6 Tamyz, 13:57 531 0 Saıasat Araılym Bımendıeva

Jastar saıasaty – jalań uran emes

Kez kelgen el óz keleshegin bolashaq urpaǵymen baılanystyrady. Jastardyń damýy men jan-jaqty jetilýine basymdyq bergen eldiń saıası jáne ekonomıkalyq turǵydan tabysqa jeteri anyq. Jastardyń ǵylymı-tehnıkalyq, shyǵarmashylyq, rýhanı áleýetin damytýǵa ınvestıııa quıǵan memleket strategııalyq artyqshylyqqa ıe bolady. Qazaqstannyń basymdyqtarynyń biri – jastar saıasatyn qalyptastyrýǵa memleketimizdiń jiti kóńil bólip otyrǵany da sondyqtan.

Jastar máselesi táýelsizdik alǵan kez­den bastap memleket nazarynda bolyp ke­­ledi, osy ýaqytqa deıin bul baǵytta bir­­shama jumystar atqaryldy. Máselen, byl­tyr elimizde «Jastar jyly» atalyp ót­­keni belgili. Bul  jas urpaqtyń ózekti má­­­selelerin sheshýge jańa serpin berip, olar­dyń ózin-ózi tanytýyna da múmkindik týǵyz­dy.

Jalpy, ótken jyly elimizde jastar saıa­saty sharalaryna 2 mıllıonnan astam adam qatysypty. Qazaqstan boıynsha 14 pen 29 jas aralyǵynda 3,8 mln jas aza­mat bar ekenin eskersek, 2 mıllıon adam­nyń jastar saıasaty sharalaryna qatysýy joǵary kórsetkish dep baǵalaýǵa bolady.

Elimizdi básekege qabiletti etýdiń ne­giz­gi tetiginiń biri – bilimdi, básekege qa­bi­let­ti jastar ekeni. Osy maqsatta mem­le­ket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bas­tamasymen qurylǵan Prezıdenttik kadrlar rezervine elimizdiń damýyna tıim­di jumys isteı alatyn ártúrli saladaǵy 300 joǵary dárejeli jas maman qosyldy.

«Sizder eń úlken armandaryńyzdy is­ke asyrýlaryńyz qajet. Bul – meniń bas­ty mindetim. Jas ári daryndy bas­shy­lard­y memlekettik qyzmettiń barlyq deń­geıinde joǵarylatý maqsatynda pre­zıdenttik kadrlyq rezerv jasaqtalady. Biz­diń jastarymyz eńbekqor, kreatıvti, óz maqsatyna jetýdi biledi. Sondyqtan Qa­zaqstannyń bolashaǵy senimdi qolda», – dedi Prezıdent.

Osylaısha jastarǵa berilgen naqty qol­daý nátıjesinde 300 maman elimizdiń qo­ǵamdyq jáne saıası ómirine belsene qa­tysa otyryp, memlekettik basqarý sa­la­synda adam kapıtalyn eldiń múddesine ju­myldyrý jolynda eńbek jolyn bastap ketti.

Jastardy qoldaýdyń kórsetkishteri

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Nur Otan» partııasynyń XVIII sezinde bergen tap­syrmalaryna sáıkes, 2017-2021 jyl­darǵa arnalǵan ónimdi jumyspen qam­tý­dyń jáne jappaı kásipkerlikti damytý­dyń «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgenin bilemiz. Baǵdarlamany júzege asyrýda jas­tardy jumysqa ornalastyrý, oqytý sapasyn arttyrý jáne kásipkerlikti da­mytý syndy birqatar sharalar kózdeldi. 2019 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıyn­sha baǵdarlamaǵa qatysqan jas­tardyń úlesi – 34,3 paıyz. Baǵdarlamaǵa q­a­tysýshylardyń qataryna 213,5 myńnan astam jas azamat qosylǵan, olardyń 189,6 myńy nemese 88,8 paıyzy jumysqa or­na­lasqan.

Sonymen qatar úsh jyl ishinde 1 mln jas­ty qamtýdy kózdeıtin «Jastar – el tiregi» ulttyq jobasy «Jas maman» jáne «Jas kásipker» degen eki baǵyt boıynsha jú­zege asyrylyp jatyr. Bul baǵytta 180 kolledj ben 20 JOO-nyń bazasynda ın­dýstrııalyq jáne servıstik 100 maman­dyq boıynsha suranysqa ıe mamandar daıar­lanyp, úsh jyl ishinde bilikti mamandardy daıarlaýda halyqaralyq tájirıbeni engizý arqyly 200 myńnan astam jasty oqytý kózdelip otyr.

Al «Jas kásipker» baǵdarlamasy 29 jas­qa deıingi 100 myń stýdent pen jas­tarǵa kásipkerlikti oqý, memlekettik grant nemese tıimdi nesıe alyp, jeke kásip ashý­dyń múmkindigin syılady. Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynan bastaý alǵan baǵdarlamada bıznes jos­pary sátti shyqqan úmitkerge 505 000 teńge kóleminde qaıtarymsyz nesıe beril­di. Ol úshin arnaıy 10 myń grant bólin­gen. Sonymen qatar 6 paıyz jeńil­dikpen 6,5 jylǵa 8 000 AEK kóleminde nesıe berildi. «Bıznestiń jol kartasy – 2020» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jas kásipkerlerge 600 grant berilmek. Bul kásippen aınalysqysy keletin jastar úshin úlken múmkindik. Búginde teorııalyq bilimin jetildirip, ony tájirıbe júzinde iske asyryp, grant utyp alǵan jastar eli­mizdiń jas kásipkerler  býynyn qalyp­tastyrýǵa úles qosyp otyr.

Jumys kúshi artyq óńirlerdegi jas­tar­ǵa joǵary, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýge jáne olardy eńbekke qabilet­ti adamdar jetispeıtin aımaqtarǵa ju­mys­qa ornalastyrýǵa baǵyttalǵan «Ser­pin» jobasynyń nátıjesi aýqymdy. Baǵ­dar­lama aıasynda eńbekke jaramdy adam­dar jetispeıtin óńirler men aýyldyq eldi mekenderdi bilikti mamandarmen qamtama­syz etýge, qonys aýdarýshylarǵa jańa jer­ge ornyǵýǵa járdemdesýge, onyń ishin­de oqytý, jumyspen qamtý, baspanamen jáne balabaqshalar men mektepterde oryn­darmen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Byltyr jyl sońyna deıin atalǵan baǵdarlama aıasynda 64 myńnan astam adam áleýmettik jumys oryndary, jastar prak­tıkasy jáne qoǵamdyq jumystarǵa tar­tylǵan.

Eriktiler jyly

Jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan shara­lar reti bıyl da óz jalǵasyn tapty. Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2020 jyldy «Volonter jyly» dep jarııa­lady.

«Ol halqymyzdyń ómir saltyna aı­nalýy kerek. Ony táýelsiz Qazaqstannyń búgingi jáne bolashaq sıpaty retinde dá­ripteýimiz qajet. Eriktilerdiń boıyndaǵy qaırat, jiger ár azamatty yntalandyrýy tıis. Elimizdegi ár aýyl-aımaq osy mańyz­dy jumystan tys qalmaıtynyna senemin. Bul – eń aldymen órkenıetti eldiń jáne zor jaýapkershiliktiń belgisi», – dedi Pre­zıdent.

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Volonter jyly aıasynda Birgemiz respýblıkalyq volonterdiń front-ofı­sin resmı túrde iske qosty. Front-ofıs volonterlerge keńes berý, ádistemelik, oqytý, aqparat berý qyzmetin atqarady.

Bıyl rasynda da eriktilerdiń jyly boldy dep aıtýǵa tolyq negiz bar. «Nur Otan» partııasy sý tasqynynan zardap shekken Túrkistan oblysynyń Maqtaaral aýdanyna 40 tonna azyq-túlik jóneltkeni esimizde. Sý basqan aýyl turǵyndaryna kómek kórsetý úshin partııanyń barlyq eriktileri jumyldyryldy. Júzden astam adamnan eriktiler shtaby quryldy. Sý tasqynynan zardap shekkenderge kómek kórsetý jolynda jastar aýyzbirshilik tanytyp, halyqtyń qaıǵysyna beıǵam qara­maı, júrek jylýy men meıirim alaqa­nyn tosty.

Sonymen qatar elimizde jarııalanǵan tótenshe jaǵdaı kezinde de eriktiler óz bastaryn qaýipke tige otyryp, muqtaj ot­basylarǵa qajetti taýarlarmen birge azyq-túlik sebetin taratty.

Jastardy qoldaıtyn jańa zań

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saı­laý týraly» Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń Konstıtýııalyq zańyna ózgerister engizý týraly» Konstıtýııalyq zańǵa qol qoıdy. Halyqaralyq tájirıbe aıasynda usynylǵan jańa normalar áıelder men jastardy eldiń qoǵamdyq-saıası proes­terine belsendi tartýǵa múmkindik beredi. Partııalyq tizimniń 30 paıyzyn áıelder men jastar quraıtyn jańa zań endigi jer­de Parlament pen jergilikti  ózin-ózi bas­qarý organdaryna áıelder men jastar­dyń kóptep tartylýyna jaǵdaı jasaıdy.

Jańa baǵytty ustanǵan «Nur Otan» par­tııa­synyń saıası qadamynyń biri – par­tııa ishinde praımerız ótkizý arqyly  shy­ǵarmashyl, belsendi, isker, ozyq oıly jas­tardy anyqtaý jáne olarǵa óz múm­kindikterin qoldana otyryp eline, hal­qyna qyzmet etýge múmkindik berý. Par­tııa­nyń bul qadamy bilimdi, talapty, bá­sekege qabiletti jastardyń elimizdiń saıa­sı ómirine aralasyp, ózderiniń aza­mattyq kózqarastaryn ashyq bildirýge yq­pal eteri anyq.

Sońǵy jańalyqtar