9 Shilde, 14:39 1415 0 Jańalyqtar Túrkistan Gazeti

AQSh-taǵy hokkeı klýbynyń bas bapkeri: Elimizdiń ulttyq quramasyn jattyqtyryp, eski júıeni ózgertkim keledi

Áıelder arasyndaǵy ulttyq hokkeı lıgasynda (National Women’s Hockey League) óner kórsetip júrgen tuńǵysh qazaq qyzy Bulbul Qartańbaı arada bir jyl óter-ótpes ýaqytta kezekti jetistikke qol jetkizdi. Budan bylaı ol Nıý-Djersı shtatynyń «Metropolıten Rıveters» komandasynyń namysyn qorǵaýmen qatar, atalǵan shtatta jattyǵatyn «Prınston Taıger Lılls» jasóspirimder komandasynyń bas bapkeri qyzmetin atqarady. Bolashaqta oıynshy men bas bapkerdiń qyzmetin qatar alyp júrýge belin bekem býyp otyrǵan Bulbulmen arnaıy habarlasyp, áńgimelesken edik.

– Bulbul, bas bapker qyzmetine taǵaıyndalýyńyzben quttyq­taı­myz! Qazaqstan hokkeı tarıhynda tuńǵysh ret amerıkalyq klýb sa­py­na oıynshy retinde qosyl­ǵa­nyńyz kúni keshe edi. Búginde bul el­degi jasóspirimder komanda­sy­nyń bas bapkeri atanyp jatyrsyz. Buǵan qalaı qol jetkizdińiz?

– Raqmet! Bul jetistikke jetýdiń anaý aıt­qandaı qupııasy joq, barlyǵy jumys is­teýińe baılanysty. Men bul elge kelgen soń, tek hokkeı oınaýmen shektelip qal­maı, aǵylshyn tilin jetildire tústim, bap­kerler kýrsyna bardym, eriktilikpen aı­nalystym, ıaǵnı balalar jattyqtyra­tyn bapkerlerge ózdigimnen kómektesip júrdim. Mu­nymdy baıqaǵan óz komandamdaǵy bir bap­kerim osy vakansııany usynyp, «Bala­larmen jumys isteýde tájirıbeń bar, bar da baǵyńdy synap kór!» dep usynys aıtty. Sodan qazirgi pandemııa jaǵdaıyna baıla­nysty aldymen telefonmen, keıin beı­neqońyraý arqyly suhbattasýdan ótip, ná­tıjesinde osy qyzmetke meni laıyqty dep tanydy.

– Kásibı oıynshy men bas bap­ker isin qatar alyp júrý qıynǵa soqpaı ma?

– Álbette, ońaı bolmaıyn dep tur. Desek te, ekeýin qatar alyp júrýge barym­dy salamyn. Onyń ústine meni jumysqa qabyldar kezde jańa basshylyq «Seniń kásibı oıynshy ekenińdi bilemiz, syrtta ótetin oıyndaryńnan qaldyrmaımyz, or­nyńa adam tabamyz» dep túsinistik ta­nyt­ty. Buǵan qosa men joqta komandaǵa bas-kóz bolatyn eki kómekshim bar. Sondyqtan úsheý­lep, qol astymyzda jattyǵatyn qyz­dardyń áleýetin joǵarylatý úshin tyrysyp-baǵamyz dep oılaımyn. Taǵy bir aıta keterlik jaıt, bas bapker bolsań, munda balalarmen tek muzda ǵana jumys istep qoımaısyń, muzdan tys ta atqarar sharýalar jeterlik. Máselen, qujattarmen jumys isteý kerek, oıyn josparyn syza­syń, sonymen qatar, kimdi qaı pozıııaǵa qoıý kerek ekenin qaǵazǵa túsirip, analız jasaısyń. Bastapqyda qıyn kóringenimen, «kóz qorqaq, qol batyr» dep bel sheshe kiri­sip kettim.

– Bala kezińizden boks, kúres túr­leri, fýtbol jáne regbı sekildi sport túrlerine qyzyqqanyńyzǵa qaraǵanda, erlermen kúsh synas­qan sizge unaıtyn sekildi. Al hok­keı  sporty nesimen qyzyqtyrdy?

– Dóp tústińiz, maǵan erlermen kúsh synasqan, jarysqan unaıdy. Jalpy, men Jambyl oblysy Turar Rysqulov aýdanyna qarasty Kógershin aýylynda dúnıege kel­dim. Tórtinshi synypqa deıin ájemniń qo­lynda óstim. Ájemniń qolynda óstim degen­nen-aq uǵa berińiz, erke ári sholjań bolyp óstim. Bala kezimnen sportqa áýes boldym. Ózińiz aıtqandaı, boks, kúres túr­lerimen shuǵyldandym. Erlerge tán bul sportqa qyzyǵý sebebim, aýylda qyz bala­lar aınalysatyn sport túrlerimen shu­ǵyldanýǵa múmkindik bolmady. Sosyn besinshi synyp oqyp júrgenimde Almaty mańyndaǵy Talǵar qalasynda turatyn anama kóship keldim. Anam mektepte muǵa­lim bolyp jumys isteıtindikten, úıge birge qaıtý úshin ony bosqa kútip otyrǵansha, sol aralyqta alańǵa baryp balalarmen fýtbol oınaıtynmyn. Osylaı fýtbol oınap júrgen kezde meni bir bapker baıqap qalyp, qyzdar komandasynda óner kór­setýge shaqyrdy. Sosyn sportqa erekshe den qoıyp júrgenimdi baıqaǵan úı ishim je­tinshi synyptyń basynda Almatydaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan sport mek­tebine jetektep ákeldi. Munda qyzdarǵa fýtbol úıretetin sabaqtar joq bolyp shyqty, sosyn oqytýshy bapker «Koman­dalyq oıynnan bizde tek áıelder hokkeıi degen sport bar, tapsyryp kór» dedi. Ol ýa­qytta men bul sport túrinen múlde haba­rym joq bolatyn. Tek rolıkte syrǵanaýdy biletinmin. Sosyn álgi bapker aıaqpen qı­myldaı alatynymdy baıqap, tekserip, oqý­ǵa qabyldady. Sóıtip, mekteptiń «Jul­dyz» komandasynda, sosyn Qazaqstan ja­sóspirimder ulttyq quramasynda, keıinnen eresekter arasyndaǵy Qazaqstan qura­masyna qabyldandym.

– Osy aralyqta ulttyq qurama sa­pynda júrseńiz de, hokkeıden eki jylǵa qol úzip, regbı sporty­men kásibı túrde shuǵyldanypsyz. Bul qalaı bolǵany?

– Ulttyq qurama sapynda óner kór­setip júrgende bapkerler alty oıynshyny, sonyń ishinde meni qarjylyq qıyndyq­tarǵa bola komanda quramynan alyp tas­tady. Sóıtip, sporttan qol úzbeý maq­satynda eki jyldaı regbı oınadym. Sosyn ulttyq quramaǵa qaıta shaqyrdy, ári sol ýaqytta 2013 jyly Nur-Sultanda «Barys» hokkeı klýbyna qarasty «Tomırıs» qyzdar komandasy qurylyp jatqan bolatyn, soǵan shaqyrtý aldym. Sóıtip, osynda bes jyldaı óner kórsettim.

– «Tomırıs» qyzdar klýbynda tabysty óner kórsetip júrgen je­rińizden Kanadaǵa qalaı attan­dyńyz?

– Amerıkalyq klýbtar jyl saıynǵy óte­tin drafty kezinde álemniń ár buryshy­nan oıynshylar tańdap alady. Sóıtip 2017 jyly «Boston Bleıdz» komandasynyń tań­daýy maǵan túsip, óz quramynda óner kór­setýge shaqyrdy. Alaıda vızalyq má­selelerge baılanysty, bul múmkindikti múlt jiberip aldym. Sosyn tanystarym «Ka­nadaǵa vıza berip qalar, sol eldiń ko­mandalaryn qarap kór» dep usynys aıtty. Aıtqandaı-aq, qujattar tapsyryp, baǵym­dy synap kórgende «Kalgarı Koıots» atty ka­nadalyq komandadan shaqyrtý kelip, mun­da bir jyl oınadym. Sosyn ótken jyldyń jazynda Áıelder arasyndaǵy ulttyq hokkeı lıgasynda (National
Women’s Hockey League) óner kórsetý maq­sa­tymdy iske asyramyn dep júrip, Mın­nesota, Býffalo jáne Nıý-Djersı qalasy ko­mandalarynyń jattyǵý lagerine shaqy­ryl­dym, nátıjesinde Nıý-Djersıdegi «Metropolıten Rıveters» komandasyn tań­dadym. Osynda óner kórsetip júrge­nime bir jyldaı ýaqyt boldy. Ókinishke qaraı, ótken maýsymda tek úsh aı oınadym, sebebi jeltoqsan aıynyń sońynda jol apatyna ushyradym. Dárigerler mı shaı­qalýy degen dıagnoz qoıdy. Sóıtip eki aıdaı tym jaryq ári tym shýly jerge barýǵa bolmaıtyndyqtan, sporttan qol úzip qalýǵa týra keldi. Desek te, kerekti em-dom qabyldap, mamyr aıynyń basynda sap­qa qaıta oraldym. Onyń ústine qazirgi tańda túgel komanda demalysta, kezekti maý­sym qazan aıynan bastalady. Osylaı­sha, qazirgi tańda oıynshydan góri, bapker­lik qyzmetke kóbirek mán berip jatyrmyn.

– Ózińiz bapkerlik etetin «Prınston Taıger Lılls» koman­dasynyń quramymen tanysyp úlgerdińiz be?

– Qazirgi jaǵdaıǵa baılanysty betpe-bet áli kezdespedik, desek te elektrondy posh­ta arqyly ǵana baılanystamyz. Má­selen, qazirgi tańda ata-analarǵa keli­sim­sharttaryn qarastyrýǵa jiberip qoıdym. Jalpy, «Prınston Taıger Lılls» koman­dasy – 13-14 jas aralyǵyndaǵy qyz bala­lar­dan quralǵan komanda. MAWHA lıga­synda óner kórsetedi. Aldymen óz aıma­ǵynyń jeńimpazy atanǵan komanda shtat­tyq, ary qaraı respýblıkalyq jarystarǵa qatysyp, óz myqtylaryn anyqtaýy kerek.

– Amerıkada hokkeı áldeqaıda damyǵan sport túri ekeni jalpyǵa málim. Kópshilik klýb basshyly­ǵy­nyń hokkeıge erte jastan ara­lasqan amerıkalyq mamandy ta­ǵaıyn­damaı, dál sizdi tańdaýyn úl­ken jetistikke balap otyr. Sizdi tańdaýǵa ne sebep boldy dep oı­laı­­syz?

– Jalpy, amerıkalyqtarǵa barlyǵy qyzyqty. Olar Qazaqstandaǵy hokkeı oınaýdyń stılin suraıdy. Sonymen qatar Kanadadaǵy tájirıbeme de qyzyǵady. Buǵan qosa ulttyq qurama sapynda óner kór­setkenimnen de habardar. Olar munyń barlyǵyna erekshe den qoıady, sebebi ár eldegi jattyqtyrý tásilderi ártúrli. Onyń ústine balalarmen jumys isteý tájirıbem bar. Osynyń barlyǵy áser etken bolýy kerek.

– Jattyqtyrý tásilderi demek­shi, bir suhbatyńyzda Amerıkada bapkerler jyly kózben qarasa, Qa­zaqstandaǵy mamandardyń qa­taldaý, urysyp tastaıtynyn aı­typsyz. Taǵy qandaı ózgeshelik­terdi baıqadyńyz?

– Iá, munda oıynshy birdeńeni durys is­temeı jatsa, «Ne istep jatyrsyń?» dep aı­qaılaı almaısyń. Qasyna syrǵanap baryp, aqyryndap túsindirýiń kerek. Al eger oıynshy tipti tyńdamasa esh aıqaısyz úıine qaıtarasyń. Desek te, bul maǵan onsha unamaıdy. Sebebi bapkerdiń úsh ne­mese tórt márte aıtqanyn uqpaıtyn kez­der kóp kezdesedi. Byltyr balalarmen jumys istegende «Men sál qataldaýmyn, sondyqtan renjimeńder» dep aldyn ala aıtqanym bar. Bir kórsettim, eki kórsettim, durys istemeıdi, sosyn «Eger durys iste­meıtin bolsańdar, jattyǵýdy aıaqtap, úı­lerińe qaıta berińder» degen edim, birden barlyǵyn túsine ketip, jattyǵýdy erekshe qarqynmen bastady. Sypaıy bolý kerek, desek te shekten tys sypaıy bolsań, ýaqy­tyń tekke ketedi. Jattyǵý tásilderine kel­sek, shynymdy aıtsam kún saıyn jańa jattyǵýlar jasaımyn. Meıli, zalda, muzda jáne alańda bolsyn, bapkerler kún saıyn bir jańashyldyq qosyp otyrýǵa tyrysady. Proeske jańa jattyǵýlar kiriktiriledi.  Al bizdiń elde mundaı dep aıta almaımyn. Bizde eski, Keńes zamanynan qalǵan ádiste­memen jattyqtyrady. Bir orynda turyp qaldyq. Bizde mektep ashylǵaly jıyrma bes jyldaı ýaqyttan beri bir bapker jattyqtyratyn kezder de bar. Sosyn bizde rasymen tym qataldaý, oıynshylar jat­tyǵý kezinde artyq sóz sóıleýge, jattyǵý­dan tys kúlýge bolmaıdy. Al munda bar­lyǵy pozıtıvti júredi. Qazaqstanda da dál osylaı jasaǵym keledi. Men joǵaryda aıt­qan eski mektepti ysyryp, barlyǵyn jańasha istegim keledi. Qazaqstandaǵy áıelder hokkeıine jańa lep ákelgim keledi. Amerıkada tájirıbe jınaqtap, hokkeı oınaıtyn jastan asqan soń, mundaǵy kórgenim men bilgenimniń túgelin hokkeıge qyzyǵatyn sińlilerime arnaǵym keledi. Jal­pylama aıtsam, eldegi bul sportqa qa­tystynyń túgelin basynan aıaǵyna deıin túzesem deımin.

– Demek, sizdi aldaǵy ýaqytta hok­keıden áıelder quramasynyń bas bapkeri qyzmetinen kórip qalýy­myz múmkin shyǵar?

– Meni mundaı mártebeli qyzmetke sha­qyryp jatsa, erekshe qýanar edim. Sebebi ózim ulttyq quramanyń tynysymen ta­nyspyn. Barlyǵyn jaqsy bilemin. Má­selen, munda oıynshylardy «Hokkeı ana­tomııasy» atty kitap boıynsha ázirleıdi. Mun­daǵy mamandanǵan bapkerlerdiń bireýi syrǵanaýdy, endi bireýi shaıba laqtyrýdy úıretse, kelesi bireýi erejelerdi úıretedi. Muny úırený barysynda «bizdiń eldegi oıyn­shylar da munyń barlyǵyn kórse ǵoı» dep armandap ketemin. Sol sebepti osyn­daı mamandardyń basyn biriktirip, ulttyq quramada kil myqtylardy ázirlep shyǵaratyndaı deńgeıde barymdy salyp, jumys ister edim.

Suhbattasqan

Álııa IZTILEÝ

Sońǵy jańalyqtar