تاعى دا وقۋلىق جايىندا

وقۋلىق ماسەلەسi ءدال بۇگiن كۇيiپ تۇرعان تاقىرىپ. اسiرەسە، وقۋلىقتىڭ كەمشiلiگi تۋرالى ەلباسى جولداۋىندا ايتقان اششى سوزدەردەن كەيiن مينيسترلiك تە، بiلiم ۇيالارى دا ءدۇر سiلكiندi. وقۋلىقتا "مەنمۇندالاپ" كوزگە تۇرپiدەي كورiنiپ تۇرعان كەمشiن تۇستار مەن قاتەلiكتەر بiراز سارالاندى. دەسەك تە، وقۋلىق اۆتورلارى مەن مۇعالiمدەر تاراپىنان "وقۋلىق" ورتالىعىنىڭ اتىنا ءتۇسiپ جاتقان ارىز-شاعىم جوق ەمەس. بiلiم جانە عىلىم مينيسترلiگiنiڭ جانىنان قۇرىلعان رەسپۋبليكالىق "وقۋلىق" عىلىمي-تاجiريبەلiك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى الما ابiلقاسىموۆامەن وقۋلىق تۋرالى از-كەم اڭگiمەلەسكەن ەدiك.

الما ابIلقاسىموۆا:

وقۋلىق جازۋعا كەرەك بولسا تەك قىرعىزدى ەمەس، قىتايدى، كارIستI دە اكەلۋ كەرەك

— وقۋلىق ماسەلەسi وزەكتi ماسەلەگە اينالعانى قاشان. نەگە بۇل ماسەلەگە ەندi عانا قوزعاۋ سالىندى؟

— وقۋلىق ماسەلەسi — ەگەمەندiگiمiزدi العالى بەرi 17 جىلدىڭ سوڭعى ون، ون بiر جىلىندا ەلiمiزدە ءتول وقۋلىقتار پايدا بولعالى ءوربiپ جاتقان ماسەلە. سەبەبi، ەل تۇرمىسىنىڭ قيىن كەزiندە، ياعني، 1995-1996 جىلدارى ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن رەسپۋبليكا تاراپىنان بيۋدجەتتەن اقشا ءبولiنiپ، قازاقستان مەكتەپتەرiن، اسiرەسە اۋىل مەكتەپتەرiن مەملەكەت تاراپىنان تەگiن وقۋلىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە جۇمسادى. اۋەلi ءوزiمiزدiڭ دۇرىس وقۋلىقتى، مەملەكەتتiڭ ەتنو-مادەنيەتiنە، بۇكiل قازاقى بولمىسىنا، بۇرىنعى يدەولوگيانى قازiرگi ستاندارتقا ساي ەتiپ جاسايىق دەگەن نيەتپەن بار قاراجاتتى وقۋلىققا، بiلiم جۇيەسiنە بەردi. كوپ اقشا توگiلدi. 1-11-سىنىپ اراسىنداعى وقۋلىقتىڭ بارلىعىن جازۋ، باسپادان شىعارۋ، ونى مەكتەپكە دەيiن جەتكiزۋ، تەك قانا وقۋلىق ەمەس، وقۋلىققا قوسىمشا وقۋ-ادiستەمەلiك كەشەندەر دايىنداۋ دا جوسپارعا iلiكتi. ماسەلەن، "ماتەماتيكا" ءپانi بويىنشا ەسەپتەر جيناعى، ديداكتيكالىق ماتەريالدار، "ادەبيەت" پانiنەن حرەستوماتياسى جارىق كوردi. ال سونىڭ اقىرى نە بولدى؟ بiلiم مينيسترلiگi تەندەر جاريالاعاندا، بۇگiنگi تاڭعا دەيiنگi وقۋلىقتارى الىنىپ تاستالعان اۆتورلاردىڭ بارلىعى سول كەزدە تەندەر جەڭiپ الدى. تەندەردi كiمدەر ۇتىپ الادى؟ ارينە، "بۇدان ارتىق، بۇدان اسقان وقۋلىق جوق، بۇعان ەشبiر بالاما وقۋلىق سايكەس كەلمەيدi" دەگەن وقۋلىق جەڭiپ الدى دەدiك. مiنە، سول وقۋلىقتاردان وقۋ پروتسەسiنە ەنiپ، مەكتەپكە جەتكەن سوڭ سان قاتەلەر شىعا باستادى. كەيiنiرەك اۆتورلىق قۇقىق باسپالارعا بەرiلدi. باسپالار قاي وقۋلىققا بولماسىن اۆتورلىققا مامانداردى وزدەرi شاقىرادى. دايىنداعان بالاما وقۋلىعىن مينيسترلiك ارقىلى «وقۋلىق» ورتالىعىنا ساراپتاماعا جiبەرەدi.

1998 جىلى جەلتوقسان ايىندا مۇعالiمدەردiڭ رەسپۋبليكالىق 1-قۇرىلتايى بولدى. وعان تمد ەلدەرiنiڭ بiلiم مينيسترلەرi قاتىستى. تمد بويىنشا بiردەن-بiر قۇرىلتاي وتكiزگەن قازاقستاننان باسقا ەل بولعان جوق. سوندا ەلباسى: "جاڭا بۋىن وقۋلىقتارىن جاساپ جاتىرمىز. بۇل بiزدiڭ ۇلتتىق ماقتانىشىمىز! مiنە، وسىنى جاساپ جاتقان اۆتورلارعا كومەك جاساڭدار! وقۋلىقتى وقۋشىلارعا جەتكiزiڭدەر. حالقىمىز ءتۇسiنسiن، ويتكەنi، بiز ءوزiمiزدiڭ ۇلتتىق وقۋلىعىمىزدى جاساپ جاتىرمىز" دەدi. ودان كەيiن اراعا ءۇش جىل سالىپ، 2001 جىلى اقپان ايىندا 2-قۇرىلتاي ءوتتi. باستاۋىش سىنىپتار وقۋلىعىنىڭ بارلىعى سىنعا الىنا باستادى. سول كەزدە ەلباسى: "سiزدەر باستاۋىشتىڭ وقۋلىقتارىن سىناپ وتىرسىزدار. نەگە سىنايسىڭدار؟ ودان دا جاڭادان باستالعان دۇنيەگە كومەك جاساڭدار" دەدi. مiنە، وسىدان سوڭ وقۋلىقتى وڭدەۋگە كiرiستiك. بiراق كوپتەگەن ورتا بۋىن وقۋلىقتارى جوندەۋگە كەلiڭكiرەمەدi. ونىڭ iشiندە "گەوگرافيا"، "بيولوگيا"، "تاريح" ت.ب. پاندەردەن رەسەيلiك وقۋلىقتاردان كوشiرiپ الىنعانى كەزدەستi. مiنە، وقۋلىق بiرجولا وسى iزبەن كەتتi. 2004 جىلى ەلباسى ءوزiنiڭ جولداۋىندا وقۋلىقتى قاتتى سىنعا الدى. سول جىلى 12 قازاندا مۇعالiمدەردiڭ 3-قۇرىلتايىندا سويلەگەن ەلباسى بۇكiل باسپالارعا، باق-تارعا: "قازاق تiلi"، "قازاقستان تاريحى"، "بيولوگيا"، "ادام جانە قوعام" وقۋلىعىن قارادىم. نە دەگەن ماسقارا؟ بارiنە ساراپتاما جاساڭدار! كەرەك بولسا، كiنالiنi ايىپقا تارتىڭدار! سىنعا الىڭدار…" دەدi. ج.كۇلەكەەۆتiڭ مينيستر كەزi. ەلباسى ج.كۇلەكەەۆكە تاپسىرما بەرiپ، "ارنايى "وقۋلىق" ورتالىعىن اشۋدى ۇسىنىپ، وقۋلىقتى جوندەۋ قاجەتتiگiن تاپسىردى. سونشا اقشا بولدiك. ەلiمiزدە 100-دەن اسا پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى بار. ال وقۋلىقتىڭ ءتۇرi مىناۋ" دەگەن. ول دەرەۋ بۇكiل رەسپۋبليكاداعى 1-8 سىنىپ وقۋلىقتارىن ساراپتاماعا جiبەردi. قازاقستانداعى جوو-نىڭ سايكەس كافەدرالارىن، مەكتەپ مۇعالiمدەرiن، عالىمدارىن وسىعان جۇمىلدىردى. ناتيجەسiندە مينيسترلiكتiڭ ارنايى بۇيرىعىمەن 197-دەن اسا وقۋلىق كۇردەلi وڭدەۋگە جiبەرiلدi جانە كوبi وقۋ جۇيەسiنەن الىنىپ تاستالدى. وسىنى بiلە تۇرا، كەيبiر اۆتورلار "وقۋلىعىم كەرەمەت ەدi، ابiلقاسىموۆا شىعارماي تاستادى" دەپ كiنا تاعادى. ورتالىق اۆتورلىق توپ قۇرمايدى، وقۋلىق شىعارمايدى، ول مينيسترلiكتiڭ تاپسىرىسىمەن تەك ساراپتاما جۇرگiزەدi. اۆتورلىق قۇقىق، اقشا، قالاماقى دا سول باسپالاردا.

— ال، سول العاشقى ساراپتامادان وتكiزگەندە ول وقۋلىقتاردى نەگە بەكiتكەن؟

— ول باسقا سۇراق. وعان ورتالىقتىڭ دا، قازiرگi مينيستردiڭ دە ەش قاتىسى جوق. ءدال وسى جەردە باسپالاردىڭ دا كiناسi جوق. ويتكەنi، وقۋلىقتى جازعان – تەندەر جەڭiپ العان اۆتورلار. ال باسپالار سول كەزدە وقۋلىقتى شىعارۋعا عانا تەندەر جەڭiپ العان.

— سودان 2005 جىلى مامىر ايىندا "وقۋلىق" ورتالىعى اشىلدى…

— ۇكiمەت بەكiتكەن قاۋلى بويىنشا "وقۋلىق" ورتالىعى تەك قانا ساراپتاما جاسايدى. بiلiمنiڭ بارلىق دەڭگەيلەرiنە ءتان وقۋ قۇرالدارىن، مەكتەپتiڭ، جوو-نىڭ، قوسىمشا عىلىمنىڭ، عىلىمي مونوگرافيانىڭ بارiنە ساراپتاما جاسايمىز. جارايتىن، جارامايتىنىن ايتامىز. ال قازiر "ابiلقاسىموۆا وقۋلىعىمدى جiبەرمەي جاتىر، ابiلقاسىموۆا قىرعىزعا، ورىسقا جازدىرىپ جاتىر" دەيتiندەر كوپ. قازiر وقۋلىققا اۆتورلىق توپتى قۇراستىراتىن — باسپا. سەبەبi، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن وقۋلىق جاساۋعا اقشا تولەنبەيدi، قازiر وقۋلىقتى جازاتىن اۆتورلىق توپتىڭ قۇقىعىنىڭ بارلىعى باسپالاردا. باسپا ءوزiڭدi شاقىرىپ، وقۋلىق جازۋعا اۆتور جاساي الادى. ءوزi قالاماقىسىن تولەيدi. ءوزi شىعارادى. مەكتەپكە دەيiن جەتكiزەدi. باسپا جەرگiلiكتi بيۋدجەتتەن ءوزiنiڭ وقۋلىعىنىڭ تارالىمىنا اقشا جينايدى. سودان اۆتورلارمەن كەلiسiمشارتقا وتىرادى. ماسەلەن، پالەنشە "بيولوگيانىڭ" اۆتورى دەيiك، وعان باسپا: "اۆتور بولاسىڭ، جاقسى وقۋلىق جازاسىڭ، جالپى تيراجدان بەس، التى پايىز قالاماقى تولەيمiن" دەيدi. ەندi وسى وقۋلىقتار جاراماي جاتسا، كiم كiنالi? ەگەر باسپا كەز كەلگەن وقۋلىققا تيراج جيناي الماسا، ءوزi بiلەدi، شىعارىپ تاستاي الادى. شىنىندا دا، ولار نەگە شىعىندالادى؟ كورمەيسiز بە، "جاڭا بۋىن" وقۋلىعى رەتiندە تەندەردi جەڭiپ العان وقۋلىقتىڭ ءتۇرi مىنانداي بولىپ جاتىر. "وقۋلىعىمدى الىپ تاستادى، شىعارماي قويدى" دەپ مەكتەپتiك تاجiريبەسi تومەن، اقساقال اتا-اپالارىمىز وقۋلىققا تولەنەتiن قالاماقىنىڭ سوڭىندا ءجۇر.

— ال، باسپالار تەك مينيسترلiكتiڭ بەكiتۋiمەن عانا وقۋلىق شىعارامىز دەپ جاتىر عوي…

— جوق. بiلiم مينيسترلiگi اۆتورلىق توپ قۇرمايدى. ونى قۇرۋ ءۇشiن مينيسترلiك رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اقشا سۇراپ الىپ، تەندەر جاريالاۋى كەرەك. ەگەر سول تەندەردi جەڭiپ العان وقۋلىق جاراماي جاتسا، تەندەردi قالاي جاريالايدى؟ وسىنىڭ ءبارiن بiر جۇيەگە كەلتiرۋ ءۇشiن بۇكiل اۆتورلىق قۇقىقتى بiر شاڭىراقتىڭ استىندا، ياعني، مينيسترلiكتە بولۋى كەرەك. "جارايدى، جارامايدى، مەكتەپ بالاسىنىڭ جاس ەرەكشەلiگiنە سايكەس كەلەدi، كەلمەيدi" دەپ كورسەتكەن قورىتىندىنى بiز بەرمەيمiز، ەلiمiزدiڭ ءار وبلىسىنان سايكەس ساراپتاما كوميسسيا قۇرامىز، مiنە سولار نە دەيدi، سودان كەيiن عانا مينيسترلiككە "مىنا وقۋلىققا مىناداي تۇزەتۋ ەنگiزۋ كەرەك" دەپ ۇسىنامىز. جاراماي ما، قايتا جاز. جوندەۋ كەرەك. ناعىز ادiسكەر، مەكتەپ عۇمىرىن جاقسى بiلەتiن مامان وتىرا قالىپ سايكەس باعدارلاماعا، بiلiم ستاندارتىنا قاراپ وقۋلىعىن جوندەۋگە بولادى عوي. كەرەك بولسا، 2004 جىلعى قابىلدانعان "بiلiم تۋرالى" زاڭ بويىنشا "كەز كەلگەن ادام كەز كەلگەن پاننەن بالاما وقۋلىق جازۋعا قۇقى بار". قازiر جارامسىز بوپ قالعان وقۋلىقتاردىڭ ورنىنا سول بالاما وقۋلىقتاردى ۇسىنىپ جاتىر. بۇل ماسەلە مينيسترلiكتiڭ قۇزىرىندا.

— باسپا: "وقۋلىقتى ءوز ويىمىزدان ەمەس، مينيسترلiك بەكiتسە عانا شىعارامىز" دەسە، "وقۋلىق" ورتالىعى: "باسپا ءوزi بiلەدi" دەيدi. سوندا بۇل iسكە كiم جاۋاپتى؟

— جوق. ول بىلاي. مىسالى، كەز كەلگەن باسپا اۆتورلىق توپ قۇرادى. ماسەلەن، ماتەماتيكادان سايكەس سىنىپقا وقۋلىق جازادى. ودان كەيiن باسپا كەز كەلگەن تاۋەكەلگە بارادى. ويتكەنi، بۇل ولار ءۇشiن كاسiپ. باسپا جازىلعان وقۋلىقتى كادiمگi حاتپەن: "مىنانداي اۆتورمەن جازىلعان وقۋلىققا ساراپتاما جاساپ، كەلەسi جىلعى وقۋ جىلىنا ۇسىنۋىڭىزدى سۇرايمىن" دەپ ارىز بەرەدi. مينيسترلiك ونى حاتپەن بiرگە بiزگە جiبەرەدi. "مىناداي باسپادان مىنانداي وقۋلىق ءتۇستi. وقۋ نورماتيۆiنە سايكەس قاراپ، تۇجىرىمداما بەرiڭiزدەر" دەيدi. بiز ساراپتامالىق كوميسسيا قۇرىپ، وقۋلىق دۇرىس بولسا، مينيسترلiككە "مىناۋ وقۋلىق جارايدى، ۇسىنۋعا بولادى. كەرiسiنشە بولسا، مىناعان تۇزەتۋ ەنگiزگەن ءجون" دەپ ايتامىز.

17 جىل بولدى. "قازاقستان تاريحىنان" بiردە-بiر جەتiسكەن وقۋلىق جوق. قازiر پرەزيدەنتتiڭ جانىنان قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن جازۋ ءۇشiن ارنايى ينستيتۋت اشىلىپ جاتىر. 2005 جىلى مامىر ايىندا "وقۋلىق" ورتالىعى اشىلعاندا بۇكiل تاريحشى، عىلىم دوكتورلارىن، تاريح جانە ارحەولوگيا ينستيتۋتى ماماندارىن ديرەكتورى (ول كەزدە م.قويگەلدi مىرزا ەدi) مەن اكادەميكتەردi جيناپ، ەلiمiزدiڭ ەگەمەندiگi كەزiندەگi جاڭا تاريحىن جازايىق، سiزدەر جازىڭىزدار" دەپ وتiندiك. مiنە، وسى كۇنگە دەيiن ەشكiم جازعان جوق. تiپتi، بۇرىنعى جازىلعان "قازاقستان تاريحى" وقۋلىقتارى دا وڭدەۋگە جiبەرiلiپ جاتىر. وسىعان وراي باسپالار "قازاقستان تاريحىنان" اۆتورلىق توپ قۇرىپ، اكەلۋدە. ونىڭ iشiندە جارايتىنى، جارامايتىنى دا بار. ال، بiز تەك قانا مينيسترلiكپەن جۇمىس iستەيمiز. ۇسىنىس بەرەمiز. تiپتi، مەنiڭ ورنىما ەرتەڭ باسقا بiرەۋ ديرەكتور بولىپ كەلەتiن بولسا، ونىڭ دا جاسايتىنى وسى. سەبەبi، بۇل بiلiم جانە عىلىم مينيسترلiگiنە باعىنىشتى رەسپۋبليكالىق مەكەمە.

— قازiر اۆتورلار "وقۋلىق" ورتالىعى بiلiم اكادەمياسى جاساعان كوپ جۇمىستى تاس-تالقان ەتتi دەيدi. وسىعان نە ايتاسىز؟

— تاس-تالقان ەتتi دەۋگە بولماس. مۇمكiن كەمشiلiك بولعان شىعار. "جاڭا بۋىن" وقۋلىعىنا تەندەر جاريالانعان كەزدە قازiرگi بار وقۋلىقتىڭ، جوق وقۋلىقتىڭ، تiپتi، جۇرە تۇزەلiپ كەلە جاتقان وقۋلىقتىڭ بارلىعىن جاساعان، اۆتورلىق توپتى قۇرعان — بiلiم اكادەمياسى. 1997 جىلى ى.التىنسارين اتىنداعى بiلiم پروبلەمالارى ينستيتۋتى بولىپ، كەيiننەن قازاق بiلiم اكادەمياسى بولىپ قايتا قۇرىلدى. وسىنىڭ ءبارiن جاساعان سول شاڭىراق. بار اۆتورىن جاپپاي تۇردە تەندەرگە سالعان. ەگەر سول كەزدە ساراپتامانى دۇرىس جاساپ، بۇرىستى دۇرىس دەمەگەن بولساق، وقۋلىقتار ەرتەرەكتە تۇزەتiلiپ كەتەر ەدi. كەرiسiنشە، جاپپاي جiبەرە بەردi، قالاماقىنى بەرە بەردi. ءدال وسى ماسەلەدە كۇيiپ وتىرعان باسپا. سەبەبi، ولار ءجۇز مىڭ دانامەن شىعارادى، ال وقۋلىق جاراماي قالدى. كiنالi كiم؟ اۆتورلار. بiراق بiلiم اكادەمياسىنىڭ ءدال وسى جاساعان جۇمىستىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى.

— "وقۋلىق" ورتالىعىنىڭ اشىلعانىنا دا از ۋاقىت بولماپتى. سiزدەر وقۋلىقتىڭ مەكتەپتەگi پارتاعا جەتۋiنە ەش جاۋاپ بەرمەيسiزدەر مە؟

— تەك قانا ساراپتاماعا جاۋاپ بەرەمiز.

— گازەتiمiزگە سۇحبات بەرگەن اۆتور ك.بۇكiباەۆانىڭ 2003 جىلى نەگiزگi وقۋلىق رەتiندە بەكiتiلگەن "گەومەتريا" وقۋلىعى باقانداي ءتورت جىلدان كەيiن الىنىپ وتىرعانىنا نە دەيسiز؟

— بۇل سۇراقتى مينيسترلiككە قويىڭىز.

— ال، ەندi اۆتورلار مەن مۇعالiمدەر "…قىرعىزدارعا جازدىردى" دەگەن وقۋلىقتىڭ كەمشiلiگiن دە ايتىپ جاتىر عوي…

— قىرعىزدان جيناي ما، وزبەكتەن جيناي ما، قىتايدان جيناي ما، اۆتورلىق توپتى قۇراتىن بiز ەمەس. ايتاتىن بولسام، "مەكتەپ" باسپاسىنان شىققان قىرعىزدارمەن جازىلعان وقۋلىقتا بiردە-بiر ماتەماتيكالىق قاتە جوق. تەك گرامماتيكالىق، رەداكتورلىق قاتە كەزدەسiپ جاتسا، ول باسپانىڭ قاتەسi.

— سوندا بiزدiڭ ۇلتتىق پەداگوگيكا قايدا قالادى؟

— ماتەماتيكا قاي ەلدە بولسا دا سول بiر ماتەماتيكا. ونىڭ تەك مەملەكەتتiك بiلiم ستاندارتىنا سايكەس ۇلتتىق ەرەكشەلiك جاعىن قاراستىرۋ كەرەك. كەرەك بولسا تەك قىرعىزدى ەمەس، قىتايدى، كارiستi دە اكەلۋ كەرەك. قاراساڭىز، ەلiمiزدە جوو ارنالعان "قازاقستان تاريحىنان" جاقسى وقۋلىقتىڭ بiرi ۆ. كاننىڭ وقۋلىعى. جوعارى وقۋ ورىندارى سونىڭ وقۋلىعىن پايدالانادى.

— ءوزiمiزدiڭ وقۋلىق جازاتىن اۆتورلار نە iستەمەك؟

— ارينە، "مىقتى اۆتورلار جوق" دەپ ايتۋعا بولمايدى. بار. ەلباسى جولداۋىندا "ايماعامبەتوۆانىڭ وقۋلىعىن جوندەۋ كەرەك، بiرماعانبەتوۆتىڭ وقۋلىعىن تۇزەتۋ كەرەك" ت.ب.، تiپتi سىناقتان وتپەي قالدى" دەگەن وقۋلىقتار بار. وسىدان كەيiن اۆتورلار تىپ-تىنىش وتىرىپ، وقۋلىقتارىن تۇزەۋگە كiرiستi. ەلiمiزدەگi پەداگوگ، مۇعالiم دايىندايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءار ءتۇرلi سالاداعى كافەدرا بولسا، سونشاما عالىمدار، جوعارى بiلiكتi كانديدات، دوتسەنت، دوكتورلار بار. سولار جاس اۆتورلاردىڭ توبىن وقۋلىق جازۋعا تارتۋى قاجەت.

— سiزدiڭ سوزiڭiزگە قاراعاندا، كiم بولسا سول وقۋلىق اۆتورى بولىپ كەتكەن سياقتى…

— Iشiنارا سولاي بولعان جاعدايلار دا كەزدەسەدi. ءجۇز مىڭداعان دانامەن شىعىپ كەتكەن وقۋلىقتى الىپ تاستاپ جاتسا، نە دەيسiڭ؟ وقۋلىق — وسىلاي ءجۇرiپ جاتقان پروتسەسس. 2005 جىلعى "وقۋلىقتار جارامايدى" دەگەن بۇيرىقتا جۇزدەگەن اۆتور بار. نەگە سولاردىڭ بiرەۋi جۇگiرمەيدi? ولار ادiستەمەلiك تۇرعىدان وقۋلىقتارىن جوندەپ، قايتا وقۋ پروتسەسiنە ەنگiزۋگە ۇسىنىپ جاتىر. مىسالى، اكادەميك ءا.نىسانباەۆتىڭ، ق.جۇكەشەۆتiڭ، «ادام جانە قوعام» وقۋلىقتارىن كۇل-تالقانىن شىعارسا دا، ولار كiتاپتى ۇندەمەي-اق قايتا جوندەدi. بiز ونى وقۋ پروتسەسiنە قايتا ەنگiزۋگە ۇسىندىق.

ت.الدامۇراتوۆانىڭ وقۋلىقتارى جاراماعاننان كەيiن، ونىڭ ۇستiنە 5-6 سىنىپتىڭ ماتەماتيكاسىنا بالاما وقۋلىق جوق بولعاندىقتان، ماسكەۋگە بارىپ، دوروفەەۆتiڭ وقۋلىقتارىن ءوز اقشاما ساتىپ اكەلiپ، الدامۇراتوۆاعا بەردiم دە، "وسىعان قاراپ، مازمۇنىن، قۇرىلىمىن جوندەڭiز" دەدiم. ارينە، ماتەماتيكانى اسپاننان المايدى عوي، باسقا قايدان جازادى؟ ال قاڭلىباەۆقا موردكوۆيچتiڭ 5-8 سىنىپ وقۋلىعىن دا ماسكەۋدەن ساتىپ اكەلiپ بەرiپ، "قازاقشاعا اۋدار" دەدiم. دەمەك، اۆتورلار وقۋلىقتىڭ نە ەكەنiن تۇسiنە باستادى.

— نەگiزi وقۋلىقتىڭ كەمشiلiگi بوپ جاتسا، اۆتورلاردى ارنايى كەڭەسكە شاقىرىپ، وزدەرiنە ايتاسىزدار ما؟

— ايتامىز. ءۇش جىلدىڭ iشiندە قانشا اۆتوردى استاناعا شاقىرىپ، كەمiندە ون شاقتى سەمينار وتكiزدiك. ءبارiنiڭ وقۋلىعىنىڭ قاتەسiن ارنايى سلايدتارمەن بەردiك.

— بiلiم جانە عىلىم مينيسترلiگi جانىنان وقۋلىقتى تەكسەرەتiن ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى عوي. الدە، بۇل كوميسسيا "وقۋلىق" ورتالىعىنا سەنبەگەندiكتەن اشىلدى ما؟

— سەنبەگەننەن ەمەس. تاعى دا قوسىمشا ساپاسىن انىقتاۋ ءۇشiن.

— اۆتورلار قالاماقىنىڭ سوڭىندا جۇرەدi دەپ جاتىرسىز. سوندا قانشا الادى ولار؟

— از ەمەس. ونى باسپالاردان سۇراۋ كەرەك.

— سiزدiڭشە، وقۋلىق قاشان جونگە كەلەدi?

— وقۋلىق قاشان تۇزەلەدi دەيسiڭ بە؟ اباي ايتقان "تالاپ، اقىل، تەرەڭ وي، قاناعات، راقىم ويلاپ قوي، بەس اسىل iس بiلسەڭiز…" دەگەن قاعيدانى ۇستانسا، اقىلدى، تەرەڭ ويلى، مەكتەپتiڭ جانىن، ادiستەمەسiن، بالالاردىڭ پسيحولوگياسىن، پەداگوگيكاسىن بiلە وتىرىپ، قاعاز بەتiنە تۇسiرەتiن، وعان ارنايى باعدارلاما جازىپ، پەداگوگتارمەن تالقىعا سالىپ، وقۋ جوسپارىنا سايكەستەندiرiپ ەندiرسە، سودان كەيiن قالاماقىسىن الىپ، تەرلەپ-تەپشiپ شايىن iشسە، ودان سوڭ جانىنا جاستاردى ەرتiپ، ۇيرەتiپ جۇرسە، سوندا عانا ەل بولىپ، وقۋلىعىمىز جونگە كەلەدi.

اڭگىمەلەسكەن دينارا مىڭجاسارقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button