"تۇركIستاندى اڭساۋ" جانە قازاق دياسپوراسى

دۇنيەجۇزi قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعىنا وڭتۇستiك قازاقستان وبلىستىق كوشi-قون باسقارماسىنان تۇركiستان قالاسىندا حالىقارالىق "تۇركiستاندى اڭساۋ" مادەني-ەتنوگرافيالىق ورالماندار فەستيۆالiن وتكiزۋدi جوسپارلاعانىن، وعان شەتەلدەگi قانداستارىمىزدى شاقىرىپ، كومەكتەسۋiمiزدi وتiنگەن حات كەلگەن ەدi.

ولارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا قازاقتار كوپ شوعىرلانعان قىتاي، وزبەكستان، رەسەي، موڭعوليا جانە كورشi قىرعىز ەلiندەگi قازاق مادەني ورتالىقتارىنا فەستيۆال تۋرالى حابار بەرگەنبiز. اتالمىش فەستيۆالگە شەت ەلدەردەن ونەرپازدار كوپتەپ كەلدi، الايدا رەسەيدەن ەشكiم كەلمەگەنi وكiنiشتi. دۇنيەجۇزi قازاقتارى قاۋىمداستىعىنان تورالقا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى، بەلگiلi دراماتۋرگ، جازۋشى، "التىن بەسiك" جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ءسۇلتانالi بالعاباەۆ قاتىسىپ قايتتى.

بۇل فەستيۆال ءتورت ءتۇرلi نوميناتسيا بويىنشا ءوتتi. بايقاۋ قورىتىندىسى بويىنشا باس جۇلدەلەردi اقىندار ايتىسىنان قىتايدان كەلگەن جانارگۇل تولەۋ، حالىق اندەرiن ورىنداۋدان موڭعوليادان كەلگەن ايگۇل حاليدولدا، قىلقالامنان قىرعىزستاننان كەلگەن ءازiزجان امانتاەۆتار يەلەندi. سونداي-اق، كۇيشi جانە تەرمەشi نوميناتسياسى بويىنشا بiرiنشi، ەكiنشi ورىنداردى قىتايدان كەلگەن كۇيشi ەرلان ىسقاق پەن تەرمەشi باقىتنۇر قىزىرباي، اقىندار ايتىسىنان ەكiنشi جانە ءۇشiنشi ورىنداردى موڭعوليادان كەلگەن ايعان بادەل ۇلى مەن امانگۇل ساكەي، وتباسىلىق انسامبل نوميناتسياسى بويىنشا ەكiنشi، ءۇشiنشi ورىنداردى موڭعوليادان كەلگەن مەرۋەش، نۇرشاش باشايلار جانە وزبەكستاننان كەلگەن ۆايس، ۆايسىن جۇبانوۆتار قانجىعاسىنا بايلادى.

حالىق اندەرiن ورىنداۋ نوميناتسياسى بويىنشا باس جۇلدەنi جەڭiپ العان ايگۇل حاليدولدا موڭعوليادا تۋعان. ول موڭعوليا مەملەكەتتiك ۋنيۆەرسيتەتiن بۋحگالتەرلiك ماماندىعى بويىنشا باكالاۆر اتاعىمەن بiتiرگەن.

"ساعىنىش" اتتى سD ديسكiسiندە موڭعولياداعى قازاق كومپوزيتورلارىنىڭ 14 ءانi ەنگەن ەكەن. اعاسى تەمiربەكتiڭ ءانi مەن سوزiنە جازىلعان "اناشىم" ءانiن مارقۇم اناسى زەينەپجانعا ارناپتى. 18 جاسىندا باتىربەككە تۇرمىسقا شىققان ايگۇلدiڭ 4 بالاسى بار. جولداسى باتىربەك موڭعوليا مۇسىلماندار قوعامىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى قىزمەتiن اتقارادى. جىل سايىن قاجىلىققا كوپتەگەن ازاماتتاردى ۇيىمداستىرىپ يگi iس اتقارىپ ءجۇر. "انا دەگەن ارداقتى اتقا كiر جۇقتىرماۋعا تىرىسامىن، قازاق ايەلدەرiنiڭ اتقارۋعا تيiس پارىزدارىن تولىق ورىنداپ ءجۇرمiن دەپ ەسەپتەيمiن. دiن جولىن دا ۇستانامىن. دiن دەگەنiمiز قۇلشىلىق. قۇلشىلىق دەگەنiمiز ادام مەن اللانىڭ اراسىنداعى بايلانىس. ونەر ماعان انا سۇتiمەن دارىعان. ونى جالعاستىرۋ مiندەتiم دەپ ويلايمىن" – دەيدi ءانشi قىز ايگۇل.

"جەلتوقسانداعى شەر مۇڭ" اتتى ءوز تۋىندىسىن ورىنداپ 1-شi ورىن يەلەنگەن ەرلان ىسقاق ۇلى شىڭجان ەلiنiڭ التاي ايماعى بۋرىلتوعاي اۋدانىنان 2005 جىلى اتامەكەنگە كەلiپ، چايكوۆسكي اتىنداعى مۋزىكالىق كوللەدجدە بiلiم الۋدا. ونىڭ اتا-اناسى زەينەتكەر. كۇيشiلiك ونەر ناعاشى اتاسى، بەلگiلi كۇيشi جولدىبايدان دارىسا كەرەك. ەرلاننىڭ جيىرمادان استام ءان تۋىندىلارى مەن 2-3 كۇيi بار. "كەشiكتiم" اتتى انگە كليپ ءتۇسiرiپ ۇلگەرگەن جاس ونەرپازىمىزدىڭ كەلەشەگi مول.

– وتباسىلىق انسامبلگە سiڭلiم نۇرشاشپەن بiرگە كەلiپ، موڭعولياداعى قازاقتاردىڭ حالىق اندەرi "قايران زامان"، "يليگاي"، "تۇسiمدە سەن جۇرەسiڭ" جانە "اق ساپار" ء(سوزi م.پۇشاتاي ۇلى، ءانi ب.فايزوللا ۇلى)، ق. زيادان ۇلىنىڭ "زامانىمنىڭ ءوتiپ بارا جاتقان-اي" اندەرi مەن قاتار "شاڭىراق" تەرمەسiن ەكi داۋىسپەن ورىنداپ ەكiنشi ورىن الدىق، – دەيدi ن.تiلەنديەۆ اتىنداعى حالىقارالىق ءان كونكۋرسiنiڭ باس جۇلدەگەرi مەرۋەش باشاي. ول موڭعوليا ونەر ۋنيۆەرسيتەتiنiڭ تەاتر فاكۋلتەتiنiڭ قويۋشى-رەجيسسەر ماماندىعىن ۇزدiك ديپلوممەن بiتiرگەن. موڭعوليادا وتكەن XX عاسىردىڭ رەسپۋبليكالىق تاڭداۋلى ءان كونكۋرسىندا دا باس جۇلدەنi جەڭiپ الدى. مەرۋەش – رەجيسسەر، ءانشi، ءارi اكتريسا. ول س. تاۋكەي ۇلىنىڭ "كەلiن كەلدi، كورiڭدەر" كومەدياسىندا ەركە كەلiن، و.بوكەەۆتiڭ "ويباي كۇيەۋ كەرەك" كومەدياسىندا كۇمiستiڭ، و.بودىقوۆتىڭ ء"تورت بويداق بiر قىز" سپەكتاكلiندە سۇلۋجاننىڭ، "جۇمباق شال" پەساسىندا اننانىڭ، ش.راحمەت ۇلىنىڭ "كەسiك قول كەلiنشەك" مەلودراماسىندا عازيزانىڭ، ا.بابي ۇلىنىڭ "بۇركiت" پەساسىندا جانبوتانىڭ، مونعولدىڭ كلاسسيك جازۋشىسى د.ناتساگدورجنىڭ "جۇمباق توبەلەر" وپەراسىندا نانسالماانىڭ رولدەرiن سومداعان. سونداي-اق، د.لۋۆسانشاراۆتىڭ "شىڭعىسحاننىڭ حانىمدارى" وپەراسىنىڭ قويىلىمى، ع.مۇسiرەپوۆتىڭ "قوزى كورپەش بايان سۇلۋ" دراماسىمەن قاتار جيىرما شاقتى كونتسەرتتiك، درامالىق، وپەرالىق، تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدار قويعان سەگiز قىرلى، بiر سىرلى جانداردىڭ بiرi.

فەستيۆالدiڭ ماقساتى – ۇلتىمىزدىڭ سالت-داستۇرلەرiن، ادەت-عۇرپىن، كيەلi قولونەرiن، ءان-جىرىن، بي-كۇيiن، تiلi مەن دiنiن بۇگiنگi جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ بولاتىن. اتامەكەنiنەن جىراقتا جۇرگەن اعايىندارىمىز فەستيۆالگە بەلسەنە اتسالىسىپ، جىراقتا جۇرسە دە ءوز انا تiلiن، سالت-ءداستۇرiن، ونەرiن ساقتاپ قالعاندارىن پاش ەتتi. بiراقتا، شەتەلدەگi قازاق دياسپوراسىنىڭ بارلىعى دەرلiك ءوز انا تiلدەرiن جاقسى بiلەدi دەگەن ۇعىم تۋماۋ كەرەك. وزدەرiڭiز تانىسىپ وتىرعانداي، تەك موڭعوليا مەن قىتايدا تۇراتىن قانداستارىمىزدىڭ انا تiلدەرiنiڭ قايماعى بۇزىلماعانمەن سوڭعى كەزدەرi ءتۇرلi قيىندىقتارعا ۇشىراپ جاتقاندىعى جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان دا قازاق رۋحىن كوتەرەتiن، اسقاقتاتاتىن وسىنداي فەستيۆالدەردiڭ ءوتiپ تۇرۋى قۋانتادى.

تۇركiستان – ەكi دۇنيە ەسiگi عوي

تۇركiستان – ەر تۇرiكتiڭ بەسiگi عوي… دەپ اقىن م. جۇماباەۆ جىرلاعانداي كيەلi شاhاردا وتكەن فەستيۆالگە كەلiپ قاتىسقاندارىنا، جانە دە وسى فەستيۆالدi ۇيىمداستىرعان وڭتۇستiك قازاقستان وبلىستىق اكiمشiلiگiنە، دۇنيەجۇزi قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعىنا ريزاشىلىقتارىن بiلدiرگەن قانداستارىمىز ۇلكەن قۋانىشتى سەزiممەن ەلدەرiنە قايتتى.

ساپارلارىڭ وڭ، جولدارىڭ اشىق بولسىن، اعايىن!

بوتاگوز ۋاتقان،دۇنيەجۇزi قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋ ءبولiمiنiڭ مەڭگەرۋشiسi

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button