ورازا ايى ورالدى

قاسيەتتi رامازان ايىنىڭ ورازاسىن ۇستاۋ — مۇسىلماننىڭ بەس پارىزىنىڭ بiرi. "ەي، يمان كەلتiرگەندەر! سەندەرگە بۇرىنعىلارعا پارىز ەتiلگەندەي، ورازا پارىز ەتiلدi" ("باقارا" سۇرەسi، 183-ايات) دەپ قۇران كارiمدە انىق كورسەتكەندەي، مۇسىلماندارعا ورازا پايعامبارىمىزدىڭ ماديناعا ھيجراتىنان بiر جارىم جىلدان سوڭ شاعبان ايىنىڭ ونىنشى كۇنi پارىز ەتiلدi.

ورازانىڭ سوزدiك ماعىناسى — بiر نارسەدەن الىستاۋ. شاريعات تiلiمەن تۇسiندiرسەك، ورازا ۇستاۋعا نيەت ەتiپ، تاڭنىڭ اتىسىنان كۇننiڭ باتۋىنا دەيiن ورازانى بۇزاتىن نارسەلەردەن اۋلاق بولىپ، ءناپسiنi تىيۋ.

رامازان — قۇران، سابىر جانە ورازا ايى. ورازا مۇسىلماننىڭ سابىرىنا سىن.

ادام بالاسى اللاھ تاعالانىڭ تىيىمدارى مەن پارىزدارىن سابىر ساقتاۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرا الادى. ويتكەنi، سابىر — يماننىڭ جارتىسى. قۇراندا: "اللاھ سابىر ەتكەندەرمەن بiرگە"، — دەلiنسە، پايعامبارىمىز (س.ع.س.): "رامازان — سابىر ايى. سابىردىڭ ساۋابى — جۇماقتا"، ءار نارسەنiڭ زەكەتi بار. دەنە مۇشەنiڭ زەكەتi — ورازا!" دەيدi.

داۋلەتتi ادام كەدەي-كەپشiكتiڭ جاعدايىن، اشتىقتىڭ نە ەكەنiن ءتۇسiنۋ ءۇشiن ونى ءوز باسىنان وتكەرۋi قاجەت. بۇنى ورازا ۇستاۋ ارقىلى سەزiنە الادى. كەيدە ادام بايلىققا كەنەلگەن سوڭ، اينالاسىن ۇمىتا باستايدى. ناپسiگە بەرiلگەن اۋقاتتى ادامدار قول استىنا جۇمىس iستەگەندەرگە توبەدەن قاراپ، الاۋىزدىق تۋادى. ادام اش قالعاندا، اينالاسىن تۇسiنە باستايدى. اشىققاندا ءناپسi دە السiرەپ، جۇرەكتەردە مەيiرiم ويانادى ەكەن. ورازا الەۋمەتتiك تۇرمىسپەن قاتار، ادام دەنساۋلىعىنا دا وتە پايدالى. ورازا ادام اعزاسىن اشتىق پەن شولگە شىدامدى بولۋعا تاربيەلەيدi. سابىر مەن توزiمدiلiك ءومiردiڭ ۇزارۋىنا سەپتiگiن تيگiزەدi.

ورازا جۇمىس iستەيتiندەر ءۇشiن تiپتەن پايدالى. تاماق iشپەيتiن ۋاقىتتا ادام اعزاسى سەرگەك، جۇمىسقا قابiلەتتi بوپ كەلەدi. ورازا تۇتقان مۇسىلمان كۇنiنە ەكi رەت — اۋىز اشاردا جانە سارەسiدە تاماق iشەدi. قازiرگi زامانعى مەديتسينا دا كۇنiنە ەكi رەت تاماق iشۋدiڭ پايدالى ەكەنiن ايتادى. ءتۇس مەزگiلiندە تويا تاماق iشۋ اعزانى اۋىرلاتىپ، ۇيقى باسىپ، جۇمىس قابiلەتiن ناشارلاتادى ەكەن.

جاراتقان يەمiز راقىمىنا بولەر رامازان ايىنا بiزدi امان-ەسەن، يماندى قالپىمىزدا جەتكiزiپ، ورازا ۇستاۋ قۇرمەتiنە بولەي گور! ون ەكi مۇشەمiزدi ساۋ، اقىل-ەسiمiزدi دۇرىس، ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلەتiن قۇلدارىڭنىڭ قاتارىنان، ونى اسىعا كۇتكەندەردiڭ ساناتىنان ەتكەنiڭە سانسىز شۇكiر ايتامىز.

مۇنداي مۇباراك قۇران ماۋسىمىنا جەتپەگەندەر قانشاما؟! اۋرۋحانا توسەگiندە سال بولىپ، مۇگەدەك بوپ، اۋرۋدىڭ زاردابىن تارتىپ، بiر قادام جۇرۋگە، وزدiگiنەن تاماق iشiپ-جەۋگە زار بوپ جاتقاندار قانشاما؟! ويلاي بiلگەنگە ساۋ ءجۇرiپ، اللاھ امiرلەرiن ورىنداۋدى قيىنسىنۋ كۇپiرلiك ەمەس پە؟

ءيا، جەتكەندەردiڭ يمانى ويانسىن! كۋدسي حاديستەگi اللاھ ءسوزi مىناۋ: "اۋزى بەرiك ادام iشiپ-جەۋiن مەن ءۇشiن دوعاردى. ورازا — مەنi مەن ق ۇلىمنىڭ ارامىزداعى عيبادات. وعان بەرiلەتiن سىيدى مەن ولشەپ، مەن عانا بەرەمiن. اۋزى بەرiك ق ۇلىمنىڭ اشتىق پەن شولدەن شىققان اۋىز يiسi مەن ءۇشiن ميسك اتiرiنەن دە تاماشا".

ورازانىڭ شارتتارى:

1. مۇسىلمان بولۋ;

2. اقىل-ەسi دۇرىس بولۋ;

3. باليعاتقا جەتۋ;

4. ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلۋ;

5. تۇرعىلىقتى بولۋ.

ناۋقاس ادامدارعا، قارتتارعا، ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلمەيتiندەرگە، جولاۋشىعا ورازا — پارىز ەمەس. وزدiگiنەن ۇستاپ جاتسا، دۇرىس. حايىز، نيفاس كەزiندەگi ايەلدەردiڭ وزiنە، بالاسىنا زيانى تيiپ كەتۋi ىقتيمال، اياعى اۋىر، بالا ەمiزەتiندەرگە دە پارىز ەمەس.

ورازانىڭ دۇرىس ورىندالۋ شارتى:

1. حايىزدان (ايەلدەردiڭ اي سايىنعى جاعدايى)، نيفاستان (ايەلدەردiڭ بوسانعاننان كەيiنگi جاعدايى) تازارۋ.

2. نيەت. ورازاعا تۇندە نەمەسە سارەسiدەن كەشiكتiرمەي، جۇرەكپەن دە، تiلمەن دە نيەت ەتۋ.

ورازانى بۇزاتىن نارسەلەر:

1. Iشiپ-جەۋ;

2. جىنىستىق قاتىناسقا بارۋ;

3. تەمەكi تارتۋ;

4. ادەيi قۇسۋ;

5. حايىز، نيفاس بولۋ.

ورازانى بۇزبايتىن نارسەلەر:

1. ۇمىتىپ، iشiپ-جەۋ. ۇمىتقان كiسi ەسiنە تۇسiسiمەن iشiپ-جەۋدi توقتاتىپ، ورازانى جالعاستىرا الادى. پايعامبارىمىز ايتقان: "ۇمىتىپ iشiپ-جەگەن ادام ورازاسىن تولىقتىرسىن. ونى iشكiزiپ، جەگiزگەن اللاھ تاعالانىڭ ءوزi"،

2. بويدارەت الۋعا تيiستi ادام (جىنىستىق قاتىناس، شايتاني ءتۇس كورۋ، ەسiنەن تانۋ، ت.ب.) ءبۇتiن دەنەسiن ارنايى تۇردە تولىق جۋماي، ياعني عۇسىل الماي، تاڭەرتەڭ تۇرىپ، كەشكە دەيiن سول كۇيi جۇرسە، ورازاسى بۇزىلمايدى. ناماز وقيتىندار ءۇشiن مiندەتتi تۇردە بويدارەت كەرەك;

3. قان الدىرۋ، سۇلiك سالدىرۋ;

4.قۇلاققا سۋ كiرۋ، ودان ب ۇلىق اعۋ;

5.كوزگە، قۇلاققا ءدارi تامىزۋ، كوزگە سۇرمە جاعۋ;

6. ميسۋاك قولدانۋ. تiس تازالاعىشتاردى پايدالانۋ "ەڭ ابزالى — تاڭ نامازى كiرمەي، تiستi جاقسىلاپ تازالاۋ);

7. تiس جۇلدىرۋ. بiراق اۋىزداعى قان مەن ءدارiنi جۇتپاۋ كەرەك.

8. اۋىز بەن مۇرىندى سۋمەن شايقاۋ;

9. تiس اراسىندا قالعان تاماق قالدىعى نوقاتتان كiشكەنە بولسا، ونى جۇتۋ;

10. ەرiكسiز قۇسۋ (اۋىز تولىپ قۇسسا دا) جانە ونىڭ ەرiكسiز iشكە قايتا كەتۋi دە.

حاديستەردەن

كiم رامازان ايىنىڭ ورازاسىن شىن يمانمەن، زور ىقىلاسپەن تۇتسا، ونىڭ بۇرىن-سوڭدى جاساعان كۇنالارى كەشiرiلەدi.

جانناتتا رايان قاقپاسى بار. ول قاقپاعا ورازا ۇستاعانداردان باسقا ەشكiم كiرمەيدi. قيامەت كۇنi "ورازا ۇستاعاندار قايدا؟" دەپ جار سالىندى. ورازا ۇستاۋشىلار كiرiپ بiتكەندە، رايان ەسiگi جابىلدى.

رامازان كەلگەندە ءجاننات ەسiكتەرi اشىلىپ، توزاق ەسiكتەرi جابىلادى. شايتاندار كiسەندەلەدi.

ورازا ۇستاعان كiسiلەر داۋلاسپاسىن، ۇرسىپ-كەرiسپەسiن. وعان بiرەۋ تiل تيگiزسە، "مەن ورازامىن" دەسiن.

ورازا ۇستاعاننىڭ ەكi قۋانىشى بار. بiرi — اۋىز اشقاندا، بiرi — اللاھ تاعالانىڭ الدىندا ورازا ۇستاعانى ءۇشiن ەسەپ بەرگەندە.

اللاھ جولىنداعى بiر كۇندiك ورازاسى ءۇشiن ول ءجاھاننام وتىنا جەتپiس جىلعا الىستاتىلادى. جاڭا تۋعان ايدى كورگەن كەزدە ورازا ۇستاڭدار، ەكiنشi جاڭا ايدى كورگەندە ورازانى توقتاتىڭدار. اسپان بۇلتتى بولسا، شاعبان ايىن وتىزعا تولتىرىڭدار.

جالعان سويلەۋمەن ارەكەت ەتۋدi قويماعان ادامنىڭ iشiپ-جەۋدi عانا دوعارۋى اللاھقا قاجەت ەمەس.

سارەسIنIڭ تاماعىندا بەرەكەت بار

سارەسi iشۋ جانە ونى ەكiنشi شاپاق اتقانعا دەيiن كەشiكتiرۋ — ورازانىڭ مۇستاحابى (iستەسە — جاقسى، iستەمەسە — كۇنا ەمەس). ياعني، بiر جۇتىم سۋ بولسا دا، سارەسiدە تۇرىپ iشiپ-جەۋ — مۇستاحاپ. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) حاديسiندە بۇل جونiندە: "سارەسiگە تۇرىڭدار. سارەسiنiڭ تاماعىندا بەرەكەت بار"، — دەلiنەدi. تاعى بiر حاديسiندە: "اللاھ سارەسiدە تاماقتانعاندارعا راقىم ەتiپ، پەرiشتەلەر دە ولار ءۇشiن كەشiرiم تiلەيدi"، — دەيدi راسۋلاللاھ (س.ع.س.).

اقشام كIرسە، اۋىز اشۋعا اسىق

اۋىزدى اقشام نامازىنىڭ ۋاقىتى كiرگەن سوڭ، اقشام نامازىن وقىماي تۇرىپ اشقان ابزال. حازرەتi مۇحاممەدكە (س.ع.س.) جۇگiنسەك: "كiمدە-كiم اۋىز اشسا، قۇرمامەن اشسىن، قۇرما تاپپاسا، سۋمەن اشسىن. ەكەۋi دە پاك نارسە".

تاراۋيح نامازى — سۇننەت

ءال-بۋحاري ريۋايات ەتكەن حاديستە: "اللاھ تاعالا سiزدەرگە ورازا تۇتۋدى پارىز جانە تاراۋيح نامازىن سۇننەت ەتتi"، — دەپ ايتىلادى. تاراۋيح نامازى ەر كiسiگە دە، ايەل كiسiگە دە — سۇننەت. جاماعاتپەن دە، جەكە دە وقۋعا بولادى. تاراۋيح ءسوزi — دەمالۋ، تىنىعۋ دەگەندi بiلدiرەدi. تاراۋيح نامازىندا، ەكi راكاعاتتا، يا ءتورت راكاعاتتا سالەم بەرiلەدi. تاراۋيح نامازى — 20 راكاعات. سوندىقتان ونى ءبولiپ-ءبولiپ، اراسىندا دەمالىپ وقىسا دا بولادى. تاراۋيح نامازىندا تاراۋيح ءتاسبيحi ايتىلادى.

ءاربIر ءتۇندI قادIر تۇت

قاسيەتتi رامازان ايى — وتە مۇباراك اي. بۇل ايدا جەتi قات كوكتەن اللاھ تاعالانىڭ امiرiمەن جەبiرەيiل (ع.س.) پەرiشتە ارقىلى قۇران كارiم ەكi دۇنيەنiڭ سۇلتانى، ەكi دۇنيەنiڭ شاپاعاتشىسى حازرەتi مۇحاممەدكە (س.ع.س.) ءتۇسiرiلدi. نۇرلى رامازان ايى — پارىز ورازانى قامتىعانىمەن جانە جەر بەتiنە قۇران تۇسكەن اي رەتiندە كيەلi سانالادى.

وسى رامازان ايىنىڭ ءاربiر ءتۇنiن، اسiرەسە، سوڭعى ون كۇندiگiنiڭ ءار ءتۇنiن، اسiرەسە، سوڭعى ون كۇندiگiنiڭ ءار ءتۇنiن قادiر تۇتىپ، ەرەكشە قۇلشىلىقپەن وتكiزسە، نۇر ۇستiنە نۇر. قادiر ءتۇنiن ۇيىقتاماي، اللاھ تاعالاعا قۇلشىلىق ەتiپ، تاڭ اتىرعان مۇسىلمان، شامامەن، سەكسەن ءۇش جىلدىق ساۋاپقا يە بولادى.

رامازان ايىنىڭ "مىڭ ايدان ارتىق" جيىرما جەتiنشi ءتۇنiن شىن نيەتپەن iزدەگەندەرگە اللاھ تاعالا قادiر ءتۇنiن ءناسiپ ەتسiن!

ورازاڭىز قابىل بولسىن!

كۇلپارا جۇماعالي

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button