سىبايلاس جەمقورلىقتى قالاي جەڭۋگە بولادى؟

بۇگiندە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس Iشكi iستەر ورگاندارىنىڭ نەگiزگi ماسەلەلەرi بولىپ تابىلاتىن ەكسترەميزم، تەرروريزم اكتiلەرiن، ۇيىمداسقان قىلمىستى، ەسiرتكi ارنالارىن الدىن الۋ مەن جولىن كەسۋ قاتارىنا ەنگiزiلدi. سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋگە بولادى جانە كۇرەسۋ قاجەت، ويتكەنi ول – بiزدiڭ مەملەكەتiمiز بەن قوعامدى بۇلدiرەتiن iندەت.

مەنiڭشە، جەمقورلىق وتە كۇردەلi قۇبىلىس بولعاندىقتان، ونىمەن كۇرەستەگi بارلىق شارالار تيiمدi. ارينە، زاڭنامانى جەتiلدiرۋ قاجەت، دەسەك تە قازiرگi قۇقىقتىق بازا سىبايلاس جەمقورلىقتى الدىن الۋعا، سىبايلاس جەمقورلىقپەن جانە قىزمەتiن پايدالانۋشى لاۋازىمدى تۇلعالارمەن ناتيجەلi كۇرەس جۇرگiزۋگە مۇمكiندiك بەرەدi. ەڭ باستىسى – بارلىق جۇيەنiڭ جۇمىسى، قوعامنىڭ اشىقتىعى، ازاماتتىق جانە باق بيلiكتەرiنiڭ بارلىق سالالارىن باقىلاۋ. ەكiنشi جاعىنان، اقشاسى بوپسالانعان ازاماتتاردىڭ بۇل جايىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حابار بەرمەيتiن ءالسiز تۇستارىن اتاپ ايتۋعا بولادى. بۇگiنگi كۇنگە دەيiن IIد-دە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جۇمىستارىنىڭ تيiمدiلiگiن ارتتىرۋعا باعىتتالعان Iشكi iستەر ورگاندارىنىڭ جەدەل-قىزمەتتiك جۇمىسىن ء(ارتۇرلi جەدەل-الدىن الۋ وپەراتسيالارىن، ارنايى رەيدتەردi، قوعامنىڭ قاتىسۋىمەن تەكسەرۋلەردi، ازاماتتاردىڭ ارىزدارىنا قاتىستى قوعامدىق كەڭەستiڭ بەلسەندi جۇمىسىن، ادال قىزمەتكەرلەردi مورالدىق جانە ماتەريالدىق جاعىنان كوتەرۋدi ۇيىمداستىرۋ، پوليتسيا قىزمەتiنiڭ اشىقتىعى مەن مولدiرلiگiن ورناتۋ) ۇيىمداستىرۋ مەن ۇيلەستiرۋدiڭ جاڭا جۇيەسi قالىپتاستى.

بiزبەنەن ازاماتتاردىڭ ارىزدارىن قاراۋ ءتارتiبi جۇزەگە اسىرىلادى، سونداي-اق دەپارتامەنتتiڭ قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرi باسشىلارىنىڭ ازاماتتاردى قابىلداۋى ۇدايى تۇردە ۇيىمداستىرىلعان. وسىلايشا، وتكەن جىلى شامامەن بەس مىڭعا جۋىق ازاماتتاردى قابىلداۋ وتكiزiلدi، مەنiڭ جەكە وزiممەن ۇيىمداستىرىلعانى – 503. اۋداندىق جەرلەرگە بارىپ ازاماتتاردى قابىلداۋ تاجiريبەسi ەنگiزiلiپ، ءارتۇرلi دەڭگەيدەگi 90 باسشى حالىق الدىندا ەسەپ بەردi. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق بiلiمi مەن مادەنيەتiن، پوليتسەيلەردiڭ بەدەلiن ارتتىرۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى باق-نا ءتورت مىڭنان استام ماتەريال ازiرلەنگەن.

مۇمكiن بولاتىن قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا ۋاقىتىلى شارالار قابىلداۋعا ەرەكشە نازار اۋدارامىن. وسىلايشا، ءۇش باسقارما قىزمەتكەرلەرi (وزiندiك قاۋiپسiزدiك، جول پوليتسياسى مەن تاربيە جانە كادر جۇمىسى باسقارماسى) بiرلەسكەن تۇردە جول قوزعالىسىنا رۇقسات ەتiلمەگەن باقىلاۋدى انىقتاۋ مەن جولىن كەسۋ، پوليتسەيلەر تاراپىنان بوپسالاۋ، سىبايلاس جەمقورلىق، زاڭدىلىقتى بۇزۋ، ءتارتiپ ساقشىلارىنىڭ قىزمەتتiك-اسكەري ءتارتiپتi بۇزۋ دەرەكتەرiن انىقتاۋ مەن بولدىرماۋ بويىنشا 129 ماقساتتى رەيدتiك تەكسەرiستەر جۇرگiزiلدi. جەدەل-الدىن الۋ iس-شاراسى بارىسىندا جول قوزعالىسىنا رۇقسات ەتiلمەگەن باقىلاۋدىڭ 7 دەرەگi، IIو قىزمەتكەرلەرiنiڭ جقە بۇزۋ بويىنشا 88 دەرەگi انىقتالدى، سونىڭ iشiندە 14-i مكقب مم قىزمەتكەرلەرiمەن بولعان. كولiكتi ماس كۇيiندە جۇرگiزگەن ون قىزمەتكەردiڭ التاۋى (ت.جاپارقۇلوۆ، ت.Iزباساروۆ، ب.جانiبەكوۆ، د.قادىروۆ، ب.سىرعاليەۆ، ك.ەسiموۆ) IIو-نان شىعارىلدى. د.سالاماتوۆ ارنايى اتاعىنان تومەندەتiلسە، س.نارقۇلوۆ اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمىنان بوساتىلعان جانە ت.ب. وتكەن جىلى پوليتسەيلەرگە پارا بەرۋدiڭ التى دەرەگi انىقتالدى (تورتەۋi – جول پوليتسياسى ينسپەكتورلارىنا، قالعاندارى – انىقتاۋشى مەن تەرگەۋشiگە)، ونىڭ ەكi دەرەگi بويىنشا قىلمىستىق iس قوزعالعان. قىزمەت ورنىندا الكوگولدiك iشiمدiك جاعدايىندا بولعان كامەلەتكە جاسى تولماعاندار iسi جونiندەگi ينسپەكتور پوليتسيا كاپيتانى د.Iزتiلەۋوۆ پەن ۋچاسكەلiك پوليتسيا ينسپەكتورى پوليتسيا مايورى ب.يسابەكوۆ، سونىمەن قاتار اۆتوكولiكتi ماس كۇيiندە جۇرگiزگەن مكقب مم-نiڭ ۆزۆود كومانديرi لەيتەنانت ك.ەسiموۆ IIو-نان شىعارىلدى. 2007 جىلعى كەزەكتi كiرiس دەكلاراتسياسىن تاپسىرۋدا تولىق مالiمەتتi (زەينەتاقى قورى) ۇسىنباعانى ءۇشiن 19 پوليتسەيگە سىبايلاس قۇقىق بۇزۋشىلىق ايىبى تاعىلعان. جەكە قۇرام اراسىندا الدىن الۋ جۇمىستارى جۇرگiزiلiپ جاتقانىمەن، ارىز-شاعىمداردىڭ باسىم بولiگi بۇرىنعىسىنشا ۋچاسكەلiك پوليتسيا ينسپەكتورلارىنىڭ، كريمينالدىق، جول، كوشi-قون جانە پاترۋلدiك پوليتسيا قىزمەتكەرلەرiنiڭ زاڭسىز ارەكەتتەرiنە قاتىستى ءتۇسiپ جاتىر. حالىقتاردىڭ ارىز-شاعىمدارى – بiزدiڭ جۇمىسىمىزدىڭ ساپا كورسەتكiشi.

2008 جىلى وقب-نا كەلiپ تۇسكەن ازاماتتاردىڭ 426 ارىز-شاعىمى بويىنشا قىزمەتتiك تەكسەرiستەر جۇرگiزiلiپ، ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءوز دالەلiن تاپپادى. وقب ماتەريالدارى بويىنشا 64 قىزمەتكەر تارتiپتiك جاۋاپكەرشiلiككە تارتىلدى (اكiمشiلiك قىزمەتتەن 14 ادام، ونىڭ 11-i IIو-نان شىعارىلسا، ال ۇشەۋi اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمدارىنان بوساتىلعان; كريمينالدىق پوليتسيادان – 10 قىزمەتكەر، ونىڭ iشiندە جۇمىستان شىعارىلعانى – ۇشەۋ; تەرگەۋ بولiمشەلەرiنەن – سەگiز ادام، سونىڭ iشiندە ۇشەۋi جۇمىستان شىعارىلعان; كوشi-قون پوليتسياسىنان تورتەۋi جازاعا تارتىلسا، ونىڭ ەكەۋi IIو-نان شىعارىلعان).

گورنيزوننىڭ جەكە قۇرامى اراسىنداعى قىلمىستىلىقتى جانە قۇقىق بۇزۋشىلىقتى ەسكەرتۋ مەن جولىن كەسۋگە باعىتتالعان الدىن الۋ جۇمىستارىنىڭ جانداندىرىلۋى ناتيجەسiندە زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ تومەندەگەنi بايقالادى. وزiندiك قاۋiپسiزدiك باسقارماسى IIد-نiڭ تارتiپتiك كوميسسياسىمەن بiرلەسە وتىرىپ 25 وتىرىس جۇرگiزدi، مۇندا 56 پوليتسەيگە قاتىستى ماتەريال قارالدى. ولاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 21 قىزمەتكەر IIو-نان شىعارىلىپ، 11-i اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمدارىنان بوساتىلدى، 26 پوليتسەيگە قىزمەتiنە تولىق سايكەس كەلمەۋi تۋرالى ەسكەرتۋ جاسالسا، 9-ى ارناۋلى اتاعىنان بiر ساتى تومەندەتiلگەن.

سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستiڭ كەلەشەگi قوعامداعى سىبايلاس جەمقورلىققا دەگەن كوزقاراستىڭ وزگەرگەندiگiن، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتiندەگi وسى تۇرعىداعى بەلگiلi بiر جەتiستiكتەردiڭ ورناعانىن، سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءتۇرلi قوعامدىق ۇيىمدار مەن بiرلەستiكتەر قىزمەتiنiڭ جاندانا تۇسكەندiگiن راستايدى. مەملەكەتتiك ەمەس قۇرىلىمدار تاراپىنان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ارەكەتتەرiن ۇيىمداستىرۋداعى وزiندiك كوزقاراستارىنا قاراماستان، Iشكi iستەر ورگانى ولاردىڭ قىزمەتiنە دۇرىس قاراپ، قوعام مەن مەملەكەت مۇددەسi ءۇشiن ارiپتەستiككە دايىن.

بۇگiندە سىبايلاس جەمقورلىق – ەلiمiزدiڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا جاعىمسىز اسەر ەتەتiن نەگiزگi فاكتور، سونىمەن قاتار مەملەكەتiمiزدiڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي دامۋىنىڭ تەجەۋiشi بولىپ تابىلادى. مەنiڭشە، وسى قۇبىلىسقا قارسى ارەكەت ەتۋ نەگiزگi ءۇش باعىت بويىنشا جۇزەگە اسۋى قاجەت: سىبايلاس سيپاتتاعى سەبەپتەردi جويۋ بويىنشا مەملەكەتتiك ورگانداردىڭ قىزمەتi – سوڭعى جىلدارى وسى باعىتتا ماڭىزدى دا تيiمدi شەشiمدەر قابىلداندى; سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اياسىنداعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جەدەل-قىزمەت جۇمىستارى ناتيجەسiن ارتتىرۋ; سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ بويىنشا ازاماتتار مەن قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ ارەكەتتەرiن جانداندىرۋ.

بiز ەلدiڭ قولداۋىنسىز پارا الۋشىلىقپەن جانە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ باسقا دا قۇبىلىستارىمەن كۇرەسۋدە ناتيجەلi جەتiستiكتەرگە جەتە المايتىندىعىمىزدى ءسوزسiز مويىندايمىز. ازاماتتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا شاعىمدانۋعا كۇمانداناتىن بولسا، ال قوعامنىڭ بiر بولiگi ماسەلەنi قۇقىقتىق جولمەن ەمەس، پارا بەرiپ شەشۋ وڭاي دەپ ساناسا، جەكەلەگەن باسشىلاردىڭ قۇزiرەتiنە سەنبەي، ولاردان جاسقانۋدى توقتاتپاسا، جاعدايدى ءتۇپ تامىرىنا دەيiن وزگەرتۋ وڭايعا سوقپاسى انىق.

بiرiنشi دارەجەلi جانە ەڭ قاراپايىم شارالار رەتiندە سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرiنە قاتىسۋشىلارعا ايماقتا اشىق سوت پروتسەسiن باستاۋدى ۇسىنامىن. بۇل جاعدايدى تۇزەتۋ ءۇشiن بiزدiڭ سانامىز بەن بولمىسىمىزدى وزگەرتۋ قاجەت. بiز باق وكiلدەرiن قاتىستىرا وتىرىپ، اشىق وفيتسەرلەر جينالىسىن، قوعامدىق كەڭەس وتىرىستارىن وتكiزۋدi تاجiريبەگە ەنگiزۋدەمiز.

بiز بارشا قوعام بولىپ كۇرەسكەندە عانا سىبايلاس جەمقورلىق جويىلادى. پارا الماۋدى ۇيرەتۋدiڭ باستى ءتاسiلi – پارانى ەشكiمگە بەرمەۋ. وسىدان بiرەر كۇن بۇرىن تاراز قالاسىنداعى ورتالىق بازار ماڭىندا مەنiڭ نۇسقاۋىم بويىنشا IIد وقب قىزمەتكەرلەرi حاتتاما تولتىرماۋ ءۇشiن 10 مىڭ تەڭگە پارا تالاپ ەتكەن جول پوليتسياسىنىڭ جاس ينسپەكتورىن ۇستادى. ول بۇگiندە تەرگەۋ يزولياتورىندا قاماۋعا الىنعان. مەنiڭ سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا نەگiزدەلگەن باعىتىم مەن قاتاڭ ۇستانىمىم – بiر رەتتiك اكتسيا ەمەس. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتاپ وتكەنiندەي، زاڭسىزدىقپەن جانە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس ەلiمiزدi جاڭعىرتۋ جوسپارىنىڭ تۇتاستاي بولiگi بولىپ تابىلادى.

 

مەيiرحان ساعىنبەك ۇلى جامانباەۆ

 

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button