Jañalıqtar

ATI – «BLAGODAT'», ZATI?..

Bala-şağanı tättimen aldap, şirkeuge süyregen, örimdey jastarğa qauipti susın berip, aqıl-esinen adastırğan, ğibadat etuşilerden «piramida» boyınşa payda tabuğa wmtılğan, qıruar qarajattı şekaradan zañsız alıp ötudi közdegen bılığı köp «Blagodat'» Qazaq qoğamına qalay siñisti?

2011 jıldıñ soñında qabıl­danğan Qazaqstan Respub­likasınıñ «Dini qızmet jäne dini wyımdar turalı» Zañına säykes, elimizdegi barlıq dini wyımdar 2012 jıldıñ 25 qazanına deyin qayta tirkeluden ötuge mindettegen. Juırda QR Senatında törağa Qayrat Mämidiñ qatısuımen ötkizilgen otırısta Din isteri agenttiginiñ törağası Qayrat Lama Şärip atalğan zañnıñ 25-babı boyınşa «ötpeli kezeñ» belgilengenin, onıñ merzimi 25 qazanda ayaqtalatının jetkizgen. Şäriptiñ aytuınşa, qayta tirkeudiñ talabınan süringen dini birlestikter köp körinedi. Mäselen Halıqqa qızmet körsetu ortalıqtarı men QR Ädilet ministrliginen alınğan derekterge süyensek, qayta tirkelu nauqanına deyin Qazaq­standa barlığı 4 mıñ 551 birlestik bolğan. Bir jıl işinde elimizdiñ barlıq oblısında 2 mıñ 300-den astam meşit pen pravoslav şirkeuiniñ 270-si qayta tirkeuden ötipti. «Şara ayaqtalğannan keyin dini birlestikterdiñ şamamen 30 payızı öz jwmıstarın toqtatadı. 25 qazanğa qaray 4500 birlestiktiñ 3 mıñnan astamı tirkeletin boladı. Eger jaña zañğa deyin Qazaqstan aumağında 197 baptistik birlestik tirkeude twrsa, al qazir nebäri 60 dini birlestik qana qw­jattarın tapsırdı. Bwl konfessiyalarda eşqanday qwqıq bwzuşılıqtar joq» dey kele, agenttiktiñ kezinde Qazaqstan auma­ğında köp şu tudırğan baptisterdiñ qwjat­ta­rı­na «mwqiyat dini saraptama jürgizgenin», qorıtındısında «olardıñ jwmısına oñ bağa berilgenin» köldeneñ tarttı: «Son­dıq­tan bwl konfessiya Qazaq­standa tirkele­di. Biraq onıñ dini birlestikteriniñ sanı 60 payızı qıs­qaradı.

Otandastar tarapınan belgili bir dini wyımdar üstinen jii şağım aytılğanmen, zañdıq twrğıda olarğa tıyım saluğa qwzırlı organ qızmetkerleri qauqarsız. Mäselen, Din isteri agenttiginiñ Almatı qalası boyınşa departamentiniñ basşısı Jaswlan Täjibaev: «Almatı qalasında 250-den asa dini birlestikter jwmıs jasaydı. Onıñ basım böligi protestanttıq bağıttağı dini wyımdar. Qazir olardıñ barlığı qayta tirkeluge qwjattarın dayındap jatır. Olarğa eşqanday şekteu joq. «Ahmadiya», «Blagodat'» dini wyımdarı men «Jaña ömir» şirkeuiniñ de qwjattarı dwrıs. Olar turalı bizge twrğındar habarlasıp, arız aytıp jatadı. Biraq olarğa qatıstı şeşim şıqpağan. Jwmıstarı zañdı. Qazir bwl wyımdar qayta tirkeuden ötuge dayındalıp jatır», – dep mälimdegen bolatın. Aytqanday-aq, «Blagodat'» eşqanday kedergisiz tirkeuden ötti. Biraq oğan qatıstı Qazaq qoğamında orın alğan alañdauşılıq tıyılmay twr. Mäselen, astanalıq qwqıq qorğau qızmetkerleriniñ habarlauınşa, «Blagodat'» qayırımdılıq wyımınıñ ğimaratın tekseru barısında adam ağzasına qauipti susınmen birge dini arazdıqtı qozdıratın ädebietter tabıluda. Sonday-aq, qwzırlı organdardıñ tirkeuinen ötkizilmegen «Nadejda» dini jurnalı asa iri taralımmen şığıp kelgen. Ğimarattıñ işinde büldirşinderge dini twrğıda tälim beretin jeksenbilik balabaqşa da jwmıs istegen. Ğibadat etuge kelgen ata-analar balaların uaqıtşa sol jerge qaldıratın bolğan. «Blagodat'» missiyasınıñ esepşisi pedagogikalıq bilimi joq bolsa da, balalarğa dini taqırıpta türli fil'mder körsetip, mazmwnı kümändi kitaptar oqıtqan. Prkuratura ökilderi wyımnıñ alayaqtıqqa jol bergenin de habarlap otır. Şirkeuge keluşiler mindetti türde «ondıq» töleuge mäjbür bolğan. «Blagodat'» tarapınan jol berilgen zañsızdıqtarğa qwqıq qorğauşılar 2012 jıldıñ aqpanında nazar audarğan. Sol kezde Astanadağı «Blagodat'» dini wyımınıñ basşısı Baqıtjan Qaşqınbaevtıñ üstinen QR Qılmıstıq kodeksiniñ 103-babı boyınşa qılmıstıq is qozğalğan bolatın. Öytkeni astanalıq bir twrğın öziniñ örimdey jas qızı Qaşqınbaevpen bolğan kezdesuden keyin densaulığı kürt naşarlap, öz-özine qol salu turalı äñgime ayta bastağanın, soñında qızın därigerler «esi auısqan» dep tauıp, auruhanağa jatqızğanı jaylı sotqa şağımdanğan. Arızdanuşınıñ qızına medicinalıq twrğıda «minez-qwlqında dini sandıraq arqılı ayqındalatın psihikalıq auıtqular bar» degen diagnoz qoyıldı. Sol kezde-aq şirkeuge ğibadat etu üşin keletinderge adamdı aqıl-esten tandıratın asa qauipti susın beriletini anıqtalğan. Arağa birneşe ay salıp barıp sol jayt astanalıqtar arasında tağı qaytalandı.

Juırda Astanadağı «Blagodat'» şirkeuinde 34 jastağı kelinşek «esi auısqan» degen diagnozben auruhanağa tüsti. Därigerler mwnday haldegi adamnıñ öz-özine qol saluı äbden mümkin deydi. Astana qalası İşki ister bölimi taratqan derekterge süyensek, ğibadat eterdiñ aldında şirkeudiñ pastorı keluşilerge taratqan qızıl tüsti susınnıñ äserinen älgi kelinşektiñ közine eles körinipti. İİB baspasöz qızmeti taratqan aqparatta «Tekseru barısında «Blogadat'» dini birlestiginiñ pastorı ğibadat kezinde şirkeuge keluşilerge qızıl tüsti susın beretini anıqtaldı. Därilik zattardı zertteu ortalığınıñ qorıtındısına säykes, susın qwramınan fenoldıq top zattarı men adamdı esinen ayırıp, közine eles körindiretin ingredientter tabılğan» delingen. Osı oqiğağa baylanıstı QR Qılmıstıq kodeksiniñ 103-babı boyınşa qılmıstıq is qozğalıp, tergeu amaldarı bastalğan. Wyımğa tiesili ğimarattı tintu kezinde atalğan susın men dini arazdıq pen qastandıqtı tudıratın ädebietter tärkilengen. Sonımen qatar Din isteri jönindegi agenttik talaptarına say kelmeytin ädebietterdi basumen aynalısatın «Ümit-Nadejda» baspası tabılıp, oğan psihologiyalıq-filologiyalıq jäne dini saraptama jasalınuda.

Osıdan eki jıl bwrın Aqtöbe oblıstıq prokuraturası sot arqılı Martuk auılındağı «Blagodat'» şirkeuin tirkeuge tıyım saldı. Prokuratura qızmetkerleriniñ aytuınşa, mwnday qadamğa şirkeu qwru turalı bastama kötergender dayındağan tizimniñ jalğandığı sebep bolğan. QR «Dini nanım-senim jäne dini wyımdar bostandığı turalı» Zañ boyınşa kämelettik jasqa tolğan 10 (kem degende) azamattıñ bastamasımen qwrıladı. Alayda tekseru barısında «Blagodat'» şirkeuin qwru turalı tizimde körsetilgen azamattardıñ mwnday şeşimge qatısı joqtığı anıqtalğan. Osınıñ nätijesinde sot atalğan dini wyımdı qwruğa tıyım salıptı.

«Blagodat'» şirkeuine qatıstı jağımsız jañalıqtar men jayttar mwnımen de şektelmeydi. Negizi «Blogadat'» şirkeuine qatıstı dau jii qılañ beredi. Mısalı 2011 jıldıñ qırküyeginde Almatı qalasınıñ Türksib audandıq sotı qaladağı «Blagodat'» käris şirkeuiniñ pastorı Kim San Sonnan 130 mıñ dollar kölemindegi qarjını tärkiledi. Osı oqiğağa qatıstı qozğalğan qılmıstıq istiñ materialdarında «Sottaluşıdan tärkilengen 120 mıñ dollar memlekettik kiriske aynalıp, twtqındaluşınıñ mülikterin tärkileuge baylanıstı qosımşa jaza tağayındalğan joq» dep körsetilgen. Negizi pastor Almatı äuejayında twtqındalğan kezde qolındağı qarajat 130 mıñ dollar bolıptı. Biraq onıñ 10 mıñ dollarına tiisti qolhat bolğandıqtan, dini qızmetkerge qaytarılıp bergen. Biraq üstinen «ekonomikalıq kontrabanda» babı boyınşa qılmıstıq is qozğaldı.

Juırda otandıq telearnalar Almatıdağı «Blagodat'» şirkeuiniñ qızmetkerleri jaqtastarın qar­jılıq piramida sheması boyınşa tartqanı jaylı habar tarattı. YAğni «kir şalmağan jandardı» neğwrlım köp äkelgen sayın soğwrlım köp bonusqa ie bolasıñ. Köptegen ata-ana, äsirese balalarınıñ tağdırına alañdaulı. Öytkeni «bonusqa» elitken dindarlar jas balalardı sıylıqpen, türli tätti kämpittermen aldap, şirkeuge tartadı eken. «Blagodat'»-tıñ bılıqtarı mwnımen de şektelmeydi. Ötken ayda Almatı qalası Almalı audanında ornalasqan şirkeudiñ üstinen şağım aytqan bir top otandas sottıñ kömegine jügingen. Şağımdanuşılardıñ aytuınşa, tüngi sağat 11-den bastap şirkeu jaqtan ayqaylağan dauıstar men muzıka tañ atqanşa sayabırsımaytın körinedi. Onıñ üstine, şirkeu jaqtan laqtırılatın qoqıs köşelerdiñ sänin ketirumen qatar adamdarğa türli auru taratu qaupin töndirgen. Qwzırlı organdardıñ esigin qaqqandar şirkeu janınan salınğan qonaqüyde Qazaqstanğa zañsız kelgenderdiñ twrıp jatqanın aytadı. Osı arız-talapqa oray tekseru jürgizgen qalalıq prokuratura qızmetkerleri men sanitarlıq-epidemiologiyalıq baqılau orga­nınıñ ökilderi mäseleniñ aq-qarasın anıqtauğa kiristi. Elimizde 1995 jılı zañdı tirkeuden ötken «Blagodat'» dini wyımınıñ Astanadağı jap-jas kelinşekti esinen auıstırğan zañsız äreketin de tergeu amaldarı anıqtauda.

Näziya JOYAMERGENQIZI

Back to top button