18 Sáýir, 17:43 550 0 Kólik Arman Qudaıbergen

SURAǴY KÓP KÓLIK TURAǴY

Beıresmı derekterge súıensek, jer betindegi avtokólik sany 1 mıllıardqa jýyq. Shırek ǵasyr buryn nebári 500 mıllıon bolǵan temir tulpar endigi otyz jylda 2 mıllıardtan asady deıdi mamandar. Avtokólik kóbeıgen tusta kologııa men konomıka máselesinen bólek, kólik turaǵynyń túıtkili kún tártibinen túspeı keledi.

Megapolısterdegi kólik sanynyń jyldan-jylǵa kóbeıýi kólik turaǵyna degen tapshylyqty baıqatsa, sońǵy jyldarda oryn alǵan aqyly turaq máselesi de biraz áńgimege azyq bolardaı. Almaty qalasynda «aparking.kz» aqyly turaqtary qoıylǵaly birneshe jyl ótse de halyq narazylyǵy seıilmedi. Áýeli kólik qoıar turaq tappaı sendeletin kólik júrgizýshileri, endi aqyly turaqtyń aqysyn tóleıtin parkomat izdep sarsańǵa túsetindi shyǵardy. Resmı organ ókilderi bul olqylyqtyń orny jyldan jylǵa ońalyp keledi dep jaýap berdi. Alǵashynda 2 myńǵa jýyq parkomattar jumys istese, qazir qala boıynsha olardyń sany 11 myńnan asqan. Desek te, endigi túıtkil turaq baǵasynyń tym qymbattyǵy bolyp otyr. Máselen kólik júrgizýshi aqyly turaq aımaǵyna kirgennen keıin 15 mınýt ishinde alǵashqy tólemdi júrgizýi kerek. Ondaı bolmaǵan jaǵdaıda 3 AEK kóleminde, ekinshi ret qaıtalansa 5 AEK kóleminde aıyppul tóleıdi. Turaq baǵasy – 100 teńge.

Ár memlekettegi aqyly turaq baǵasy (1 saǵatqa)

Ózin Altynbek dep tanystyrǵan qala turǵyny aqyly turaqqa kún saıyn orta eseppen 1000 teńge tóleımin deıdi. «Tańǵy 9 da bastalatyn jumysqa segizden kelip, aldyn-ala oryn tabýǵa asyǵamyz. Keshki altyǵa deıin 10 saǵat bolsa, esepteı berińiz. Qala syrtynan qatynap jumys isteımiz. Jaǵarmaıdy esepke alyńyz. Sonda jalaqynyń úshten bir bóligi shyǵynǵa ketedi eken», – deıdi Altynbek. Aqyly turaqqa kóligin qoıǵandardy alańdatatyn taǵy bir jaıt «aparking.kz» ókilderi kólik qaýipsizdigi úshin jaýap bermeıdi. Qapyda bireý kólikti syzyp keter bolsa, onda kinálini ózińiz izdep tabýyńyz kerek.

Kóshe boıyna kóligin qoıyp, kásibin dóńgeletetin taksı júrgizýshilerine aqyly turaqtar jelisi qol bolmaı tur. Ár saǵaty úshin 100 teńge tólegisi kelmegen olar túrli quıturqylyq oılap tapqan eken. Redakııaǵa kelip túsken hattardyń birinde: «Men kókbazarda jumys isteımin. Aqyly parkomattarǵa kólik qoıýdyń ózi muńǵa aınaldy. Kólik te, adam da kóp. Oǵan saı taksı júrgizýshileri de jetkilikti. Maqataev pen Pýshkın kósheleriniń qıylysynda turǵandar saǵatyna 100 teńge tólegisi kelmeı, kóliktiń memlekettik nómirin sheship alyp nemese aldyńǵy kapotyn kóterip qoıyp turatyn bolǵan. Bul qanshalyqty ádiletti», – deıdi hat ıesi. Osy tektes máseleler barshylyq.

Elordamyz Nur-Sultan qalasynda da aqyly kólik turaǵy júıesi engizilip, «Astananyń kólik turaǵy keńistigin basqarý» jobasy iske qosylǵan. Jobanyń alǵashqy kezeńi «Nurjol» jelekjolynda júzege asyrylǵany da belgili. Avtoturaqtardyń jumys reti, aqy tóleý tártibi týraly qalalyq jolaýshylar kóligi basqarmasynyń basshysy Bekmyrza Igenberdınov joba iske qosylǵan kezeńde tolyǵyraq aıtqan-dy. Aqyly kólik turaqtary júıesiniń jumysyn úılestirý jáne qyzmet kórsetý sapasyna baqylaý júrgizýdi dıspetcherlik ortalyq júzege asyrady. Ótken jyldyń sońynda elordadaǵy Esil, Saryarqa jáne Almaty aýdandarynyń aýmaǵynda 9 myńnan astam kólikke arnalǵan turaq quryldy. Bekmyrza Igenberdınovtiń aıtýynsha, QR Prezıdentiniń qatysýymen 2016 jylǵy 27 sáýirde ótken keńeste Elbasy aqyly kólik turaǵy júıesin uıymdastyrý boıynsha naqty mindet qoıǵan. Elorda ákimdigi osy tapsyrmany oryndaý úshin júıeli daıyndyq jumystaryn júrgizip, synaq jobalardy tekserýden ótkizip, barlyq artyq jaqtary men kemshin tustaryn saralaǵan.

«Avtokólik ıelerine turaq aqysyn tóleýdiń balamaly nusqalarynyń mol múmkindikteri usynylyp otyr. Atap aıtqanda, parkomat arqyly qolma-qol aqsha nemese bank kartasymen tóleý, SMS joldaý nemese jeke kabınet arqyly tóleý, «Kassa 24» termınaldary jáne arnaıy mobıldik qosymsha kómegimen tóleý múmkindikteri qarastyrylǵan. Turaq aqysy tańǵy 8-den keshki 20:00-ge deıin saǵatyna – 100 teńge. Tólemaqy turaq sessııasy bastalǵan sátten bastap, alǵashqy otyz mınýt ishinde júzege asyrylýy tıis. Demalys jáne mereke kúnderinde turaqqa kólikti qaldyrý tegin», – deıdi Bekmyrza Igenberdınov.

Basqarma basshysynyń aıtýynsha, turaq qyzmetin tegin paıdalaný quqyǵyna UOS ardagerleri, kólikterin arnaıy bólingen oryndarǵa qoıatyn birinshi jáne ekinshi top múgedekteri, «Altyn Qyran» jáne «Halyq qaharmany» ordenderiniń ıegerleri, «Altyn Alqa» jáne «Kúmis Alqa» taǵynǵan kóp balaly analar, Semeı ıadrolyq polıgonynda júrgizilgen synaqtardan zardap shekkender, sondaı-aq, Aýǵanstandaǵy jáne basqa da elderdegi áskerı qımyldarǵa qatysqan ardagerler men múgedekter ıe. Al Almatyda mundaı múmkindikti tek qana múmkindigi shekteýli jandar ǵana ıelene alady.

TÚIITKILDIŃ ShEShÝIN TAPQANDAR

Jer betindegi kólik turaǵy máselesi álem elderin áýel bastan alańdatqan. Óıtkeni qala ishinde júrip turý qıyndap, kólik turmaq adam qozǵalysyna aıtarlyqtaı áser etken. Qazir jahanda jer asty turaǵy qarqyndy damyp keledi. Onyń qaýipsizdik deńgeıi kópti alańdatsa kerek.

Bul rette eýropalyqtar men amerıkalyqtar kólik turaǵynyń yńǵaıly túrli nusqasyn usynýda.

Sonyń biri mehanıkalandyrylǵan yqsham turaq.

mehanıkalandyrylǵan yqsham turaq

Ol óz kezeginde kótergish kómegimen bir turaqqa eki kólik syıymdylyǵyn beredi.

Taǵy bir erekshe turaqty óndirýshiler rotorly dep atapty.

rotorly avtoturaq

 

3 turaqqa 16 kólikti syıdyratyn bul nusqa álemde keńinen qoldanysqa enip keledi.

Kezekti keremet kólik turaǵynyń halyqaralyq ataýy – «Tower Parking».

Munaraly bul turaq kólikke arnalǵan lıftimen jabdyqtalǵan. Avtomattandyrylǵan júıede jumys isteıtin mehanızm kólikti bos orynǵa ózi qoıyp, miner kezde alańqaıǵa shyǵaryp beredi. Osy tektes kólik turaǵynyń pazldy jáne stıllajdy túrleri qoldanysta.

Halyq arasynda keńinen qoldanysqa ıe bolmasa da, atalǵan nusqalar qymbat turaqtar men turaq jetispeýshiliginiń aldyn-alý úshin usynalǵan aıtýly óner týyndylary retinde kópti moıyndatyp otyr.

Qyzyq derek: Gınnes rekordtar kitabyna engen álemdegi syıymdylyǵy jaǵynan eń úlken kólik turaǵy Kanadada ornalasqan. «West Edmonton Mall» iri saýda ortalyǵynyń mańynan oryn tepken turaqqa bir mezette 20 myń kólik sııady.

Arman  QUDAIBERGEN

Sońǵy jańalyqtar