ەسكI جايتتاردى ەسكە سالعان ەستەلIكتەر

1979 جىلدىڭ جەلتوقسانىنىڭ سوڭعى كۇندەرi ەدi. وسى الماتىداعى قازiرگi جiبەك جولى مەن ءشامشi قالداياقوۆ كوشەلەرiنiڭ قيىلىسىندا جولىعىسىپ، جاي شارۋالارمەن سويلەسiپ تۇرعانىمىزدا، سول كەزدەگi "سوتسياليستiك قازاقستاننىڭ" جاۋاپتى حاتشىسى، بەلگiلi اۋدارماشى، جۋرناليست كەڭەس يۋسۋپوۆ قىزىلوردادان زەينوللا شۇكiروۆتىڭ قازا بولعاندىعى تۋرالى حابار كەلگەندiگiن انشەيiن ءسوز اراسىندا ايتا سالدى. تۇلا بويىم مۇزداپ جۇرە بەردi. كەڭەس زەكەڭمەن ەكەۋمiزدiڭ ارامىزداعى قاتىناستى قايدان بiلسiن، وعان ەشتەڭە دەي الماي دەرەۋ جۇمىسىما ورالىپ، جان-جاققا حابارلاسسام، ءولiم وتiرiك بولسىن با، راس ەكەن.

جiگiتتەر قىزىلورداداعى زەكەڭدi وتباسىنىڭ، انىعى اكەسi ءاناپيانىڭ ۇيعارىمىمەن، ەلگە الىپ كەتپەك قامىندا. ارالعا جەرلەي مە، ودان دا ءارi بوگەنگە الىپ كەتە مە، ءازiر ول جاعى بەلگiسiز. بارا كورەدi. ءانi-مiنە جاڭا جىل. باستىقتارىما باردىم. ولار مەيرام كۇندەرi بولماسا، جۇمىس كۇندەرiمە رۇقسات ەتپەدi. بۇدان بۇرىن دا اراعا وسى تۇماعانى قانشا سالسام دا مىنا تۇرعان شىمكەنتتەگi ناسiرەددين سەراليەۆتiڭ تويىنا دا رۇقسات الا الماعام. "ەرەكشە قامقورلىقتىڭ" كiمنەن ەكەنiن بiلەمiن، بiراق ول كەزدە ماعان سەبەبi بەلگiسiز. جاڭا قىزمەتكەر بولسا دا قىزداي. ءسويتiپ ايدىڭ، كۇننiڭ امانىندا قايران زەكەڭە توپىراق سالا الماعام. كەيiن ەسiتتiم، زەكەڭنiڭ شاعىن جەر ءۇيi دە بولاتىن. ۇكiمەت ءۇيi سۋىتقان كەزدە الدەقالاي سىرقات باتقاندا سول ۇيگە قولدان وت جاقتىرىپ جىلى جەردە جان باعاتىن. اياقاستى ۇستاعان ناۋقاستار قاپتاي قيناعان، شاقىرعان جەدەل جاردەم كەلiپ بولماعان. تىم كوپ كۇتكەن كورiنەدi. ومiرگە جالعاپ جiبەرەتiن تيتiمدەي عانا ينەنi ءانi-مiنi كەلدi دەپ كۇتۋ قانداي ۇرەيلi دە ازاپتى دەسەيشi. اقىرى ءوزi جۇرەگiنiڭ توقتاعانىن بiلiپ، "بiتتi" دەپ ايتىپ ۇلگەرiپتi. بۇل قىرىق ءتورت جىل بويى توسەككە تاڭىلىپ اۋرۋلاردىڭ نە سۇلەيلەرiمەن ارپالىسىپ وتكەن اقىننىڭ اقتىق ءسوزi. "بiتتi".

قىزىلوردادان بار بولعانى مىڭ دانامەن شىققان "بiر جۇلدىز بولىپ جانام مەن" ("تۇمار" باسپاسى) اتتى ەستەلiكتەر جيناعى سونداي، سول عانا ەمەس-اۋ، سول تاقىلەتتەس تالاي-تالاي جايتتاردى ەسكە سالىپ وتىر. كەشەگi ءوزiڭ كۋا بولعان قاراپايىم وقيعالار دا جيىرما، وتىز جىل ءارi اۋناسا بولدى، وتكەن شاق – ەسكiلiككە اينالىپ، جاڭا رەڭككە، ەرەكشە ءمان-ماعىناعا يە بولادى ەكەن.

….باسپا ماڭىندا جۇرگەن سوڭ حاداري-حالiمشە ارەكەتكە كiرiسكەم. زەكەڭنەن قالعان مۇرادان ف.ي. تيۋتچەۆتiڭ اۋدارماسى مەن "وتتى وتكەلدەر" اۆتوبيوگرافيالىق رومانىن شىعارۋعا مۇرىندىق بولدىم. الپىسباي iنiسiن زاڭدى مۇراگەر ەتۋگە جۇگiردiم. قازiر بەيiتiنiڭ باسىندا تۇرعان گرانيت ق ۇلىپتاستى الماتىدا جاساتۋعا دانەكەر بولدىم. سول اۆتوبيوگرافيالىق روماننىڭ اتى قويىلماعان ەكەن. ماشينكاعا ەكi دانا ەتiپ باسىلعان تازا نۇسقا. رەداكتور، رەتسەنزەنتتەر ەكiنشi داناسىمەن جۇمىس iستەيدi. رەتسەنزەنتتەر، رەداكتور، ءبولiم باستىعى، باس رەداكتور، باسپا كوميتەتi، ونىڭ رەتسەنزەنتتەرi قاراي-قاراي تالاي وتكەلەكتەن وتە كەلە، سiلiكپەسi شىققان سوڭ بارىپ ابدەن پiسكەن نۇسقاسىنان سان-الۋان تۇزەتۋلەر بiرiنشi داناعا ءتۇسiرiلiپ بارىپ باسپاحاناعا جiبەرiلەدi. كەڭەستiك كەزەڭ. قولجازباعا ۇستiنەن عانا ەمەس، سىرتىنان دا قوس دۇربiمەن قاراۋ قالىپتى ادەت. رەداكتورى قۇستىڭ كولەڭكەسiنەن ۇركەدi. بولماشى جەردەن ساياسات تاۋىپ، قالامى زالالسىز-اق جەرلەرگە دە تيە بەرەدi. سونى سەزگەن ءبولiم مەڭگەرۋشiسi ماعزوم سۇندەتوۆ اعامىز شىعارما وندiرiسكە كەتەتiن كەزدە ماعان بiر كورسەتiپ العان. قايشىعا iلiككەن، ساياساتقا تيمەيتiن بiرسىپىرا تۇستاردى قايتا قالپىنا كەلتiرگەنبiز. اۆتوبيوگرافيالىق رومان ءسويتiپ قىسپاقتان وتiڭكiرەپ بارىپ، امان-ەسەن جارىق كورگەن. كەيiن مەملەكەت وزگەردi. نۇسقاۋ جاڭاردى. مەملەكەتتiڭ وزگەرۋiنiڭ سوڭى اپالاق تا ساپالاققا ۇلاستى. بiر سابىرعا كەلدi-اۋ دەگەن كەزدە "جازۋشى" باسپاسىنىڭ جۇرتىنا بارىپ، سول قولجازبانىڭ بiر دە بiر داناسىن تابا المادىم. زەكەڭ قولجازبا ساقتاۋعا مۇقيات ەمەس-تiن، الپىسباي بولسا "مەندە تۇپنۇسقا جوق" دەدi.

قالعان مۇرانى تۇگەندەپ، اقىننىڭ اتىن وشiرمەۋ ارەكەتتەرiن جاساۋ ءۇشiن جازۋشىلار وداعى ارناۋلى كوميسسيا قۇرعان. توراعا مۇزاعا – مۇزافار الiمباەۆ. وسى كiسiنiڭ اتىنان ارنايى حات دايىنداپ، اقىنمەن ءدام-تۇزداس بولعان زامانداس، قالامداس اعا-iنiلەرi مەن قاتىسقان كوز كورگەندەردiڭ ەستەلiكتەرiن جيناعام. ەستەلiك جۇيەسi ەداۋiر قارايىپ قالدى. الايدا بۇعان كەلگەندە تۇمسىق تاسقا تiرەلدi، " اناۋ بولدى، مىناۋ بولدى"، جيناق جارىق كورمەدi. بۇل 1980 جىل. مىنا كiتاپقا ەنiپ وتىرعان قولجازبالاردى قايتا قاراپ وتىرىپ، "ەشتەن دە كەش جاقسى"، سول ەڭبەگiمiز ەش بولماعان ەكەن دەگەن شۇكiرشiلiككە تiرەلiپ وتىرعان جاي بار. سول ەستەلiكتەر بۇل كiتاپتىڭ نەگiزگi ارقاۋىن قۇراعان. تاعى بiر شۇكiرشiلiك ەتەرiمiز – سول ەستەلiكتەردi جازىپ بەرگەن اقىنعا ەرەكشە ەتەنە جاقىن بولعان س. ماۋلەنوۆ، ن.سەراليەۆ، س. بايازيتوۆ، ف. وماروۆتاردىڭ بۇل كۇندەرi وزدەرi دە جوق. كەزiندە باستى كۋاداي بوپ قاعازعا ءتۇسiپ قالعانىنا قالاي شۇكiرشiلiك ەتپەسسiڭ ەندi.

جيناق كەيiن جازىلعان جاڭا قولجازبالارمەن، حاتتارمەن تولىسىپ، بۇرىنعى دەرەكتەردi ايتارلىقتاي بايىتا تۇسكەن.

جۇرتقا بەلگiلi جايت – زەكەڭ جارىق دۇنيە ەسiگiن شىر ەتiپ اشقالى بەينەتكە بەلشەسiنەن باتقان ادام. اكەنiڭ سوتتالىپ كەتۋi، جەسiر انا، توسەككە تاڭىلعان مۇگەدەكتiك، جوق-جۇتا، تiرشiلiك، ەمدەلۋدiڭ سەرگەلدەڭi، مەدبيكەنiڭ كەسiرiنەن بiر كوزiنەن ايىرىلۋ. وسى تاۋقىمەتتەردiڭ بارلىعى بiر ادامنىڭ باسىندا. جالعىز جۇبانىشى – قالام. قايسار ادام ەدi. سول ءۇيiلiپ توگiلگەن قىرۋار تاۋقىمەتتi قايسارلىقپەن عانا جەڭدi.

سول تاۋداي-تاۋداي تاۋقىمەتتiڭ iشiندە دە الاقانىنا سالىپ وتىرعان جالعىز تiرەگi – جان اناسى ناباتتىڭ دۇنيە سالۋى اقىندى كورiنەۋ كوزگە ويسىراتىپ كەتتi. مۇگەدەك كiسi قامقورلىعىنان ايىرىلىپ اباجاداي ءتورت بولمەدە مەكتەپ وقۋشىسى الپىسباي ەكەۋi عانا قالعان . بالا مەكتەبiنە كەتەدi، ول كەلگەنشە ق ۇلىپ استىندا ەكi كوزi ءتورت بولىپ جاتادى. سۋ الىپ بەرiپ، تۇبەگiن توگەتiن دە جان جوق.

سول ءتورت بولمەنiڭ قوناق بولمەسi كiسi قابىلدايتىن جاز جايلاۋى بولاتىن. تىنىسى كەڭiپ، جەڭiل كيiممەن اۋناپ-قۋناپ جاتادى. كەلگەن قوناق تا ەمiن-ەركiن وتىرادى. ال تۇكپiردەگi شاعىن بولمە قىس قىستاۋى. سۋىق تيگiزiپ الماۋ ءۇشiن شاعىن بولمە بارىنشا مىقتاپ قىمتالادى، iشi ۇياداي، وزiنە جايلى جىپ-جىلى. 1971 جىلدىڭ سۋىق كۇزiندە ەرتە باردىم. نابات اپامنىڭ كوزi بار كەزiندەگi قالىپتاسىپ قالعان ادەت. پويىزدان تۇسە سالەم بەرiپ شىعامىن. سوقپاي كەتكەنiمدi بiلسە، رەنجيتiن. پويىز قىزىلورداعا ەرتە كەلەدi. ەسiكتi كوزiن ۋقالاپ الپىسباي اشتى دا قايتا جاتۋعا كەتتi. سىرتتان كەلگەن كiسiگە بiردەن بiلiنەدi، جىلى بولمەنiڭ iشi ۋداي اششى يiسكە بوگiپ تۇر. زەكەڭ ويانباعان. تاستاي قىمتانىپ ارى قاراي ۇيىقتاپ جاتىر. يiستiڭ ۋداي بولاتىن سەبەبi – ابدەن قىمتالعان بولمەدە ساڭىلاۋ جوق. زەكەڭ ءالسiن-ءالسiن ناسىباي اتادى. سول ناسىبايدى تۇبەككە تاستايدى. كiشi دارەت تە سول تۇبەكتە. ەكەۋi قوسىلعان سوڭ اناۋ-مىناۋ ساۋ ادامدى باڭگi ەتپەي مە. شەشiنگەن سوڭ تۇبەكتi الىپ شىعىپ، تازالاپ تۇبiنە سۋ قۇيىپ ورنىنا قويدىم. ەسiككە ساڭىلاۋ بەردiم. وزiمە تانىس شاعىن جەز شىلاپشىن مەن تۇتقاسى سىلدىراعان كiشكەنتاي الەۋمەن شاينەككە جىلى سۋ قۇيىپ دايىن ەتتiم. ابدەن ءمۇجiلiپ قىلتاناعى عانا قالعان تiس شوتكەسi مەن سابىن، سۇلگiسi دە دايىن. ويانۋ بويىنا باس جاعىندا جاتقان ءمۇيiز كوزiلدiرiگiنە ۇمتىلادى. كيiپ الىپ:

– وۋ، پروۆينتسيا، كەلدiڭ بە؟ – دەيدi ماعان قاراپ.

– اسالاۋماعاللەيكۋم، زەكە.

قولى شاعىن، الاقانعا سىيىپ كەتەدi.

ەكەۋمiز وڭاشا شاي iشتiك. وڭاشاداعى اڭگiمەنi شۇيiركە دەيدi. شۇيiركەدە جالپاق جۇرت تۇگiلi جاقىنعا دا ايتىلا بەرمەيتiن iشكi سىر شىعادى. سوندا اڭگiمە اراسىندا: "شارشادىم. پىشاق، قايشى، الماس ءتارiزدi سۋىق قارۋلاردى تۇنگە قاراي مەنەن الىسىراق قويىڭدار دەپ ايتىپ وتىرمىن"، دەگەنi بار-دى مۇڭايىپ. "وندايدى قويىڭىز، زەكە". بۇل ابدەن تارىعىپ قاجىعان، اشىنعان ادامنىڭ اۋزىنان عانا شىعاتىن ءسوز. دەمەك بۇل كەزدە قاتتى كۇيiنiپ، ازارلانعان كەزدەرiندە سونداي سۋىق وي دا بولعان عوي.

شۇكiر، ونان كەيiن دە ونشاقتى جىل ءومiر ءسۇردi، ءوزiن-ءوزi اياماي بەرiلە ەڭبەك ەتتi. ەستەلiكتە ايتىلاتىنداي، كوبiنە قولجازباعا قايتا قارامايدى، ءوزiن-ءوزi جوندەمەيدi. بار بولعانى ەكi سىنىپ وقىعان ونىڭ جازۋى مارجانداي ەكەندiگi راس. كورiنگەن كiسi قينالماي-اق وقي بەرەدi.

ءومiرiنiڭ سوڭعى كەزiندە بiر بارعانىمدا توسەكتە شالقالاپ جاتىر ەكەن. وڭ قولىن ماڭدايىنا قويىپ توبەگە قادالا قاراپ ويلانىپ جاتىپ تىنىستاپ الاتىن ادەتi بار. اينالاسى قوبىراعان قاعاز. قاپ-قارا ساقال، مۇرتى قاۋعاداي بولىپ ءوسiپ كەتكەن. "بۇنىڭىز قالاي؟" "وسى شىعارمانى بiتiرمەي ساقال-مۇرتىما ۇستارا تيگiزبەيمiن دەپ انت ەتتiم". ارزىمبەك مادەدينوۆ كورشiسi تۇسiرگەن سول سۋرەت مەندە بولاتىن. كەيiن تابا الماي قالدىم. قولدى بولدى.

بۇل دۇنيەدەن وزارىنان ەكi-ءۇش جىل-اق بۇرىن.

جەتپiسiنشi جىلداردىڭ جازىندا زەكەڭ قازالىعا بiر كەلگەندە كوپ ادام شاقىرۋدى قالاماي ء"وزiمiز وڭاشا بولايىقشى" دەپ فايزوللانى عانا الدىردى. جايلانىپ بولعان سوڭ "بiزدiڭ ۇيگە كەتتiك" دەدi ول. سوندا باردىق. كۇن ىستىق بولاتىن. اۋلاعا ماساقانا قۇرعىزىپ، ۇشەۋمiز ءتۇننiڭ بiر ۋاعىنا دەيiن اڭگiمە-دۇكەن قۇرعانبىز.

سول فايزەكەڭ بۇل جيناققا ەنiپ وتىرعان ەستەلiگiندە بىلاي دەپ جازادى:

"قىزىلوردا قالاسىنداعى نوگينا كوشەسi №14 ۇيدە ەمتيحانعا ازiرلەنiپ جاتقانمىن. بۇل كۇندەردە ابدەن ەتەنە بوپ، ءتۇبi بiر تۋىسقانداي بولىپ كەتكەن قازاق ادەبيەتiنiڭ كورنەكتi وكiلi قالماقان ابدiقادiروۆ، اقىن-ازامات ابدiكارiم وڭالباەۆ، جازۋشى ناسiرەددين سەراليەۆ، مەنiمەن قۇرداس جاس اقىن قومشاباي سۇيەنiشەۆتەر ويدا جوقتا مەن جاتقان پاتەرگە جەتiپ كەلمەسi بار ما. قۋانىشىم قوينىما سىيماي، دەرەۋ دۇكەنگە قاراي زىتىپ بارا جاتىر ەدiم، قالەكەڭ جەڭiمنەن تارتىپ قالدى.

– وتىر، بالا، شارۋا بار!

– امانشىلىق پا؟!

– ويباي، امانشىلىق، جاي جۇمىسپەن كەلiپ وتىرمىز، – دەپ، قالەكەڭ مەن ءناسiر جارىسا سويلەدi. – ءاي، قورقاق سورلىسىڭ-اۋ! – دەپ، قومشاباي "توبىشىقتان" بiر قاعىپ قالدى… مەنiڭ ەرەگiسە كەتۋ ەسكi دەرتiم ەدi. "جايشىلىق" دەگەن سوڭ وتiنiشتەرiنە قۇلاق اسپاي، ءۇيدiڭ تۇبiندەگi دۇكەنگە بارىپ، ول-پۇل اكەلدiم دە، ارداقتى اعالارىما ءدام تاتتىرىپ بولعان سوڭ شارۋالارىن سۇرادىم. ءسوزدi قالەكەم باستادى:

– وسى سەنiڭ دەنساۋلىعىڭ قالاي؟

– وتە جاقسى.

– كەلiن بار ما؟

– ءازiر جوق، قالەكە…

وسى ارادا قومشاباي ارالاسا كەتتi:

– قالەكە، بۇل ء"ومiرi ۇيلەنبەيمiن" دەپ ءجۇر…

– سونىڭ-دۇرىس! – دەدi ءناسiر دە قاعىتىپ.

– ءاي، توقتاتىڭدار! مەن سويلەسiپ وتىرمىن عوي! نەمەنە وزدەرiڭ! – دەپ قالەكەڭ اشۋلانعان سوڭ ازiلكەشتەر جىم بولدى. ۇيالىپ تا قالدى وزدەرi.

– فايزوللا، – دەدi قالەكەڭ بايسالدى كەيiپتە اڭگiمەسiن قايتا ساباقتاپ،– سەن اقىن اعاڭ زەينوللانى بiلەمiسiڭ؟

– بiلگەندە قانداي!

– ونىڭ سىرقات ەكەنiن بiلەسiڭ بە؟

– حابارىم بار، قالەكە.

– بiلسەڭ، – دەدi قالەكەڭ، – سول زەينوللا ءبارiمiزدiڭ ورتامىزداعى بiر سىرقات دوس-iنiمiز. سەنiڭ اعاڭ! مەن ساكەننiڭ، Iلياستىڭ، بەيiمبەتتiڭ، ءماجيتتiڭ، كەشەگi مۇحتاردىڭ كوزiن كورگەن، داستارقانداس بولعان، تالاي سۇحباتتاسقان كونەنiڭ كوزi قالماقان ابدiقادiروۆ، ساعان بۇيىرامىن! سەن ءسوزسiز ورىندايسىڭ! سولاي ما؟! – دەپ، ماعان تiكتەنە، سۇستى كوزبەن قارادى. جۇرەگiم زۋ ەتە قالدى… ءسال ويلانىپ تۇردىم دا: "ورىندايمىن!" – دەدiم. ءبارi دۋ كۇلiپ جiبەردi. تۇككە تۇسiنبەي مەن دە كۇلدiم… – ماسەلە بىلاي، قاراعىم، – دەپ ەندi قالەكەڭ جۇمسارا، اكەلiك جىلى مەيiرiممەن سويلەدi، – زەينوللاعا بيىل اۋرۋ باتىپ ءجۇر. سول اقىن اعاڭدى الماتىعا اپارىپ، قاسىندا بiرگە بولاسىڭ. بiر ايداي ەمدەلگەن سوڭ كوكشەتاۋداعى بۋراباي كۋرورتىنا اپاراسىڭ. ەكi اي جاتا ما، ءۇش اي جاتا ما، قاسىندا بولىپ، ءوز iنiسiندەي قىزمەت ەتەسiڭ. بار جاۋاپكەرشiلiگi – سەنiڭ موينىڭدا. بۋرابايدان دەمالىپ، ەمدەلiپ شىققان سوڭ ومسك قالاسىنداعى ۋرولوگيا ينستيتۋتىنا اپاراسىڭ، وندا كوپ بولا قويماس، ەمدەتiپ، اۋىلعا امان-ەسەن جەتكiزەسiڭ. وسىنى ابدەن ويلان دا، جاۋاپ بەر! قولىڭنان كەلە مە، دەنساۋلىعىڭ جاراي ما، ويلان،– دەپ قالەكەڭ وتە بiر اۋىر تاپسىرمانى امانات ەتتi. اۋىر مiنەزدi اعامىز ابدiكارiم وڭالباەۆ: – بايقا، قاراعىم، ول اسا قادiرلi قازاق! – دەپ جالعىز اۋىز ءسوز قوستى. ول دا ماعان سىناي قاراپ تۇر. قينالدىم. قىسىلدىم. جان تەرiم شىقتى. جالتاراتىن جول جوق! مىنا مي قايناعان ىستىقتا الپامساداي زەكەڭدi قۇشاقتاپ، اۋەلi جەتiسۋعا، سونان سوڭ ارقاعا، سونان سوڭ ومسكiگە بارۋىم كەرەك. بۇل – زور تاۋەكەلدiڭ، كوزسiز باتىردىڭ iسi. مۇنى مەن دە، مىنا ازاماتتار دا جاقسى ءتۇسiنiپ تۇر. ءبارi دە ۇندەسپەي سازارىپ، ماعان ۇمiتتەنە قارايدى. "ويپىرماي، ەندi قايتتiم؟! ماعان عانا سەنiپ وتىر-اۋ، وسىلار".

– قالەكە! – دەدiم بiر كەزدە، – بۇنىڭىز زور ادامگەرشiلiكتiڭ iسi. شىنىندا، زەكەڭ مىنا جازيرا زاماننىڭ اياسىندا، ادامزاتتىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا تiرلiك ەتiپ ءجۇر. مۇنى ءتۇسiنiپ-اق تۇرمىن. بiراق مەن ەمتيحان تاپسىرىپ جاتقان كiسiمiن. پەداگوگيكادان ەمتيحان تاپسىرۋىم كەرەك ەدi. وسى جالعىز ساباعىم قالىپ تۇر، ونى قايتەم؟– دەدiم شىنىمدى ايتىپ.

قالەكەڭ قارقىلداپ كەپ كۇلدi.

– سول دا ءسوز بوپ پا؟! اكەل، زاچەت كنيجكاڭدى، مەن قازiر-اق "تاپسىرىپ" كەلەمiن!

– مەن كەلiستiم! تاۋەكەلگە بەل بايلادىم!"

فايزوللا اعامىزدىڭ ءوزi دە دiمكەس، قولقادا كاكiر بار. سوعان قاراماستان اعالارىنا بەرگەن سول ۋادەسiن ءتۇپ-تۇگەل ورىنداپ كەلدi، زiڭگiتتەي كiسiنi شابادانىنا، دومبىراسىنا قوسا كوتەرiپ الماتى، كوكشەتاۋ، ومسكi، ودان تاعى الماتى اسىپ بارىپ جارتى جىلداي كوتەرiپ، كۇندiز-ءتۇنi جاعدايىن جاساپ، ەسەن-امان ەلiنە جەتكiزدi.ءوزiن سويلەتسەك بىلاي:

"مەنiڭ سورىما زەكەڭ تىم سەمiرiپ كەتكەن ەكەن. اۋىر. ونىڭ ۇستiنە قولىندا اۋىر چەمودانى تاعى بار. ماعان بiر وڭاشادا ەسماعامبەت ىسمايىلوۆ: "زەينوللا تۋىسقانىڭ با؟" دەپ سۇرادى.

– جوق. مەن بiر قازاق، ول بiر قازاق.

– بۇل قيىندىققا قالاي ءتوزiپ ءجۇرسiڭ؟

– قالماحان تاپسىردى. دوستارىم تiلەك ەتتi.

– باۋىرىم-اي، كوپ جاسا، كوگەر. ءوز دەنساۋلىعىڭدى دا ەسكەر، جانىم! – دەپ اكەلiك اقىل ايتتى ول."

كوكشەتاۋدا تىنىقتىرىپ العان سوڭ ومسك كەتتi. سوندا بولعان مىنا بiر جايتتى ءوز اۋزىنان ەسiتپەسەك بولمايدى:

"بiزدiڭ ۇياتتاۋ بiر iسiمiز بولدى. ول – قولىمىزداعى قاپتاۋسىز دومبىرامىز. "وسىنى تاستاپ-اق كەتەيiكشi، زەكە!– دەپ قيىلىپ سۇراپ ەدiم، اعامىزدىڭ دا كiدi مiنەزi بار ەدi عوي، "الىپ جۇرەمiز" دەدi، قىسقاسىنان…

وسىنى دارiگەرلەر العاشىندا قىزىقسىنسا دا، كەيiن جاقتىرماۋعا اينالدى. ويتكەنi اسا ءالسiز ارۋاقتاي جۇدەۋ سىرقاتتار بiزدiڭ وڭاشا پالاتادا دومبىرا شەرتكەنiمiزدi ۇناتا قويماسا كەرەك.

سىرقاتتار دارiگەرگە شاعىم ايتىپ، اقىرى دومبىرامىزدى الدى دا "قايتاردا بەرەمiز" دەپ، ءوز كابينەتتەرiنە اپارىپ قويدى.

ال زەكەڭنiڭ دومبىراسىز ءومiر ءسۇرۋi مۇمكiن ەمەس. كوڭiل كۇيi كۇرت تومەندەپ كەتتi. كiتاپ وقۋعا كوزi ناشار. ءۇش كۇننەن كەيiن ەمدەۋشi دارiگەر ايەلدi شاقىرىپ الىپ: "مەن ەمدەلمەيمiن، قايتامىن" – دەدi.

– اۋ، نەگە، زەينوللا شۋكۋروۆيچ؟ ادەيi كەلگەن سوڭ، ەمدەلگەنiڭiز ءجون ەدi عوي. نە بولىپ قالدى؟ – دەپ سەزiكتەنە سۇرادى.

زەكەڭ شىنىن ايتتى:

– قىمباتتى دارiگەر قارىنداسىم! مەن – قازاق اقىنىمىن. جيىرمادان استام كiتابىم جۇرت قولىندا. كورiپ تۇرسىز عوي، بiر كوزiم جاساندى كوز، ەكiنشi كوزiم بۇلدىراپ، كiتاپ وقۋعا جاراماي بارادى. ەش ارەكەتسiز وتىرا المايمىن. ەگەر دومبىرامدى قايتارىپ بەرسەڭiز، بiر ايداي ەمدەلەمiن. بەرمەسەڭiز، وسى قازiر حوش ايتىسامىن.

دارiگەر ايەل بiراز ويلانىپ تۇردى دا، تەز كابينەتكە بارىپ، زەكەڭنiڭ دالادا ءۇش كۇن تۇنەگەن دومبىراسىن اكەلiپ بەردi. ءاي، باۋىرلار، سەنەسiزدەر مە، زەكەڭ دومبىراسىن قۇشاقتادى، كوزiنە جاس الىپ، ءۇنسiز بiراز وتىردى دا، باياۋ شەرتiپ قويىپ.

– و، تۋعان دالامنىڭ قۋراعان قۋ اعاشى. سەنسiز ماعان ءومiردiڭ قىزىعى نە؟ بۇل جالعاندا شىن سويلەپ، شىن سىرلاسارىم – سەن عانا. مەندە قاتىن جوق، بالا جوق، مىنا جارىق دۇنيەنiڭ جارىعى دا كۇڭگiرت تارتىپ بارادى. Iشiم لاۋلاعان جالىن، كۇيiپ ولەمiن عوي مەن سەنسiز. داۋىلپازىم – دومبىرام، داۋىلپازىم – دومبىرام! – دەپ اۋزىنان وت شاشقاندا، تەرiس قاراپ ەڭiرەپ مەن وتىردىم."

بiز اڭگiمەلەپ وتىرعان كiتاپتىڭ تارالىمى از، دەمەك اۋىل اراسىنان ۇزامايدى، قاشىققا جەتپەيدi. سول ماڭدا شوگiپ قالادى. سوندىقتان ولاردىڭ اراسىندا كوكشەتاۋدا بولعان مىنا بiر جايتتى دا وقىرمان نازارىنا سالماسقا تاعى بولماي تۇر.

"بiز ورنالاسقاننان كەيiن بiر اي وتكەندە، ءناسiر مەن قومشاباي 400 سوم اقشا سالىپتى. ماعان، وزiمە عانا! مەن ارلانىپ، اقشانى الماي قايتا تەلەگرافپەن سالىپ جiبەردiم. مۇنى ەستiگەن زەكەڭ تاس-تالقان بوپ اشۋلاندى.

ءسال شالكەم-شالىس كەلiپ قالدىق!

– زەكە! مەن ەشكiمگە جالدانىپ جۇرگەم جوق! ادامدىق پارىزىمدى وتەپ ءجۇرمiن! المايمىن اقشالارىن! – دەدiم.

اسىل اعا ۇندەمەي عانا وتىردى دا:

– مiنەزiڭ ءبiرتۇرلi-اۋ، اينالايىن-اي! – دەدi."

"ۆاگون iشiندە مەنiڭ كورگەن قيامەتiم – زەكەڭدi ارقالاۋ ەمەس، تار پولكالار اراسىنان ءوتۋ عانا بولدى. ول كەزدە جاس ەدiم، قايراتتى ەدiم عوي! ايتسە دە ۆاگون iشiندەگi پولكالار قۇشاقتاسقان ەكi ادامعا تارلىق ەتiپ، شاشىمدى اعارتتى. زەكەڭدi دارەتكە اپارا جاتقانىمدا، اياعىنداعى تۋفليi مەن شلياپاسى قايتا-قايتا ءتۇسiپ، ونى الايىن دەسەم، قولىم بوس ەمەس، نەبiر زاۋالدى وتكiزدiم عوي بۇل باستان!"

بۇل تيتiمدەي دە قوسپاسى جوق راس اڭگiمە. ءالi كۇنگە دەيiن ارالدا پويىز ەكi-ءۇش اق مينۋت ايالدايدى عوي. انەبiر جىلى ايتەۋiر iلدەالدامەن وزگە ۆاگونعا iلiنiپ، ءوز ۆاگونىمىزعا يت بوپ ارەڭ جەتكەنبiز. كەلەسi ۆاگونعا وتەردە زەكەڭدi ەڭكەيتەمiن، قولى قارۋلى، تەمiر ەسiكتi ءوزi اشادى. كولدەنەڭ جۇرسەڭ ءار جەرگە اياعى سوعادى، تار وتكەلەكتە قىرىنان ءجۇرۋ توزاق. تەر ودان دا كەتەدi، بۇدان دا كەتەدi. انا قارا تۋفلي قالىڭ ش ۇلىقپەن كيسiن دەپ كەڭ تiگiلگەن. كورiمدi وسى تۋفليدەن كورەسiڭ. ءوسiپ جاتقان اياق جوق، قولپىلداعان نەمە دۇرىس بۇرىلماساڭ دا، بوساعاعا تيسە دە، بiرەۋگە جاناسساڭ دا سىپىرىلىپ ءتۇسiپ قالا بەرەدi. سونان زەكەڭدi كوتەرۋگە ماشىقتانىپ العانمىن. الدىمەن ءوزiن جۇنتتاي قىلىپ كيiندiرiپ وتىرعىزىپ قويامىن. سونان سوڭ ءوز اياق كيiمiڭدi كيiپ، باۋىن مىقتاپ بايلاپ، جولداعى كورپە، الاشالاردى ءتۇرiپ تاستاپ، وڭ جاعىنان باراسىڭ. قولى قارۋلى. شاپ ەتiپ جابىسا قالادى. وڭ جاعىنان باراتىنىڭ ماشينانىڭ ورىندىعىنا وتىرعىزۋعا وڭتايلى. قۇشاقتاپ كوتەرiپ العان سوڭ ەندi بۇرىلۋعا مۇرسا جوق، ەسiكتەردi ايقارا اشىپ تاستاپ، جۇرتقا "تۋفلي!" دەپ جار سالاسىڭ دا تارتا بەرەسiڭ. ءتۇسiپ قالسا، جاۋاپكەرشiلiك مەندە ەمەس دەگەن ءسوز. اياق كيiمدi ەكiنشi بiرەۋ جەتكiزەدi.

زەكەڭ كورسە، بەينەتتi قارشاداي بالاعا قارا تالاقتاي جابىسقان سىرقاتتان كوردi. وبالى نەشiك، قامقوردان كەندە بولعان ەمەس. سوناۋ بiر تەڭiزدiڭ تۇكپiرiندەگi جىلت ەتiپ كورiنگەن جاس اقىندى الدىمەن اسقار توقماعانبەتوۆ، مۇزافار الiمباەۆ، قالمۇقان ابدiقادiروۆ، ءابۋ سارسەنباەۆ، ابدiكارiم وڭالباەۆ، سىرباي ماۋلەنوۆ ءتارiزدi اعالارى قولدادى، قولتىعىنان دەمەپ، كومەك كورسەتiپ وتىردى. بولسا دا ءابۋ اعامىز جازۋشى قاۋىم اراسىندا تالاي جاسقا دەمەۋ بولعان كەڭپەيiل ابىز رەتiندە ايگiلi. ابەنiڭ زەكەڭە جازعان حاتتارى سونشالىق مەيiرباندىققا تولى. ىلعي دا "قاراعىم زەينوللاجان" دەپ باستالادى.

ساعي جيەنباەۆ، قابدiكارiم ىدىرىسوۆ، ناسiرەددين سەراليەۆ، ءابiلماجiن جۇماباەۆ، انۋاربەك دۇيسەنبيەۆ، سايد بايازيتوۆ، قومشاباي سۇيiنiشەۆ ءتارiزدi ىلعي دا بiر اقەدەن دوستار قورشادى ونى. بۇلاردىڭ ءبارi دە زەكەڭنiڭ اقاۋلىعىن بiلدiرمەي كوڭiلiن اسقاقتاتىپ وزدەرiمەن تەڭ ۇستاۋعا تىرىستى، قولدارىنان كەلگەن كومەكتەرiن اياعان جوق. زەكەڭنiڭ وسى دوستارىنىڭ سىرتىنان قامقورلىقتارىن سوعىپ وتىرعاندىعىنا تالاي كۋا بولعام. بۇلاردىڭ دوستىعى ەكiنiڭ بiرi قىزعانۋعا تۇرارلىق كiرشiكسiز ادال دا ازاماتتىق دوستىق ەدi. انۋاربەكتiڭ ءولiمi زەكەڭدi كورiنەۋ كوزگە قاتتى كۇيزەلتتi. كادiمگiدەي سوققى بوپ تيدi. سودان كەيiن ءوزi دە ۇزامادى…

زەينوللا اقىن فايزوللا وماروۆ، ادام مەكەباەۆ، جاقسىلىق تۇمەنباەۆ، ەلەۋسiز كەنەباەۆ، ايجارىق سادiبەكوۆ، سەرiك سەيتماعانبەتوۆ، ومiرزاق جولىمبەتوۆ، تورتاي باسiبەكوۆ، تولىباي ابىلاەۆ، وڭداسىن بەكتۇرعان ۇلى، بەگiمباي ۇزاقباەۆ ءتارiزدi iنiلەرiنiڭ قولدارىنان تۇسكەن جوق. بۇلاردىڭ بارiمەن دە iش تارتىپ ازiلدەپ وتىراتىن. مiنەزدەرi مەن بولمىستارىنا قاراي ات قويىپ الاتىن. قومشاباي – "قومشا"، ەلەۋسiز – "اتلەت"، سەرiك بارiمiزگە دە – "سەرەجا"، ايجارىق – "اڭعالباي" ت.ت. بۇلاردىڭ ءبارi ىلعي دا اعالارىنىڭ ىعىنا جىعىلىپ، كوڭiلiنە تيەر ارەكەتكە بارمايدى، ونىڭ ءسوزiن ءاماندا كۇلiپ قارسى الادى.

سول كەزدە ەكiنiڭ بiرiنiڭ قولى جەتە بەرمەيتiن جايلى ءۇي الدى، قارا "ۆولگا" مiندi، ارناۋلى مەدبيكە بەكiتiلiپ بەرiلدi، كiتاپتارى ۇزدiكسiز شىعىپ تۇردى. وسىنىڭ ءبارi الدىمەن ءوز حالقىنىڭ، ونان كەيiن بيلiك باسىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ارقاسى.

زەكەڭنiڭ ءوزi كومەككە ءزارۋ بولىپ جاتقانمەن سىرقاتىن سىلتاۋراتپاي iنiلەرiن كوزەپ، قاي-قايسىسىنا دا ءجون سiلتەپ وتىراتىن قامقورشى ەدi. ولاردىڭ وڭتايلى وقۋلارىنا، قىزمەتiنە، كiتاپ شىعارۋىنا، تiپتi ەمدەلۋلەرiنە دەيiن قول ۇشىن بەرiپ، تالاي-تالاي جۇمىستارعا بەلسەنە كiرiستi. ءوزi سونداي كۇيدە جاتىپ، فايزوللانى ەمدەتۋ ءۇشiن اتقا دا مiندi عوي.

"1969 جىلى ج ۇلىنىما زاقىم كەلiپ، دەمiكپە دەگەن كەسەلگە ۇشىراپ، ءوز اياعىممەن جۇرە الماي، قىزىلورداداعى سiزدiڭ ۇيگە قوس بالداقپەن باردىم. جۇدەدiم. جاعدايىم ەكiتالاي ەدi. ءۇمiت جiبi ۇزiلگەلi تۇر ەدi. ماعان قينالا قاراپ، كۇيزەلە وتىرىپ:

– وي، ەرiم-اي. نە كۇيگە ۇشىرادىڭ – دەگەندە، مەن تەبiرەنە تولقىپ كەتتiم-اۋ. سەن تاباندا ءوزiڭدi الىپ جۇرەتiن ادام تاۋىپ، الماتىعا اكەلدiڭ دە، اۋرۋحاناعا ورنالاستىردىڭ. مەن ءۇشiن ورتالىق پارتيا كوميتەتiنiڭ سەكرەتارىنا كiرiپ، جاقسى جاعداي جاساتتىڭ. مەن 4 اي جاتىپ ساۋىقتىم. ءومiر بازارىنا قايتادان قىزۋ ارالاسىپ كەتتiم. انادان جاڭا تۋعانداي بولدىم، جان اعا."

فايزوللا ءدايi جوق اقكوڭiل، دوس دەسە جۇرەگiن سۋىرىپ بەرەتiن ادال ادام ەدi. مiنەزi شالت، وتiرiك پەن زورلىققا كونبەيتiن البىرت مiنەزدi اقىن بولاتىن. بiر جاعىنان سىرقات، بiر جاعىنان جۇپىنى تۇرمىس شالعايلاپ، ءورiس الا الماي ءوز كiتابىن ءوزi شىعاراتىن مىنا زامانعا دا جەتە الماستان دۇنيەدەن وزدى. اقىن اتانىپ اتاعى دۇرiلدەمەسە دە ادام دەگەن اتىنا كiر كەلتiرمەي جالعاننان ادال ءوتتi. شاڭى باسىلسا باتپاعى، باتپاعى كەپسە شاڭى كوتەرiلەتiن قازالىدا اپپاق بوپ ۇنەمi مۇنتازداي تازا كيiنiپ جۇرەتiن. كەزدەسiپ قالساق بولدى ەرنiندەگi ناسىبايىن اتىپ تاستاپ، الدىمەن سۇرايتىنى: "زەكەڭنەن نە حابار؟"

كiتاپقا سىن ايتا المايسىڭ، وسى قالىپتا قولعا تيگەنiنiڭ وزiنە تاۋبە. ويتكەنi جيناققا ەنگiزiلiپ وتىرعان ماقالالاردىڭ اۆتورلارى ءار قيلى، ءار دارەجەدەگi كiسiلەر. ءبارi بiردەي قالامگەر ەمەس، قالامگەر بولۋ شارت تا ەمەس. اقىنمەن دامدەس، سىرلاس، ءار قيلى جاعدايلاردا توقايلاسقان نە ءتۇردi ماماندىق يەلەرi. بۇلاردىڭ ءبارiن دە ورتاقتاستىراتىن زەينوللا شۇكiروۆكە دەگەن ادامي قامقورلىق، اياۋشىلىق، تاعدىرى تالكەككە تۇسكەن زامانداسىنا دەگەن ادامگەرشiلiك پارىز. ەستەلiكتەردiڭ قاي-قايسىسى دا شىنايى، جالعان اسiرەلەۋ، ادەيi بۇزا تارتىپ كەتۋ اتىمەن جوق. كiتاپتىڭ قۇندىلىعى دا وسى قاراپايىم شىنايىلىعىندا.

ەستەلiك ادام كوڭiلiنە، كەيiنگi وقىرماندارعا قاي قاسيەتiمەن ۇيالايدى؟ ەڭ بiرiنشi – بۇلتارتپاس شىندىعىمەن، اق بولسا – اق، قارا بولسا – قارا، ەكiنشi – قاراپايىمدىلىعىمەن. وسى تۇرعىدان قاراعاندا جەكە وزiمە ناسiرەددين سەراليەۆ، قومشاباي سۇيەنiشەۆ، فايزوللا وماروۆ، ايجارىق سادiبەكوۆ، بەگiمباي ۇزاقباەۆتاردىڭ ەستەلiكتەرi كوكەيگە ەرەكشە قونا كەتتi. زەكەڭ ەستەلiكتەر ارقىلى شىندىقتاعى بار بولمىسىمەن قايعىرىپ، اشۋلانىپ، ۇمiتتەنiپ، كۇلiپ قاسىما قايتا كەلگەندەي بولدى.

وسى شىنايى ەستەلiكتەر ارقىلى تاۋداي تاۋقىمەت ارقالاعان تالانت يەسiنiڭ، وجەت قالامگەردiڭ ومiردەگi ناقتى بەينەسi سومدالعان.

قىزىلوردادا تۇرعان كەزiندە زەكەڭمەن كوپ دامدەس بولعان iنiلەرiنiڭ بiرi – زۇلقارناي ساقيەۆ بولاتىن. بۇل كiسi كوپ ەستەلiك ايتار ەدi، قىزىق جايلاردى جازار ەدi. مەن بiلەردە زۇقاڭدا اعاسىنىڭ داۋىسى دا بولۋى تيiس.

اقىندى ەرەكشە قۇرمەتتەپ، كوپ قامقور بولعان ءابiلماجiن جۇماباەۆتان ەستەلiك بولسا، كiتاپتى بايىتا تۇسكەن بولار ەدi.

ۋاقىت وزدىرماي وسىلاردى قايتا بiر تۇگەندەسە، بiلەتiن، بiلگەن ادامدارعا ساۋىن ايتىپ تولىقتىرا تۇسسە، جيناق ءالi دە اجارلانىپ باي تۇسەر ەدi-اۋ دەگەن وي كەلەدi. ال اقىنعا جازىلعان، ونىڭ ءوزi جازعان حاتتار بiر بولەك. بiر-بiرiن تولىقتىرا تۇسەتiن وسى ەكi سالانى تاعى بiر بiرiكتiرiپ شىعارار ما ەدi.

ايتا كەلگەندە بۇل ءتالiمi بار جيناق قازاقتىڭ تابيعي باۋىرمالدىعىنا بۇلتارپاس ايعاق.

پiشiمi نابات شەشەمiزگە كەلiڭكiرەيتiن كiشكەنتاي بالا اسىر سالىپ ءجۇرۋشi ەدi. سابىلىپ كەلiپ، كەتiپ جاتاتىن كوپ قوناققا ۇيرەنگەن. ۇيگە مەيمان كەلگەندi ۇناتاتىن، ولاردىڭ اعاسىنىڭ جانىندا كوپ وتىرعانىن قالايتىن بالا ەدi. مەيماندار كەتiپ قالماسىن دەپ ولاردىڭ اياق كيiمدەرiن تىعىپ تا قوياتىن. اسىر سالىپ كiسiلەردi اڭگiمەلەستiرمەي مازانى الا بەرگەن كەزiندە زەكەڭ شاقشاسىن لاقتىرىپ قۋىپ وتىراتىن. سول الپىسباي iنiم ازامات بولدى. وسى كۇنگە دەيiن اعاسى مارقۇم بولعالى جۇگiرiپ ءجۇرiپ ونىڭ ون التى كiتابىن شىعارعان ەكەن. بۇل ەكiنiڭ بiرiنiڭ قولىنان كەلە بەرمەيتiن كوپ شارۋا، ۇلكەن ەرلiك. ءسويتiپ جازۋشىنىڭ قولىنان شىققان شىعارمالار تۇگەندەلiپ تە قالدى. اعاسىنىڭ ءۇمiتiن اقتادى. اقىنمەن ۇزاق ۋاقىت دامدەس، سىرلاس بولعان iنiسiنiڭ بiرi رەتiندە ريزا ەكەندiگiمدi بiلدiرۋ ماعان دا پارىز.

تالاي-تالاي الەۋمەتتiك، مادەني ماڭىزى بار iستەرگە ات باسىن بۇرىپ، وزiنە بەيتانىس بولسا دا زەينوللا اعاسىنىڭ كiتاپتارىنىڭ جارىق كورۋiنە بۇرىن دا تالاي كومەك كورسەتكەن وسى جولى دا بiراز اۋىرتپالىعىن موينىنا الىپ وتىرعان اليك سەرiك ۇلى ايدارباەۆ iنiمiزگە رازى كوڭiلدiڭ بارلىعىن قالاي جەتكiزبەسسiڭ.

زەكەڭ كوزi تiرiسiندە ەلۋ جىلدىق مەرەيتويىن كورiپ كەتتi. سوندا قالامداس دوستارى، حالقى، iنiلەرi، بار جۇرتتىڭ الاقانىندا قامكوڭiل ازاماتتىڭ مەرەيi بiر تاسىپ توگiلگەن. سونان كەيiنگi بار عۇمىر ەكi-اق جىل…

الپىس جاسى تويلانبادى. جەتپiسi ەلەنبەدi. بۇكiل قوعام وزگەرiپ، جۇرتتىڭ ءال-اۋقاتى شاتقاياقتاعان كەزەڭگە تۋرا كەلگەن سوڭ كiمگە بولسا دا كiنا ارتارلىق ۇددە جوق.

وتكەن جىلى ونەرگە iشi ەرەكشە بۇرىپ تۇراتىن مۇحتار قۇل-مۇحاممەد iنiمiزدiڭ تiكەلەي باستاۋىمەن قىزىلوردا وبلىسى، ونىڭ دا iشiندە كiندiك قانى تامعان ارال ءوڭiرi، اقىنىن ەسكە الىپ، ەستە قالارلىق بiراز iس-شارالار اتقارىلىپ، مارە-سارە بولىپ قالدى. ەرەكشە ءتانتi بولارلىق جايت – سول تويدا بiر زەينوللاعا وتىز جەتi اقىن جىر ارنادى. بiرiنەن بiرi وتەتiن ساعىنىشقا تولى ىلعي دا اڭساۋ جىرلار. سولاردىڭ دا iشiندە تولىباي ابلاەۆ، ءمولدiر ايتباەۆا، سالتانات ءجۇسiپوۆا، ساپار ابدۋللا، نازگۇل بەردiقوجا ءتارiزدi جاس تالانتتاردىڭ ولەڭدەرi جۇرتتى پارمەندi شىنايىلىعىمەن تەبiرەنتكەن. اقىندى قايتا تiرiلتكەندەي بولعان.

سول توي اقىننىڭ ءوز حالقىنىڭ الاقانىندا ەكەندiگiن دالەلدەدi. كۇن-ءتۇن قاتقان، ايانباي ارپالىسقان ەر ەڭبەگiنiڭ ەش بولماعاندىعىن ايعاقتادى.

قازاق رۋحىنىڭ ەلەۋلi بiر كومبەسi – قازاق ادەبيەتiنەن ايتارلىقتاي اۋلاقتاعان جاڭا جاس ۇرپاق بۇل جيناقتىڭ باس كەيiپكەرiنiڭ ادەبيەت ءۇشiن قالاي اراپالىسقانىن تۇيسiنتە بiلسە كانi.

مولداحمەت قاناز

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button