7 Aqpan 2019, 10:06 539 0 Qaýipsizdik "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

NEGE?

Aıdyń-kúnniń amanynda el astanasynda bir otbasynyń bes birdeı sábıi ajal qushty.  «Atamaılatsań – atamaılat, botamaılatpa!» deıtin qazaq mundaı qasiretti qas jaýyna da tilemeıtini sózsiz.

«Nege bulaı boldy?» dep kúńirene otyryp, kúmiljımiz. Dátke qýat bolar jaýap taba almaǵan soń sóıtetin shyǵarmyz, bálkim.

Shyntýaıtynda, bul bir otbasynyń ǵana qaıǵysy emes, dúıim eldiń, tutas qoǵamnyń jan jarasy. Eldegi áleýmettik salada qordalanǵan túıtkildi máseleler jaıly buǵan deıin de az aıtylǵan joq, biraq myna qaıǵyly jaǵdaı tez arada naqty, nátıjeli sheshimder qabyldanbasa, jaǵdaıdyń ýshyǵa túsetinin aıqyn kórsetip berdi.

Bul oqıǵaǵa baılanysty Elbasy N.Nazarbaev ta ún qosyp, qara jamylǵan otbasyna kóńil aıtty. «Órt saldarynan bir otbasy bes birdeı perzentinen aıyrylyp qaldy. Qaza bolǵan balalardyń ata-anasy men týysqandaryna kóńil aıtamyn. Osyǵan baılanysty men Úkimetke jáne Astana qalasynyń ákimi Baqyt Sultanovqa zardap shekkenderge qajetti kómek kórsetýdi tapsyrdym. Barlyq óńirdiń ákimderi quzyrly organdarmen birlesip, órt qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin baqylaýdy kúsheıtýi kerek, sondaı-aq tıisti tekserister uıymdastyryp, halyq arasynda túsindirý jumystaryn júrgizýi qajet. Mundaı jaǵdaı qaıtalanbas úshin barlyq tıisti sharalardy qabyldaý kerek», – dedi Memleket basshysy.

Sondaı-aq, «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Máýlen Áshimbaev óziniń Feısbýktegi paraqshasynda partııa janynan Balalar quqyǵyn qorǵaý jónindegi keńes qurý týraly sheshim qabyldanǵanyn aıtyp, osy baǵytta búkil qoǵam bolyp jumylyp, óskeleń urpaqtyń jarqyn bolashaǵy jolynda birlesip jumys isteýge shaqyrdy. «Bul jaıt qoǵamdaǵy keıbir ózekti máselelerdiń kezek kúttirmeı sheshýdi qajet etetinin kórsetip berdi. Shyn máninde, kóp balaly otbasylarǵa júıeli qoldaý kórsetý, jumys isteıtin analarǵa laıyqty jaǵdaı jasaý jáne balalar quqyǵyn qorǵaý máselesinde áli de bolsa jetildiretin tustardyń bar ekeni sózsiz. Sondyqtan da halyqtyń járdemaqy, baspana máselesine qatysty aıtyp, jazyp jatqan sózderi oryndy», – dedi M.Áshimbaev.

Ras, túbi bir túliktiń de, túıini bir jibektiń de selkeýsiz, setineýsiz bolýy múmkin emes-ti. Deıturǵanmen, mundaı jaǵdaıdyń qaıtalanýynan saqtanyp, aldyn alýǵa áreket jasalýy qajet-aq.

Astanada aıadaı ǵana úıdi panalap, «shyqpa janym, shyqpalap» ómir súrip jatqan kóp balaly otbasylar az emes. Olardyń da máselesine kóńil bólip, turmysyna úńilgen lázim. Áıtpese, memleket bólek, áleýmettik jaǵdaıy tómen, az qamtylǵan kóp balaly otbasylar bólek, óz tirshiligi ózinde kún keshe bergeni jón bolmas, sirá.

Kezek kúttirmeıtin shara, Elordadaǵy irkes-tirkes salynǵan ýaqytsha turǵynjaılardyń qaýipsizdigine qatań baqylaý jasalýy tıis. Óıtkeni ondaı ýaqytsha baspanalar (baspana deýge kelse) qolda bar materıaldarmen, asyǵys-úsigis salynyp, eshqandaı talapqa saı kelmese de jalǵa berile beretini belgili. Premer-mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń ózi Úkimet otyrysynda órtke qarsy qaýipsizdik talaptaryn jiti qadaǵalaýdy tapsyrdy. Onyń aıtýynsha, tekserýshi keledi eken de, «aqsha berseń, teksermeı qoıa salam, bolmasa aıyppul tóleısiń» deıdi eken. Mine, kúrmeýi kóp kúrdeli máseleniń bir túıini jemqorlyqta jatsa kerek.

Sóz reti kelgende eske sala keteıik, memleketimizdiń negizgi qundylyǵy – adam, onyń ómiri, erkindigi. Konstıtýııamyzda solaı jazylǵan. Endeshe elimizdiń basty kapıtalyn ómirge ákelip, baǵyp-qaǵyp otyrǵan azamattardy memleket nazardan tys qaldyrmaı, qamqorlyǵynda ustaýy tıis ekeni aıtpasa da túsinikti. Ras, Úkimet áleýmettik qoldaýdyń kólemin jyl saıyn ósirip-aq jatyr. Sonda da qysqa jip kúrmeýge kelmeı jatyr emes pe?! Áıtpese, bári jetisip tursa, jeti túnde balalaryn tastap, baıǵus ana jumysqa shyǵyp nesi bar edi?! «Bul olardyń óz tańdaýy» depti Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıe-mınıstri Svetlana Jaqypova hanym. Keshirińiz, bul tańdaý emes, bul – májbúrlik! Basqa-basqa, analardy «asyraı almasań, nege týasyń» dep sókpeıikshi. Olar ultymyzdyń sanyn ósirip, keleshegine úles qosyp jatyr emes pe?! Analardy ashyndyrmaıyq!

Halyqaralyq «Túrkistan» gazetiniń ujymy qaza bolǵan balalardyń ata-anasyna, týǵan-týystaryna qaıǵyra kóńil aıtady.

San-derek: Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń dereginshe, 2018 jyly Qazaqstanda 14 myńnan asa órt bolyp, barlyǵy 846 adam japa shekken. 436 adam qaza tapqan. Bul 2017 jylmen salystyrǵanda 26 paıyzǵa kóp. Órtten 2017 jyly 44 bala, 2018 jyly 34 bala mert bolǵan.

Qýat Áýesbaı

Sońǵy jańalyqtar