The Financial Times: نەگە مەن گرۋزياداعى وڭIرلەردIڭ تاۋەلسIزدIگIن مويىنداۋعا ءماجبۇر بولدىم

(مەدۆەدەۆتiڭ "The Financial Times" گازەتiنە بەرگەن سۇحباتى، ۇلىبريتانيا)

رەسەيدIڭ وزگە امالى بولعان جوق

رەسەي وڭتۇستiك وسەتيا مەن ابحازيانىڭ تاۋەلسiزدiگiن مويىندادى. بۇل ونىڭ كەيiنگi سالدارىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدانعان اۋىر شەشiم بولدى.

بiراق بiز-ابحاز بەن وسەتين حالىقتارىنىڭ تاريحىن، ولاردىڭ تاۋەلسiزدiككە ۇمتىلعان تالپىنىسى مەن سوڭعى اپتالارداعى قايعىلى جاعدايلاردى ساراپتاي وتىرىپ وسىنداي قادامعا باردىق. الەمدەگi كەيبiر حالىقتىڭ وسى كۇنگە دەيiن ءوز مەملەكەتi جوق. كوبiسi وزگە ۇلىستارمەن بiر شەكارا بويىندا عۇمىر كەشۋدە. رەسەي فەدەراتسياسىن كوپتەگەن ۇلتتار مەن ۇلىستار بەيبiت ءومiر ءسۇرiپ وتىرعان ەل رەتiندە مىسالعا الۋعا بولادى. الايدا بiرەۋدiڭ قامقورلىعىندا بولۋدى قالامايتىن حالىقتار دا بار. سوندىقتان بiر شاڭىراق استىندا ءومiر ءسۇرiپ جاتقانداردىڭ ماسەلەسiنە بارىنشا بايىپپەن قاراۋىمىز قاجەت. كوممۋنيزم قۇلاعاننان كەيiن وداق قۇرامىندا بولعان 14 رەسپۋبليكا تاۋەلسiز مەملەكەت اتاندى. رەسەي بۇعان كوندi. بiراق 25 ملن-عا جۋىق رەسەيلiك ءوز وتانىنان تىسقارى ولكەلەردە قالىپ قويدى. بۇل ەلدەردiڭ كەيبiرi وزiندەگi ۇلتتىق ازشىلىققا تيەسiلi قۇرمەتتi كورسەتە العان جوق. گرۋزيا شۇعىل تۇردە اۆتونومدى وڭiرلەرi بولىپ تابىلاتىن ابحازيا مەن وڭتۇستiك وسەتيانىڭ اۆتونومياسىن الىپ تاستادى. تبيليسي بيلiگi سەندەردiڭ ءوز تiلدەرiڭ، تاريحتارىڭ مەن مادەنيەتتەرiڭ جوق، سەندەرگە وقۋ كەرەك ەمەس دەپ سۋحۋميدەگi ۋنيۆەرسيتەتتi جاۋىپ تاستاعاندا ابحازداردىڭ قانداي كۇيدە بولعانىن كوزiڭiزگە ەلەستەتiڭiزشi..تاۋەلسiزدiك الىسىمەن گرۋزيا وزiندەگi از ۇلتتارعا سوعىس جاريالاپ، مىڭداعان ادامدى جۇمىسىنان قۋىپ، ولاردىڭ اراسىندا ۋاقىت وتە اسقىنا تۇسەتiن ۇلكەن جiك ءتۇسiردi. بۇل رەسەيدiڭ يەگiنiڭ استىنداعى جارىلۋعا شاق تۇرعان وق-ءدارi سالىنعان بوشكە سياقتى ەدi، رەسەيلiك بiتiمگەرلەر وسى بوشكەنiڭ جارىلىپ كەتۋiنە جول بەرمەدi. الايدا جاعدايدىڭ كۇردەلiلiگiن تۇسiنبەگەن باتىس، بiلمەستiكپەن (يا بولماسا ادەيi) وڭتۇستiك وسەتيا مەن ابحازيا حالىقتارىن ەركiندiككە ۇمتىلۋعا ۇمiتتەندiرiپ قويدى. ادجارياداعى قوس ءوڭiردi اۆتونوميادان ايىرىپ، وسەتيندەر مەن ابحازداردى باسىپ تاستاعىسى كەلگەن ميحايل سااكاشۆيليدi ولار باۋىرىنا باستى. ال باتىس ەلدەرi رەسەيدiڭ ساقتاندىرعان ءسوزiن قۇلاققا iلمەي سەربيادان بولiنگەن كوسوۆونىڭ تاۋەلسiزدiگiن زاڭسىز تۇردە مويىنداۋعا اسىقتى. بiز ءدال وسى جاعدايدان كەيiن ابحازدار مەن وسەتيندەردiڭ دە كوسوۆالىق الباندارداي دەربەستiكتi تالاپ ەتپەسiنە كەپiلدiك بەرە المايتىنىمىزدى سان مارتە قايتالاپ ايتتىق. حالىقارالىق قاتىناستا ەكi جاققا ەكi ءتۇرلi ەرەجە قولدانۋعا بولمايدى. تەكەتiرەستiڭ بەلگiلەرi بايقالىسىمەن-اق بiز گرۋزيندەردi وسەتين جانە ابحازدارمەن كۇش قولدانباۋ تۋرالى كەلiسiم جاساۋعا شاقىردىق. سااكاشۆيلي مىرزا بۇدان باس تارتتى. ال تامىزدىڭ جەتiسiنەن سەگiزiنە قاراعان ءتۇنi مۇنىڭ ءمانiسiن تۇسiندiك. مۇنداي اۆانتيۋراعا اقىلىنان اداسقان ادام عانا بارادى. ول سوندا گرۋزين اسكەرلەرi ۇيقىدا جاتقان تسحينۆاليگە كۇشتi شابۋىل جاساپ، كوبiسi رەسەي ازاماتتارى بولىپ تابىلاتىن تۇرعىنداردى قانعا بوكتiرە باستاسا، رەسەي بۇنى سىرتتاي ءۇنسiز باقىلايدى دەپ ويلادى ما؟ رەسەيدiڭ ادامداردىڭ ءومiرiن قۇتقارىپ قالۋ ءۇشiن بۇل شابۋىلدى بولدىرماي تاستاۋدان باسقا امالى قالعان جوق. بۇل سوعىستى بiز تاڭداعان جوقپىز. بiز گرۋزين تەرريتورياسىنا كوز الارتىپ وتىرعان جوقپىز. بiزدiڭ اسكەرلەر گرۋزياعا ونداعى سوققى بەرiلiپ جاتقان بازالاردى جويۋ ءۇشiن كiردi دە كەرi قايتتى. بiز بەيبiت ءومiردi قايتا قالپىنا كەلتiرگەنiمiزبەن، ونداعى ۇرەيلi حالىقتىڭ تاۋەلسiزدiككە ۇمتىلىسىنا بوگەت بولا المادىق. سەبەبi، سااكاشۆيلي (اقش پەن ناتو-نىڭ وزگە مۇشەلەرiنiڭ قولداۋى ارقاسىندا) ءوز اسكەرiن قايتا قارۋلاندىرىپ، گرۋزين تەرريتورياسىن قايتارىپ الاتىنى تۋرالى اڭگiمەنi وربiتە بەردi. وسى كەزدە قوس رەسپۋبليكانىڭ پرەزيدەنتتەرi رەسەيدەن ءوز تاۋەلسiزدiكتەرiن مويىنداۋدى ءوتiندi. ماعان اۋىر جۇكتi كوتەرۋگە تۋرا كەلدi. وسەتين مەن ابحاز حالىقتارىنىڭ ەركi مەن بۇۇ جارعىسىنىڭ پرينتسيپتەرiن ەسكەرە وتىرىپ جانە حالىقارالىق قۇقىقتاعى وزگە قۇجاتتاردى نەگiزگە الىپ، مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ وڭتۇستiك وسەتيا مەن ابحازيانىڭ تاۋەلسiزدiگiن مويىندايتىنى تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. بiز ارقاشان دوستىق قاتىناستا بولۋدى قالايتىن گرۋزين حالقىنان الداعى بولاشاقتا بەدەلiن بۇكiل ەل مويىندايتىن ۇلكەن جەتەكشi شىعاتىنىنا كامiل سەنەمiن. ول ەلiنiڭ بولاشاعىن ويلايتىن ءارi كاۆكازداعى بارلىق حالىقتارمەن دوستىق قاتىناستا بولۋدى ماقسات ەتەتiن تۇلعا بولادى دەپ ۇمiتتەنەمiن. مۇنداي ماقساتقا قول جەتكiزۋ ءۇشiن رەسەي قول ۇشىن بەرۋگە اركەز دايىن.

ورىس تiلiنەن اۋدارعان: جولىمبەت ماكIشەۆ

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button