Балығы тайдай тулаған өлке

Сондай-ақ!

12 миллион теңге тұратын медицина құрылғыларын елден заңсыз алып кетпек болған

Батыс Қазақстан облысында құны 12 миллион теңгені құрайтын 800 дана пульсоксиметр құрылғысын елден заңсыз түрде әкетпек болған ер адам ұсталды. Бұл туралы «Хабар 24»...

Жаңажылдық безендіруге 40 миллион теңге жұмсалмақ

Өскемен қаласының әкімдігі жаңажылдық безендіруге 40 миллион теңге жұмсамақ. Бұл туралы Өскемен қаласы әкімдігінің Instagram желісіндегі ресми парақшасында хабарланады.  Әкімдіктің мәлімдеуінше, 2019 жылы жаңажылдық безендіру...

Әйгілі Discover Earth парақшасында Бозжыра шатқалының суреті жарияланды

Дүниежүзі бойынша табиғаты көз тартар жерлер жарияланатын Discover Earth-тың Instagram желісіндегі парақшасында Маңғыстау облысында орналасқан Бозжыра шатқалының суреті жүктелген. 4 миллионға жуық жазылушы тіркелген парақшада...

Кондолиза Райс Елбасын Джордж Вашингтонмен салыстырды

1 желтоқсан – Тұңғыш Президент күніне орай Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына шетелдік мемлекеттер басшыларынан, экс-президенттерден, бұрынғы үкімет басшылары мен саяси қайраткерлерден, алыс-жақын шет елдердің...

Теңіз төскейінен орын тепкен айдынды Арал өңірі – қазақылықтың қаймағы бұзылмаған тарихи мекен, жыр өлкесі. Киелі топырағында талай сындарлы кезеңдерді бас­тан өткерген Арал бүгінде теңізі мен су маржаны, ақ ал­тыны – ас тұзымен әлемге әйгілі. Аралда негізінен ата кә­сіп саналатын балық және мал шаруашылығы кеңінен қа­нат жайған.

– Негізгі мақсатым – туған же­рім­ді, елімді көр­кейту. Бір тал ек­сең де Арал ауданын көр­кей­ту. Арт­та өнегелі, жақсы із қалса деймін, – дей­ді аудан әкімі Мұхтар Ораз­баев. Халық ш­а­руа­шылы­ғы­ның негізгі салалары – балық аулау, ба­лық, тұз өңдеу және мал шаруа­­­шылығы. Ау­дан­­да ас тұзы­ның, тевардит, мерабилит және шы­­­ны өндірісіне қажетті кварц то­пырағының мол қоры бар.

Бүгінгі күні ауданда балық шаруа­шылығы са­­ласы ауыл шаруа­шы­лығы салаларының бірі бо­­лып қа­лыптасқан деуге болады. Балық ша­руа­шы­лығы, өңірдің экономи­ка­сының дамуына және халықтың әлеуметтік жағдайының жақ­саруы­на, оларды жұмыспен қам­та­ма­сыз етуде маңызды болып отыр. Се­бебі Арал теңізі мен Сырдария өзе­нінің жағасында тұратын жер­гі­лікті халықтың өмірі мен тұр­мы­сы балық ау­лау­мен тығыз байланысты. Бәрімізге белгілі, өткен ға­­сыр­дың 60-жылдары Сыр өңірі ба­лық шаруа­шылығының дамуы бойынша республикада ал­дыңғы қатарда болды. Жылына 55-60 мың тон­наға дейін балық ауланды. Алай­да Арал теңі­зінің тартылуы, 80-жылдардан бастап ба­лық шаруа­шылығы саласын тоқырауға ұшы­ратты. Ондаған балық өңдей­тін кәсіпорындар мен балық аулайтын шаруашылықтар жабылды. Балықшылар басқа өңірлерге көшуге мәж­бүр болды. Теңіз суының тұздылығы 30 мгр/л дейін өсіп, балық аулау мүлдем тоқтай­тын деңгейге жетті. Салыстырмалы түрде айтатын бол­сақ, 2000 жы­лы Солтүстік Арал теңізінен бар-жоғы 400 тонна балықтың бір-ақ түрі, камбала глосса балығы ау­­ланған.

Елбасының тікелей тапсырмасымен жүзеге асып, ғасыр жобасы атанған «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Арал теңізінің сол­түстік бөлігін сақтау» жоба­сы­ның бірінші кезеңінің жүзеге асырылуы нәтижесінде ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына, оның ішінде балық шаруа­шы­лығының дамуына үлкен мүм­кіндіктер берді. Жоба шеңберінде Сол­түстік Арал теңізіндегі Көка­рал су тоспасы, Айтек су құры­лысы кешені және Сырдария өзеніндегі қорғаныс бөгеттері салынды. Теңіз­дегі балық қоры молайып, тұр­ғылықты халықтың игілігіне ай­налды. Нәтижесінде, теңіз дең­гейі Арал қаласына 17 шақырымға дейін жақындаған. Сырдария өзенінен Солтүстік Арал теңізіне құйылатын судың көлемі көбейіп, өңірдегі көптеген биологиялық түр­лер қалпына келе бастады. Кө­лемі 20-30 мың гектардан асатын ондаған ірі көлдер қалпына келіп, балық шаруа­шылығының дамуына мүмкіндік жасады. Теңіз­де бұ­рын жойылып кеткен балықтың 14 түрі қайта пайда болды. Қазір онда балықтың 22 түрі кездеседі.

Ауданда балық аулау көлемі жыл санап артуда. Мәселен, балық ау­лау көлемі 2000 жылмен са­лыс­тырғанда 20 есеге өсіп, қазіргі таң­да 400-ден 8000 тоннаға жетті. Аудан аумағында балық шаруашы­лы­ғы маңызы бар Кіші Арал теңі­зінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

Арал өңіріндегі «Аралтұз» АҚ – республика­дағы тұз қазу мен оны өндеу бойынша ең iрi кә­сi­по­рын. Биыл мекеменiң құрылғанына 92 жыл толды. Йодталған ас тұзын шы­ғарады және оның негiзгi өн­дiру­шiсi. Акционерлік қоғам сапалы тауар шығару бойынша көп­те­ген халықаралық және рес­пуб­ли­ка­лық көрме дипломдарының иегерi. 2001-2003 жылдары «Арал­тұз» АҚ-да зауыт тарихында бiрiншi рет қайта құру жұмыстары атқа­ры­лып, өндiрiске «тұз­ды екiншi рет байыту» технологиясы енгi­зiл­ген. Яғни тұзды жуу, майдалау, йод­тау және кептіру жұмыстары қа­зіргі заман талабына сай орын­да­луда. 2012 жылдан бастап «Арал­тұзға» жаңа инвестордың келуіне орай, көптеген игі­лікті шаралар жү­зеге асты.

Елбасының қолдауымен жүзеге ас­қан ин­дустриалды-инновация­лық дамудың мемлекеттік бағ­дар­ла­масы – бизнесті дамытуға және жаңа бастамаларды іске асыруға кең өріс алған.  Соның арқасында «Аралтұз» АҚ ас және техникалық тұз өндірісін ұлғайту» жобасын іс­ке қосқан. Жобаға екі жарым мил­­­лиард теңгенің үстінде инвестиция салынды. дүниежүзі бойын­ша тұз өндіруге арналған құрал-жаб­дық­тың көшбасшысы Испания (Construcciones Mecanicas J.SERRA, S.A.) компаниясының құ­рал-жабдықтары алынған. Бұған дейін зауыт өнімділігі жылына 120 мың тонна болса, жаңа зауытты іске қосу арқылы өнімділікті 1,7 есеге ұлғайтуға мүмкіндік алған. Жы­лына 400 мың тонна тұз өн­діріледі. Ресейдің 10-15 пайыз на­ры­ғын иеленіп отыр. Бұрын «Арал­тұз» АҚ-на ішкі нарықтағы ас тұ­зы­ның 70 пайызы тиесілі болса, жаңа зауытты іске қосу арқылы ішкі на­рық­тағы үлес 90 пайызға дейін жет­кен. Сәй­кесінше сыртқы на­рық­тағы үлесі де ұлғайған.

Халқының 99,9 пайызы қазақ ұлты­нан құ­рал­ған өлкеде демография оң көрсеткішке ие.  5 жылда адам саны 7 мыңға өскен. Елден еш­кім көш­пейді, қайта көшіп келу­­шілер көп. Арал ауда­ны әкім­ді­гінде көптеген жастар жұмыс іс­тей­ді.

 

Б.БАЛЫҚБАЙ

Редакция таңдауы

Димаш Құдайберген сүйіктісі бар-жоғын айтты

Әлемге әйгілі әнші Димаштың жеке өмірі қызықты әрі құпия. Әншінің миллиондаған тыңдарманына «оның жүрегін жаулап алған кім ?» деген сұрақ қызықты, алайда әнші өз...

Генерал Б. Жанасаев: Елбасының сенімінен асқан жауапкершілік жоқ

Құқықтық тәртіп әскерінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сенім артқан сардарлар аз емес. Олардың әр қайсысының өз орны бар. Десе де, өмірлік тәжірибесі бай, Елбасының сенімін...

Көреалмаушылықтың көрігін басу кімге керек?

Қай қоғамда болса да жиі айтылатын, жиі талқыға түсетін нәрсенің бірі − көреалмаушылық, яғни қызғаныш. Содан болар, өмірінде қызғаныштың құрбаны болғанын, көреалмаушылықтың кесірінен көп...

Ұлы көштің ұйытқысы

1 желтоқсан – Қазақстанның Тұңғыш Президенті күні. Ел тарихы үшін елеулі күн болғандықтан, Тәуелсіз мемлекетіміздің буынын бекітіп, қанатын қатайтқан Елбасының ерен еңбегін екшеп айтуымыз...

Әшімбаев: Оралмандар мемлекет есебінен күн көргісі келеді

Саясаттанушы Данияр Әшімбаевтің пікірінше орыстардың Қазақстаннан үдере көшуі жақсы үрдіс емес. Сарапшының stanradar.com сайтына...

12 миллион теңге тұратын медицина құрылғыларын елден заңсыз алып кетпек болған

Батыс Қазақстан облысында құны 12 миллион теңгені құрайтын 800 дана пульсоксиметр құрылғысын...

Жаңажылдық безендіруге 40 миллион теңге жұмсалмақ

Өскемен қаласының әкімдігі жаңажылдық безендіруге 40 миллион теңге жұмсамақ. Бұл туралы Өскемен...

Әйгілі Discover Earth парақшасында Бозжыра шатқалының суреті жарияланды

Дүниежүзі бойынша табиғаты көз тартар жерлер жарияланатын Discover Earth-тың Instagram желісіндегі парақшасында...

Кондолиза Райс Елбасын Джордж Вашингтонмен салыстырды

1 желтоқсан – Тұңғыш Президент күніне орай Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына шетелдік...

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...