مەكتەپ از، وقۋشى كوپ ال، كەيبIر ەلدIمەكەندەردە بIلIم ۇياسى مۇلدەم جوق

ادەتتەگiدەي وقۋ جىلى اياقتالعان كەزدە بiلiم وشاقتارى كەلەسi جاڭا وقۋ جىلىنا قامدانا باستايدى. وسى ۋاقىت iشiندە تالاي جىلدان بەرi كۇردەلi جوندەۋ جۇمىستارىن كورمەگەن مەكتەپتەر جەرگiلiكتi بيۋدجەت بولگەن ارنايى قارجىعا جوندەلiپ، بار كەم-كەتiگiن تۇگەندەۋi تيiس. الايدا، كوبiنەسە شالعايدا جاتقان بiلiم ۇيالارىنىڭ وسى "باقىتقا" ءسوز جۇزiندە يە بولىپ، تەك سىلاپ-سيپاۋ جۇمىستارىن عانا قاناعات تۇتىپ جۇرگەنi جاسىرىن ەمەس. وعان سەبەپ — قىسقى ماۋسىم كەزiندە جىلۋ قۇبىرلارى iستەن شىعىپ، وقۋشىلاردىڭ بiلiم الۋىنان "كارانتين" دەپ ۇيدە جاتۋىنىڭ جيiلەپ كەتۋi.

جاس ۇرپاقتى بiلiم نارiمەن سۋسىنداتىپ جۇرگەن مەكتەپتەرگە باس سۇعىپ، ديرەكتورىن اڭگiمەگە تارتساڭىز، عيماراتتىڭ ارعىسى 1962، بەرگiسi 1968-1970 جىلدارى سالىنعانىن ەستيسiز. ودان بەرi باقانداي 40 جىل! بiراق سول بiلiم وشاقتارىنىڭ دەنi بۇگiنگە دەيiن بiردە-بiر كۇردەلi جوندەۋدەن وتپەگەن بوپ شىعادى. نەگە؟ ەگەر قالالىق، اۋداندىق دەپارتامەنت باسشىلىعى: "وسى مەكتەپكە تولىققاندى جوندەۋ جۇرگiزiلسiن!" دەپ بيۋدجەت قازانىنان اقشا بولسە، بۇل كوپ ۋاقىت ەمەس، اينالاسى ەكi ايدىڭ iشiندە بiتەتiن شارۋا. ال سوعان قاراماستان جىلدا بولار-بولماس اقشا ءبولiپ جاتادى. بۇل تەك كوسمەتيكالىق وڭدەۋدەن اسپاي قالادى دا، كەلەسi جىلى ءدال وسى كورiنiس قايتا الدىڭنان شىعادى. بiلiم دەپارتامەنتi باسشىلارى ەسەپ بەرگەندە ۇنەمi ەستيتiنiمiز: "مەكتەپتi جوندەۋگە پالەنباي اقشا، قۇرال-جابدىقتارىنا مىنانداي قارجى ءبولiندi نەمەسە جۇمسالدى" دەپ كەتە بەرەتiن ساندىق كورسەتكiش. سوندا بۇل اقشاعا نە جاسالىنىپ جاتىر؟ الدە، كەيبiر پىسىقاي ديرەكتورلار قونشىدان باسىپ، ءوز پايداسىنا شەشiپ جiبەرە مە؟ باسقاسىن قايدام، الماتى قالاسىنداعى ورتا بiلiم بەرەتiن بازبiر مەكتەپتەردەگi وقۋشى جاڭا پارتاعا وتىرۋ باقىتىنا بىلتىر عانا يە بولعان-تۇعىن. سوعان قاراعاندا، اناۋ اۋدان، اۋىلداعى توزىعى جەتكەن بiلiم ۇيالارىندا وقيتىن وقۋشىعا جاڭا پارتا ازiرگە ارمان كورiنەتiن شىعار.

بۇل بۇل ما، ەلiمiزدە مەكتەپ جاسىنا دەيiنگi جانە جالپى بiلiم بەرەتiن مەكەمەلەردiڭ تاپشىلىعى قاتتى سەزiلۋدە. البەتتە، وسى تۇرعىدا 100 مەكتەپ سالۋ جوباسى باستالىپ كەتتi دەپ بوركiمiزدi اسپانعا اتىپ، كوڭiلiمiزدi جۇباتىپ جۇرگەنiمiز بار. ءار جەردەن "وي، شiركiن، بالالارىمىز قىسىلىپ-قىمتىرىلماي ساباق وقيتىن بولدى عوي…" دەگەن جۇرەككە جىلى ءسوزدiڭ جەلدەي ەسiپ جاتقانىن ەستiپ-كورiپ ءجۇرمiز. اسiرەسە، حالقى تىعىز قونىستانعان ءارi بالاسىن وقىتامىن دەپ ءار مەكتەپ تابالدىرىعىن توزدىرىپ جۇرگەن وڭتۇستiك قازاقستان جۇرتشىلىعىنىڭ بۇل جاعىمدى جاڭالىقتى ەستiپ كەڭ تىنىس العانى انىق. ەلiمiز بويىنشا بالا تۋ سانى جاعىنان الدىڭعى قاتارداعى ءوڭiردiڭ بiلiم ۇيالارىنا دا سۋساپ تۇرعانى ايتپاسا دا تۇسiنiكتi. تiپتi، مەكتەپتە ورىن جەتiسپەگەندiكتەن بiر پارتادا ءۇش-ءتورت بالادان وتىراتىن، ەڭ سوراقىسى دارەتحانادا بiلiم الىپ جاتقان وقۋشىلاردى كورگەندە قاي ەلدە ءومiر ءسۇرiپ جاتىرمىز دەپ جاعامىزدى ۇستاعان كەزدەر دە بولعان. قولدا بار دەرەكتەرگە قاراعاندا، بۇگiندە وبلىستاعى 68 مەكتەپتiڭ عيماراتى قۇلاۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرسا، 55 مەكتەپ ءۇش اۋىسىمدا، بiرەۋi ءتورت اۋىسىمدا وقيدى ەكەن. ونىڭ كوبi، ياعني، 12-سi سايرام اۋدانىندا. ال ەڭ جانعا باتاتىنى، مەكتەپ سالۋعا بالا سانى جەتiك 17 ەلدiمەكەننiڭ جۇرتى بۇل ۇمiتتەن كۇدەرiن ۇزگەلi قاشان. وسى مەكتەبi جوق اۋىلدىڭ بالالارى بiرتالاي شاقىرىمدىق جەردەگi كورشi اۋىلعا جاياۋ بارىپ وقۋعا ءماجبۇر بولۋدا. اسiرەسە، قاھارلى قىستىڭ ايازدى كۇندەرiندە مەكتەپكە بارىپ-كەلۋ بۇل بالالار ءۇشiن مۇڭعا اينالعان. بۇدان كەيiن بالا جاسىنان وسىنداي قيىنشىلىقتى كورiپ وقىعان وقۋشىنىڭ الدىنا قويعان ارمان-ماقساتى سۋ سەپكەندەي باسىلىپ قالماس پا ەكەن؟ مەملەكەتiمiز وسىنشاما جەر بايلىعىنا يە بولا تۇرا، رەسپۋبليكانىڭ تۇكپiر-تۇكپiرiنەن جەتكiلiكتi ەتiپ بiلiم وشاقتارىن سالىپ تاستاۋدان نەگە تارتىنشاقتايدى؟ اينالايىن-اۋ، تiپتi، اكەڭنiڭ قۇنىن سۇرايتىن كەرەمەت اقشاعا ەمەس، سول اۋدان، اۋىلعا لايىقتاپ، بالالار ەمiن-ەركiن سياتىن مەكتەپ سالۋعا ابدەن بولادى عوي مىنانداي زاماندا. اربiردەن سوڭ بۇل ەلiمiزدiڭ بولاشاعى — جاس ۇرپاقتىڭ يگiلiگi ءۇشiن جاسالىنۋى تيiس شارۋا ەمەس پە؟

ايتپاقشى، الگi سالىناتىن 100 مەكتەپتiڭ 34-i بiز تiلگە تيەك ەتكەن وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسىنىڭ قانجىعاسىنا بايلانادى دەپ شەشiلگەن بولاتىن. ال ونىڭ 14-iنiڭ جۇمىسى جاڭا جىلعا دەيiن تولىق بiتiپ، پايدالانۋعا بەرiلۋi تيiس. جاقىندا عانا شىمكەنت قالالىق بiلiم ءبولiمiنiڭ سەكتور مەڭگەرۋشiسi پازىلحان اساۋوۆ جۋرناليستەر قاۋىمىنان شىمكەنتتە مەكتەپتەردi قىسقا دايىنداۋ جۇمىستارى كەستەدەن 30 پايىزعا كەشەۋiلدەپ جاتقاندىعىنان ء"سۇيiنشi" سۇرادى. "مەكتەپتەردiڭ جىلىتۋ جۇيەلەرiن جوندەۋ جۇمىستارى ۇزاققا سوزىلىپ كەتتi. بiز ولارعا وزiمiزگە كەلگەن فيرمالاردى جiبەرەمiز، بiراق، ولار مەكتەپتەردi قىسقا دايىنداۋ جونiندەگi تەندەردە جەڭiسكە جەتكەن كومپانيالارمەن مامiلەگە كەلە المايدى"، — دەگەندi العا تارتتى ول. ايتالىق، مەكتەپتەردi قىسقا دايىنداۋ جونiندەگi تەندەردە "اسون" جشس مەن "جىلۋەنەرگورەمونت" جشس جەڭiسكە جەتiپ، موينىنا العان. پ. اساۋوۆتىڭ ايتۋىنشا، كەرەك بولسا ولارعا الدىن-الا تولەم ۋاقىتىندا بەرiلگەن. كەلiسiمشارت بويىنشا بارلىق 137 نىساندى 15 تامىزعا دەيiن وتكەرiپ بەرۋگە تيiس. ءوز ۋادەسiندە تۇرماعان مەكەمەلەرگە اشىنعان پازىلحان اساۋوۆ: "ەگەر كەلiسiمشارت ورىندالماسا، بۇل فيرمالار "قارا تiزiمگە" ەنگiزiلiپ، كەلەسi جىلى مەملەكەتتiك ساتىپ الۋ تۋرالى تەندەرگە جiبەرiلمەيدi" دەپ وتىر. ياعني، مەكتەپتi قىسقا دايىنداۋ جونiندەگi تەندەردەن جەڭiپ العان بۇل مەكەمەلەر بولiنگەن اقشانى سۋشا سiمiرiپ قويعان دەگەن ءسوز.

ەستەرiڭiزگە سالا كەتسەك، بيىلعى جىلى وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسىنىڭ بiلiم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا وبلىس بيۋدجەتiنiڭ 35 پايىزىنا جۋىعى ءبولiندi. بۇل شامامەن 58 ملرد. تەڭگەگە جۋىق قاراجاتتى قۇرايدى. بiراز اقشا. الايدا، كۇنi بۇگiن ەلiمiزدiڭ حالىق تىعىز شوعىرلانعان بۇل وڭiرiندە جالپى بiلiم بەرۋ سالاسى ايرىقشا كوڭiل ءبولۋدi تالاپ ەتۋدە. ونىڭ ۇستiنە مۇندا وقۋشىلاردىڭ سانى از دەگەندە 520 مىڭنان اسادى ەكەن. ال وبلىس اۋماعىندا بار بولعانى 1 032 جالپى بiلiم بەرەتiن مەكتەپ جۇمىس iستەيدi. جاعداي وسىنى مەڭزەسە، شىمكەنتتiك وقۋشىلاردىڭ ءۇش اۋىسىمدا وقۋى وتكiر، وزەكتi ماسەلەگە اينالماي قايتەدi?

ەلiمiزدە بiلiم ۇيالارى ءالi كۇنگە جەتiسپەيدi. وقۋ جىلى باستالۋىنا دا از ۋاقىت. قازiر بالاسىن قاي مەكتەپكە اپارارىن بiلمەي ابiگەرگە ءتۇسiپ جۇرگەن اتا-انا كوپ. ايتەۋiر، "بالام بارلىق تالاپقا ساي جابدىقتالعان مەكتەپتە بiلiم السىن" دەگەن اتا-انا قاجەت بولسا، پارا بەرۋگە تۋرا كەلەدi دەيدi. ال، قالتاسى تەسiك، الەۋمەتتiك جاعدايى تومەن وتباسى بالاسىن ءباز-باياعى ەكi-ءۇش اۋىسىممەن وقيتىن مەكتەپتە وقىتۋعا ءماجبۇر. قىسقاسى، بiلiم ۇيالارىنا دەگەن تاپشىلىق قاتتى سەزiلiپ تۇرعان جاعدايدا 12 جىلدىق بiلiم جۇيەسiن ەنگiزۋ كەيiنگە شەگەرiلە بەرەتiنi ءسوزسiز.

دينارا مىڭجاسارقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button