8 Qarasha 2018, 16:04 1395 0 Syrtqy saıasat "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

BLKJO áli tiri me?

Qazaqstandaǵy keıbir qalalarda Keńes odaǵymen birge tarap ketken komsomoldyń 100 jyldyǵy toılanǵan kórinedi. Tipti, kileń ıgi jaqsylar qatysqan jıynda olardyń keıbiri keýdesine merekelik tós belgi taǵynyp máz. Muny aqparattardan estip, kórgen soń san túrli oı keldi. Muny kim jáne ne úshin uıymdastyrdy?

«Abylaıdyń asynda shappaǵanda» degendeı, bul basqosýda qyzyl tý jelbireıdi. Kommýnıstik halyq partııasynyń ókilderiniń aıtýynsha, sharany jekelegen tulǵalar uıymdastyrǵan kórinedi. Bul keshte komsomoldy, jastyq shaǵyn eske aldyq degender qoǵamǵa qaı betimen qaraıdy? Shyndyǵynda da komsomoldardyń jasaǵany kommýnısterdiń jasaǵanymen birdeı. Ekeýi de qoldary jazyqsyz jandardyń qanyna bylǵanǵan uıym emes pe?! Sondyqtan da olar totalıtarlyq rejımniń jaýyngerleri. Sol jaýyngerlerdiń jınalyp alyp, 100 jyldyǵyn toılap jatýy qazaq halqyn, qazaq qoǵamyn qorlaǵan, kúlgen sııaqty, al ne isteısińder degen sııaqty elesteıdi. Alaıda komsomoldy qyzǵyshtaı qoryǵan izbasarlary jıynnyń saıası salmaǵy joq, eshqandaı uran tastamadyq, tek ótken-ketkendi eske alýmen shekteldik dep aqtalǵanyn qalaı túsinemiz? Alaýlaǵan qyzyl jalaý arqyly Keńes úkimetin eske oraltqan sharaǵa qoǵam belsendileri qarsylyq tanytýda. Tipti, keıbir jastar aǵa býynnyń keshirim suraýyn talap etti.

Qazaq qadym zamannan beri qarııasyn qadirlegen, alpysqa kelgennen aqyl suraǵan halyq edi. Alaıda jastarǵa jol siltep, elge tutqa bolýy tıis qarttarymyz ne istep júr? Táýelsiz eldiń tórinde qunjıyp, sybaǵanyń eń maıly jiligin mújip otyryp ózge ókimettiń jyryn jyrlaý naǵyz satqyndyq der edim. Máńgilik el bolýdy maqsat tutatyn Qazaqstanda turyp, esimin el umyta bastaǵan Keńes Odaǵyn saǵynýshylardy aıtyp otyrmyz. Ótken ómirge saǵynyshtary jetelep, eski kúnniń elesine esi ketip júrgender ózge emes, kóbi táýelsiz qazaq bıliginiń bir-bir bıiginde otyrǵandar. Al bular bolsa «komsomol bizdi baqty-qaqty» dep HH ǵasyrǵa qarap móńireıdi. Komsomol kezderin óz ómirleriniń altyn belesine baǵalaıdy. Sol kúnimizdi eske alyp, altyn dáýirimizge qaıta oraldyq dep maqtanyp júr ózderi. Ózderi toılaǵanymen qoımaı, mereke jumysyna egemen eldiń jastaryn da jegýde. Abaı atyndaǵy qazaq Memlekettik akademııalyq Opera jáne balet teatrynda búkilodaqtyq Lenınshil Kommýnıstik Jastar Odaǵynyń 100 jyldyǵyna oraı ótken merekelik konertte komsomoldyń týyn Qazaqstan áskerlerine kótertip qoıǵandary qalaı? Romanovtardyń týyn, ataman Dýtovtyń da týyn kótermedi me? Sonda bizdiń sarbazdarymyz qaı eldiń týyn qorǵaýy kerek? Táýelsiz Qazaqstannyń ba, álde Keńes Odaǵynyń ba?!  Dál osy keshte úlken sahnanyń tórinde «kún kósem» – Lenınniń beınesi turdy. Aınalaıyn, atalar, komsomol sizder úshin qadirli bolǵanymen, táýelsiz eldiń jastary úshin kók tıyn quny joq. Bizdegi maqsat – táýelsiz elde sol bir ker zamannyń kúıi shertilmeýi. Al sizder Keńes Odaǵyn saǵynyshpen eske alyp, mahabbatpen toılap júrsizder. Jastarǵa qalaı aqyl aıtasyzdar?! Halyqty qyrǵan komsomol emes, Keńes odaǵy deısizder. Komsomol qazaqqa oq atpady demeksizder me? Komsomoldy aqtaý, Keńes úkimetin aqtaý degen sóz.

Búgin qazaq jastary kimge senerin bilmeıdi. Bireýi – ásire dinshil, arabshyl. Bireýi – orysshyl máńgúrt. Osynyń bárine kim kináli? Árıne Otanyn, ultyn súımeıtin alpysqa kelgenshe aqyl tisi shyqpaǵan aǵalar kináli. Óz aıtqany ǵana jón, basqalar adasýshy. Bıyl 100 jyldyǵy toılanbaǵanda komsomol degenniń ne ekenin kóp jas bilmes te edi. Al bular dabyraly túrde eske alyp, ýnıversıtetterde, mektepterde jastarǵa lekııa oqyp, kóne komsomoldardy shaqyryp, estelik aıtqyzýda. Sonda kózdegenderi ne? Táýelsizdiktiń taza aýasymen tynystaýy tıis jas urpaqtyń sanasyn ýlaý ma?

Qysqasy, kez kelgen táýelsiz elde basqa bir úkimettiń ıdeologııasyn, saıasatyn dáripteý sol eldiń egemendigine qaýip tóndireri sózsiz. Osyny bile tura bilmegensip, búkil elde basqa úkimettiń toıyn toılap júrgenderge toqtaý salý kerek. Aıtpaqshy, Parlament májilisinde ótken úkimet saǵatynda vıe-spıker Vladımır Bojko da áriptesterin komsomoldyń 100 jyldyǵymen quttyqtap, qoǵamda taǵy bir dúrbeleń týǵyzdy. Ol: «Táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýyna, aıaqqa turýyna jáne 27 jyldyq damýyna burynǵy komsomoldyq jastardyń qosqan úlken úlesi bar ekenin umytpaýymyz qajet shyǵar. Olardyń saıası jáne sharýashylyq jumystarynda jınaǵan tájirıbesi egemen Qazaqstannyń qurylysynda da qajetke jarady. Osy zalda otyrǵandardyń barlyǵy derlik komsomoldyń mektebinen ótti. Sondyqtan bizdiń jastyq shaǵymyzdyń jaqsy isterin eske salǵym keledi», – dedi. Al depýtat Azat Perýashev buǵan qarsy shyǵyp: «Qaı memlekette ómir súretinderińizdi esterińizge salǵym keledi. Biz táýelsiz Qazaq-standa ómir súremiz. Bizdiń kúntizbede mundaı mereke joq. Eger bul bireýler úshin jeke mereke bolsa, ótinemin, Májilistiń arnaıy jıynynda emes, bir-birlerińizdi jeke quttyqtańyzdar», – dep saldy. Shynynda da, siz qaı memlekette ómir súrip júrsiz?

 

Tólegen Áshimuly

Aqtóbe oblysy

Sońǵy jańalyqtar