10 Mamyr 2019, 12:01 686 0 Qaýipsizdik Dınara MYŃJASARQYZY

Qorǵanys salasyn kimge senip tapsyrdyq?

Kez kelgen memleketti basqalardan bıik, bedeldi etetin úsh tuǵyr bar. Ol – aıbyndy ásker, qaryshtaǵan ekonomıka, demografııalyq ósim. Munyń biri ekinshisinen álsiz bolsa, ol memlekettiń álem aldynda abyroıy tómen. Demek, búgingideı almaǵaıyp zamanda áskerdiń qýatty ári barlyq jaǵdaıǵa saqadaı saı bolýy asa mańyzdy. Tipti, bul osy salany basqaratyn basshylarǵa da baılanysty.

Qazaqstan Respýblıkasynyń saıası júıesin qalyptastyrý, ekonomıkany qaıta jańǵyrtý, áleýmettik basymdyqtardy anyqtaý úshin eń aldymen senimdi áskerı júıe qurylýy qajet edi. Áskerimizdi ydyraǵan KSRO quramynan alyp, Qazaqstannyń zańdy quzyretine kóshirý jaǵdaıynda qarý-jaraqtyń, áskerı tehnıkanyń, materıaldyq quraldardyń saqtalýyn qamtamasyz etý mindeti ótkir másele kúıinde turdy. Bul rette áskerlerdiń jaýyngerlik deńgeıin tómendetýge de jol bermeý kerek boldy. Qazaqstannyń áskerı qurylys tájirıbesiniń bolmaýyna, ótpeli kezeńniń obektıvti qıyndyqtaryna qaramastan, biz qysqa merzim ishinde Qarýly Kúshterimizdi qura aldyq.

Elimiz táýelsizdik alǵaly qorǵanys salasyn jetildirý máselesi qolǵa alyndy. Elbasy N.Nazarbaevtyń ózi bas qolbasshylyq etken qazaq qarýly kúshterine jyl saıyn jańa reforma, tyń úrdis engizilip keledi. Sala qomaqty qarjydan da qaǵylǵan joq. Alaıda, qorǵanysty berik etý maqsatynda taǵaıyndalǵan mınıstrler bul salaǵa qanshalyqty eńbek sińirdi? Naǵyz óz isiniń mamany basqardy ma?

Mınıstrlik 1992 jyldyń 7 mamyrda QR Prezıdenti jarlyǵy boıynsha quryldy. QR tuńǵysh qorǵanys mınıstri Saǵadat Qojahmetuly Nurmaǵambetov boldy (1992 jyldyń mamyry – 1995 jyldyń qazany) Odan bergi aralyqta bul qyzmet tizginin ustaǵandardyń qatarynda búginde ártúrli salada júrgen azamattar bar. Atap aıtsaq, Álibek Hamıduly Qasymov (1995 jyldyń 16 qazany –1996 jyldyń 30 qazany), Muhtar Qapashuly Altynbaev (1996 jyldyń 30 qazany – 1999 jyldyń 9 tamyzy), Sát Besimbaıuly Toqpaqbaev (1999 jyldyń 13 qazany – 2001 jyldyń 8 jeltoqsany); Muhtar Qapashuly Altynbaev (2001 jyldyńy 8 jeltoqsany – 2007 jyldyń 8 qańtary), Danıal Kenjetaıuly Ahmetov (2007 jyldyń 10 qańtary – 2009 jyldyń 17 maýsymy), Ádilbek Ryskeldiuly Jaqsybekov (2009 jyldyń 24 maýsymy – 2014 jyldyń 2 sáýiri), Serik Nyǵmetuly Ahmetov (2014 jyldyń 3 sáýiri – 2014 jyldyń 21 qazany), Imanǵalı Nurǵalıuly Tasmaǵambetov ( 2014 jyldyń 22 qazany – 2016 jyldyń 13 qyrkúıegi), Sáken Ádilhanuly Jasuzaqov (2016 jyldyń 13 qyrkúıegi – 2018 jyldyń 7 tamyzy), Nurlan Baıuzaquly Ermekbaev (2018 jyldyń 7 tamyzynan – qazirge deıin). 27 jylda – 11 mınıstr. Az ba, kóp pe?

Salany órge súıregen ekeý

Osy laýazymdy tulǵalardyń ishinde salanyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken eki azamatty atap aıtýǵa bolady. Olar – Saǵadat Nurmaǵambetov pen Muhtar Altynbaev. S.Qojahmetuly 1942 jyldyń shilde aıynda 18 jasta keńes ásker qataryna qabyldanyp, Túrkimenstanda pýlemetshiler daıyndaıtyn ýchılıeni úzdik aıaqtaıdy. Keıin vzvod komandıri retinde maıdan shebine attanady. Kýban, Don, Moldavııa jerlerinde, Oder, Shpree ózenderiniń boıynda jan alysyp, jan berisken shaıqastarǵa qatysady. 1945 jyly 17 qańtarda Nurmaǵambetov Polsha jerinde jaý qorǵanysyn buzyp ótý kezindegi jaýyngerlik tapsyrmany erjúrekpen oryndaıdy. Magnýshev pladarmynda bolǵan shaıqasta ol basqaratyn pýlemet rotasy 2 kún ishinde 120 fashıst pen 12 pýlemet ornalasqan orynnyń kózin joıady. Varshava qalasynan 60 shaqyrym jerde ornalasqan Magnýshev qalasyn jaý áskerinen tazartý kezinde Nurmaǵambetov áskerlerdi saýatty basqara bilýimen kózge túsedi. Nurmaǵambetov qatysqan urysty Keńes odaǵynyń marshaly Jýkov baqylapty. Ol Saǵadat Nurmaǵambetovke Keńes odaǵynyń batyry ataǵyn berýdi usynady. Osylaısha, 1945 jyldyń 27 aqpanynda 21 jasynda Saǵadat Nurmaǵambetovke Keńes odaǵynyń batyry ataǵy beriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Urys alańyn kózben kórgen mamannyń qorǵanys salasyn jaqsartýǵa kúsh-jigerin arnaýy zańdylyq.

«Men 1991 jyly Qorǵanys komıtetiniń tóraǵasy boldym. Qarýly Kúshimiz áli qurylmaǵan. Sol kezde kadr máselesi tóńireginde oılana bastadyq. Sebebi ózge ulttyń ókilderi elderine ketkisi keldi. Olardy ustap tura almaısyń. Sol tusta jeke-jeke shańyraq qurǵan respýblıkalar óz jerindegi áskerılerge «Ant qabyldańdar. Qabyldamasańdar, ketińder!» dep óz elderiniń antyn qabyldatyp jatqan-dy. Biz prezıdentpen keńesip, elde qalǵan áskerı qyzmetkerlerdiń betin beri burdyq», – deıdi Nurmaǵambetov óz esteliginde.

Al 1992 jylǵy 7 mamyrda Saǵadat Nurmaǵambetov Qorǵanys mınıstri bolyp taǵaıyndaldy. Elbasynyń «Táýelsizdik alǵan kezde eldiń áskerin basqaratyn bir general izdep, jalǵyz Nurmaǵambetovti taptym», – degeni bar.

Nurmaǵambetov qorǵanys mınıstri qyzmetine taǵaıyndalǵan soń, sapaly áskerı mamandardy daıarlaýǵa bar kúshin salady. «Jańadan qurylǵaly turǵan qarýly kúshimizge qajetti mamandardy «qaıda daıarlaımyz?» degen suraq týyndaı bastady. Sonda biz qaıttik, Reseıdiń Bas shtabymen respýblıkaǵa kadr daıyndaý jóninde shart jasastyq. Reseı áýeli kelisim bere qoıǵan joq, biz túgili Ýkraına men Belorýssııany da jolatpady. Ne kerek, túbinde kelisimge kelip, jyl saıyn 40 ofıerdi áskerı akademııaǵa, 250-300 ofıerdi áskerı ýchılıege oqýǵa qabyldaıtyn boldy. Meniń jibergen sol ofıerlerimniń kóbi qazirgi kezde general shenin alyp, joǵary laýazymdarǵa ıe bolyp otyr. Akademııalarǵa oqýǵa qazaqtyń ofıerlerin iriktep, eldiń múddesi úshin qyzmet eter, qol bastar dep jiberdim. Úmit aqtaldy», – deıdi Halyq qaharmany.

Al qorǵanys salasyn Muhtar Altynbaevtyń eki márte basqarýy beker emes. «Kadr bárin sheshedi» demekshi, eń aldymen, jedel qımyldaıtyn jáne jaýyngerlik daıyndyǵy kúshti sarbazdardy daıarlaýǵa kóńil bólindi. Qarýly Kúshter bedelin tómendetip almaýǵa nazar aýdaryldy. Ol úshin sol kezeńnen qazirge deıin qazaqstandyq áskerıler ózderiniń jaýyngerlik sheberligin turaqty túrde shyńdap turdy. Birinshi kezekte bul – ásker múmkindikterin qarastyratyn komandalyq-shtabtyq, taktıkalyq jáne taktıkalyq-arnaýly jattyǵýlar. Olardyń qatarynda «Shep», «Ózara is-qımyl», «Beıbit mıssııa» tárizdi irgeli jattyǵý oıyndary bar. Osy turǵyda el Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qolbasshysynyń Ujymdyq qaýipsizdik kelisim uıymyna múshe memleketterdiń jyldam áreket etý kúshterin qurý bastamasy aıryqsha serpilis bergenin aıtyp ótken jón. Zaman talabyna saı qarýlanǵan, kez kelgen qarýly qaqtyǵystyń aldyn alýǵa nemese toıtarys bere alýǵa qaýqarly osynshalyqty kúshtiń qajet ekeni áriden belgili bolǵan. Qazaqstannyń Halyq Qaharmany, bar ǵumyryn qorǵanys salasyna arnaǵan armııa generaly Muhtar Altynbaevtyń aıtýynsha, Qazaqstannyń derbes áskeri qurylǵan jyldar óte aýyr kezeń bolǵan.

«7 mamyr kúni maǵan habarlasyp, shuǵyl Almatydaǵy rezıdenııaǵa shaqyrdy. Ol kezde men korpýs komandıri edim. Rezıdenııaǵa kelsem, Saǵadat Qojahmetuly Nurmaǵambetov otyr eken. Sizdiń buıryǵyńyz boıynsha kelip turmyn dep edim, ol kisi prezıdenttiń buıryǵymen shaqyrtylǵanymyzdy aıtty. Sóıtip elý mınýttaı otyrdyq, ne bolyp jatqanyn túsinbeımiz. Bir saǵattan keıin prezıdent shyǵyp, «endi TMD-nyń ortaq birikken armııasy joq, Reseı prezıdenti Borıs Elın Reseıdiń qarýly kúshterin qurý týraly jarlyqqa qol qoıdy», – dedi. Sodan keıin Qazaqstan prezıdenti bizdiń kózimizshe Qazaqstannyń qarýly kúshterin qurý týraly jarlyqqa qol qoıdy. Osy sátten bastap Keńes odaǵynyń úlken armııasy atymen joǵalyp, bizdiń áskerdiń tarıhy bastaldy. Ol ýaqytta qorǵanys mınıstrligi ne ekenin, qalaı qurý kerek ekenin de bilmedik. Óte aýyr kezeń edi», – dep eske alady.

Al biletinder general Álibek Qasymovty bilgir de, bilimdi shtabıst dep baǵalaıdy. Keńes áskeri tusynda Armııa shtabynda jaýapty qyzmetter atqarǵan ofıerdiń bolashaǵynan basqany kútý de qıyn shyǵar. Ol bas-aıaǵy 3-4 jyldyń ishinde «general-maıor», «general-leıtenant», «general-polkovnık» tárizdi óte joǵary áskerı ataqtarǵa ıe boldy. Álibek Hamıduly tól áskerimizdiń qalyptasýy jolynda ózindik qoltańba qaldyrǵany sózsiz. Tek jarq etken juldyzdaı, tez kelip, tez ketkeni, áskerimizge bergeninen bermegeni kóbirek boldy ma degen ókinishke jaqynyraq oılar týyndaıdy. Basqa ýaqytta emes, áskerimiz endi ǵana qaz turyp, endi ǵana táı-táı basqan tusta general Qasymov sııaqty tájirıbeli mamandardyń qol ushyn berýi aýadaı qajet boldy. Árıne, biz bárin bile bermeımiz ǵoı, onyń áskerı sahna tórinen jyldam syrǵyp túsýine sebep bar shyǵar. Alaıda, bázbireýler generaldyń bilimin áskerimiz tolyqtaı paıdalana almady degen pikir bildirip júr.

Sondaı-aq, salany eki jyl tizginde ustaǵan Sát Toqpaqbaev bir sózinde: «Qorǵanys salasyna barǵan kezde alǵashqy úsh aıymdy sharýashylyq jumystaryna arnadym. Garnızondarda jaǵdaı nashar, ka­zar­malardyń ishi sýyq, jaýyngerlerdiń kıim­deri jupyny, áskerılerdiń ja­la­qylary talaı ýaqyttan beri alynbaǵan. Bir aı boıy barlyq garnızondardy aralap, jaǵdaılaryna qanyǵyp, Elbasyna baıandadym. Elbasy sosyn ishki jalpy ónim­niń bir paıyzyn Qorǵanys salasyna bólý týraly sheshim qabyldady. Ol ýaqytta Úkimet basshysy Q.Toqaev bolatyn. Qorǵanys salasyna sodan keıin qarajat bólinip, sarbazdardyń jaǵdaıyn túzetýge kúsh saldyq. Ol ýaqytta ásker qataryna shaqyrylǵan jastar eki jyl ishinde bir oq atpaı úıine qaıtatyn. Qolyna myltyq ustap kórme­gen qandaı sarbaz bolady? Mine, osyndaı keleńsizdikterdi joıý baǵytynda kóp jumystar atqaryldy» degen-di.

Mınıstr bolǵan azamattyq tulǵalar

Budan keıin bul qyzmetke kelgen Danıal Ahmetovtiń tusynda adam shyǵyny kóbeıip, sondaı-aq, qarý, oq-dári urlaý men joǵalý órship turdy. Bir otyrysta áskerı bólimderdegi oq-dáriniń saqtalýyn qamtamasyz etý, ásirese 89/1427 aeromobıldi áskerı jasaqtaǵy atqysh qarýlarynyń joǵalýyna qatysty másele sóz bolǵany este. Qoǵam baqylaýǵa dármensiz bolyp otyrǵan Qorǵanys mınıstrligine qarasty túrli áskerı qoımalar men oq-dári qoımalarynda órt shyǵýy, qarý-jaraqtyń joǵalýy (durysy, urlanýy) men túrli tik ushaqtardyń apatqa ushyraýy turaqty tendenııaǵa aınaldy sol jyldary. Oq-dári qoımalaryndaǵy jıileı túsken órtter orny tolmas adam shyǵyndaryna ákeldi. Sol órtterdiń shyǵýyn tekserýge jiberilgen memlekettik komıssııalar kóp jaǵdaıda apat sebebin adam faktoryna, apat oryn alǵan jerdegi jaýapty adamdardyń qaýipsizdik sharalaryn saqtamaýy men beıqamdyǵyna baılanysty degen qorytyndy shyǵardy. Tipti, páter bólýde Qorǵanys mınıstrliginde oryn alǵan keleńsizdikterdiń, júzdegen páterlerdiń zańsyz úlestirilýi qoǵamdyq alańdaýshylyq týdyrǵany belgili. Temirdeı tártiptiń úlgisin kórsetýge tıis qorǵanys salasynda túrli zańsyzdyqtardyń oryn alýy da mınıstrlerdiń tym jıi aýysýynan oryn alyp otyrǵan sııaqtanady.

Budan soń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen QR Qorǵanys mınıstri qyzmetine Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federaııasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi qyzmetin atqarǵan Ádilbek Jaqsybekov taǵaıyndaldy. Onyń osy jumys ýchaskesine qajetti adam bolyp tabylatynyn, úlken uıymdastyrýshylyq jáne saıası jumys tájirıbesi bar ekenin atap ótken Elbasy 2009 jyly qorǵanys vedomstvosynyń qajettilikteri úshin shamamen 140 mıllıard teńge bólinip, 3 myńnan astam áskerı qyzmetshi jańa páter alǵanyn súıinshilegen. Oǵan deıin Indýstrııa jáne saýda mınıstrligin, Astana qalasyn, Prezıdent Ákimshiligin basqarǵan, «Nur Otan» partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary qyzmetin atqarǵan Ádilbek Jaqsybekov aýyr salmaqtaǵy saıasatkerlerdiń birinen sanalady. Alaıda, sol kezde sarapshylar talaı iri qyzmettiń basyn shalǵan Ádilbek Jaqsybekov bul qyzmetke ýaqytsha keldi nemese «órt sóndirýshi» mıssııasyn atqarýǵa kelgen syqyldy degen baǵa bergen. Demek, kóptiń pikiri onyń tabysty kásipker, sheber uıymdastyrýshy bolsa da, strategııalyq salany kásibı generaldardyń basqarǵany jón degenge saıyp jatty.

Odan keıin elimizdiń qorǵanys salasyn tizgindegen Serik Ahmetov te bul oryntaqta uzaq otyra almady. Jalpy, tabıǵatynan eshkimmen qaq-soǵy joq Serik Nyǵymetuly bul qyzmetti de ol yń-shyńsyz qabyldap, yń-shyńsyz ketti. Alaıda, oǵan Premer-mınıstr kezinde «jemqorlyqqa qatysy bar» degen aıyp taǵylǵan kezde Qorǵanys mınıstrliginde de aýqymdy tekseris boldy. Qyzmettik kabınetterge deıin tintilip, Bas áskerı prokýratýranyń tergeýshileri seıften qarjylyq qujattardy túgel qarady. Óıtkeni prokýrorlar osy aralyqta Serik Ahmetov Qorǵanys mınıstrliginen de qyrýar qarjy jymqyrýdyń joldaryn tapqan deıdi. Tergeýshilerdiń kúdiginshe, vedomstvoda jarnama naýqanyna bólinetin somanyń baǵasy birneshe ese joǵary kórsetilip, sol arqyly bıýdjet aqshasy urlanǵan. Osylaısha, Serik Ahmetov 8 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan edi.

Imanǵalı Tasmaǵambetov QR Qorǵanys mınıstri laýazymyn 2014 jylǵy qazan aıynan bastap atqardy. 2015 jyly QR Qarýly Kúshteriniń tarıhynda alǵash ret qazaqstandyq Áskerı-áýe kúshteri 4++ úlgidegi sý jańa joǵary manevrli kóp fýnkıonaldyq eki oryndyq Sý-30SM joıǵyshymen, jańa Mı-171Sh kóliktik-jaýyngerlik tikushaǵymen, jańa S-295 áskerı-kólik ushaǵymen  tolyqty. Astanada «Arlan» kóp maqsatty manevrli brondy mashınalardyń, ıaǵnı, mınalar men ballıstıkalyq snarıadtardan keremet qorǵaıtyn jaýyngerlik is-qımyldardyń tótenshe manevrli aspabynyń iske qosýy retke keltirildi. 2016 jylǵy qańtardyń sońynda Qorǵanys eks-mınıstri Imanǵalı Tasmaǵambetov Iordanııaǵa baryp, korol  Abdýllah II ıbn ál-Hýseın ál-Hoshımımen «Qazaqstan Paramaýnt ınjınırıng» kompanııa zaýytynyń ónimi – 50 qazaqstandyq «Arlan» brondalǵan dóńgelekti mashınasyn satý týraly ýaǵdalasty. 2016 jyldyń naýryzynda QR Qorǵanys mınıstri alǵashqy qazaqstandyq patron zaýyty qurylysynyń bastalýyna jol ashty. Atalǵan joba ázirlenip, QR QK Joǵarǵy Bas Qolbasshysynyń tapsyrmasy boıynsha iske asyryldy. Jaýyngerlik daıarlyq 2015 oqý jyly boıynsha QR QK-de 2208 ártúrli oqý-jattyǵý (onyń ishinde, bólimsheler men vzvodtardyń jaýyngerlik oq atýlary) ótkizildi. 2014 jyly – 1807, bul aldyńǵymen salystyrǵanda 18 paıyzǵa kóbirek. Olardyń ishinde: qarýdyń ár túrinen praktıkalyq oq atýlar kórsetkishteri 8 paıyzǵa, áýe kemelerindegi ushýlar saǵaty 4 paıyzǵa, korabldi jaýyngerlik oqý-jattyǵýlardy pysyqtaý 12,1 paıyzǵa, áskerlerdiń dalalyq shyǵýy 32,2 paıyzǵa kóbirek boldy. Bir jylǵy barlyq is-sharalardyń qorytyndysy boıynsha áskerlerdiń jaýyngerlik daıarlyǵynyń sany men sapasy 7,2 paıyzǵa artty. Barlyq oqý-jattyǵýlar josparly tártipte júrgiziledi. Ulǵaıýy jaýyngerlik daıarlyq barysynyń qarqyny jáne Qarýly Kúshterge qoıylatyn talaptarmen baılanysty.  2015 jyl elimizdiń Qarýly Kúshterinde áskerlerdiń kenetten tekserilýimen erekshelendi. Bul tekserýler tekserilgen quramalardyń jaýyngerlik ázirliginiń jaı-kúıin dáıekti baǵalaýǵa, bar túıtkildi anyqtaýǵa, tapsyrmalardy oryndaýda komandırler men barlyq jeke quramǵa tájirıbe  jınaqtaýǵa múmkindik berdi. Tasmaǵambetovtiń tusynda birneshe oqý-jattyǵý daıyndyǵy uıymdastyryldy. Jáne sol jyldary QR Qorǵanys mınıstrligi men Reseı Federaııasynyń Qorǵanys mınıstrligi tórt hattamaǵa qol qoıdy. Soǵan sáıkes Jaman-Taý, Saryshaǵan jáne Taısoıǵan synama polıgondaryn paıdalaný jáne jalǵa alý tártibi ózgerdi. Nátıjesinde paıda qazbalarynyń ken oryndary men kommýnıkaııalar ornalasqan jalǵa alýdan 1,6 mln ga aýmaq shyǵarylyp, Qazaqstanǵa berildi.

Qazaqstanda saıasat sahnasynda ózindik orny bar fıgýra qandaı da bir vedomstvony basqarsa, sol salanyń jyldar boıy jınaqtalǵan máseleleri sheshimin taýyp, etek-jeńi jınalyp qalatyny belgili. Aıtalyq, kezinde Muhtar Altynbaev pen Sát Toqpaqbaev Qorǵanys mınıstri bolǵan sátte elimizdegi áskerılerdiń áleýmettik jaǵdaıy, baspana máselesi qoǵamdyq ortada jıi talqyǵa salynsa, Imanǵalı Tasmaǵambetov Qorǵanys mınıstri bolyp qyzmetke kiriskennen keıin sarbazdardyń áleýmettik jaǵdaıy birtindep sheshilip, áskerı qyzmette júrip baspanaly bolýdyń júıesi qalyptasty.

Al kásibı áskerı maman Sáken Jasuzaqovtyń Qorǵanys mınıstri bolǵan jyldary áskerı sala birshama bosańsydy. Buǵan eks-mınıstr Serik Ahmetovtiń jemqorlyq boıynsha isti bolýy da qorǵanys salasyna óz salqynyn tıgizgeni jasyryn emes. Sonymen qatar dál osy Sáken Jasuzaqovtyń kezinde QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń qurylýy Qorǵanys mınıstrliginiń básin birshama tómendetti desek bolady. Óıtkeni elimizdegi Qorǵanys salasyna qaraıtyn kásiporyndardyń birazy atalǵan mınıstrliktiń quramyna ótip, áskerıler taza óz sharýasymen qalǵan bolatyn. Jalpy, Elbasynyń Qorǵanys mınıstrliginiń biraz mindetin QR Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligine enshilep berýinde, Qorǵanys mınıstrligindegi birqatar jemqorlyq áreketterdiń oryn alýy sebepshi bolýy múmkin. Budan basqa, álemge ǵarysh aılaǵy bar el retinde tanylǵan Qazaqstannyń ǵarysh salasyna qatysty isterdiń bas-aıaǵyn jınaqtap, jeke vedomstvo etip qurý da mańyzy zor is bolǵany belgili.

Ermekbaev ne tyndyrady?

Bir aıta keterligi, Nurlan Ermekbaev  Danıal Ahmetov, Ádilbek Jaqsybekov, Serik Ahmetov, Imanǵalı Tasmaǵambetovten keıin  mınıstrlikti basqarýǵa kelgen 5-azamattyq basshy. Qazirgi damyǵan zamanda Qarýly Kúshterdi áskerı mamandardyń basqarýy shart emes. Qaıta geosaıası jaǵdaılardy jetik biletin tulǵalardyń qorǵanys salasyn tizgindeýi túrli syn-qaterlerdiń aldyn alýǵa múmkindik beretini belgili.

Kúni keshe ǵana Qazaqstannyń din salasynda qordalanǵan máselelerin sheshýge baǵyttalǵan arnaıy zań qabyldap, jaýapty mınıstrlikti qurýǵa muryndyq bolǵan Ermekbaevtyń burynǵy jumys orny – Qaýipsizdik keńesindegi qyzmetinen Qorǵanys mınıstrligine aýysyp kelýinde qandaı syr bar? Ol Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ár saladaǵy ózekti máselelerdi retteýge daıyndaǵan «daǵdarystyq menedjerleriniń» biri ekeni belgili. Bizdiń bulaı oılaýymyzǵa kúni keshe ǵana Ermekbaevtyń burynǵy Azamattyq qoǵam din isteri jónindegi mınıstrlikti basqaryp, az ǵana ýaqyttyń ishinde el ýshyqqan dinı máselelerdi óz arnasyna túsirgeninen anyq baıqaýǵa bolady. Elbasy: «Sońǵy jyldary Qarýly Kúshterdi damytý isinde kóptegen jumystar  atqaryldy. Birqatar mańyzdy strategııalyq qujattar qabyldandy, sonyń ishinde Ulttyq qaýipsizdik strategııasy, QR Áskerı doktrınasy, Qarýly Kúshterdi damytý tujyrymdamasy jáne qorǵanys salasyna qatysty normatıvtik quqyqtyq aktiler bar» dep atap kórsetti. Osy turǵydan alyp qarasaq, Ermekbaevtyń Qorǵanys mınıstri bolyp taǵaıyndalýynda saıası-logıkalyq negiz bar. Qytaı, aǵylshyn tilin jetik biletin jańa mınıstr qaýipsizdik jáne dıplomatııa salasyndaǵy mol is-tájirıbesin paıdalanyp, Qazaqstannyń qorǵanystyq qabiletin nyǵaıtýǵa bar kúsh-jigerin jumsaýy kerek.

Nurlan Ermekbaev Qytaı, Reseı jáne Ortalyq Azııadaǵy kórshi eldermen qorǵanys salasy boıynsha yntymaqtastyq aıasyn keńeıtýge kúsh salatyny anyq.

P.S: Másele qorǵanys salasyn kimderdiń basqarǵanynda emes, qandaı nátıjeli jumys atqarǵanynda. Osy turǵydan kelgende, sońǵy jyldary memleket tarapynan qazaq áskeriniń áleýetin kóterýge baılanysty birqatar shara qolǵa alynǵany ras. Desek te, salany bertinde tizgindegen mınıstrlerdiń «qaıtsem, qorǵanysty qaýipsiz etemin...» dep bilekti sybana eńbek etkenin kórmedik. Sol baıaǵy qordalanǵan túıtkilder áli de sheshimin tappaı keledi. Bálkim, mınıstrdi bir-eki jyl saıyn aýystyra bermeı, qarym-qabiletin baıqap, jumys isteýine múmkindik berý kerek shyǵar, kim bilsin?!

Dınara MYŃJASARQYZY

Sońǵy jańalyqtar