18 Sáýir, 17:56 706 0 Bilim Dınara MYŃJASARQYZY

Balaǵa arnalǵan túsiniksiz test nege kóp?

Búginde balalardyń oı-órisin, tanym kókjıegin keńeıtetin qosymsha qural kóp. Ony muǵalimder de sabaq barysynda jan-jaqty paıdalanýǵa daǵdylanǵan. Árıne, munyń bári oqýshynyń bilimdi, saýatty bop ósýine septigin tıgizbese, kedergisi joq. Alaıda, keıde tym asyra siltep, qajetsiz aqparattardy tyqpalaı berýdiń qajeti qanshalyqty?

Taıaýda balasy 3-synyp oqıtyn tanys ata-ana jylarman kúıde habarlasty. «Balama mektepte óz betimen oryndaýǵa tapsyrma beripti. «Ponı» halyqaralyq balalar zııatkerlik saıysynyń bul tórt bettik tapsyrmasynyń sóılemderi múldem túsiniksiz. Qazaq synybynyń balalaryna orys halqynyń balalar aqyny Samýıl Marshaktyń ne keregi bar? Onyń ornyna qazaq halqynyń aǵartýshysy Ybyraı Altynsarındi nege bermeske? Osyndaı saýatsyz testti 550 teńgege satyp aldyq. Biz sonda kimniń bıznesin júrgizip otyrmyz?», – dedi ashynǵan ata-ana.

Álgi test tapsyrmasyn kórýge asyqtym. Shynynda da, qateden kóz súrinedi. Tikeleı orys tilinen qazaq tiline aýdarylǵany anyq baıqalady. Sóılemderi orasholaq, túsiniksiz. 3-synyp oqýshysy turmaq, eresek adam da uǵa almaıdy. Máselen, S.Marshaktyń «Tatý-tátti otbasy» atty óleńin beripti.

«Bul álemde áldebireý,

Esimi onyń Dob,

Kelinshegi bar edi,

Onyń esimi Moıý,

Ekeýi bir kún kúshik aldy

Atyn qoıdy Bob,

Odan keıin aldy mysyq,

Mysyq aty – Chıterabob».

Bul óleńde ne maǵyna bar? Qandaı tálim-tárbıe beredi? Qazaq balalaryna ózimizdiń aǵartýshy-ǵalymdardyń óleńinen shýmaq usynýǵa bolmas pa edi? Ári qaraı grammatıkalyq qatege tolyp turǵan «Jipti tartyb, jáýap qútiniz» degen tapsyrmaǵa kep toqtadyq. Bul balalardy shatastyrý ma, álde? Onsyz da saýat jaǵynan óreskel qate jiberetin oqýshylardyń mıyn atala qylýdyń ne qajeti bar? Osy arqyly «Ponı» halyqaralyq balalar zııatkerlik saıysy bilim kókjıegin keńeıtýge atsalystyq dep oılaıtyn sııaqty. Shyn máninde, qazaq tiline shorqaq mamandar daıyndaǵan test tapsyrmasy oqýshynyń oı-órisin damytýǵa tıtteı de úles qospaıtyny kórinip-aq tur. Jáne mundaı saýatsyz testtiń saýdasyn qyzdyrýǵa bilim uıalary da septigin tıgizip jatqan joq pa? Sonda, ata-ana kimniń bıznesin júrgizip otyr?

 

Toǵjan Tólegen 

Sońǵy jańalyqtar