18 Sáýir 2019, 17:59 785 0 Qoǵam Ahmet ÓMIRZAQ

JATAQHANA TAPShYLYǴY QALAI ShEShILÝDE?

Osydan bir jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan azamattarynyń ómirin jaqsartýǵa baǵyttalǵan, bes bólimnen turatyn bes  áleýmettik bastamasy jarııalanǵan bolatyn. Sonyń úshinshi bastamasy «joǵary bilim berý qoljetimdiligin jáne sapasyn arttyrý jáne stýdentterdiń turmys jaǵdaılaryn jaqsartýǵa» arnalǵan-dy.  Onda 2018-19 oqý jylynda taǵy 20 myń grant bólý kerektigi jáne dep 11000 jańa ekonomıkaǵa qajetti tehnıkalyq mamandyqtar boıynsha bakalavrlyq bilim berý kózdelgen. Sondaı-aq, 2022 jyldyń sońyna deıin stýdentterge arnap keminde 75000 oryndyq jataqhana salýdy tapsyrylǵan edi.

Memlekettik-jekemenshik áriptestik arqyly jasalýy tıis bul tapsyrma búginde qanshalyqty maqsatqa saı oryndalǵanyna keletin bolsaq, edáýir jumystar jasalǵanyn aıtýǵa bolady.

Jyl saıyn qyrkúıekte jańa oqý jyly bastalǵanda stýdentter úshin basty ýaıymnyń biri – jatyn oryn. Jataqhanaǵa qoly jetkenderdiń jóni basqa, qoly jetpegender ózi oqıtyn oqý ornyna jaqyn mańnan páter izdeıdi.

Qazirgi kezde elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń stýdentterdi jataqhanamen qamtý máselesine kóz júgirtsek, osydan birer jyl burynǵa jaǵdaımen salystyrǵan biraz alǵa ilgerileý bar ekenin kóremiz.

QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń derekteri boıynsha sońǵy bes-alty jylda jıyrmaǵa jýyq stýdenttik jataqhanalar qurylysy josparlanyp, paıdalanýǵa berilgen. Onyń ishinde Bilim jáne ǵylym mınıstrligine 16, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine 1, Mádenıet jáne sport mınıstrligine 1 jataqhana tıesili eken. Búginde Bilim jáne ǵylym mınıstrligi 7020 orynǵa arnalǵan 15 jataqhanany paıdalanýǵa bergen. Sonyń ishinde L.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-ge 135 oryndyq, Qorqyt ata atyndaǵy QMÝ-ge 400 oryndyq, QarMTÝ-ge 822 oryndyq, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-ge 274 oryndyq, Nur-Múbárak ýnıversıtetine 610 oryndyq, Pavlodar memlekettik pedınstıtýtyna 500 oryndyq, M.Lomonosov atyndaǵy MMÝ-dyń qazaqstandyq fılıalyna 500 oryndyq, QyzPÝ-ge 450 oryndyq, Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyna – 500 oryndyq, Sh.Serikbaev atyndaǵy ShQMÝ-ge – 500 oryndyq, S.Toraıǵyrov atyndaǵy PMÝ-ge 500 oryndyq, M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-ge 588 oryndyq, Q.Sátpaev atyndaǵy QazUTÝ-ge 344 oryndyq, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy KMÝ-ge 310 oryndyq, S.Seıfýllın atyndaǵy QazATÝ-ge 592 oryndyq jataqhana paıdalanýǵa berildi. Qazir el astanasy Nur-Sultan qalasynda ornalasqan L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti úshin 500 oryndyq jataqhana salynyp jatyr. Solaısha elimizde 5 jylda 15 jataqhana salynyp bitken.

Oqý oryndaryn jataqhanamen qamtý máselesi elimizdiń joǵary oqý oryndary kóp shoǵyrlanǵan elimizdiń astanasy Nur-Sultan qalasy men Almaty shaharynda jaqsy jolǵa qoıylǵan. Óıtkeni stýdentteri kóp eki qalada syrttan kelip oqıtyn stýdentter úshin barynsha jaǵdaı jasaýdy basty mindet sanaıtyn qala ákimshiligi men joǵary oqý oryndarynyń basshylary bul máseleni kún tártibinen túsirgen emes.

Resmı derekterge súıensek, jatahqanaǵa muqtaj stýdentterdiń kóbi Almaty qalasynda (8 myńdaı), odan soń Qaraǵandy oblysy (5 myńnan asa). Odan keıingi oryndarda Shyǵys Qazaqstan, Ońtústik Qazaqstan, Aqtóbe, Jambyl oblystary tur.

Qazir Almatydaǵy Qaazaq memlekettik Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde 5871 stýdent bilim alyp jatyr. Al Ýnıversıtettiń 7 jataqhanasynda 3177 stýdent turady. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde 17 143 stýdent bilim alsa, onyń ishinde grantta oqıtyndar sany – 13 775. Ýnıversıtetke qarasty 15 jataqhanada 5730 stýdent turady. Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde 9949 stýdenttiń 8545-i grant arqyly bilim alýda. Oqý ornynyń 6 jataqhanasynda 1998 stýdent turady. Al 6821 stýdent (onyń 3270-i grantpen oqıtyndar) bilim alatyn Abaı atyndaǵy memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń 5 jataqhanasynda 1887 stýdent turady.

Degenmen aldaǵy ýaqytta bul másele tolyq sheshimin taýyp qalatyn sııaqty. Máselen ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde 1 myń 270 oryndyq jańa jataqhana salynyp jatyr. Basqa JOO-larda da osyndaı jataqhanalar salyný josparlanýda.

Aımaqtarǵa kelsek, bul salada jaqsy jańalyqtar joq emes. Osydan on shaqty kún buryn Shymkent qalasyndaǵy 5 myńnan asa stýdent bilim alatyn Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıtetinde 350 oryndyq jataqhana paıdalanýǵa berildi. Zamanaýı standarttarǵa saı salynǵan bul jataqhana stýdentterge qajetti barlyq quraldarmen sapaly jabdyqtalǵan. Jalpy Shymkent qalasyndaǵy 48 oqý oryndarynda 123 myńnan astam stýdent oqıdy. Al joǵarǵy oqý oryndarynda 39 jataqhanada 7,6 myńǵa jýyq stýdent turady. Aldaǵy kezde jataqhanaǵa muqtaj 8000 stýdentti de jaıly orynmen qamtý úshin sheshim shyǵarylyp, ol baǵytta jumystar júrgizilip jatyr. Máselen qaladaǵy «Turan» shaǵynaýdany aımaǵynda jańa jataqhananyń qurylysy júrgizilmek. Atap aıtqanda, «Shymkent» ÁKK qarajaty esebinen 5 myń oryndyq jataqhana salý úshin 8 gektar jer bólingen. Sol sııaqty «Qarjy ortalyǵy» AQ-men kelisim negizinde 200 jáne 350 oryndyq jataqhana qurylysy bastaldy. Sonymen birge Ońtústik Qazaqstan farmaevtıkalyq akademııasy 450 oryndyq jataqhana retinde qoldanystaǵy ǵımaratty qaıta qurýdy josparlaǵan.

Úlken qaladan bilim izdep kelgen elimizdiń jastaryn jataqhanamen qamtý úshin elimizde barynsha keń kólemde qarqyndy jumystar atqarylyp jatyr. Sonyń birtalaı mysalyn joǵaryda atap óttik. Demek jaqyn arada bilim qýǵan talapkerlerge sapaly bilim alýǵa barlyq jaǵdaı jasalady dep senemiz.

Ahmet JUMAǴALIULY

Sońǵy jańalyqtar