قالتاسى «تەسIك» زەينەتكەر

Iرiلi-ۇساقتى شەنەۋنiك بiتكەن استانانىڭ ونجىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا الاشاپقىنعا ءتۇسiپ جاتقاندا، قازاقستاندىق ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمدار بiزدiڭ زەينەتكەرلەردiڭ الاتىن زەينەتاقىسى تiپتi، ەڭ قاجەتتi دەگەن ازىق-تۇلiككە دە جەتپەيتiنiن مالiمدەدi. بيلiكتiڭ اشقۇرساق ازاماتتار جايىنا ءازiر الاڭداي قويماسى بەلگiلi. ونىڭ ۇستiنە، استانانىڭ تۋعان كۇنi قارساڭىندا ەلوردالىق اكiمدiك ازىق-تۇلiك پەن باسقا دا تاۋارلار باعاسىن ەداۋiر ارزانداتقان كورiنەدi. «توي وتكەن سوڭ نە بولادى؟» دەپ الاڭداسقان جۇرتتىڭ كوڭiلiن اكiمشiلiكتەگiلەر تويدان كەيiن دە «بوزتورعايدىڭ قوي ۇستiنە جۇمىرتقالاي» بەرەتiنiن ايتىپ، جۇباتىپ الەك. ەسەسiنە، رەسپۋبليكامىزداعى وزگە زەينەتكەرلەردiڭ حالi مۇشكiل.

«قازاقستانداعى زەينەتكەرلەردiڭ اي سايىن الاتىن زەينەتاقىسى ادامعا ەڭ كەرەكتi دەگەن ازىق-تۇلiك تۇرلەرiن الۋعا دا جەتپەيدi». مۇنداي تۇجىرىمدامانى ەلiمiزدەگi ەگدە تارتقان تۇرعىندار اراسىندا جۇرگiزگەن ساۋالناما ناتيجەسiندە، قازاقستاندىق ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمدارىنىڭ وكiلدەرi جاساپتى. نەگiزi قىمباتشىلىق الەمدiك دەڭگەيدەگi پروبلەماعا اينالعانىن ەسكەرسەك، بۇعان تاڭعالماۋعا بولار ەدi. بiراق بيلiك مiنبەرلەردەن بiزدiڭ شەنەۋنiكتەر جيi قايتالاۋدى ۇناتاتىن «دامىعان 50 ەلدiڭ قاتارىنا وتۋگە» تالپىنعان، «ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقان»، «گۇلدەنگەن قازاقستان» جاعدايىمەن سالىستىرساق، ارينە، كوڭiلگە كiربەڭ تۇسiرەتiن جايت.

وبالى نە، بىلتىرعى قارجىلىق داعدارىسپەن بiرگە ينفلياتسيا دەڭگەيi كۇرت وسكەندە بiزدiڭ بيلiك قاجەتتi دەگەن شارالاردى قابىلداپ باقتى. شاعىن جانە ورتا كاسiپكەرلiك، قۇرىلىس سالاسى مەن ەكiنشi دەڭگەيلi كوممەرتسيالىق بانكتەرگە قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا 4 ملرد. دوللار بولۋگە شەشiم شىعاردى. جانار-جاعارماي مەن ازىق-تۇلiك، وزگە دە تۇتىنۋشىلىق تاۋارلار باعاسىن قولدان ءوسiرiپ، ۇرىمتال ءساتتi ۇتىمدى پايدالانىپ قالۋعا تىرىسقان الىپساتارلاردى ۇكiمەت تiپتi، قىلمىستىق جازاعا تارتۋ كەرەكتiگiن ايتىپ، قاھار توككەن. قۇپتارلىق جايت. بiراق قاراپايىم حالىقتىڭ، اسiرەسە، بەينەتiنiڭ زەينەتiن كورە الماي، بيلiككە جالتاڭداعان زەينەتكەرلەردiڭ قالتاسىنان «جەل ۋلەپ» تۇرعاندا، جەتiستiكتەر تۋرالى ايتۋ قيىن (كوپ بالالى انالار، جۇمىسسىز جاستاردى ىسىرىپ قويعان كۇننiڭ وزiندە). جىلى-جۇمساقتى بىلاي قويعاندا، قاراپايىم ازىق-تۇلiككە قولى جەتپەيتiن زەينەتكەرلەرگە بيلiكتiڭ بۇيرەگi قاشان بۇراتىنى بەيمالiم.

ساۋالناما ناتيجەسiندە، قازاقستاندىق زەينەتكەرلەردiڭ 50 پايىزدان استامى جەمiس-جيدەك پەن كوكونiس ساتىپ الۋعا جاعدايى كەلمەيتiنi انىقتالعان. جاز مەزگiلiندە كوكونiس پەن جەمiس-جيدەكتiڭ ارزانداۋى دا زەينەتكەرلەر ءۇشiن جەڭiلدiك ەمەس. مىسالى، كۇنi كەشە عانا بiر كەلi ءسابiزدiڭ باعاسى 300 تەڭگەگە كوتەرiلگەندiكتەن، قارتتار تۇرماق، جاستاردىڭ ءوزi تۇيiرلەپ ساتىپ الۋعا كوشكەن. كارتوپ، پياز باعاسى — 100-120 تەڭگە. كۇرiش — 200 تەڭگە. وزگە دە ءداندi-داقىلدار قۇنى تىم قىمبات. ەت باعاسى شارىقتاپ كەتكەندiكتەن، قازاقستاندىقتار كۇندەلiكتi راتسيوننان ەتتi سىزىپ تاستاۋعا ءماجبۇر. ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمدار تاراتقان دەرەكتەرگە سەنسەك، زەينەتكەرلەر ايىنا ورتاشا ەسەپپەن 2 كەلi ەت جەيدi ەكەن. بۇل كورسەتكiش كارi-قۇرتاڭ عانا ەمەس، ورتاشا جانە وسكەلەڭ بۋىنعا دا ءتان. ەت جەۋگە كەلگەندە، قاسقىرمەن تەڭ تۇسۋگە قابiلەتتi قايران قازاقتىڭ بۇگiنگi ۇرپاعى كورپەسiنە قاراي كوسiلۋگە ءماجبۇر. وسىدان كەلiپ، ورگانيزمi ءالسiز اۋرۋشاڭ ۇرپاق پايدا بولادى. ۇكiمەتi الاقانىنا تەلمiرتكەن بiزدiڭ زەينەتكەرلەر بيداي، ارپا كوجەلەرiنە كوشiپتi. ابىروي بولعاندا، بۇلاردىڭ باعاسى جەمiس-جيدەك، كوكونiستەن الدەقايدا ارزان. ازiرگە، ارينە…

بiزدiڭ بيلiك باعانى اۋىزدىقتاۋعا قاتىستى ءتۇرلi شارالاردىڭ مەملەكەتتiك دەڭگەيدە جۇرگiزiلiپ جاتقانىن ايتۋدان شارشامايدى. الايدا، بازارلار مەن دۇكەندەر سورەلەرiندەگi تاۋار قۇنى ءوسۋiن توقتاتار ەمەس. جۋىردا مينيستر شكولنيك قىرعىزداردىڭ بiزگە بiر كەلiسiن 47 تەڭگەگە اكەلۋگە قۇلشىنىپ وتىرعان بولعار بۇرىشى 700 تەڭگە تۇراتىنىن، سوندىقتان رەسپۋبليكا كولەمiندە ءتۇرلi جارمەڭكەلەر ۇيىمداستىرىپ، الىپساتارلارعا تىيىم سالۋ كەرەكتiگiن ايتقان. سوڭى نە بولعانى بەيمالiم. ساراپشىلار بازاركومدار مەن ولاردىڭ ارتىندا تۇرعان دوكەيلەردi تەزگە سالمايىنشا، كوكونiس پەن جەمiس-جيدەك باعاسىنىڭ شارىقتاي بەرەتiنiن كولدەنەڭ تارتادى. ويتكەنi، iشكi نارىق سۇرانىس پەن بازارعا قاراپ بوي تۇزەيدi. دەمەك، بiزدiڭ بيلiك بار كiنانi مۇحيتتار مەن تەڭiزدەردiڭ ارعى جاعىنداعى الەمدiك نارىققا ارتا بەرگەنشە، iشكi احۋالدى رەتتەۋگە دەن قويعانى ءجون.

ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button