Масанчи деген кім болған?

Сондай-ақ!

Елордада екінші ауысымның оқушылары мектепке бармайды

Елордада екінші ауысымның кезекші тобындағы 0-5 сынып оқушылары мектепке бармайды. «Білім басқармасының шешімімен, 4 желтоқсан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты (қатты аяз -23) қала мектептерінің...

Алматы коронавирус бойынша «жасыл аймаққа» кірді

Алматы коронавирус бойынша "жасыл аймаққа" оралды, бұл туралы Қоғамдық денсаулық сақтау сайты хабарлады. Порталдың мәліметінше, "жасыл аймаққа" Маңғыстау, Жамбыл, Түркістан, Қарағанды, Алматы, Ақтөбе, Қызылорда, Батыс...

Адольф Гитлер сайлауда жеңіске жетті

Саясаткер Адольф Гитлер Уунона (Adolf Hitler Uunona) Оңтүстік Африканың Намибия елінде өткен аймақтық сайлауда жеңіске жетті, деп хабарлайды BBC агенттігі. Аталған сайлауда 85 пайыз дауыс жинаған...

KASE: доллар бағамы төмендеп жатыр

Қазақстанда доллар бағамы төмендеп жатыр, – деп хабарлайды KASE қор биржасы. Таңғы сессияның қорытындысы бойынша ұлттық валютаның долларға қатысты бағамы 2,42 теңгеге арзандап, 420,59 теңге...

Қордайдағы жанжалдан соң Масанчи ауылының атағы «дүркіреп» тұр. Ақпараттар легінің басты тақырыбы – осы елді мекеннің тынысы.  Бейғам тіршілік етіп жатқан шалғайдағы ауыл айналасы екі-үш күннің ішінде бүкіл ел назарын  өзіне аударды. Елді мекеннің аты мен затын зерттей бастаған қауымның көкейіндегі көп сұрақтың бірі – ауылға есімі берілген Мағазы Масанчи деген кім? Алматыда оның атымен аталатын көше бар екенін жұрт тегіс білсе де, бұрын-соңды М.Масанчидің өмір жолына үңіліп, елге сіңірген еңбегін бағамдағандар көп емес.

«Қазақ энциклопедиясындағы» өмірбаянына сүйенсек,  Мағазы Масанчи 1885 жылдың 14 шілдесінде Верный қаласында дүниеге келген. Кішкентайынан мал бағып, егістікте жұмыс істеген Мағазы 1908 жылы патша әскеріне шақырылып, сол жылы әскери борышын өтеуге аттанады.

Масанчи деген кім болған?

1916 жылы Ташкент қосалқы полкіне жаңадан алынғандар арасында большевиктердің тапсырмасы бойынша соғыс пен патша өкіметіне қарсы үгіт жұмысын жүргізген. 1917 жылы патша өкіметі құлағаннан кейін Масанчи солдаттар комитетіне сайланып, Ташкент жұмысшылары мен солдаттарының қарулы көтерілісіне қатысады. 1917 жылдың 1 қарашасында Түркістан өлкесінің орталығында Кеңес өкіметі орнайды.

1918 жылы Мағазы Масанчи Коммунистік партияға мүшелікке қабылданады. 1919 жылдың қаңтар айында Ташкент қалалық кеңесіндегі горнизон өкілі болуға жіберіледі. 18 қаңтарда қызыл гвардия отрядының құрамында осипшылардың Кеңес өкіметіне қарсы бүлігін жоюға белсене қатысқан.

1920 жылдың 5 наурызында ол Верныйға қайтып келіп, Верный күзет батальонының командирі болып тағайындалады. Наурыз айының аяғында ақгвардияшылардың Прежевальск уезінде болғалы жатқан бүлігін жоюға аттанады. 1920 жылы республика басшылығының бұйрығымен Ораз Жандосов, Абдолла Розыбакиев сынды белсенділермен бірге Верный қаласында 8-ші қырғыз (қазақ) бригадасын жасақтайды.

Кейін Түркістан дүнгендерінің жеке атты әскер полкі құрылып, оны басқару Мағазы Масанчиге тапсырылады. 1921 жылы ол Түркістан АССР ОАК мүшелігіне сайланып, Коминтеридің ІІІ-ші Конгресіне делегат болып қатысады. Сол жиында В.И.Ленинмен кездескен.

1922 жылдың наурыз айында партия Масанчиді Верныйға жұмысқа жібереді. Мұнда ол Жетісу облысы әкімшілігі басқармасының бастығы болып тағайындалады. Сондай-ақ, облыс жер бөлімі коллегиясының мүшесі, Жетісу облысы кооперация одағының басқармасы мен «Қосшы» одағы обкомының мүшесі болып сайланады.1922 жылы Жетісу комсомолының ІІІ съезінде Түркістан Коммунистік Жастар Одағының құрметті мүшесі атанады.

Кейінгі уақытта Өзбекстанда біраз уақыт кеңестік органдарда жауапты қызметтер атқарып, 1936 жылы туған жеріне оралады. Верныйда Қазақ КСР әкімшілік-шаруашылық басқармасын басқарады. 1937 жылы Ташкент қаласына іс-сапармен барған Масанчиді НКВД тұтқынға алады. «Халық жауы» атанған Мағазы сол жылы жазасына кесілген. Масанчидің есімі тек 1957 жылы ақталды.

1965 жылы оның есімі Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауылға берілді. Сондай-ақ, Алматыдағы көшелердің бірі Мағазы Масанчидің атымен аталды. 1987 жылы «Астана» алаңындағы саябақта ашылған «Көрнекті қайраткерлер» аллеясы мемориалдық кешенінде Мағазы Масанчиге ескерткіш-бюст орнатылған.

Масанчи деген кім болған?

 

 

Редакция таңдауы

Қандасымыз мемлекеттік сыйлық иегері атанды

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Математика және математикалық модельдеу институты» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының бас ғылыми қызметкері, Қазақстан Республикасы  Ұлттық   ғылым   академиясының ...

Дерт дендеп тұрса да, думан-тойға миллиондап шашпақ

Коронавирус әлемге кесірін тигізудей-ақ тигізді. Жо­ғалт­­қанымыз көп. Алайда тапқа­ны­мыз да аз емес: денсаулық­тың қадірін, жақынымыз­дың баға­сын, қолда бардың құнын білдік. Көрпемізге қарап көсілуді үйрендік,...

Ауа газға, су зәрге айналса…

Жер басып жүрген пенде үшін негізгі тіршілік тірегі − ауа мен су, сондықтан оны таза сақтау адамзаттың ең бірінші міндеті екені ес білгелі құлағымызға...

Партиялар «парады»

2021 жылғы 10 қаңтарда қазақстандықтар Мәжіліс депутаттарын сайлайды. Соңғы 17 жылда алғаш рет өз уақытында өткелі отырған бұл саяси додадан сайлаушылардың  күтері көп. Ең...

Жаңа заң: Көппәтерлі үйлерде темекі шегуге тыйым салынды

АҚШ-тың  Сан-Франциско қаласында көппәтерлі үйлерде темекі және электронды темекі шегуге тыйым салынды....

Елордада екінші ауысымның оқушылары мектепке бармайды

Елордада екінші ауысымның кезекші тобындағы 0-5 сынып оқушылары мектепке бармайды. «Білім басқармасының шешімімен,...
жасыл аймақ

Алматы коронавирус бойынша «жасыл аймаққа» кірді

Алматы коронавирус бойынша "жасыл аймаққа" оралды, бұл туралы Қоғамдық денсаулық сақтау сайты...

Адольф Гитлер сайлауда жеңіске жетті

Саясаткер Адольф Гитлер Уунона (Adolf Hitler Uunona) Оңтүстік Африканың Намибия елінде өткен аймақтық...

KASE: доллар бағамы төмендеп жатыр

Қазақстанда доллар бағамы төмендеп жатыр, – деп хабарлайды KASE қор биржасы. Таңғы сессияның...

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...