كونە ءشاھار – تۇركIستان جايلى شايىر جىرلارى

تۇركiستان – ەجەلدەن كەلە جاتقان ۇلتىمىزدىڭ، قالا بەردi، ورتا ازيا حالىقتارىنىڭ رۋحاني-دiني ورتالىعى بولعان ءشاھار. ول ءھام بiر زامانداردا بiزدiڭ، ياعني قازاق ەلiنiڭ استاناسى بولعاندىعى تاعى دا بار. جانە ءالi كۇنگە دەيiن رۋحاني ورتالىق بولىپ كەلەدi.

ونىڭ ۇستiنە iرگەتاسىنىڭ قۇل قوجا احمەتتەي – ادام جاسار عۇمىردىڭ وزiنە شەكتەۋ قويعان – قۇدىرەتتi جاننىڭ ارۋاعى قوناقتاپ، ۇلى وي اعىمدارىنىڭ ءبايiت بوپ قۇيىلعان قاسيەتتi ورداسى بوپ ورناۋىنىڭ ءوزi نە تۇرادى. سوندىقتان دا بۇل شاھارعا قايمانا قازاق پەن ونىڭ قاراپايىم شايىرلارىنىڭ دا تاعزىم جىر جازىپ تۇرۋى ابزال.

ولاي بولسا بiز بۇگiن سونداي تاعزىم جىر جازعان شايىر سەيفوللا وسپان اعامىزدىڭ بiر توپ جىرلارىن گازەتiمiزدiڭ بەتiندە جاريالاۋدى ءجون كوردiك. قۇپ الىڭىزدار.

بابتىڭ بابى، ارىستان باب – اۋليەم

ۋا، اللام، جاراتقانىم، جان يەم،

كەشiر مەنi اعات بولسا تاربيەم.

جەردە مىنا، بابتىڭ بابى اتانعان

تۇعىر بولشى، ارىستان باب – اۋليەم.

تۇعىر بولشى، ارىستان باب – اۋليەم،

پەندەلiكتەن كەردەڭ قاققان جاندى يەر.

وزدەرiڭ عوي قاستەر تۇتار بابالار

سىيلاپ وتسەم قونارداي-اق بار كيەڭ.

اللام ءوزi ادامعا باق جولدايدى

ءولi ارۋاق ىرزالىقتان قولدايدى.

جانى تازا، ارى تازا جانداردا

قينالسا دا استە ارامدىق بولمايدى.

قايدا بارسام توپىراعىم كيەلi،

بارشا الەمiڭ اڭىزعا باس يەدi.

اداسۋدان قولىن سiلتەپ كەتكەن جان

تاۋبەسiنە كەلiپ قايتا سۇيەدi.

بولسا دا ولكەم قانشا جەردەن كەڭ بايتاق،

ەلiم مىناۋ، جاتقان قالىڭ ەن جايلاپ.

بابالارىم قۇت-بەرەكە دارىتىپ،

ايدارىم دا سىر بiلدiرمەس جەلگە ويناپ.

سەزiك تۋىپ سەسكەنگەندە تۋلاپ باق،

كۇيگە ەندiرگەن اللام ءوزi قۋاتتاپ،

بار اۋليە، امبيەمنiڭ كيەسi،

قالاي عانا قاس دۇشپاندى شىداتپاق.

سودان دا بiز ءتوزiمدi ەل بوپ كەلەمiز،

بولاشاققا ءوزiمiزدi جەگەمiز.

بارشا اۋليەم وزدەرiڭنەن تiلەرiم

ءوز حالقىڭدى ارقاشاندا جەبەڭiز.

ارمانداعان شىقتىق بۇگiن ايدىنعا،

قوسارلانىپ قالماي قويدى قايعىڭ دا.

جارقىن ءجۇزiن باسەڭ تارتقان حالقىڭنىڭ

سۋارشى ءوزiڭ الاۋلاتىپ ايبىنعا.

ۋا، اللام، جاراتقانىم، جان يەم!

كەشiر مەنi، اعات بولسا تاربيەم.

جەردە مىنا بابتىڭ بابى اتانعان

تۇعىر بولشى، ارىستان باب – اۋليەم،

وزدەرiڭمەن بiرگە ءاماندا بار كيەم.

تۇركIستان دەپ تولعانسام

1. تۇركIستان – جەرIمسIڭ سەن اللام سۇيگەن

تۇركiستان – تۇركi الەمi تۇنعان اڭىز

تورiندە تۇران ويپات تۇرعان ناعىز،

ايبارىڭ جەر الەمدi ءدۇر ەتكiزگەن

بiر كەزدە تاۋسا الماستاي جىر عىپ ابىز.

كوكجالىم ارعى اتاسى نۇرعا قونعان،

بارشا الەم ساناساتىن تۇلعا بولعان.

بۇگiندە وتىز ەكi ۇلتتى ەل بوپ

بiرلiكتi بەردi ءوزi قۇداي وڭنان.

كوك اسپان كونە تۇرiك شاڭىراعى

شارت سىنىپ تالاي زامان اڭىرادى.

قاق ءتوسiن قارا جەردiڭ تۇلپار تارپىپ،

نايزاعاي كوگiندە ويناپ جارىلادى.

جەل ەسكەن ايدارىنان سان ءشاھاردiڭ

ايبىنىن بiر ءوزi الىپ بار ءناھاننiڭ،

وتكەرiپ قۋانىشىن بارشا تۇركi

ۋىتىن بiرگە جۇتتى سان ءزاھاردiڭ.

تۇراننان تۇركi بولىپ تۋىنداعان

جۇرەگi تالاي دۇشمان سۋىلداعان،

تۇركiستان: قازاق، وزبەك سان مىڭ باۋىر

تۇسىندا ۇلى شاڭىراق دۋىلداعان.

بiر جاعى، قيىر شىعىس جاتقان جوتا،

بiر جاعى، قولدا ويناعان ەۋروپا،

وڭتۇستiگi ۇندiمەن ۇشتاساتىن

ەل ەدiك بەرەكەلi تاپقان وپا.

وزىق وي ءامiر-تەمiر گۇرiلدەگەن،

جاھانعا تۇركiستان بوپ دۇرiلدەگەن،

بەيبارىس، اتيللالار وسى وڭiردەن

تۇلەپتi، سان دۇشپانى دiرiلدەگەن.

Iز تاستاپ ەلدەن ەرەك تۇمار حانىم

ورتەنiپ شىققان دارا وت بوپ جالىن،

قان قۇيعان قاھارىنان نەبiر زالىم

ولجالاپ كەتە الماعان شىبىن جانىن.

باستاعان اۋليەنi ارىستان باب،

ابىروي تابا الماعان الىسقان جات.

تۇركiستان – جەرiمسiڭ سەن اللام سۇيگەن

قۇت بولىپ قايتا قونعان قايرىلعان باق.

بiرiنەن بiرi وتكەن ءبارi وسىنىڭ،

ەرلiگi تۇران ويپات بالاسىنىڭ.

تۇركiستان سول تۇعىردىڭ پiرi بولدىڭ

بiر ءوزiڭ تابىناتىن دانا شىڭىم.

ساقتايتىن ماڭگi-باقي قاراشىعىم!

تۇركiستان – تۇركi الەمi تۇنعان اڭىز،

تورiندە تۇران ويپات تۇرعان ابىز.

ايبارىڭ ارۋاقتى ءورشي بەرسiن،

كوكجالىم كوگiن تiرەپ تۇرعان ناعىز.

2.تاسي بەرسIن تۇركIستاندىق مەرەيIم

وتىراردىڭ ماڭايىندا يسپيدجاب

قالاسى بار ايتار اڭىز ەسكە ساپ.

سول قالادا قوجا احمەد ياسساۋي

تۋىپتى ءوزi كۇندەردە بiر iسكە ءسات.

جانى – جارىق، ءسوزi – قانىق، ءوزi – ادال

كوكiرەگiمەن كۇمبiرلەتكەن نە عازال.

بiلiم قۋىپ، iشپەي ۋىت، ويعا سۋىت

ەنiپ كەتكەن باتا الماستاي سۇم اجال.

تابيعاتى بiر اللانىڭ جولىندا،

شاريعاتى ساناسىندا، قولىندا،

بار تاعدىرىن قاناعات جىر بيلەپ اپ

تەربەتiلگەن تەك ادالدىق قومىندا.

دۇنيەڭ دە جاۋىن الار كوزiنiڭ،

بايلىعىڭ دا ەركiن الار ءوزiنiڭ،

سۇلۋىڭ دا تالقان بولار ءتوزiمنiڭ

بۇزا الماعان قاناعاتىن ءوزiنiڭ.

الدامشىلىق نەبiر سيقىر سوزدەرiڭ

نە الاياق كەيپiن بەرگەن وزگەنiڭ،

وركوكiرەك وجار جاندار ساناسىز

دارمەنسiز بوپ سالا الماعان بەزبەنiن.

دانالىقتى جۇمساقتىقپەن باپتاعان،

اللا ءسوزiن يناباتپەن اقتاعان.

بiر جان ەدi ول، ەل كۇناسiن ارقالاپ

شىبىن جانىن دوزاق وتقا قاقتاعان.

احمەتتiڭ بۇل بiر جولىن شىراقتاي،

دۇنيە قوڭىز پەندەلەرiڭ ۇناتپاي،

وڭاشارتىپ تاستاعىسى كەلگەن-دi

نەبiر مىقتىڭ جولىن بوگەپ سىناپتاي.

بiراق ونى اللام ءوزi ەپتەدi،

دارىمادى جاماندىقتىڭ دەرتتەرi.

ۋاعىزدارى نۇرىن شاشىپ قايتا ونىڭ

ارامداردىڭ قۇرىقتارى جەتپەدi.

قاعيدالى قالىپتاسقان سانامىز،

پەندەلiككە ەرiك بەرمەي بابامىز،

عۇمىرىن دا 63-پەن شەكتەگەن

تاۋەلدi ەتiپ تابىنارداي بار اڭىز.

سودان دا ونىڭ اسىلدىعى وشپەدi،

قاسيەتi دە وزگەلەرگە كوشپەدi.

جاتقان جەرi تۇركiستان بوپ تاريحتا

تالاي ەلدi تاڭiرiدەي توستەدi.

ومىراۋىنان ساۋلە شاشىپ كۇن كوزi،

شاريعات پەن شاپاعاتتىڭ كۇمبەزi،

تۇركiستان بوپ تۇرىپ قالدى ماڭگiلiك

بيلەپ العان قۇدىرەتتەي شىڭدى ءوزi.

3.ارۋاعىڭ اسا بەرسIن تۇركIستان

قوجا احمەت تۇلەگi ەدi ياسسىنىڭ

ياسسى بولدى ورتالىعى جاقسىنىڭ.

سول جاقسىلىق تۇركiستاندى تۇرعىزدى

تۇركi ەلiنiڭ ايبارىنداي استى ءۇنiم.

قوجا احمەت قۇدىرەتi "قۇلشىلىق"،

قۇلشىلىقتان ءوربiپ جاتتى تiرشiلiك.

ادالدىقتىڭ، تازالىقتىڭ تامىرى

ءونiپ شىقتى ياسسى بولىپ بiر شىبىق.

ۇلاستى ول پايعامباردىڭ iسiمەن،

ۇلىعات بوپ بiر اللانىڭ كۇشiمەن.

قاناعاتتىڭ قاناتتانعان رۋحى

ورىن تەپتi مۇسىلماندىق iشiنەن.

سول قاسيەت ايداپ ءامiر-تەمiردi

الىپ كەلدi باعالاۋعا ءومiردi.

دانالىعى قوجا احمەت ەرiكسiز

كوزiنە ونىڭ قۇدىرەتتەي كورiندi.

سول قۇدىرەت كوتەرiلدi كۇمبەز بوپ،

شاقىردى دا جاتقان ەلدi كۇندە ەز بوپ،

سەنiمدەرiن سiڭiرiپ اپ بويىنا

شاپاق اتتى جان-جاعىنا كۇن كەز بوپ.

اللا قولداپ تۇركiستاننىڭ داڭقى استى

ياسساۋيمەن قوس ورiمدەي العا استى.

دەسە ەلiم "مەككە جاقتا – مۇحاممەد،

تۇركiستاندا – قوجا احمەت" جالعاستى.

و، تۇركiستان، تۇلەپ قايتا ورنىقتىڭ،

نە زاردابىن تارتتىڭ ءوزiڭ قورلىقتىڭ.

عاسىر بويى iشتەي تۇنىپ عۇمىرىڭ

لاقتىردى اقىر تاۋقىمەتiن زورلىقتىڭ.

ايبارى بوپ ورتا ازيا ايباتتى،

ايدارى بوپ ورتا ازيا قايراتتى،

قايران مەنiڭ تۇركiستانىم جاساي بەر،

قاسيەتتi ارۋاق بوپ ارداقتى.

ەلباسى بوپ تۇركiلەردiڭ سالماقتى،

ورداسى بوپ مۇسىلماننىڭ جان-جاقتى!

4. ەشتەڭە ەمەس ەندI بIزگە قالعان مۇڭ

وتىز ەكi رۋلى ەل بوپ بولiنبەي،

تۇرعان شاقتا تۇركi الەمi ورiمدەي،

وتىز ەكi تiستەن شىققان اڭىزىڭ

تۇنعان تۇستا كوكiرەكتە توگiلمەي.

تۇران جۇرتى جاتتى جالپاق تۇتاسىپ،

قۇران بولىپ جەتكەن جەرi ۇشتاسىپ،

سوناۋ العاش الiمساقتان ساناعا

سiڭگەن قالام – تۇركIستانىم، بۇل اشىق.

اياق جەتەر بارشا الەم اتىراپ،

تۇركi الەمنiڭ قاھارىنان قالتىراپ،

قايتا جاساپ تۇلەگەندە دۇنيە

كوك ءبورi دە ويناق سالعان جارقىراپ.

بۇل تۇركIستان سوندا تۇرعان دۇرiلدەپ،

كۇننەن تۋعان ەلدەي-اق بiر كۇلiمدەپ،

جۇمىر جەردi ۋىسىنا ۇستاپ اپ

جۇرەك جۇتقان تۇلعاسىمەن گۇرiلدەپ.

قوجا احمەت ياسساۋيiن تۋعىزىپ،

كۇدiك پەنەن ۇرەيلەردi قۋعىزىپ،

ءامiر-تەمiر كورەگەن بوپ تاريحتا

اراي توككەن ارۋاعىن تۇرعىزىپ.

قاستەر تۇتار قاسيەتتi توپىراق،

جايعا اينالىپ تاعزىم ەتەر اتىراپ.

جارتى الەمگە يماندىلىق شاپاعىن

توكتi تۇران قاق تورiندە جاتىپ اپ.

سان سەنiمنiڭ شىتىناتىپ شاتىرىن،

وزەگiنەن ەلجiرەتiپ اقىرىن،

اينالاڭدى مۇسىلمان عىپ بiر تۇتاس

ءۇيiردiڭ سەن تۇركIستانىم، باتىرىم.

قول جەتپەيتiن كۇمبەز بولدىڭ كوگi كۇن،

تiرi تۇگiل ۇلىلاردىڭ ولiگi

قۇمار بولعان قۇشاعىڭا تۇركIستان

ءورiلiپ تۇر ۇلتىڭمەنەن ءومiرiڭ.

تۇركIستانىم تۇلەپ قايتا جانداندىڭ،

كۇنiندەي بوپ كوكiرەگiندە بار جاننىڭ،

جاسىرىنىپ كەلدiڭ-داعى جارق ەتتiڭ

ۇشار بيiك قياسىنداي ارماننىڭ،

ەشتەڭە ەمەس ەندi بiزگە قالعان مۇڭ!

5. سوتتالعان ءسوز – "تۇركIستان"

وقىدىق بiز نە حيكايا قىرقىسقان،

ەلiن قورعار ەرلەرiڭدi تۇس-تۇستان،

بiراق ءوزiڭ اسىپ ءتۇستiڭ بارiنەن

قاستەر تۇتقان قاسيەتiم – تۇركiستان!

قايرات بەرەر تۇنباڭ بار-اۋ بويىڭدا،

تۇرشiگەتiن بەت قاراتپاس سويىڭ دا.

كەشەگi وتكەن قىزىل كوزدەر قىپ-قىزىل

شوق باسقانداي بولدى سەنiڭ تويىڭدا.

قىبى قانعان جەر تەزەك بوپ شىبىنشا،

مiز باقپايتىن بۇكiل حالىق قىرىلسا،

ەسiمiڭدi ەسiنە السا بiر ساتكە

بەزگەگi ۇستاپ اتىلاتىن تىعىنشا.

جويعانمەنەن نەبiر جاندى زيالى،

تۇلعالاردى كiمنiڭ كوزi قيادى.

سول جاۋىزدار دۇبiرلەتiپ جاتقاندا

سەنiڭ اتىڭ بار ارمانىن تيادى.

قولداناتىن بارلىق قارۋ ۇرىستا،

زەڭبiرەك تە، پۋلەمەت تە، قىلىش تا،

سەنiڭ اتىڭ اتالعاندا قاقالىپ،

باس ۇرعانداي بولدى ءبارi قۇرىشقا.

اتاتتىرماي اتىڭدا اتتى شولانعا،

ۇرەيلەندi قاۋىپتەنiپ سودان دا.

اتىپ تاستار جان ەمەسسiڭ بiراق تا

"حالىق جاۋدان" بەتەر بولدىڭ قوعامعا.

تۇنشىقتىرىپ ءوزiڭدi ولار سوتتادى،

ارايلانىپ اتار تاڭىم اتپادى.

بiراق ءوزiڭ جۇرەكتەرگە ۇيالىپ

قازاق بiتكەن قۋات كوز عىپ ساقتادى.

سەزiمدەردە سەرiپپەلi قارۋداي،

ۇلت-نامىستى بەينە تۇمار دارۋداي،

ساعىنىش بوپ ساقتالدىڭ سەن حالقىڭدا،

ءوزiڭ-داعى سiڭiپ كەتتiڭ ارۋداي.

ەگەمەندiك العان كەزدە تۇس-تۇستان،

جاۋ جانارىن نايزاعايداي قىرقىسقان،

ىسىردىڭ دا شىعا كەلدiڭ كۇن بولىپ

ايبارى اسقان ارۋاعىم تۇركIستان!

6. جان كورمەدIم قوجا احمەت بابامداي

بويى تازا، ويى تازا ىلاستان،

حيكمەتiمەن ادامزاتقا سىر اشقان،

جان كورمەدiم قوجا احمەت بابامداي

جان دۇنيەسi اشىق كۇنگە ۇلاسقان.

پاك سابيدەي قاشىق جۇرگەن كۇنادان،

ساناسىنا كiرiپ الار ءبiنادان،

ءوزiن بۇزباي، سالقىنىن دا تيگiزبەي

الىپ شىققان بۇل نە دەگەن ۇلى ادام.

كۇرسiنسە دە پاكتiگiمەن كۇرسiنگەن،

قۋانىش تا بەرiلiپ تۇر دۇرسiلمەن،

كۇرەسسە دە اقىلمەنەن كۇرەسكەن

جان ەمەس ول ءسال بوسا دا كۇپسiنگەن.

باتا الماعان پاكتiگiنە سايتاندىق،

تاس تۇنەككە جارىق توككەن جايساڭدىق،

ناداندىققا ناقىلمەنەن جول اشقان

كەۋدەسi ونىڭ كۇمبiرلەگەن كۇيساندىق.

ءناپسi بiتكەن شەكتەلۋمەن شوقتانىپ،

ىنساپسىزدىق ۇلاعاتپەن توقتالىپ،

ءوز-وزiنەن ونەگە بوپ ومiرگە

نۇرىن شاشىپ تۇرعان-سىندى وت دارىپ.

تاعدىر جازعان ارتىق كورiپ ءومiرiن،

دانالىقپەن اۋىزدىقتاپ كوڭiلiن،

مىنا جالعان جارىقتى دا شاقتاعان

تۇسiرۋمەن كولەڭكەسiن كورiنiڭ.

ادال جولدى اقيقاتتى سiلتەگەن،

ارسىزدىققا شوعىن اتقان بiلتەمەن،

مiر وعىنداي قۇداي سالعان اۋزىنا

ءسوزiن ايتىپ، جازا الماعان ءمۇلت ولەڭ.

كوز الدىمدا تاعدىر ءوزi سۇراعان،

ءسوزi سارا، ءوزi دارا تۇر ادام.

اللام سۇيگەن ق ۇلى بولسا بiر ادام

قوجا احمەت بابام بولار ۇناعان.

بويى تازا، ويى تازا ىلاستان،

حيكمەتiمەن ادامزاتقا سىر اشقان،

جان كورمەدiم قوجا احمەت بابامداي

جان دۇنيەسi اشىق كۇنگە ۇلاسقان.

7. كۇمبIرلەتكەن كوكIرەگIن ەستIنIڭ

قانسوقتا عىپ جاس ۇرپاقتى بەتi نۇر

ەگەمەندiك العالى دا جەتi جىل.

قاسيەتتi ءتول ءۇنiمiز "تۇركiستان"

جارىق كوردi كەمشiن سوعىپ ەكi جىل.

"تۇركIستانىم" التىن ايدار ايبىنىم،

باسىن بiر ءسات قايىرعانداي قايعىنىڭ.

كەشە عانا كوكiرەگiڭ كۇرمەلiپ،

اشىلماپ ەد بارشا الەمگە ايدىنىڭ.

ال بۇگiندەر كەڭ شەشiلمەي الiدە،

شەمەن جۇرەك بارا الماي ءجۇر ارiگە.

شيىر جولدار شيمايلانعان شىرمالىپ

ۇستاتپاۋدا ارايلى تاڭ سارiگە.

شىعاراتىن جاسقانشاقتىق تالقانىن،

قۋات كوزi ءۇزiپ شىلبىر ارقانىن،

ەل باسىمىز وڭ پيعىلدى وتىردى

ءوز تاعىنا.

كوتەرەدi ەل قالعانىن.

تiزگiندi الدى تانىمى مول عۇلاما،

تۇبەگەيلi ءتۇپ-تامىرلى سۇلاما.

التىن تامىر شەجiرەسiن حالقىنىڭ

ءدوپ باساتىن جاڭىلماستان ءدۇر اعا!

تiلمەن توگەر كونە تاريح زاردابىن،

ەلiم ءوزi تۇسiنەر دەپ ار جاعىن.

قاقىراتىپ ايتۋعا ول ساقتانار

شىڭداپ الماي بەرiك تۇعىر ارمانىن.

كوز الدىندا زامانانىڭ اعىمى،

سوعان وراي قالىپتاسقان ارىنى.

تۇگiن تارتسا مايى شىققان جەرiندەي

اعامىز ول تاڭiرiدەي تاعلىمى.

"تۇركIستانىم" باسقاشا ايتسام – قالاعاڭ

قاسيەت بار قاستەر تۇتار بار ادام.

شەجiرەلi امبەبابى ول ەلدiڭ

سابىر ساقتاپ استا-توكسiز قالاعان.

ەل اجارى – وشپەيتۇعىن باق پەن تاق،

تاق يەسi ارقاشاندا ەلگە جاق.

"تۇركIستانىم" رۋحاني بايلىعىم –

كوكبايراعىم ماڭگi ەندi ساقتالماق.

قۇتتى بولسىن، "تۇركIستانىم"، بەس جىلىڭ،

جارقىراعان جانى جايساڭ سەستi ءۇنiم.

كونە تاريح دانالىعىن جاڭعىرتىپ

كۇمبiرلەتكەن كوكiرەگiن ەستiنiڭ!

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button