17 Sáýir, 19:52 842 0 Mýltımedıa Anar LEPESOVA

Ermuhamet Ertisbaev: Ekonomıkany júıeli damytýdyń jibin úzip almaýymyz kerek (vıdeo)

Memleket qaıratkeri, eks-dıplomat Ermuhamet Ertisbaev zakon.kz saıtyna suhbat berdi. Álemdi jaılaǵan pandemııa, Qazaqstannyń koronavırýspen kúresi, tótenshe jaǵdaı rejımi, karantınde otyrǵan halyqtyń jaıyn talqylandy.

E.Ertisbaev suhbat barysynda «bılik pandemııany paıdalanyp, narazylyqty basý úshin ádeıi tótenshe jaǵdaı rejımin, karantın engizip otyr» dep kúmán keltiretinderge jaýap berdi. Onyń pikirinshe, bul bos kúmán, eger bul logıkaǵa súıensek, onda karantın engizgen álemdegi el úkimetteriniń barlyǵy narazylyqty basqysy keledi. «Pandemııa tórtkil dúnıeniń tórt buryshyna túgel tarady. Qaýipti indettiń aldyn alý úshin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev elde tótenshe jaǵdaı jarııalap, shuǵyl sheshim qabyldady. Búkil memleket qaýipsizdik úshin koronavırýsqa qarsy kúreste karantın rejımin engizýge májbúr boldy. Máselen, AQSh-tyń sońǵy 250 jyldyq tarıhynda mundaı jaǵdaı bolmaǵan. Barlyq shtattarynda tótenshe jaǵdaı jarııalaýǵa májbúr bolyp otyr. Árıne, karantınde úıden shyqpaı otyrý halyqqa ońaı emes. Tipti, keıbiri tótenshe jaǵdaı talaptaryn buzdy. Olardy polıeıler jaýapqa tartty. Tyrp etpeı úıde otyrý kerek degen tártipke barlyǵy birdeı bir-aq kúnde moıynsuna qoıǵan joq. Soǵan qaramastan, menińshe, qatań tártip, shekteýge de úırendi. Ahýalǵa qaraı karantın merzimin 10 mamyrǵa deıin uzartýy múmkin. Sarapshylardyń aıtýynsha, koronavırýsqa shaldyqqandardyń sany kúrt ósýi de yqtımal. Sondyqtan karantın rejımin toqtatý koronavırýsqa shaldyqqandardyń sanyna, indettiń beti qaıtýyna tikeleı baılanysty bolyp tur. Sol sebepti qatań sharalardy halyq úshin qabyldaý óte mańyzdy. Ony aıtyp otyrǵan sebebim, máselen Italııa der kezinde saqtyq úshin karantın engizgende olarda COVID-19 indetinen kóp adam qaıtys bolmaıtyn edi», – dedi Ermuhamet Ertisbaev. Onyń pikirinshe, Qazaqstan óz ýaqytynda halyqtyń densaýlyǵy úshin durys sheship shyǵaryp, tótenshe jaǵdaı jarııalady.

Otandyq ónimder sheteldikinen on ese artyq

Sondaı-aq suhbatta pandemııa dúnıejúzine áleýmettik, ekonomıkalyq ózgeris ákeletinin de aıtyp ótti. Sonymen qatar ónim óndirýde otandyq óndiriske jete mán beretin kez kelgenin de naqtylady. «Qazaqstanda tek qana astyq emes, joǵary sapaly aýyl sharýashylyǵy ónimderi de kóptep óndiriledi. Azyq-túlik óndirisinde shetelden keletin ónimderge qaraǵanda Qazaqstanda ósirilgen jemis-jıdek, óndirilgen aıran-súttiń sapasy áldeqaıda joǵary. Halyqtyń densaýlyǵyna da paıdasy zor. Biz osyny esten shyǵarmaýymyz kerek. Biz elimizdi tolyqtaı azyq-túlikpen qamtamasyz ete alamyz. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qoımada saqtalǵan azyq-túlik qorynyń jetkilikti ekenine ózi baryp, kóz jetkizip qaıtty. Menińshe, kóktemgi egin egý jumystary da tótenshe jaǵdaıǵa qaramastan, jospar boıynsha ótedi. Astyq ýaqytyly sebiledi. Jınalǵan ónimderdi satý, aımaqtarǵa jetkizýde de eshqandaı kedergi bolmaıdy», – dedi saıasatker.

Ǵylym bizge baǵdarsham bolyp jón silteıdi

Ertisbaevtyń aıtýynsha, Qazaqstanda bılik tranzıtiniń beıbit túrde aýysy – álemge úlgi bolarlyq qubylys. «Sarapshylardyń zertteýinshe, kez kelgen memleket úshin jaýapty jáne tarıhı osy sátte halyq úshin tıimdi saıasatty jalǵastyrý, júrgizý óte mańyzdy. Memlekettegi birlik pen yntymaq keıbireýge unamaýy múmkin. Mysyqtileýles adamdardyń halyqqa jany ashymaıdy. Teris pıǵylyn iske asyrý úshin ótkelde qoldan narazylyq sharalaryn uıymdastyryp, attandap alańǵa shyǵyp, eldiń nazaryna túsý úshin jan talasýy múmkin. Desek te, táýelsizdik alǵan jyldardaǵy qıyn kezeńderden de óttik. Osydan 30 jyl buryn aılap-jyldap jalaqy almaý, dúkenderdegi uzyn-sonar kezek, taýar tapshy bolǵan kezdi bastan ótkergenimizdi qazirgi jastardyń biri bilse, biri bile bermeıdi. Sondyqtan biz ekonomıkany júıeli damytýdyń jibin úzip almaýymyz kerek. Shaǵyn jáne orta bıznesti jan-jaqty qoldasaq, el ekonomıkasy damıtynyn qaperimizden shyǵarmaıyq», – deıdi Ermuhamet Ertisbaev.

Eks-dıplomattyń paıymynsha, Qazaqstannyń ary qaraı órkendeýine Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen jyldar boıy júzege asqan ekonomıkalyq damý proesi úzdiksiz jalǵasýy tıis. Ekonomıka damysa, el eńsesin túzeıdi. Ýaqyt talabyna saı halyqtyń ta suranysy, talaby ózgerip otyrýy – zańdylyq. Jyldar óte azamattardyń turmysy túzelgen saıyn jańasha talap-tilekterdiń paıda bolýy – qalypty qubylys. Tipti, ekonomıkasy qaryshtap damyǵan memleketterde de áleýmettik máselerdiń bar ekeni aqıqat. Al Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ekonomıkanyń kilti ǵylymda ekenin shegelep aıtty. Ǵylymdy damytý, kerek kásipti ıgerý ǵana bizdi daǵdarystan, tótenshe jaǵdaıdan keıin de kezdesetin kedergilerden qutqarady.

;feature=youtu.be

Derekkóz: Aikyn.kz

Sońǵy jańalyqtar