جاڭالىقتار

ۋاقىت سىلبىرلىقتى كوتەرمەيدى

ەستەرىڭىزدە بولسا، «تۇركىستان» گازەتى قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا «ساياسي ماۋسىم سىلبىر باستالدى» دەگەن ماقالا جاريالاعان بولاتىن. 1 قىركۇيەكتە ءۇشىنشى سەسسياعا جينالعان پارلامەنت تە، سول ايدا قىزمەتكە كىرىسكەنىنە ءبىر جىل تولعان قازىرگى مينيسترلەر كابينەتى دە تاپتاۋرىن جولعا ءتۇسىپ العان كەيىپ تانىتقان ەدى. الەۋمەتتىڭ تىنىشىن العان زاڭ جوبالارىنىڭ سالدارى دا، كەشەگى جانە كەلەسى الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستاردىڭ سالقىنى دا استاناداعى بيلىك ۇيلەرىندەگى مامىراجاي تىرلىككە اسەر ەتە الماعانداي كورىنىپ ەدى.

اقىرى، بيلىك دالىزدەرىندەگى تىنىشتىقتى اقوردادان كەلگەن پارمەن بۇزدى. وسىدان ايعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن پرەزيدەنت ۇكىمەتتى تولىق قۇرامىمەن اقورداعا شاقىرىپ، مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالمايتىنىن، مەملەكەتتىك بيۋدجەت قارجىسىنىڭ دۇرىس يگەرىلمەيتىنىن ايتىپ، قاتاڭ سىنعا الدى. توعىز ايداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدى قورىتىندىلاعان كەڭەيتىلگەن وتىرىستان سوڭ، كەلەسى كۇنى-اق سەرىك احمەتوۆ ءوز كابينەتىن تۇگەل جيناپ الىپ، پرەزيدەنت سىنىنان ساباق الۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ۇكىمەت باسشىسى ەلباسى سىنىنىڭ ءادىل ەكەنىن مويىندادى. بىراق، شاماسى، سىننان الىنعان قورىتىندىنىڭ سالماعى شامالى بولسا كەرەك.

ايتسە دە، قازىرگى ۇكىمەتتىڭ اقوردا سىنىن قابىلداۋى ءسوز جۇزىندە قالاتىن سىڭايلى. الدە «سىن تۇزەلمەي، ءمىن تۇزەلمەيدى» دەگەن قاعيدانى ەستە ۇستايتىن كابينەت رەتىندە تاريحتا قالعىسى كەلە مە ەكەن؟ نە دە بولسا، اقوردا تاراپىنان ايتىلعان سىن احمەتوۆ كابينەتىنىڭ ءبىر جىلدىق جۇمىسىن جوققا شىعارا جازدادى.

كەشەگى اپتانىڭ اياعىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقوردادا تاعى ءبىر جينالىس وتكىزىپ، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىن ۇكىمەت جۇمىسىن دۇرىس قاداعالاماي وتىر دەپ سىنادى. 

ال سەيسەنبى كۇنى وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا سەرىك احمەتوۆ پرەزيدەنت سىنىنىڭ ءادىل ەكەنىن تاعى مويىندادى. وسىلايشا، ۇكىمەتتىڭ ءوزىنىڭ تىكەلەي مىندەتىن اتقارۋداعى سىلبىرلىعىن پرەمەر-مينيستر اشىق مويىنداپ وتىر.

«پرەمەر-مينيستر رەتىندە ەڭ اۋەلى بار جاۋاپكەرشىلىك مەنىڭ موينىمدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ارقايسىمىزدان ءتيىمدى ءارى ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋىمىزدى تالاپ ەتەدى. ەڭ اۋەلى، جۇمىس قارقىنىنىڭ تومەن ەكەنىنە جانە مينيسترلەردىڭ، اكىمدەردىڭ، جالپى ۇكىمەت تاراپىنان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا دۇرىس كوڭىل بولىنبەي وتىرعانىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى»، – دەدى سەرىك احمەتوۆ.

احمەتوۆتىڭ جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى ايتقان ءسوزى ورىندى-اق. الايدا بىزدە ءاربىر لاۋازىم يەسىنىڭ مەملەكەت دامۋى ءۇشىن جەكە باسىنىڭ ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنۋ مادەنيەتى قالىپتاسپاعانىن نەسىنە جاسىرامىز؟ بۇعان دەيىن پرەمەر-مينيستردەن اۋىل اكىمىنە دەيىن «پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا…» دەپ سويلەۋدى ادەتكە اينالدىرعانى تالاي رەت جازىلدى، تالاي رەت ايتىلدى. وسىلايشا، ەلدەگى يگى وزگەرىستەردىڭ ابىرويى دا، مەملەكەت تىرلىگىندەگى كەم-كەتىكتەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە ەلباسىنىڭ اتىنا تيەسىلى بولىپ قالىپتاستى. قازىرگى اتقارۋشى بيلىكتىڭ قاۋقارسىزدىعى – وسىنداي ءۇردىستىڭ سالدارى عانا.

جينالىستا پرەزيدەنت تاپسىر­ما­لارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى جايلى بايانداما جاساعان ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ ۇكىمەتتىڭ وسى ماقساتتا 70 ءىس-شارالىق جوسپار قابىلداعانىن حابارلادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، جىل سوڭىنا دەيىن 46, ال كەلەسى جىلى 22 ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. بىراق ۇكىمەتتىڭ جۇمىسى ساندىق كورسەتكىشتەردى تىزبەلەۋمەن نەمەسە قۇرعاق ەسەپ بەرۋدەن تۇرا ما؟

اقوردادا وتكەن كەزەكتى جينالىستان سوڭ سەرىك احمەتوۆ ءوز قاراماعىنداعى شەنەۋنىكتەرگە كارىن توگۋى دە زاڭدى. بۇدان سوڭ مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك نىسانداعى بارشا اقپارات قۇرالدارىنىڭ جاپا-تارماعاي ۇكىمەتتى جەردەن الىپ، جەرگە سالۋى دا جاراسىمدى شىعار. بىراق توپەلەگەن سىننىڭ استىندا قالعان شەنەۋنىكتەر «وتريادى» بۇدان بىلاي مەملەكەتتىڭ يگىلىگى ءۇشىن ۇدايى جانىن سالىپ جۇمىس ىستەي مە؟ الدە پرەزيدەنت سىنىنىڭ ۋىتى قايتقان سوڭ، باياعى ميمىرت جۇرىسكە قايتا تۇسە مە؟ 

پرەمەر-مينيستر جىل سوڭىنا دەيىن پرەزيدەنت تاپسىرمالارى ورىندالماسا، جۇمىستى اقساتقان مينيسترلەر مەن اكىمدەردى قىزمەتتەن بوساتاتىنىن ايتتى. «ەگەر جىل سوڭىنا دەيىن جاعداي وزگەرمەسە، مەن ءبىرىنشى باسشىلار – مينيسترلەر مەن اكىمدەردى جازالاۋعا قاتىستى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىسىن جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتىمىن»، – دەدى اشىنعان س.احمەتوۆ. 

شىندىعىندا، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءوز قاراماعىنداعى شەنەۋنىكتەردى جازالاۋ تۋرالى سوزدەرى كوماندا جۇمىسىنىڭ سالاقتىعىنا اشۋلانۋدان گورى ءوز كابينەتىن باسقارۋداعى دارمەنسىزدىككە كوبىرەك ۇقسايدى. قازىرگى كابينەتتەگى مۇشەلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ۇكىمەت قۇرامىندا كوپ جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. كەيبىرى ۇزاق جىلداردان بەرى ءبىر سالانى ەكىنشى سالاعا ايىرباستاۋمەن، ال كەيبىرى ءبىر وبلىستان ەكىنشى وبلىسقا قونىس اۋدارۋمەن عانا كوزگە ءتۇسىپ ءجۇر. ەندەشە، «احمەتوۆتىڭ كومانداسى» دەپ اتالعانىمەن، بۇگىنگى ۇكىمەتتىڭ «جاڭالىعى» از. ءدال وسى قۇرامداعى ءدال وسى ورىنتاق ءبولىسى ورتاق جۇمىستىڭ ونىمدىلىگىنە كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىرعانداي. 

ونىڭ ۇستىنە، ۇكىمەت باسشىسىنىڭ قاھارى ءار سالانىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنا ەمەس، نەگىزىنەن ولاردىڭ ورىنباسارلارىنا باعىتتالۋى دا كوپتىڭ كوڭىلىنە ولقى ءتيدى. سەرىك احمەتوۆ بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالماۋىنا قاتىستى پرەزيدەنت سىنىنىڭ دۇرىس ەكەنىن ايتىپ، ۆيتسە-مينيسترلەرگە سوگىس جاريالادى. بۇل جاعدايدىڭ ءوزى احمەتوۆتىڭ ءوز قاراماعىنداعى ۇكىمەت قۇرامىن قالاۋىنشا اۋىستىرۋعا ەرىكتى ەمەس ەكەنىن وسى جولى ايقىن كورسەتىپ بەردى.

ءبىر وكىنىشتىسى، بۇدان كەيىن ۇكىمەت اتقارۋشى بيلىكتىڭ باستى فۋنكتسياسىن پرەزيدەنتتىڭ سىن-ەسكەرتپەلەرى مەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنەن تۇسكەن نۇسقاۋلاردى جۇزەگە اسىرۋ دەپ قابىلداۋ ساياسي داستۇرىمىزگە اينالۋى مۇمكىن. بۇگىنگى تاڭدا ۇكىمەتتىڭ ءوزى مۇرىندىق بولىپ جۇزەگە اسىرعان يگىلىكتى ءىستى اتاپ بەرۋ قيىن. ەل ىشىندە قولعا الىنعان قاي جوبانى الساڭىز دا، «پرەزيدەتتىڭ تاپسىرماسى…» ەكەنى انىق بولادى. «پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدان» اسا المايتىن ۇكىمەت ەندى بۇل فۋنكتسياسىنىڭ ءوزىن اقساتىپ العانداي.

ۇكىمەت سىن ساداعىنا ىلىنگەن سوڭ-اق، «جاقىندا بۇل كابينەت وتستاۆكاعا كەتۋى مۇمكىن» دەپ جورامال ايتقاندار بولدى. بىراق اقوردا سىنىنىڭ تۇپكى ءمانى – ۇكىمەتتى اۋىستىرۋ ەمەس، ونىڭ جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، قوزعاۋ سالۋعا كوبىرەك ۇقسايدى. ونىڭ ۇستىنە، قۇرامىنداعى لاۋازىم يەلەرىنىڭ جارتىسىنان كوبى بۇرىنعى كابينەتتەردەن «اۋىسىپ» كەلە جاتقان ۇكىمەتتى «جاڭارتۋدان» قانشالىقتى ناتيجە شىعارى دا كۇماندى. 

ۇكىمەت ءىشىنارا كادرلىق وزگەرىستەردەن قۇتىلا الماسى انىق. پرەزيدەنت سىنىنان كەيىن العاشقى «وتستاۆكالاردىڭ» باستالعانى بەلگىلى بولدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن بۇعان دەيىن ەكى قىزمەتتى قاتار اتقارىپ جۇرگەن باقىتجان ساعىنتاەۆ وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى قىزمەتىنەن بوساتىلىپ، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى لا-ۋازىمىن عانا ساقتاپ قالدى. بۇعان دەيىن ۇزاق جىلدار بويى قارجى ءمينيسترى بولعان بولات جامىشەۆ ەندى وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگىن باسقاراتىن بولدى. سونداي-اق پرەزيدەنت اكىمشىلىگى جەتەكشىسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى باقىت سۇلتانوۆ ەندى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى. 

ۇكىمەت بۇعان دەيىن دە سىنعا ۇشىراپ، قوعامنىڭ نارازىلىعىنا بولەنگەن. ول اتىشۋلى زەينەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنا بايلانىستى. ماۋسىم ايىندا پرەزيدەنت ءتۇرلى قوعامدىق داۋعا ارقاۋ بولعان وسى زاڭ جوباسىن جۇرتشىلىققا دۇرىس تۇسىندىرە الماعان ۇكىمەت مۇشەلەرىن سىنعا العان بولاتىن. 

بۇدان سوڭ رەسەيدىڭ «پروتون» زىمىرانى قۇلاعاننان كەيىن گەپتيلدەن ۋلانۋ زارداپتارىن جويۋ، قىرعىزستان مەن وزبەكستان ەلدەرىمەن ترانسشەكارالىق وزەن سۋلارىن پايدالانۋ جونىندەگى تەكە-تىرەستەر – بۇگىنگى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ماڭدايىن تاسقا تيگىزگەن وقيعالار بولدى. 

ونىڭ ۇستىنە، 2050 جىلعا قاراي وتىز كوشباسشى ەلدەر قاتارىنا ەنۋ مىندەتى مەن 2017 جىلى حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىن وتكىزۋگە دايىندىق سياقتى ماڭىزدى جوبالاردى باستاۋ دا وسى كابينەتتىڭ ەنشىسىنە بۇيىرىپتى.

ەندەشە، «جازعان قۇلدا جازىق جوق»، ەل تاعدىرى ءۇشىن ءاربىر شەنەۋنىكتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى بار ەكەنىن ەسكە تۇسىرەتىن كەز كەلدى. ونى سەزىنۋ ەكپىنى قانشا ۋاقىتقا سوزىلارىن ۋاقىت كورسەتەدى.

گۇلبيعاش ومار

استانا

Back to top button