǵan10 memleket

Memleket Indeks
1. Norvegııa 9.87
2. Islandııa 9.58
3. Shveııa 9.39
4. Jańa Zelandııa 9.26
5. Danııa 9.22
6. Irlandııa 9.15
7. Kanada 9.15
8. Fınlıandııa 9.14
9. Avstralııa 9.09
10. Shveıarııa 9.03

Economist Intelligence Unit 2007 jyldan bastap demokratııa deńgeıi boıynsha álemniń 167 eline saraptaý júrgizip keledi. Bul reıtıngti brıtandyq agenttik tórt negizge súıene otyryp jasaıdy: tolyqqandy demokratııa, jetildirilmegen demokratııa, ótpeli kezeńde turǵan elder jáne avtorıtarly rejım ustanatyn elder.

2018 jylǵy saraptama qorytyndysy boıynsha kósh basynda Soltústik Eýropada ornalasqan, halqynyń sany 5,3 mıllıon Norvegııa tur. Buǵan qosa, Norvegııa – JIÓ-si joǵary, densaýlyq saqtaý salasy jetildirilgen, adamı kapıtal sapasy myqty jáne sybaılas jemqorlyqty jeńe bilgen álemdegi eń damyǵan elderdiń biri. Qazaqstan bul reıtıngte kórshi Reseımen birge 144 oryndy enshilegen. Al kestedegi eń sońǵy oryndardy Kongo Demokratııalyq Respýblıkasy, Sırııa jáne Soltústik Koreı Halyq Demokratııalyq Respýblıkasy aldy.

Brıtandyq sarapshylardan bólek, ár eldegi demokratııa deńgeıin AQSh-tyq Freedom House úkimettik emes uıymy da shyǵardy. Amerıkalyq reıtıng te brıtandyq demokratııa kórsetkishterinen alshaq emes.

Freedom House agenttiginiń zertteýinshe, stonııa demokratııaly memleket. Onda demokratııalyq ınstıtýttar damyǵan, saıası quqyq pen adam quqyqtary tıisinshe qorǵalady. Sondaı-aq, stonııa saıası partııalardy erkin qura alady, bılik buqaralyq aqparat quraldary men ınternet qyzmetin shektemeıdi jáne oppozıııa bılikke ońaı kele alady. Degenmen, stonııa orys tildiler men ston tildilerdiń tnıkalyq shıelenisin sheshe almaı otyr. Halqynyń 7 paıyzy – orys tildi jáne olar áli kúnge deıin eldiń azamattyǵyn almaǵan, sondyqtan olar saıasatqa aralasa almaıdy jáne memlekettik qyzmetke ońaılyqpen qabyldanbaıdy.

Sondaı-aq, salystyrmaly kestede densaýlyqty saqtaý salasyna Moldova men Armenııa demokratııaly memleketter kóshin bastap turǵan Norvegııadan da kóp qarajat bóletinin baıqaýǵa bolady. Dese de, Armenııadaǵy jumyssyzdyq deńgeıi órship tur eken – 18,0 paıyz. Jumyssyzdary kóp el qatarynda Grýzııa (11,8 paıyz) men Ýkraına da (9,3 paıyz) bar. Eń qyzyǵy, jumyssyzdyq deńgeıiniń tómendigi boıynsha Norvegııany (3,8) Tájikstan (3,4) basyp ozypty.

Aıaýlym Salyqjanova

Sońǵy jańalyqtar