Jañalıqtar

«QAZAQSTANDIQ ÖNİM JASAYMIZ»

 

Osı orayda, otandıq önim öndirugeköñilböluasamañızdı. 

QR Prezidenti N.Nazarbaev ötken aptada
industriyalıq-innovaciyalıq damu bağdarlamasın jüzege asıru mäseleleri jöninde
keñes ötkizu barısında, otandıq önerkäsip salasınıñ qazirgi jağdayı,
industriyalıq-innovaciyalıq damu bağdarlamasın jüzege asıru, sonday-aq osı
bağdarlamanıñ ekinşi besjıldığına dayındıq mäselesin söz etti. Naqtı
tapsırmalar berdi. Älemdik ekonomikalıq dağdarıstıñ qazaqstandıq ekonomikağa
äser etkenin jetkizgen Elbası: «Tau-ken, metallurgiya, himiya salalarındağı
önimderge bağanıñ tömendeuine baylanıstı byudjetke tüsimder azaydı jäne ükimetke
onı qayta qarauğa tura keledi. Bwğan qosa, sonıñ aldında bolaşaqtağı dağdarıstarğa
qarsı äreket etu bağdarlaması äzirlendi. Büginde olardıñ qazirgi jağdayda
qanşalıqtı özekti ekenine taldau jasau qajet», – dep mälimdedi. Bwl orayda, üş
jarım jıldan beri jüzege asırılıp jatqan bağdarlamanıñ jöni bölek: «Jaña
käsiporındar iske qosıldı, qalğan böligi biıl qosımşa paydalanuğa beriletin
boladı. Bağdarlamada közdelgen barlıq indikatorğa qol jetkizuge tiispiz.
Büginde industriyalıq-innovaciyalıq damudı qarjılandıruda şeşimin tabudı qajet
etetin problemalar bar. Europa elderi men özge memleketter bastan keşip otırğan
qiındıqtar Qazaqstanğa da äser etude. Qazir biz ekonomikamızdıñ ösu qarqınınıñ
tömendeuine jäne elimizde jwmıssızdıqtıñ artuına jol bermeuge tiispiz».

Juırda Astanadağı IV «Qazaqstandıq önim öndiremiz»
forumında «Qazaqmıs» Korporaciyası Basqarmasınıñ törağası Eduard Ogay aldağı 5-7
jıldıñ işinde Qazaqstan ekonomikasına 7 mlrd. dollar köleminde investiciya
saludı josparlap otırğandarın jetkizdi: «Investiciya mäselesine kelsek, aldağı
5-7 jıl işinde Qazaqstan ekonomikasına 7 mlrd. dollarğa juıq qarajat qwyudı
közdeymiz. YAğni, jıl sayın 1 mlrd. dollar sala otırıp, qarajattı
korporaciyamızdağı jwmıs istep twrğan öndiris orındarın jañğırtuğa jäne jaña
nısandardı saluğa jwmsamaqpız. Jobalarımızdıñ 60 payızı jaña tau-ken
käsiporındarın salu, öndiristiñ küş-quatın arttıruğa qatıstı. Öz aldına bölek
sala – metallurgiya, onı bayıtu», – dedi. Soñğı tört jılda «Qazaqmıs»
korporaciyasınıñ qwramındağı qazaqstandıq üles 62 payızğa jetken. «Sonımen qatar
biz tapsırıstar arqılı 23 mıñ adamdı jwmıspen qamtıp otırmız» dep mälimdegen
E.Ogay şekara sırtınan tasımaldanatın şeteldik qwral-jabdıqtı 100 payızğa
otandıq önimmen auıstıruğa mümkindik joğın, sol sebepti, eger qazaqstandıq
kompaniyalar arasında osı olqılıqtardıñ ornın toltıruğa müddeliler tabılsa,
birigip jwmıs isteuge dayın ekendikterin ayttı. Bıltır «Qazaqmıs» kompaniyası
251 mlrd.  teñgege juıq tauar, jwmıs pen
qızmet körsetu türlerin satıp alğan eken. Onıñ 99 payızı otandıq käsiporındar
ülesinde. Qazaqmıs qızmetindegi artıqşılıqtardıñ biri – jergilikti öndiruşilerdi
qoldau jäne öndiruşilerdiñ bäsekege qabilettigin arttıru esebinen jergilikti
ekonomikanı ärtaraptandıruğa kömektesu, sonday-aq aymaq twrğındarınıñ jwmıspen
qamtıluın arttıru bolıp tabıladı. Qazaqmıs Tobı şağın jäne orta biznesti
örkendetu maqsatımen tauarlardı, jwmıstar men qızmetterdi jetkizuge jäne
öndiruge kepildendirilgen jäne wzaqmerzimdi tapsırıstar, alañdar men keşenderdi
wsınu türinde otandıq tauar öndiruşilerge eleuli qoldau körsetip otır. Osınıñ
arqasında kompaniya töñireginde jergilikti tauar öndiruşiler men qızmet
körsetuşilerden qwralğan «beldeu» qalıptasıp keledi. 2012 jıldıñ 12 ayında
«Qazaqmıs Korporaciyası» JŞS 252 mlrd. 
teñgeniñ tauarların, jwmıstar men qızmet türlerin satıp aldı. Sonıñ işinde
tauarlar – 134 mlrd. teñgeni, jwmıstar men qızmetter – 118 mlrd. teñgeni
qwraydı. 2011 jılğı körsetkişpen salıstırğanda, korporaciyanıñ jalpı satıp
aluları 57 mlrd. teñgege nemese 29 payızğa arttı. Qazaqstandıq üles jalpı satıp
alulardıñ 62 payızın qwraydı, onıñ işinde jwmıstar men qızmetterdegi
qazaqstandıq üles – 99 payızdan astam. Qazaqstandıq käsiporındardan satıp alu
(ST-KZ sertifikattarın esepke alğanda) 157 mlrd. teñgege jetken, ol 2011
jıldağığa qarağanda 44 mlrd. teñgege artıq. Forumda söylegen sözinde Eduard
Ogay käsiporınnıñ atqarıp jatqan jwmıstarına bılayşa toqtaldı: «Qazaqstandıq
ülesti arttıru jönindegi memleket sayasatın iske asıru maqsatında Qazaqmıs Tobı
eleuli jwmıs atqarıp keledi. Respublikamızdıñ önerkäsibi ekonomikalıq damudıñ
jaña deñgeyine köterilgendigin eskere otırıp, biz öz önimderiniñ sapasın äri
twtınatın tauarlar qatarın wdayı ösirip otıratın kompaniyalarmen ıntımaqtastıqqa
müddelimiz. Bwğan qosa, biz serikterimizdi öz önimderin ötkizu üşin jaña
narıqtarğa bağıttaymız. Al bwl öz kezeginde aymaqtar ekonomikasınıñ damuına oñ
äser etedi».

Qazaqmıs – Qazaqstandağı mıs, altın, mırış, kümis,
elektr energiyasın öndirude eleuli aktivteri bar, tabiği resurstardı öndiru jäne
öñdeumen aynalısatın halıqaralıq jetekşi top bolıp tabıladı. Sonımen qatar
käsiporın Qazaqstandağı eñ iri mıs öndiruşi äri 16 kenişke, 10 tau-ken
fabrikalarına jäne eki mıs balqıtuşı öndiristik keşenge ie bolıp otırğan
älemdegi aldıñğı qatarlı mıs öndiruşi bolıp tabıladı. Tau-ken öndirisi ken
öndiruden bastap, mıs katankasın jäne katodtı mıs türindegi dayın önim şığaruğa
deyin tolıqtay integraciyalanğan. 2012 jılı menşikti kennen 292 mıñ tonna
katodtı teñgerimdegi mıs öndirildi. Bwl öndiris elektr energiyasınıñ işki
tasımaldarımen jäne auqımdı temirjol infraqwrılımımen qamtamasız etilip twradı.
Kazakhmys Mining bölimşesi basqa da metalldardıñ auqımdı kölemin, sonıñ işinde
mırış, kümis jäne altın öndirip otır. 2012 jılı Qazaqmıs 152 mıñ tonna mırış
koncentratın öndirdi. Top älemdegi eñ iri degen on kümis öndiruşiniñ biri bop
tabıladı  –  2012 
jılı 12,6 mln. unciya kümis öndirdi. Kazakhmys Power Qazaqstandağı eñ iri
elektr stanciyalarınıñ biri bolıp tabılatın Ekibastwz GRES-1 kömir elektr
stanciyasınıñ 50 payızdıq ülesine ie. Elektr stanciyasında öndiristik quattılığın
3 000 MVt-tan 4 000 MVt-tıq öz jobalıq quattılığına jetkizuge mümkindik beretin
modernizaciyalau bağdarlaması qolğa alınğan. Kazakhmys Power bölimşesinde
Kazakhmys Mining bölimşesin elektr energiyasımen qamtamasız etip otıratın elektr
stanciyaları bar.

Qazaqmıs Tobınıñ qwndı qağazdarı London qor birjasında
jäne Gonkong qor birjasında, sonday-aq Qazaqstan qor birjasında (KASE) da
saudalanıp keledi. 2012 jılı Toptıñ ağımdağı qızmetinen kelgen tabısı 3,4 mlrd.
AQŞ dolların, al segmenttik EBITDA körsetkişi 1,9 mlrd. AQŞ dolların qwradı.
Topta şamamen 60 000 adam jwmıs isteydi, basım böligi qazaqstandıq azamattar.
Qazaqmıstıñ strategiyalıq maqsatı – öndiristik aktivterdi oñtaylandıru,
öndiristi wlğaytu jönindegi jobalardı iske asıru jäne de Ortalıq Aziyadağı
auqımdı tabiği resurstardı igeru mümkinşilikterin keñeytuge qatısu.

Näziya Joyamergenqızı

Back to top button