18 Sáýir, 11:10 425 0 Qoǵam Aıaýlym SALYQJANOVA

«QAZAQTAN JOLDASYŃ BOLSA, JOLDA QALMAISYŃ»

«QAZAQTAN JOLDASYŃ BOLSA, JOLDA QALMAISYŃ» deıtin ózbek aǵaıynmen baılanys jańasha qarqyn almaq

QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev alǵashqy memlekettik saparyn Ózbekstannan bastady. Buǵan deıin ol resmı saparmen Máskeýde bolǵan edi. Q.Toqaev Ózbekstan Respýblıkasyna jasaǵan memlekettik saparynyń osy eldegi Qazaqstan jylynyń ashylýymen tuspa-tus kelgenin atap ótip, bul oqıǵalar eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardyń nyǵaıýyna septigin tıgizetinine toqtaldy.

Ádettegideı, kezdesý barysynda eki el Prezıdentteriniń birlesken málimdemesi jasaldy. Sondaı-aq, QR Prezıdenti Q.Toqaev pen Ózbekstan basshysy Sh.Mırzııaev arasyndaǵy keńeıtilgen kezdesý otyrysynda 9 iri kelisimge qol qoıyldy.

Sapar boıynsha nazar aýdarylýy tıis basty másele – «Qorǵas» nysanynyń negizinde Qazaqstan men Ózbekstan shekarasynda iri halyqaralyq saýda-konomıkalyq yntymaqtastyq ortalyǵynyń qurylýy jónindegi sheshim. Jańa ortalyq «Ortalyq Azııa» dep atalady. Jospar boıynsha, atalǵan joba 2020 jyldyń sońyna qaraı eki el arasyndaǵy taýar aınalymyn 5 mıllıard dollarǵa jetkizbek. Qazirgi tańdaǵy taýar aınalymy 3 mıllıard dollardy qurap otyr. Bul týraly usynysty alǵash ret Nursultan Nazarbaev BAQ ókilderimen Jańa jyl aldyndaǵy (2018 jylǵy 29 jeltoqsanda) dástúrli kezdesýinde aıtqan. «Biz Qytaımen úlken «Qorǵas» keshenin saldyq. Bul halyqaralyq shekaralyq áriptestik. Qazaqstan men Ózbekstan shekarasyna da osyndaı ortalyq salý kerek dep oılaımyn», – degen edi Elbasy.

«Qorǵas» shekara mańy yntymaqtastyǵy halyqaralyq ortalyǵynyń qurylý tarıhy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Qytaıǵa 2002 jyly 22-25 jeltoqsanda bolǵan memlekettik sapary aıasynda jasaldy. Týra eki jyldan keıin Qulja qalasynda (QHR) «Qorǵas» halyqaralyq shekara mańy yntymaqtastyǵy ortalyǵyn qurý týraly Qazaqstan men Qytaı úkimetteri arasynda shektelmeli kelisimge qol qoıyldy.  «Qorǵastyń» jalpy aýmaǵy 560 gektar bolatyn eki memlekettiń shekaralas aýmaqtarynda ornalasqan jáne memlekettik shekara arqyly ótetin «Arnaıy ótkel» arqyly qosylǵan qazaq jáne qytaı bólimderinen turady. Jobanyń biregeı ereksheligi – Ortalyq terrıtorııasynda adamdar, taýarlar men kólik quraldary vızasyz erkin túrde qozǵala alady. Sondaı-aq, eger taýar baǵasy 1,5 myń eýrodan jáne 50 kıllogrammnan aspaıtyn bolsa, ol kedendik baj salyǵynsyz tasymaldana beredi.

Qazaqstan jaǵynan kelesi mańyzdy usynystyń biri – eki el arasyndaǵy týrıstik baǵytty nyǵaıtý. Dálirek aıtqanda, Qasym-Jomart Toqaev: «Ortalyq Azııanyń tabysty konomıkalyq damýy, turaqtylyǵy men qaýipsizdigi, negizinen, Qazaqstan men Ózbekstannyń tyǵyz yqpaldastyǵy men kelisilgen is-áreketterine baılanysty. Shuǵyl túrde túrki dúnıesiniń ǵana emes, álemdik mádenıettiń maqtanyshyna aınalǵan eki eldiń basty rýhanı jáne tarıhı ortalyqtaryn bir-birimen baılanystyratyn Túrkistan – Samarqand – Buharany bir baǵytqa qosatyn týrıstik klasterin ashýǵa bolady dep esepteımin», – dedi.

Rasynda, sońǵy jyldary Ózbekstannyń týrıstik áleýeti artyp keledi. Samarqand, Buhara, Hıýa syndy kóne qalalardy kórem deýshi týrısterdiń qarasy qalyń. Buǵan 2019 jyly Ózbekstannyń Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna (IYU) múshe elder arasyndaǵy eń tartymdy elderdiń tizimine enýi dálel. Jahandyq musylman saıahat ındeksi sıngapýrlyq Crescent Rating jáne Mastercard kompanııalarymen birge jasalǵan. Tizimde Ózbekstan zııarat-týrızmi boıynsha alǵashqy ondyqqa kirgen. Sondaı-aq, oǵan Saýd Arabııasy, Túrkııa, Malaızııa, Birikken Arab Ámirligi jáne Indonezııa syndy musylman elderi engen. Al musylman týrısterine yńǵaılylyqty qamtamasyz etý boıynsha álemdik reıtıngte Ózbekstan 18, Qazaqstan 19, Ázirbaıjan 20-oryndarda tur. Myqtylar úshtigi –  Malaızııa, Indonezııa jáne Túrkııa. Sondyqtan Túrkistan – Samarqand – Buharany bir baǵytta qosatyn týrıstik sapar uıymdastyrý Qazaqstannyń týrızmi úshin paıdasy zor, ári der kezinde jasalǵan qadamnyń biri.

Bul sapar boıynsha este qalatyn kelesi jaıt – Ózbekstandaǵy Qazaqstan jylynyń ashylýy. Osyǵan oraı Ózbekstannyń «O‘zbekiston Milliy axborot agentligi» ulttyq aqparat agenttigi qazaq tilinde aqparat tarata bastady. Bul týraly QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev óziniń Twitter-degi paraqshasynda: «Ózbekstandaǵy Qazaqstan jylynyń jarııalanýyna baılanysty Ózbekstan Ulttyq aqparat agenttigi qazaq tilinde aqparat tarata bastapty. Bul baýyrlas elder arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty jańa deńgeıge kótergen Elbasymyz N.Nazarbaev pen Ózbekstan Prezıdenti Sh.Mırzııaevtiń arqasy», – dep jazdy. Sonymen qatar, memleket basshysy Qazaqstandaǵy ózbek dıasporasyn qoldaý sharalaryna jeke toqtaldy. «Biz óz elimizde ómir súrip jatqan ózbek halqynyń rýhanı, áleýmettik qajettilikterin tolyq qanaǵattandyrý úshin jan-jaqty sharalar jasap jatyrmyz. Qazaqstannyń barlyq derlik óńirinde ózbek tnomádenı ortalyqtary ashylǵan. Ózbek tili Qazaqstannyń medıa salasynda, bilim júıesinde jáne mádenı ómirinde ornyn alǵan. Eki ózbek teatry tabysty jumys isteýde», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Ózbekstandaǵy Qazaqstan jylynyń ashylý rásimi bastalar aldynda memleket basshylary Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynyń negizgi mazmunyn ashýǵa arnalǵan «Uly dala murasy» atty kórmeni aralady. Kórmege Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq mýzeıiniń qoryndaǵy elimizdiń ejelgi óner týyndylary, sonyń ishinde Esik qalasynan tabylǵan Altyn adam, Berel qorǵandarynan tabylǵan attar men at ábzelderiniń qalpyna keltirilgen nusqalary, «Taqsaı Hanshaıymy», «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń biregeı ksponattary qoıylǵan.

Saltanatty rásim Álibek Dinishev, Aıman Musahojaeva, Medet Shotabaev, Nurlan Bekmuhambetov, Dımash Qudaıbergenov, Marııa Mýdrıak syndy Qazaqstan óneriniń qaıratkerleri men sahna sheberleri, shyǵarmashylyq ujymdarynyń qatysýymen ótken gala-konertpen qorytyndylandy. Olardyń ishinde, ózbek jurty Dımashty erekshe zor yqylaspen qabyldady. Ánshini aroporttan kútip alǵan jankúıerler armandarynyń oryndalǵanyn aıtyp máz boldy. Áleýmettik jelide belsendi QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bul tusty da eleýsiz qaldyrǵan joq. «Dımash Qudaıbergen – án ónerindegi eren qubylys, naǵyz talant ıesi. Qazaqtyń mádenıetin, án ónerin shartarapqa pash etip júrgen vırtýoz. Keshe qazaqtyń maqtanyshyna Ózbekstan jurtshylyǵy da tánti bolyp, ónerine qol soqty. Dımashtyń áli talaı bıikterdi baǵyndyraryna senimdimin jáne tilektespin», – dep jazdy Prezıdent Twitter paraqshasynda.

Aıaýlym SALYQJANOVA

Sońǵy jańalyqtar