9 Aqpan 2019, 15:31 569 0 Aımaq TURKYSTAN.KZ

Balqash aýdanynyń bedeli bıik, bereri mol

Balqash aýdany ótken jyly Birikken Arab Ámirlikterine, Túrkmenstan men Ózbekstanǵa et ksporttady. Jýyrda oblys ákimi Amandyq Batalov Balqash aýdanyna jasaǵan jumys sapary barysynda Baqanastaǵy áleýmettik jáne ónerkásip nysandaryn aralap, aýdan ákiminiń esep berý jıynyna qatysty.

Almaty oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti málimdegendeı, oblys basshysy eń birinshi óńirdegi «Jasulan» balabaqshasyna at basyn burdy. Resmı ókilder balabaqsha ishin aralap, mýzyka zalynda kishkentaı búldirshinderdiń konertine qol soqty. Salynǵanyna 38 jylǵa jýyqtaǵan balabaqsha ǵımaraty 2017 jyly kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. Búginde jańarǵan keıipke engen balabaqshanyń qyzyldy-jasyldy kórnekti bezendirilýi, ishki jabdyqtalýy jańa balabaqshadan bir de bir kem emes. 240 balaǵa arnalǵan mektepke deıingi tárbıe nysanynda 40 tárbıeshi eńbek etedi. Bıylǵy jyly aýdannyń kishkentaı búldirshinderdi balabaqshamen qamtý deńgeıi 100 %-ke jetedi.

Osy saparynda Amandyq Batalov aýdandyq ortalyq aýrýhanaǵa da bardy. Mekemeniń bas dárigeri Dáýren Imanalıevtiń aıtýynsha, 1986 jyly salynǵan aýrýhana ǵımaraty osydan úsh jyl buryn aǵymdaǵy jóndeýden ótkizilip, jylý júıesi, terezeleri jańartylyp, syrtqy qabyrǵalary jylý saqtaǵysh materıaldarmen qaptalǵan. Dese de qazirgi jaı-kúıi kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Munda 100 tósektik táýliktik staıonar, 20 tósektik kúndizgi staıonar bar. Aýrýhanada 300-den astam medıına qyzmetkerleri jumys isteıdi.

Ǵımarattyń kúrdeli jóndeý jumystarynyń jobalyq-smetalyq qujattary ázirge memlekettik saraptamaǵa jiberilgen. Oblys ákimi A. Batalov aýrýhananyń jekelegen bólimderine ǵana kúrdeli jóndeý jasamaı, kezek-kezegimen barlyq bólimderine jóndeý júrgizýdi tapsyrdy. Bul rette respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarjyny kútip otyrmaı, oblystyq bıýdjetten 300 mlrd. teńge qosymsha qarastyryp, sol qarjyǵa kúrdeli jóndeýdi bastaý qajettigin aıtty. «Shalǵaı jatqan aýdan bolǵasyn, turǵyndar zamanaýı apparatýralardyń qyzmeti úshin ózge qalalarǵa júgirmeýi kerek, sol úshin aýrýhananyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa da qoldaý kórsetemiz», – dedi A. Batalov.

Sondaı-aq resmı qonaqtar «Ótes» JShS kúrish óńdeý zaýytynda bolyp, óndiris ornynyń jumysymen tanysty. Shıkizat qoımasyn, daıyn ónimder qoımasyn, óńdeý ehtaryn aralap kórdi. Kásiporyn dırektory Dúısenbek Nurlanovtyń sózine súıensek, negizinen kúrish óńdep shyǵarýmen aınalysatyn nysanda qazir 12 adam eńbek etedi. Jobalyq qýaty kúnine 3 tonna kúrish shyǵarýǵa qaýqarly zaýyt 2018 jyly 400 tonna kúrish, 100 tonna dán jarmalary men 80 tonna kúrish unyn óndirgen. Munda Germanııanyń óndiristik qurylǵylary ornatylǵan.

Osy kúngi saparynda oblys ákimi A. Batalov aýdandyq Mádenıet úıinde ótken aýdan ákimi Ǵalym Toqpeıisovtiń turǵyndar aldynda esep berý jıynyna qatysty.

Aldymen foıede qoıylǵan kórmeni aralap, aýyl sharýashylyǵyndaǵy irgeli nysandar «Jaqsylyq» sharýa qojalyǵynyń, «Birlik» agrofımrasy» JShS-nyń, «Dınara» óndiristik kooperatıviniń, «Dinara Ranch» agrofırmasy» JShS-nyń 2018 jylǵy jumys nátıjelerimen tanysty. Sol sııaqty aýdanda ashylǵan 2 IT synypta tálim alatyn oqýshylar ózderi qurastyrǵan robottarynyń múmkindikterin kórsetti.

Jıynda aýdan ákimi Ǵ. Toqpeıisov 2018 jylǵy óńirdiń damýy men 2019 jylǵa mejelengen mindetteri týraly keńinen aıtyp berdi. Baıandamashynyń bergen eseptik málimetterine qaraǵanda, óndiris óniminiń kólemi 1,4 mlrd. teńgeni qurasa, aýyl sharýashylyǵynda bul kórsetkish 23,7 mlrd. teńgege jetip, 103,7  paıyz kórsetip otyr. Aýdandaǵy 1,7 myń shaǵyn kásipkerlik sýbektileri 16,7 mlrd. teńgeniń ónimin óndirip, olardan 0,5 mlrd. teńge salyq túsken. Balqash óńirinde 449 jumys orny qurylyp, jumysqa ornalasý máselesimen júgingen adamdardyń 85,1 paıyzy, ıaǵnı 1013 adam eki qolǵa bir jumys tapqan. Aýdan ótken jyly Birikken Arab Ámirlikterine, Túrkimenstanǵa, Ózbekstanǵa et ksporttaǵan. Bul jumystyń qarqynyn bıyl údete túspek.

Jıynda jaryssózge shyqqan «Jaqsylyq» sharýa qojalyǵynyń basshysy, Eńbek Eri, Olımpıada chempıony Jaqsylyq Úshkempirov, Balqash aýdandyq aqsaqaldar alqasynyń tóraǵasy Baqyt Sqabaev, № 1 Jambyl atyndaǵy orta mekteptiń matematıka pániniń muǵalimi Tatıana Fazylova óz sózderinde aýdanda atqarylyp jatqan isterdiń oń nátıjesin halyq kórip otyrǵanyn tilge tıek etip, aýdan ákiminiń jumysyna qanaǵattanarlyq dep baǵa berdi.

Aýdan turǵyndarynan negizinen múgedekterdi, kóp balaly analardy turǵyn úımen qamtý, Baqanas aýylynyń joldaryn jóndeý, áleýmettik kómekter týraly saýaldar qoıyldy. Aýdan ákimi Baqanasta 2019 jyly 20 turǵyn úı salynatynyn, ol úılerdi berý kezinde halyqtyń áleýmettik áljýaz toptary da eskeriletinin aıtty. Bul oraıda oblys ákimi A. Batalov 2019 jyly beriletin 20 úımen qatar taǵy 20 úıdiń qurylysyn bastaýdy tapsyrdy. «Demografııaǵa úles qosyp, qazaqtyń sanyn ósirip otyrǵan – kópbalaly analar. Olarǵa barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz kerek. Sondyqtan olardyń muqtajdyqtaryna járdemdesip, jaǵdaılaryna qoldaý kórsetý - birinshi kezektegi másele», - dedi A. Batalov. Sonymen birge Baqanastaǵy kóshelerdiń jóndeý jumystaryna bólingen qarjynyń az ekenin aıtyp, oblystyq konomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasyna qosymsha qarjy qarastyrýdy tapsyrdy.

Óziniń qorytyndy sózinde oblys ákimi Amandyq Batalov oblystyń áleýmettik-konomıkalyq damýyndaǵy ıgi qadamdar men jemisti nátıjelerge toqtalyp ótti. Sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵynda qant qyzylshasy, júgeri, kartop ósirý, ırııgaııalyq júıelerdi jóndeý, iri ınvestıııalyq jobalar jaıly keńinen baıandady. Balqash aýdanynyń oblys damýyndaǵy úlesin aıta kele:

«Osy jıynnyń aldynda aýdandyq aýrýhanany kórip shyqtym. Respýblıkalyq bıýdjetten beriletin qarajat bólingenge deıin oblystyq bıýdjetten qosymsha 300 mln. teńge bólip, kúrdeli jóndeýin bastaıtyn bolamyz. Ǵımarattyń qabyrǵasynan basqasynyń barlyǵyn túgeldeı jańartyp, jańǵyrtatyn bolamyz. Ásirese, Balqash sııaqty shalǵaı aýdannyń halqy densaýlyǵyn túzeýge basqa óńirlerge sabylyp júrmeıtindeı jaǵdaı jasaýymyz kerek. Aýdanǵa tabıǵı gaz keledi. AGTS salyndy. Endi aýylishilik jelilerdi tartýdy jyldamdatý kerek. Baqanastyń ishinde ǵana emes, jan-jaqtaǵy aýyldarǵa da tartýdy qazirden josparlap, iske kirisý kerek. Aýdanǵa ınvestorlar tartyp, jańa óndiris oryndaryn ashý kerek. «7-20-25» baǵdarlamasyndaǵy úlesterińiz ázirge tómen. Sol baǵytta alda aýqymdy jumys talap etemin. Bul iske áleýetti kásipkerlerdi tartyp, oılastyryńyzdar. Et ksportynyń kólemin odan ári arttyrýdy tapsyramyn. Alda egin egý naýqany bar, daıyndyq osy bastan bolýy kerek. Sý tasqynynyń aldyn alý sharalaryn da esten bir sát shyǵarmańyzdar. Ótken jyldyń kórsetkishteri jaman emes. Elbasymyz bizge úlken mindetter júktep otyr. Sol aýqymdy jumysty birlesip atqaramyz, bul rette Ǵalym Toqpeıisovtiń basshylyǵymen Balqash aýdanynyń úlesi mol bolady dep oılaımyn», – dedi A. Batalov.

Sońǵy jańalyqtar