6 Jeltoqsan 2018, 11:26 1112 0 Qoǵam Ahmet ÓMIRZAQ

ANT BERÝDIŃ ÁLEGI

Ár el – bir álem. Árbir eldiń ózindik dástúri, memlekettik zańy, qalyptasqan ómir súrý salty, qoǵamdyq tártibi bar. Desek te, qandaı elde bolsa da, ol eldiń zańy men tártibi jalpyadamzattyq qundylyqtarǵa negizdelip, adamnyń oı-órisin shektemeıtindeı, jeke basynyń quqyǵyna zııanyn tıgizbeıtindeı ádil bolýy tıis. Memleket bolýdaǵy basty murat ta osy.

Eń bastysy, bir eldiń ishki isine aralasýǵa ekinshi bir eldiń quqy joq. Sondyqtan keı elderde qoǵamdyq tártip ornatýda ózderi durys dep tapqan ádisterge júginip, ózderiniń kózqarasyna saı qylyp, túrli zańdar shyǵaratyny bar. Al biraq memleketke, el basshysyna ant berýdiń jóni bólek. Mysaly, beıtarap Túrkimenstan memleketiniń alǵashqy prezıdenti Saparmurat Nııazovtyń bıligi kezinde búkil Túrkimenstan halqyna arnalǵan mynadaı anttyń mátini boldy:

«Meniń súıikti otanym, týǵan ólkem, Túrkimenstan! Júregim men oıym árqashan ózińmen birge. Saǵan zııanym tıse, qolym kesilsin! Saǵan jala japsam, tilim kesilsin! Eger Otanyma, Uly Saparmurat Túrkimenbasyna satqyndyq qylsam, meniń ómirim kúl bolsyn!». Bul antty mektep oqýshylary men stýdentter kúnde sabaq bastalar aldynda aıtatyn, eldiń radıosy men teledıdary ár kún saıyn jumysyn osy antpen bastap, osy antpen aıaqtaıtyn. Oqýlyqtarda, gazettiń birinshi betinde sol anttyń mátini turatyn.

Árıne, ant berýdi múlde mansuqtaı almaımyz. Ol joq emes, bar nárse. Ádette, ant berý jaıynda sóz qozǵasaq, eldiń qarýly kúshteri quramynda áskerı mindetin óteýge kiriserde jas sarbazdardyń sap túzep, ant beretin sáti kóz aldymyzǵa keledi. Sol sekildi, medıınalyq oqý ornyn bitirerde osy sala mamandary adam densaýlyǵyn saqtaýda adamgershilik jasaımyn dep Gıppokrat atyna ant beretin. Sotta kýálik berýshiler «shyndyqty, tek shyndyqty aıtamyn» dep ant beretin. Sonymen birge, prezıdenttik saılaýdan jeńip shyqqan soń, ınaýgýraııa kezinde jańa prezıdent eldiń ata zańyna adal bolamyn dep ant beretin. Bulardyń bári de qyzmettik jaǵdaıy eldiń tutastyǵy men adam qaýipsizdigine tikeleı qatysy bolǵandyqtan ant beredi. Al endi qarapaıym fermerlerdiń, sol sekildi, onsyz da Gıppokrat atyna ant berip júrgen medıına qyzmetkerleriniń memleketke taǵy bir ant berýin qalaı túsinýge bolady?

Burynda tyıym salýdyń neshe túrin shyǵaryp júrgen ózbek eliniń bıyl da ant berýdiń jańa túrlerin oılap tabýymen aty shyqqaly tur, sirá. Óıtkeni Ózbekstanda qazir medıına salasy qyzmetkerleri «medıınada el bıligi júrgizip jatqan reformalar júzege asyrýǵa», «fermerler memleket aldyndaǵy mindettemelerin oryndaýǵa» ant berip jatyr. Bul – memlekette tártip ornatýdyń jańa ádisi me, álde keıbir sala qyzmetkerleriniń salaqtyǵyn joıýdyń joly ma, áıteýir, qazir naqty birdeńe dep aıtý qıyn.

Osy jyldyń qarasha aıynyń ekinshi jartysynan bastap Ózbek­stannyń Syrdarııa, Ferǵana¸ Tashkent jáne Buqara oblystary medıına basqarmalary ant berip jatqan kórinedi, al ant mátini el astanasy – Tashkent qalasynan jiberilgen. (Al nege ekeni belgisiz, Ándijan oblysynda ant berý rásimi áli ótkizilgen joq). Qyzyǵy sol, qarapaıym dárigerler óz emhanasynda aýdandyq densaýlyqty saqtaý, ishki ister jáne ákimshilik qyzmetkerlerinen quralǵan komıssııa aldynda ant berýde. Búginde ǵalamtor arqyly álemge belgili bolǵan ol anttyń mátini tómendegideı:

«Men, Ózbekstan respýblıkasynyń dárigeri, Ózbekstan respýblıkasynyń prezıdenti, qurmetti Shavkat Mıromonovıch Mırzııaev tarapynan densaýlyqty saqtaý salasynda jan-jaqty júrgizilip jatqan reformalardy júzege asyrý, turǵyndarǵa medıınalyq qyzmet kórsetý sapasynyń deńgeıin kóterý men qolda bar zamanaýı medıınalyq jabdyqtardy paıdalanyp, halqymyzǵa laıyqty medıınalyq qyzmet kórsetýge ANT BEREMIN!

ANT BEREMIN! ANT BEREMIN! ANT BEREMIN!

Ózimniń bilimim men qabiletimdi adam densaýlyǵyn jaqsartýǵa arnaýǵa, aýrýdyń aldyn alýǵa ýáde beremin. Óz áleýetimdi, sheberligimdi, biliktiligimdi úzdiksiz jetildirýge, kishipeıil bolýǵa, adam saýlyǵyn saqtaýǵa adaldyq tanytýǵa, syrqattardyń sezimderi men psıhologııasynan únemi habardar bolýǵa, olardyń dertine daýa bolýǵa ANT BEREMIN!

ANT BEREMIN! ANT BEREMIN! ANT BEREMIN!

Ózimniń maqsatym jáne atqaryp jatqan mamandyǵym arqyly adamdarǵa tek jaqsylyq jasaýǵa qyzmet qylamyn. Óz qyzmetimde kásibime, Otanyma adal bolýǵa, jemqorlyq sııaqty jaman indetterge jol bermeı, taza jáne adal jumys istep, halyqtyń qurmetine ıe bolýǵa, turǵyndar arasyndaǵy salaýatty ómir saltyn keń nasıhattap, syrqattardyń profılaktıkasynyń, dıagnostıkasynyń, saýyǵýynyń, ońaltýynyń sapaly jáne jemisti júrgizilýine bar kúsh-qaıratymdy aıamaımyn dep ANT BEREMIN!

ANT BEREMIN! ANT BEREMIN! ANT BEREMIN!»

Kórip otyrǵanyńyzdaı, ant mátini úsh bólikten turady jáne onda «ant beremin» sózi 12 ret qaıtalanǵan. Ant mátinine qarasaq, ondaǵy aıtylǵandardyń deni medıına qyzmetkerleriniń mindetine kiretin jaılar. Anttyń mátini demesek, bir qaraǵanda, artyq eshteńe joq sııaqty. Alaıda aq halattylardyń moınyna bulaısha shegelep, mindetteme ilýdiń artynda bergen antynyń údesinen shyǵa almaı, kináli bolǵandarǵa jasalatyn qatal sharalardyń lebi esip turǵandaı.

Meıli, dárigerler onsyz da ant berip júrgen halyq qoı, al endi fermerlerge solaı jasaý tym artyq emes pe? Qalaıda mol ónim alamyn dep dıhandardyń ant berýi asa qısynsyz kórinse de, sondaı jaǵdaıdyń oryn alǵany resmı baspasózde jarııalansa senbeýge amalymyz bar ma?

Máselen, Syrdarııa oblystyq «Sırdarıo ҳaqıqatı» gazetasynyń osy jyldyń 16 qarashada shyqqan nómirinde jarııalanǵan maqalada oblysta dıhandardyń ant berýi týraly: «Gúlistan qalasy ákimdigine aldyndaǵy memleket týy alańynda astyqtan sol ónim alýǵa bel baılaǵan Boıovýt jáne Gýlıston aýdandarynyń fermerleri ózderiniń el aldyndaǵy ýádesine, abyroı-bedeline nuqsan keltirmeıtinin bildirip, el damýyna mol úles qosý úshin, izgi nıetpen jappaı ant berdi» dep jazǵan, sonymen birge ant berý sharasynan túsirilgen sýretter berilgen.

Árıne, qarapaıym dıhan-fermerler buǵan birdeńe deýi qıyn, biraq memlekette sózi salmaqty keıbir tulǵalar bunyń jónsiz ekeni týraly pikir aıtyp jatyr. Sonyń biri Ózbekstan respýblıkasy Olıı Majlıs Senatynyń múshesi, Ózbekstan halyq demokratııalyq partııasy ortalyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary Maqsýda Vorısova. Ol óz partııasynyń saıtynda «Antpen ónim kóbeıe me?» degen taqyryppen maqala jazyp, elde bolyp jatqan jaǵdaıǵa bylaı dep pikir bildirdi: «Memleketimizde halyqtyń ál-aýqatyn kóterý, qoǵamda demokratııany damytýǵa baǵyttalǵan jumystar júrgizilýde. Ónim óndirýdiń barlyq salasyna qajetti tehnıkany, tehnologııany engizý, ınnovaııany jasaý dáýir talaby. Osy turǵydan alǵanda, aýylsharýashylyǵynda da ónimderdi álemdik naryqqa shyǵarý, memleketke paıda túsirý, memleketti de, fermerdi de baıytý maqsatty iske aınalǵan.

Jýyrda Syrdarııa oblysynda ótken «fermerlerdiń ant berýi» de joǵaryda aıtylǵan maqsattarǵa jetý úshin júzege asqan. Biraq bul qanshalyqty durys, ant berýmen aýylsharýashylyǵyndaǵy jaǵdaı jaqsaryp kete me?

«Ant berý – áskerı nemese basqa bir qyzmetke kiriskende, belgili bir statýsqa ıe bolǵanda (máselen, azamattyq alǵanda ne sotta kýálik bergende), laýazymǵa ıe bolǵanda saltanatty, resmı ant berý sharasy. Ant berý jalpy túrde iske asyrylady jáne ant berýshi antyn oryndamaǵany úshin jaýapqa tartylady.

Qoldanystaǵy zań boıynsha, fermer – isker bolyp tabylady. Ol aýylsharýashylyq ónimderin óndiredi jáne qyzmetin naryqqa saı júrgizýi tıis. Fermerden ant qabyldaý arqyly biz olarǵa «moraldyq shekteý» jasap jatyrmyz, ol qoǵamnyń damýyna paıda ma, álde zııan ba?» – degen edi ashynyp.

Rasynda, dárigerler men fermerlerge ant bergizýdiń naqty sebebin memleket bıligi áli aıta qoıǵan joq. Belgilisi – anttyń mátini el úkimeti tarapynan kelgendigi. Maqsýda Vorısova aıtqandaı, ant berý – zańdyq turǵydan jaýapkershilik júkteıdi.

Qalaı desek te, ant berý jaı nárse emes. Ár nárse óz ornymen jasalmasa, onyń álegi de, ábigeri de az bolmaıtyny anyq.

Sońǵy jańalyqtar