Jañalıqtar

Parijde Mwstafa Şoqay turalı eki kitaptıñ twsaukeseri ötkizildi

2103 jılı, 23 qazan küni Parij qalasında Mimar Sinan körkem öner universitetiniñ professorı Äbdiuaqap Qaranıñ francuz tilinde “Mustafa Tchokaï Une vie pour l’independance du Kazakhstan”, yağni “Mwstafa Şoqay Qazaqstan täuelsizdigine arnalğan ömir” attı eñbegimen Almatıdağı Temirbek Jürgenov akademiyasınıñ professorı, suretşi Äbilkasım Sarsenbaevtıñ “Suretşi közimen Mwstafa Şoqay” attı fotoal'bom kitabınıñ twsaukeseri jinalısı ötkizildi.

9efab40caec3fd341c4eca0a06f4c0d2.jpg

Mwstafa Şoqay francuz-qazaq dostıq qoğamı wyımdastırğan twsaukeserge Qazaqstan Parij elşisiniñ orınbasarı Jan Ğaliev, Mwstafa Şoqay 18 jıl ömir sürgen Parijdiñ Nojan audanı äkiminiñ mädenietten jauaptı orınbasarı Terezie Tome hanım, QR Prezidentiniñ Beybitşilik jəne ruhani kelisim sıylığınıñ iegeri, belgili abay tanuşı francuz jazuşı Al'ber Fişler, Bronislav Geremek atındağı Europanıñ mädeni tarihın zertteu institutınıñ direktorı professor Didier Frankfort, Slavyan halıqtarınıñ tilderi men ädebietterin zertteu institutınıñ direktorı professor Antuan Niviera, Strasburg universitetiniñ professorı Stefan dö Tapya, Parij qazaq diyasporasınıñ ökilderi jäne basqa da köp adam qatıstı.

826e861734c56908e68df658507524a1.jpg

Mwstafa Şoqay francuz-qazaq dostıq qoğamınıñ törağası YAşar Diniş mırzanıñ bayandamasımen bastalğan jinalısta twsauı kesilip otırılğan ğalım Äbdiuaqap Qaranıñ qalamınan şıqqan kitap 2002 jılı Türkiyada Istambwlda türik tilinde jarıq körgen boladı. Sol jılı Türkiya jazuşılar odağı biografiya salasında eñ üzdik kitap dep jülde bergen.

Ol eñbek keyin, atap aytqanda 2004 jılı Almatıda Arıs baspasınan qazaq tilinde jarıq kördi. Al biıl bolsa, Francuz Parlamentiniñ demeuşiliginde francuz tiline audarılıp Parijde jarıq körip otır. Europa elderindegi derekterge süyene otırılıp jazılğan eñbek Mwstafa Şoqaydıñ ömiri men küresi turalı qazirge deyin jarıq körgen kitaptar işindegi en tolığı dep eseptelude.

869c82c7f6347584cb13da00b4a6ce72.jpg

Osında twsaukeseri bolıp otırğan “Suretşi közimen Mwstafa Şoqay” attı  ekinşi kitap bes tilde, atap aytqanda qazaq, türik, francuz, orıs, ağılşın tilderinde ötken apta Almatıda jarıq körgen-edi.

Tarih ğılımınıñ doktorı, professor Äbdiuaqap Qaranıñ redaktorlığında jarıq körgen kitapta suretşi Särsenbeavtıñ Mwstafa Şoqaydıñ tuğan jeri Qızılordadan bastap Taşkent, Peterbor, Tbilisi, Baku, Istambul, Parij jane dünie salğan Berlin qalasındağı ömiri surettelude.

cb411fba65c0c33264f985f1f9e37629.JPG

Osınday köp tildi jäne äli siyası keppegen eñbektiñ bes eldiñ işinde eñ aldımen Franciyada Parijde twsauınıñ kesilui tekten tek emes körinedi. Öytkeni, özderiñizge belgili, Mwstafa Şoqay Qazaqstannıñ täuelsizdigi jolındağı küresin 1921-den 1941-ğa deyin 20 jıl Parijde jürgizgen jäne osındağı ömiriniñ 1923-ten 1941 deyingi 18 jıldıq bölegin osı Nojan qalaşığında ötkizgen.

115956236e914c4a5d91e951e00ffc2b.JPG

Mwstafa Şoqaydıñ wlı küresi üşin mümkinşilik bergen Franciyanı ekinşi otanı retinde qasterlegen. İİ. Düniejüzilik soğıs kezinde, özge emigranttar nacisterdeñ alañdap jansauğalap AQŞ-qa qaşıp jatqanda, “Franciya meniñ ekinşi otanım, otanımnan ketpeymin” dep osında qalğan.

Söytip qazaq halqınıñ wlı twlğası Mwstafa Şoqayğa törinen orın bergen Franciyanıñ Qazaqstannıñ täuelsizdik tarihındağı ornı ärqaşan erekşe atalmaq. Sondıqtan Mwstafa Şoqay turalı eki mañızdı kitaptıñ francuz tilinde jarıq körui kezdeysoq emes.

Älbette francuz halqı da Mwstafa Şoqayğa nemqwraydı qarap otırğan joq. Onı otannıñ perzenti, adamgerşilik twlğası biik azamat sonday-aq bir eldiñ täuelsizdik küreskeri retinde joğarı bağalap qasterler otır. Sol sebepti Şoqayğa oyıp törinen orın berip onıñ atında sayabaq aşıp işine müsiniñ ornatıp otır.

Twsaukeser jinalısında Nojan qalaşınıñ äkiminiñ orınbasarı Madam Tome şüyinşili habar berip Mwstafa Şoqay atındağı parktıñ atınıñ jaqında Parijdiñ qala kartasına tüsetinin mälimdedi. Mwnımen alğaş ret Europalıq qartada bir qazaq qayratkeriniñ esimi orın almaq. Sonımen qatar Parijge kelgen kez kelgen adam taksige otırıp navigator arqılı Mwstafa Şoqay parkın tauıp alatın boladı. Bwl bolsa Qazaqstannan kelgen qonaqtarğa Şoqay sayabağın ertip baru mindetin atqarıp otırğan elşilik qızmetkerleriniñ jügin jeñildetpek.

2013 jılı, 23 qazan küni Parij qalasında bolğan twsaukeser jinalısında sonımen qatar suretşi Äbilqasım Särsenbaev pen Ayjan Särsenbaevanıñ Şoqay turalı salğan suretteriniñ körmesi de bolıp ötti.

Twsaukeser jinalısı üşin Parijge kelgen ğalım Äbdiuaqap Qaranı, 24 qazan küni öziniñ kitabınıñ Franciyada jarıq köruine qoldau körsetken Franciya Parlamentiniñ deputatı, Europalıq Keñestiñ parlamenttik asambleyasınıñ jäne Europadağı qauipsizdik jäne ıntımaqtastıq wyımınıñ parlamenttik assambleyasınıñ müşesi, Francuz Parlamenti qazaq-francuz dostıq wyımınıñ törağası T'erri Maryani qabıldadı. Qabıldauğa Temirbek Jürgenov öner akademiyasınıñ professorı Äbilqasım Särsenbaev auırıp qalğanı üşin ornına kelgen, suretşi qızı Ayjan Särsenbaeva, Särsenbaevtıñ kitabınıñ demeuşisi Aqmwrat Altınbekwlımen birge barğan ğalım Äbdiuaqap Qara Maryanige alğısın bildirdi.

a2311fe7e678c934eae99535b679bea6.jpg

Sonımen qatar kezdesude Äbilkasım Sarsenbaevtıñ “Suretşi közimen Mwstafa Şoqay” attı fotoal'bom kitabı tartu etildi. Deputat mırza eki kitaptıñ Şoqay turalı bay mazmwndı sipatın joğarı bağalay otırıp ğalımğa alğısın ayttı. Maryanı mırza köne kitapqa bay jäne dualdarı men töbesi tarihı qwnı öte joğarı türli tüsti surettermen bezendirilgen parlamenttiñ kitaphanasın qıdırttı. Kitaphanağa Şoqay turalı francuz tilindegi kitaptar siğa tartıldı.


“Türkistan-aqparat”

Back to top button