8 Qarasha 2018, 14:11 1072 0 Syrtqy saıasat Dınara MYŃJASARQYZY

Jańa Kaledonııa Franııadan bólinbeıdi

4 qarasha kúni  Jańa Kaledonııa aımaǵynda týraly referendým ótti. Tynyq muhıtynda ornalasqan arhıpelag turǵyndarynyń 56 paıyzdan astamy Franııadan bólinýge qarsy daýys berdi. Franııa prezıdenti Emmanýel Makron Jańa Kaledonııanyń Franııa quramynda qalǵanyna qýanyshty ekenin bildirdi. Ol «jekkórýshilik, qatańdyq, qorqynysh pen bólinýshiliktiń» kúıregenin aıtty.

Emmanýel Makron buǵan qosa referendým ótkizýde Franııa úkimeti beıtarap bolǵanyn jáne daýys berýge halyqaralyq baqylaýshylardyń qatysýyna ruqsat bergenin aıtty. Endi úkimet Jańa Kaledonııanyń barlyq saıası kúshterine taıaý ýaqytta kezdesý ótkizýdi usynǵan. Makronnyń sózinshe, 5 qarashada premer-mınıstr men teńizdegi aýmaqtar isi jónindegi mınıstri qatysqan kelissóz bastalady.

Franııa oppozıııasynyń bir bóligi referendým nátıjesine kóńili tolmaıtynyn bildirdi. «Bas ımeıtin Franııa» partııasy daýys berý nátıjesi «arhıpelag turǵyndaryna táýelsizdik kerek deıtinderdiń kóńilin qaldyrǵanyn» málimdedi.

Jańa Kaledonııa Franııaǵa 1853 jyly qosylǵan. Aımaq kirisin nıkel óndirisinen túsetin qarjy, týrızm men Franııadan alatyn qarjylaı sýbsıdııa quraıdy. Franııa bıligi 275 myń turǵyny bar aımaqqa jyl saıyn bir jarym mıllıard dollar bóledi.

Jańa Kaledonııa Franııa quramyndaǵy erekshe mártebesi bar ákimshilik-aýmaqtyq qurylym sanalady. Aımaqty Franııa prezıdenti taǵaıyndaıtyn joǵarǵy komıssar jáne jergilikti zań shyǵarýshy organ basqarady. Sonymen qatar, Franııa parlamentiniń tómengi jáne joǵarǵy palatasynyń árqaısysyna aımaqtan eki depýtat saılanady.

Jańa Kaledonııada Franııadan bóliný týraly sońǵy referendým 1998 jyly ótken. Ol kezde de aımaq turǵyndarynyń kópshiligi Franııa quramynda qala berýdi qoldaǵan.

 

Sońǵy jańalyqtar