4 Sáýir 2019, 13:08 1090 0 Bıznes Arman Qudaıbergen

Gúlbaný Maıǵarına: JAS KÁSIPKER, SENIM – SENIŃ ALTYN KENIŃ

Qazaqstanda sońǵy jyldary kásipkerlik – qarqyndy damyp keledi. Sáıkesinshe er azamattarmen birge isker áıelderdiń de qatary kóbeıdi. Keıipkerimiz Gúlbaný Maıǵarına bir jyl ishinde qazaqstandyq brend qalyptastyryp, alys-jaqyn shet memleketterge franshıza satyp úlgergen. Az ýaqyt ishinde úlken belesterdi baǵyndyrǵan Gúlbaný Maıǵarına «Túrkistan»-business» aıdaryna arnaıy suhbat berip, tabys syrymen bólisti.

–  Gúlbaný hanym, sizdiń esimińiz de, kásibińiz de, jalpy halyqqa ázirge beıtanys. Biraq «Landzhou» meıramhanańyz az ýaqytta kóptiń yqylasyna bólenip, jer-jerde ashylyp jatyr. Munyń syry nede?

– Meniń týǵan jerim Aqtóbe oblysy. Jumys babymen 17 jyl Nur-Sultan qalasynda turdym. Ol jaqta da kishigirim meıramhana bıznesimen aınalystym. Biraq qazirgideı tanymal, tabysty bola qaıǵan joq. Bir jyldan astam ýaqyt buryn dál osy «Landzhou» jedel tamaqtaný meıramhanasyn ashý maqsatynda ońtústik astanamyzǵa qonys aýdardym. Ol 2018 jyldyń basy bolatyn. Alǵashqy meıramhanamyz qańtar aıynyń 5 juldyzynda ashylsa, araǵa 5 aı salyp taǵy 2 jerden ashýǵa týra keldi. Óıtkeni suranys artyp, tutynýshy kóbeıdi. Tipti, maýsym aıynda alǵashqy franshızany satyp jiberdik. 2018 jyldyń qyrkúıek aıynda Máskeýde ótetin jyl saıynǵy «By Brand» kórmesine qatystyq. Kórmege kelýshiler bizdiń ónimdi jyly qabyldady. Onyń jasalý joly men jumysshylar sheberliginiń syryn surap qatty qyzyqqandar boldy. Qazir 8 jerde «Landzhou» jedel tamaqtaný oryndary bar. Onyń ekeýi «food court» (saýda oryndary men túrli mekemelerde tamaqtanýǵa arnalǵan shaǵyn dámhana – red.) qalǵany meıramhana. Astana men Atyraý qalasynda 16 naýryzdan bastap qyzmet kórsete bastadyq, jospar boıynsha mamyr aıyna deıin Óskemen, Aqtóbe, Shymkent qalalarynda «Landzhou» meıramhanalar jelisi ashylady. Al endi munyń syry deseńiz, naqty bir jaýap berý qıyn. Eń bastysy tutynýshy yqylasyna bólenip júrmiz. Áıtpese basa kóktep, jer-jerden jarnamamyzdy jalaýlatqan joqpyz. Bir kelgen adam ekinshini ertip kelip, sýretke túsip, áleýmettik jelige júktep bizdiń tanylýymyzǵa septigin tıgizdi. Sosyn eshkimge uqsamaıtyn taǵamdarymyzdaǵy dám ereksheligi shyǵar...

– Qazaqstanda qytaı ashanalary, shyǵys taǵamdarynyń túr-túrin daıyndaıtyn dámhanalar az emes. Jáne olardyń kóbi óz tutynýshysyn tapqan, qalyptasqan brendter, sizge básekeles. Sol formattaǵy meıramhana ashý oıy qaıdan keldi. Qandaı qıyndyqtardy, kedergilerdi bastan ótkerdińiz? Bolashaqta qazaq ashanasyn ashý oıyńyzda bar ma?

– Maǵan buǵan deıin qanshama adam shyǵys ashanasyn ashaıyq degen usynystar aıtqan. Ózim nan ónimderin qoldanbaıtyn adammyn. Sondyqtan kóp usynystan bas tartqan edim. Birneshe jyl buryn Qytaı eline baryp, jergilikti «Lapshadan» dám tatqanda qatty unatyp qalǵanym bar. Sonda bir dosym onyń neshe túri bolatynyn, dám erekshelikteri de alýan túrli ekenin aıtqanda shyny kerek tańdandym. Sodan keıin ǵana, Qazaqstanda osyndaı meıramhana ashamyn degen oıǵa keldim. Biraq, oıdy iske asyrý ońaıǵa soqpady. Eki jyl boıy qytaılyq aspazdarmen sóılesip, Qazaqstanǵa kelýge kóndire almadyq. Olar «tilin bilmeıtin jat elge barmaımyz» dep bas tartty. Sodan ne kerek, men qazaq aspazdaryn sol jaqqa alyp baryp 3 aı boıy oqyttym, ózim de oqydym. Negizi qytaılar ashanasyna jan balasyn jolatpaıdy, eshnárseni kórsetpeıdi. Bul qaǵıda! Áreń degende tilin taýyp, tamyryn basyp úırenýge barǵannyń ózinde bir-eki ret kórsetti, ári qaraı ózimiz alyp kettik. Óıtkeni arnaıy oqý ornyna baryp teorııa oqymadyq, tájirıbeniń arasynda boldyq. Kún saıyn 2 jarym myńnan 4 myńǵa deıin lapsha satylatyn jerde boldyq. Onyń bárin bir ashana ishinde daıyndaý ońaı emes, ýaqytty tıimdi paıdalanýdy talap etedi. Sondyqtan men óz aspazdarymdy alyp baryp, qaınaǵan tájirıbe alańyna túsirdim. Bizdiń ónimniń bir ereksheligi qospalar quramynda. Ony eshkim bilmeıdi. Tipti aspazdarymyz da. Ózimizdiń arnaıy fabrıkamyzda daıyndaımyz, daıyn kúıinde aldyryp qazanǵa túsedi. Syrtqy básekelesterimizden góri, ishki jaýlarymyz qııanat jasaǵan kezder boldy. Meıramhananyń jaqsy jumys istep jatqanyn kórgen keı aspazdar bizden ketip qalyp, dál osy formatta tamaqtaný oryndaryn ashýda. Biraq olardyń sorpasynyń dámi bólek, qamyry basqasha, sondyqtan tutynýshylar bizge aınalyp qaıta keledi. Kóńilge kirbiń uıalap qalatyny bolmasa, eshnárseden qoryqpaımyz. Bastysy jumys júrip jatyr. Eń alǵash ashylǵan kezde daıashylar bolmady. Óz-ózine qyzmet kórsetetin dámhana formatyn usynǵanymyzda tutynýshylar neni tańdaý kerektigin bilmeı jatty. Sosyn daıashylardy qostyq. Alǵashynda ózimiz daıashy, esepshi, kassır, basqarýshy da boldyq. Qazir barlyǵy jolǵa qoıyldy. Qazaq ashanasyn ashýǵa kelsek, bul úlken eńbekti talap etedi. Óıtkeni qazaq taǵamdarynyń deńgeıi bıik. Onymen kásip jasaý qolaısyz. Qarapaıym jylqy etin alyp qarasaq ol kóp memleketterde taptyrmaıdy. Degenmen barlyǵy bolashaqtyń enshisinde.

– «Landzhou» meıramhanalar jelisiniń ereksheligi nede? Jalpy ujymda qansha adam eńbek etýde? Jaqyn bolashaqtaǵy jospar, maqsattaryńyz qandaı?

– Erekshelik dep aıtýǵa keler me eken, kelmes pe eken bilmedim biraq, bizde satylǵan ár lapshanyń 5 teńgesi Arýjan Saın basqaratyn «Mıloserdıe» qaıyrymdylyq qoryna aýdarylady. Ol qarajat qazaqstanda aýtızm dertine shaltyqqan balalardyń em-dom sharalaryna jumsalady. Bul meniń áýel bastaǵy oıym, armanym edi. Sosyn jumysshylardyń shamamen 98 paıyzy qazaqtar. Qazir Reseı astanasy Máskeý qalasynda qurylys jumystaryn bastap kettik. Jaqyn arada «Landzhou» meıramhanasyn Máskeýde ashamyz, keıingi kezekte Novosıbırsk qalasy franshızany satyp alyp, daıyn otyr. Bir maqsatymyz sol jaqta júrgen qazaq baýyrlarymyzdy osy meıramhanada jumys isteýge jumyldyrsaq deımiz. Bizge kóbi «daıashylaryńyzdyń deni er azamattar eken» dep jatady. Onyń óz sebebi bar, kúnuzaq aıaqta turyp, árli-berli júretin bolǵandyqtan meılinshe 25 jasqa deıingi azamattardy jumysqa alamyz. Onyń mamandyǵy mańyzdy emes, bastysy, isine adaldyq tanytyp, ózin kórsetse 4-5 aıdyń ishinde bir meıramhananyń basshysy etip te taǵaıyndaımyz. Ol jumysshylarǵa motıvaııa beredi. Naqty sanyn aıta almaımyn jalpy segiz ortalyqta 5 júzge tarta adam jumys atqarady. Onyń syrtynda 3-4 saǵat jumys isteıtin stýdentter men kún saıyn kelip jatatyn stajerlar bar.

Eń alǵash bıznes jospar túzgen kezde kún saıyn kemi 5 júz adam as ishse, meıramhana shyǵyny aqtalady dep eseptedik. Birinshi ashqan meıramhanamyz búginde kúnine 1500 adamǵa qyzmet kórsetedi. Ol eń az degende. Al mereke qarsańynda 2 myń, tipti, onan da kóp adamdy qabyldaımyz. Sondyqtan aldaǵy 5 jyl tek osy kásipti jolǵa qoıýmen aınalyssam deımin. Jyl sońyna deıin meıramhanalar sanyn jıyrmaǵa jetkizý josparlanǵan. Onyń 10-y Reseı jerinde bolady. Álemge shyǵý úshin biz Reseı qalalaryna óz franshızalarymyzdy satpaqpyz. Keler 2020 jyly bolsa Eýropa elderine shyǵyp, «Landzhou» jedel tamaqtaný meıramhanalar jelisiniń jalpy sanyn elýge jetkizý oıymyzda bar.

– Franshıza jaıynda aıta ketseńiz. Bilýimshe óńirlerde ashylyp jatqan «Landzhou» meıramhanalary sonyń jemisi. Qandaı júıege negizdelgen? Qoıylatyn talaptar qandaı? Shet memleketterge shyǵý úshin, onyń ishinde Reseıge seriktestermen jumys isteısiz be? Álde...

– Reseıdegi alǵashqy meıramhanany ózimiz ashyp jatyrmyz. Jáne ol ortalyq bolady. Joǵaryda aıtqanymdaı ótken jyly «By Brand» kórmesine qatystyq. Sol kezde franshıza satýdy surap qansha adam qolqa saldy. Onan ózge qanshama kásipker kún saıyn habarlasyp, franshıza jaıynda surap jatady. Biraq ózge el bolǵannan keıin, synaqtan ótkizbeı eshqandaı franshıza satpaımyz dep bekingenbiz. Óıtkeni shyǵyn kólemi qazaqstandyq baǵamen eseptelgen. Reseıde azyq-túlik ónimderi, meıramhana ornyn jalǵa alý quny múldem bólek. Biz sonyń bárin kózben kórip, eseptep kórmekpiz. Franshıza satyp alýshylarǵa «meıramhananyń ornalasqan orny halyq kóp júretin aýmaqta bolsyn» degen talap qoıamyz. Bızneste «location, location, location» degen qaǵıda bar. Onan bólek bizde qatyryp qoıatyn muzdatqyshtar joq. Biz tek salqyndatqysh arqyly daıyn ónimdi bir táýlik qana saqtaımyz. Tańerteń kelgen azyq-túlik keshke deıin ótip ketpese, erteńinde jaramaı qalady. Sosyn tamaqty eshýaqytta jylytyp emes, tapsyrys bergen sátten ǵana qazanǵa salamyz. Osy sekildi bizdiń meıramhananyń arnaıy talaptary bar. Baǵa men sapany arnaıy qadaǵalap otyramyz. Qazaqstan aýmaǵyndaǵy franshıza baǵasy úlken meıramhanalarǵa 10 mln bolsa, «food court» 5 mln teńgeni quraıdy. Aldyn-ala kelisim boıynsha paıdanyń 7 paıyzy ózimizge qaıtady. Sosyn bir qaǵıda ár óńirde tek bir adammen ǵana jumys isteımiz.

– Ózińiz bilesiz bıyl elimizde «Jastar jyly». Kásipkerlik jolda júrgen, onyń ishinde meıramhana bıznesin jolǵa qoısam dep maqsat qoıǵan jas mamandarǵa qandaı keńester aıtasyz?

– Birinshiden, meıramhana bıznesin bastaǵanda sen basshy bola almaısyń. Kerek jerinde daıashy da, aspaz da, esepshi de bolýyń kerek. «Sengen qoıym sen ediń» dep júrgende aspazyńyz nemese taǵy basqasy ketip qalsa, sengenińiz orǵa jyǵady. Kásibińiz keri ketedi. Sondyqtan meıramhana bıznesimen aınalysatyn jan – besaspap maman bolýy tıis. Ózińdi osy salaǵa arnaýyń kerek. Ekinshiden, bıznes jospar júıeli jasalmasa bolmaıdy. Ár shyǵyn men paıdany tıynyna deıin esepteý kerek. Ol sonysymen – bıznes! Úshinshiden, seniń ónimiń kimge kerek, kim tutynady, baı-baǵlan ba, qara halyq pa sony nazarǵa alǵan jón. Men myqty komandany osy tizimge qosqym keledi. Eger meniń komandam bolmasa, mundaı jetistikterge jetpes te edim.

– Ózińizdi qalaı damytasyz, ne oqısyz, ne kóresiz? Gúlbaný Maıǵarınanyń bos ýaqyty bar ma? Bolsa, nemen aınalysady?

– Shynymdy aıtsam bos ýaqyt jıi bola bermeıdi. Bolǵan kúnniń ózinde otbasymmen ýaqyt ótkizýge tyrysamyn. Buryndary túrli janrdaǵy kitaptar oqıtynmyn. Qazir bári meıramhana bıznesine qatysty. Ony qalaı damytý kerek, júıeleý kerek sol jaıynda. Sońǵy oqyǵan kitabym Gerber Maıkldyń «predprınımatelskıı mıf» atty týyndysy. Kitap oqyǵanda oı nemese ıdeıa emes, durys baǵdar men júıeli keńes alýǵa tyrysamyn. Osy kúnge deıin birde bir bıznes trenıngterge barmappyn. Esesine Erlan Alıakparov esimdi azamattan keńester alyp turamyn. Jýyrda ol kisini Máskeýden arnaıy aldyryp komandama eki kúndik trenıng ótkizdik. Ol da jumystyń jeńildeýi men ilgerileýine septigin tıgizedi dep oılaımyn. Bir túsingenim adamnyń ishki senimi barlyq jetistikke bastap barady eken. Jas kásipkerlerge «senim – seniń altyn keniń» dep aıtqym keledi.

– Áńgimeńizge rahmet! Kásibińiz berekeli bolsyn!

Áńgimelesken

Arman QUDAIBERGEN

Sońǵy jańalyqtar