كوڭىلى دالاداي كەڭ عالىم

نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ءازيز سانجار ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دا اشىق ءدارىس وتكىزىپ، ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىن زەرتحاناسىنا تاجىريبەدەن وتۋگە شاقىردى. تۇرىك بيوحيميك-عالىمى اقش-تا تۇرادى جانە جۇمىس ىستەيدى. جالپى قازۇۋ-دا بەدەلدى ماراپات يەلەرىنىڭ ءدارىس بەرۋى جاقسى داستۇرگە اينالعان. بۇل قازاقستاننىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورنىندا ءدارىس وقىپ وتىرعان ونىنشى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى.

قازۇۋ رەكتورى عالىم مۇتانوۆ كەزدەسۋدى اشۋ بارىسىندا قۇرمەتتى قوناقتى جىلى شىرايمەن قارسى الىپ، ءدارىس بەرۋگە كەلىسىم بەرگەنى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. رەكتور جوعارى وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىلارى، دوكتورانتتارى مەن ستۋدەنتتەرىن عالىمنىڭ ءومىربايانى جانە عىلىمي جەتىستىكتەرىمەن تانىستىرىپ ءوتتى. «ءبىز عىلىمداعى جەتىستىكتەرى ءۇشىن الەمدىك دەڭگەيدە مويىندالعان تۇركى الەمىنىڭ وكىلىن قابىلداۋ مۇمكىندىگىن ماقتان تۇتامىز. ءسىزدىڭ ءومىرىڭىز جاس عالىمدار ءۇشىن جارقىن ۇلگى بولىپ تابىلماق»، – دەپ اتاپ ءوتتى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى.

تۇرىك بيوحيميگى ازيز سانجار 1946 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. ستامبۋل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتىن ءتامامداپ، تەحاس ۋنيۆەرسيتەتىندە مولەكۋلالىق بيولوگيا ماماندىعى بويىنشا ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا وقىدى. يەل ۋنيۆەرسيتەتىندە دوكتورانتۋرانى ءبىتىردى. 1982 جىلدان باستاپ سولتۇستىك كارولينا ۋنيۆەرسيتەتىندە (اقش) قىزمەت اتقارۋدا. «دنق-نى قالپىنا كەلتىرۋ مەحانيزمى بويىنشا زەرتتەۋلەرى ءۇشىن» 2015 جىلعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى.

ازيز سانجار تىڭداۋشى قاۋىمعا ءوزىنىڭ عىلىمي قىزىعۋشىلىقتارى، شىعارماشىلىق ىزدەنىسى جانە جاڭالىقتارعا جەتۋدەگى جولدارى تۋرالى، سونداي-اق، اقش-تاعى عىلىمي زەرتحاناسىنىڭ جۇمىسى جانە بىرلەسىپ زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن عالىمدار توبى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى.

تىڭداۋشىلار ايگىلى عالىمنان قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن ماسەلەلەر جونىندە، اتاپ ايتقاندا ونىڭ عىلىمي جاڭالىقتارىنىڭ بيومەديتسينا سالاسىندا، ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەسۋ بارىسىندا پايدالانۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى سۇراق قويىپ، ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ الدى.

عالىمنىڭ الەمدەگى عىلىمنىڭ دامۋىنداعى تۇركى الەمىنىڭ ىقپالى جونىندەگى سوزدەرى ەرەكشە قىزىعۋشىلىقپەن قابىلداندى. «تۇركى الەمى ادامزاتتىڭ كوپتەگەن عىلىمي جاڭالىقتارى مەن ءبىلىمىنىڭ قاينار كوزى بولعان. بۇل رەتتە سىزدەردىڭ وتانداستارىڭىز، ۋنيۆەرسيتەتتەرىڭىزگە اتى بەرىلگەن ۇلى ويشىل ءال-ءفارابيدىڭ قوسقان ۇلەسى زور. ءبىزدىڭ ورتاق ماقساتىمىز – الەمدىك ەۆوليۋتسيا مەن الدىڭعى قاتارلى ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋداعى تۇركى الەمىنىڭ بۇرىنعى ءرولىن جاڭعىرتۋ. زەرتحانامدا قازاقستاننان كەلگەن شاكىرتتەردى كورۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن باقىت بولار ەدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ازيز سانجار.

ستۋدەنتتەرمەن قوشتاسا وتىرىپ: «عىلىمي جۇمىستا جانە جالپى ومىردە تابىسقا جەتۋ ءۇشىن ءۇش قاسيەتتى بويعا دارىتا ءبىلۋ كەرەك، ولار شىعارماشىلىق تاسىلدەمە، ەڭبەكقورلىق جانە بىرىزدىلىك»، – دەپ اتاپ ءوتتى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. سونىمەن بىرگە شەتەلدە ءبىلىم العان جاس عالىمدار اتامەكەنگە ورالىپ، ءوز ەلىنىڭ عىلىمىنا بارىنشا ۇلەس قوسۋلارى قاجەتتىگىن باسا ايتتى.

قازۇۋ عىلىمي كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن عالىم عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ايرىقشا ۇلەسى ءۇشىن «ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ قۇرمەتتى دوكتورى» اتاعىمەن ماراپاتتالدى، سونىمەن بىرگە ول ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حالىقارالىق دوستار كلۋبىنا قابىلداندى. ساپار بارىسىندا مارتەبەلى قوناق ۋنيۆەرسيتەت كامپۋسىن ارالاپ، «كەرەمەت» سقو، قازۇۋ مۇراجايلارى جانە كىتاپحاناسىمەن تانىستى.

 

بايان كادىربايقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button