بەرمەت اقاەۆا: مەن ءوز وتانىمدى تاستامايمىن. ەشقاشان!

بەرمەت اقاەۆا – قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتi اسقار اقاەۆتىڭ تۇلا بويى تۇڭعىشى. ايىرقالپاقتىلاردىڭ يبالى دا سالماقتى، كورiكتi دە اقىلدى ءارi بiلiمدi دە قاراپايىم قىزى قازاقتارعا – كەلiن. كەزدەسە قالعان جەردە اكە-شەشەسiنiڭ حالiن سۇراپ، استى-ۇستiنە تۇسەتiن، ماقتاۋ مەن ماراپاتتاۋدى ايامايتىن قازاقتارعا، "مەن سiزدەردiڭ كەلiندەرiڭiزبiن عوي" دەپ سىپايى عانا جىميادى. ونىڭ قاراپايىمدىلىعىنان بولار، بiر رەت كەزدەسiپ، تiلدەسكەن ادام ەكiنشi كورگەندە ەتەنە جاقىن تۋىسىن كورگەندەي شىن نيەتiمەن قۋانادى.

الماتىدا وتكiزiلگەن VII ەۋرازيالىق مەديا فورۋمدا جۋرناليستەر جيi جاعالاعان تۇلعالاردىڭ بiرi – بەرمەت اقاەۆا. جۋرناليست ماماندىعىنىڭ باستى ەرەكشەلiگi سول، الىنعان ءاربiر سۇحبات ارناۋلى، ياعني، تەك وزiڭە عانا تيەسiلi بولسا دەيسiڭ. سوندىقتان بەرمەتپەن اڭگiمە وتكiزۋ ءۇشiن بiرازىمىزعا ۇزىن-سونار كەزەككە تۇرىپ، كادiمگiدەي تەر توگۋگە تۋرا كەلگەن. كەزەك ماعان كەلگەندە، ونى ەنتەلەسكەن جۋرناليستەر توبىنان جىراققا قاراي "الا قاشتىم": "كوپ ۋاقىتىڭىزدى المايمىن. ماعان 5-10 مينۋتىڭىزدى قيىڭىز".

اڭگiمەنi ەندi باستاي بەرگەندە ۇزىن بويلى بiر جiگiت الشاڭداي باسىپ كەلدi دە، ءاي-شاي جوق، قاراما قارسى ورىندىققا جايعاسا بەردi. "قاپ، مىنا "ناگلىي" جۋرناليستەردەن كوردiم-اۋ، كورەسiنi!" اڭگiمە جەلiسiنiڭ ءۇزiلiپ قالاتىندىعىنا الاڭداپ ءارi الگi جiگiتتiڭ تىم ەركiنسiگەنiن جاقتىرماعان مەن وعان قاراپ قاباعىمدى ءتۇيدiم دە، داۋىسىمدى شىعارماستان قولىمدى كiجiنە سەرمەدiم: "كەت! ءارi بار!". كiنالi ادامداي قيپاقتاعان ول ورنىنان قايتا تۇردى: "كەشiرiڭiز". "بار، بار، اۋلاق كەت!". كiلت بۇرىلعان ول بiزدەن اۋلاققا جىلىستاي بەرگەن. ەكەۋمiزدiڭ ارامىزداعى "دىبىسسىز سوعىستى" ءۇنسiز باقىلاپ وتىرعان بەرمەت كەنەت زiلسiز كۇلدi دە: "بۇل مەنiڭ كۇيەۋiم عوي" دەدi. شىنىمدى ايتسام، قاتتى ساسىپ قالدىم. قارا باسىپ، تۇرiنە باجايلاپ قاراماپپىن دا! قالبالاقتاعان كۇيi بەرمەتتiڭ كۇيەۋiنە بۇرىلدىم: "قۇداي ءۇشiن كەشiرiڭiزشi! مەن سiزدi "باسەكەلەستەرiمنiڭ" بiرi ەكەن دەپ قالدىم. وتىرىڭىز. كەلiڭiز. مۇندا جايعاسىڭىز". "جو-جوق، ەشتەڭە ەتپەيدi. اڭگiمەلەرiڭiزدi جالعاستىرا بەرiڭiزدەر". "ويباي-اۋ، "ەشتەڭە ەتپەيدiسi" نەسi?! وتىرىڭىز. مىنا ۇستەلدiڭ ۇستiنەن مەن سiزدiڭ كiتابىڭىزدى تاۋىپ الدىم. "ارمان تەحنولوگياسىمەن" بiراز ارمانداپ كورگiم كەلدi. سiز قارسى ەمەسسiز بە؟". "و نە دەگەنiڭiز. قارسى ەمەسپiن، ارينە". ءسiرا، ول دا ساسىپ قالعان بولۋى كەرەك، بەرمەتكە بۇرىلدى دا "تۇستەنۋگە باراسىڭ با؟" دەگەندi داۋىسىن شىعارماستان، يشارامەن بiلدiردi. بەرمەت باسىن شايقادى: "جوق، ۇلگەرمەيمiن". الاس-قاپاستا بولعان "ىڭعايسىز جايتتان" كەيiن اڭگiمەمiز باستالىپ كەتتi.

"نانىمدى رەسەيدەن تاۋىپ ءجۇرمIن"

– بەرمەت، وسىدان ەكi جىل بۇرىن "تۇركiستانعا" سۇحبات بەرگەنiڭiزدە قىرعىز بيلiگiنەن قىسىم كورiپ جۇرگەنiڭiزدi، بiراق ءوز وتانىڭىزدىڭ پاتريوتى بولعاندىقتان، اكەڭiزدiڭ جانىنا، ماسكەۋگە باس ساۋعالامايتىنىڭىزدى ايتقان ەدiڭiز. بۇگiندە سiز – ماسكەۋدەسiز…

– كوشپەندiلەردiڭ ۇرپاعى رەتiندە جيi قونىس اۋدارىپ، جيi ساپارلايمىن. بiراق ەلiمiزدە جيi بولۋعا تىرىسام. اتقاراتىن شارۋا كوپ، قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرۋعا بولمايدى عوي. بiردەڭەمەن اينالىسۋ كەرەك، نان تابۋ كەرەك. قازiرگi كەزدە رەسەيدە قوعامدىق ومiرگە بەلسەنە ارالاسىپ ءجۇرمiن. بiراق مەن ءوز وتانىمدى تاستامايمىن. ەشقاشان!

– رەسەيدەگi بەلسەندiلiگiڭiز قانداي iستەرiڭiزدەن كورiنiس تاپقان؟

– "پوليتيچەسكي كلاسس" جۋرنالىنىڭ ساياسي ساراپشىسىمىن. جۋىردا ماسكەۋدەن ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشتىم. ايماقتاعى ءار ەلدiڭ دامۋ ءۇردiسi مەن ەرەكشەلiگiنە جەتە كوڭiل بولەمiز. ءوز ەلiم عانا ەمەس، ونىڭ شەكاراسىنىڭ سىرتىنداعى مەملەكەتتەردiڭ احۋالى قاتتى قىزىقتىراتىن.

– بىلتىرعى ء"ۇي تۇتقىنىنا" اينالدىرعان جاعدايدان كەيiن بيلiك تاراپىنان سiزگە قىسىم بولعان جوق پا؟

– 2007 جىلى 5 اي بويى ۇيدە قاماۋدا بولدىم. ماعان، مەنiڭ تۋىستارىم مەن جاقتاستارىما قىسىم ءالi كۇنگە جاسالىنادى. سالىستىرمالى تۇردە ايتساق، مۇمكiن بۇرىنعىعا قاراعاندا، ءسال سايابىرلاعان شىعار، دەگەنمەن، قىسىم توقتاعان ەمەس. تۋعان شاڭىراعىما ورالعان كەزدە بيلiكتiڭ كiرپiدەي جيىرىلا قالاتىنىن سەزەمiن. بۇل ارينە، ماعان توسقاۋىل نە كەدەرگi بولا المايدى.

– ارادا قانشا جىل ءوتتi. وتانداستارىڭىز، ياعني، بيلiك سiزبەن بiرلەسە جۇمىس iستەۋگە نەگە مۇددەلi ەمەس؟

– بiلمەيمiن. بالكiم مەنiڭ ارماندايتىن نارسەلەرiم تىم كۇردەلi شىعار. نەلiكتەن قارسى؟ نەگە قىسىم جاسايدى؟ نەگە جاقتىرمايدى؟ بۇل ساۋالدار مەنi دە جيi تولعاندىرادى.

– اكەڭiز ماسكەۋدە عوي. ول كiسiنiڭ جاعدايى قالاي؟

– راحمەت! عىلىممەن بەلسەندi تۇردە شۇعىلدانىپ ءجۇر. ەكونوميكا، ماتەماتيكا سالاسىنا باسا دەن قويعان. ماقالالارى رەسەيدە، بiرقاتار شەت مەملەكەتتەردە جيi جارىق كورەدi. ءدارiس وقۋعا دا جيi شاقىرادى. جۋىردا گەرمانيادا بولىپ قايتتىق. اكەم بiر اپتا بويى ءتۇرلi قالالار مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءدارiس وقىدى.

– ول كiسi نەشە جىلدان بەرi ەلدەن جىراق ءجۇر؟

– ءۇش جىلدان بەرi.

– تۋعان جەردi ساعىنىپ، قينالماي ما؟

– ارينە، قينالادى. كiندiك قانى تامعان جەردەن الىس كەتكەندە كەز كەلگەن ادام قينالادى ەمەس پە.

– كەرi ورالعىسى جوق پا؟

– ءدال قازiر ونداي مۇمكiندiك جوق. ۋاقىت – تاپتىرماس ەمشi ءارi سىنشى عوي. اكەم ايتەۋiر بiر كۇنi ەلگە قايتاتىن ۋاقىتتىڭ كەلەتiنiنە سەنiمدi.

– اناڭىز دا جوعارعى وقۋ ورنىندا ءدارiس بەرۋگە دايىندالىپ ءجۇر ەدi عوي.

– جوق، انام ۇستازدىقپەن ەمەس، بۇرىنعىسىنشا، قايىرىمدىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرۋدى جالعاستىرىپ ءجۇر. تالانتتى قىرعىز بالالارىنا كومەك بەرۋگە تىرىسادى. اسiرەسە، مادەنيەت سالاسىنا قاتىستى. كوپتەگەن مۋزىكانتتار مەن ماسكەۋدە، شەت مەملەكەتتەردە وقيتىن ستۋدەنتتەرگە قولىنان كەلگەنشە جاردەم بەرەدi. بiرەۋلەرگە قارجىلاي كومەكتەسسە، ەندi بiرەۋiنە جۇمىس تاۋىپ بەرۋگە، بiرەۋلەرiن وقۋعا تۇسiرۋگە دەگەن سياقتى. ارينە، كەزiندەگiدەي كەڭ اۋقىمدا بولماسا دا، شاما-شارقى جەتكەنشە، قايىرىمدىلىق جاسايدى.

– باۋىرىڭىز قايدا؟

– ماسكەۋدە كاسiپكەرلiكپەن شۇعىلدانىپ ءجۇر.

– كۇيەۋiڭiز نەمەن اينالىسادى؟

– جۋىردا كiتاپ جازىپ شىقتى. سiزدiڭ قولىڭىزداعى "ارمان تەحنولوگياسىن".

– ۇلىڭىز شە؟

– مەكتەپكە بارىپ ءجۇر.

– ماسكەۋدە مە؟

– (كۇلەدi). سiزگە ءبارiبiر ەمەس پە؟

"ورتالىق ازيا: قاۋIپسIزدIك پەن ىنتىماقتاستىق"

– قازiرگi قىرعىزستانداعى ساياسي احۋالعا بەرەر باعاڭىز قانداي؟

– ءۇش جىل بويى بiزدi قۋعىنداعان سۇرگiن ءسال سايابىرسىدى. بiراق جاعداي كۇردەلi. اسiرەسە، ەكونوميكالىق تۇرعىدا قاراپايىم حالىققا قيىن تيiپ تۇر. تۇتىنۋشىلىق تاۋارلاردىڭ، ەڭ ماڭىزدىسى، ازىق-تۇلiك باعاسىنىڭ باعاسى تۇرلاۋسىز وسۋدە.

– ازىق-تۇلiك باعاسىنىڭ جوعارىلاۋى بۇكiلالەمدiك سيپات الىپ وتىر عوي.

– ءيا، ارينە. بiراق قىرعىزستانداعى جاعداي تىم كۇردەلi. سوڭعى 2-3 جىلدان بەرi قازاقستاننىڭ بانكتەرi، كومپانيالارى مەن كاسiپكەرلەرi بiزدiڭ ەلدiڭ باستى ينۆەستورىنا اينالعانى بەلگiلi. سوندىقتان ولاردىڭ الەمدiك قارجىلىق داعدارىستىڭ كەسiرiنەن قيىندىقتارعا تاپ بولۋى قىرعىز ەلiنiڭ الەۋمەتتiك، ەكونوميكالىق الەۋەتiنە دە ايتارلىقتاي اسەر ەتتi. اسiرەسە، ەرەكشە قارقىنمەن جىلدام دامىپ كەلە جاتقان قۇرىلىس نىساندارى قارجى تاپشىلىعىنان، توقتاپ قالدى. الەۋمەتتiك سيپاتقا يە پروبلەمالاردىڭ حالىق نارازىلىعىن تۋدىراتىنى ايقىن. ال بۇل ەلدەگi ساياسي احۋالدىڭ شيەلەنiسۋiنە اكەپ سوعادى.

– ساياسي، الەۋمەتتiك جاعدايدى جاقسارتۋعا باكيەۆتiڭ "اق جولى" دا قاۋقارسىز بولدى ما؟

– ءيا. سايلاۋ قارساڭىندا ساياسي ناۋقاننىڭ اسەرiمەن قۇرىلعان پارتيا iس جۇزiندە دە، ءسوز جۇزiندە دە حالىقتى جارىلقاي المادى. بالكiم بiرنەشە جىلدان كەيiن عانا ءادiل باعاسىن بەرۋگە بولاتىن شىعار.

– ورتالىق ازيانى تۇبەگەيلi زەرتتەۋگە كوشسەڭiز، بiلۋگە تيiسسiز. ءدال قازiرگi كەزدە ورتالىق ازيا ءۇشiن كۇن تارتiبiندەگi كەزەك كۇتتiرمەيتiن ماسەلە قايسى؟

– ارينە، قاۋiپسiزدiك ماسەلەلەرi، جەمقورلىقپەن كۇرەس. مەنiڭشە، بۇلار – ورتالىقازيالىق ايماق ءۇشiن عانا ەمەس، بۇكiلالەمدiك دەڭگەيدەگi ماسەلەلەر. سونىمەن قاتار ەسiرتكi تاسىمالى، ءوزارا ىقپالداسۋ مەن ىنتىماقتاسۋ پروتسەستەرiنiڭ بەلسەندi تۇردە جۇرگiزiلمەۋi. مەنi كوپتەگەن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ اتالعان ماسەلەلەردi بiرiگiپ شەشۋگە مۇددەلiلiك تانىتىپ وتىرعانى قۋانتادى. سان قۇبىلعان تۇرلاۋسىز ايماقتا ءومiر ءسۇرiپ جاتىرمىز. سوندىقتان ورتالىقازيالىق ايماق تۇرعىندارىنا بەيبiت عۇمىر، تۇراقتىلىق، جەتiستiكتەر، دوستىق، باۋىرلاستىق پەيiل تiلەگiم كەلەدi.

– ورتالىقازيالىق ەلدەردiڭ وداعىن قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرiلگەلi بiراز ۋاقىت ءوتتi. وسى ايماقتاعى بiر مەملەكەتتiڭ جەتەكشi ەلگە اينالۋىن قولدايسىز با؟

– مەن جەتەكشi ەل بولۋى تيiس دەپ ويلامايمىن. الايدا، دامۋ مۇمكiندiكتەرiنە سايكەس، جەدەل دامىپ كەلە جاتقان ەلدەر بار. مىسالى، قازاقستان مەن رەسەي. الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق سالادا ۇلگi ەتۋگە تۇرارلىق قادامدارى كوپ. ارينە، قوعامداعى رەفورمالاۋ پروتسەستەرi ءالi اياقتالماعان شىعار. دەگەنمەن، ەكi ەل دە دامۋ باعىتىن ۇستانادى. بەلگiلi بiر سالادا جەتەكشi ءرول اتقاراتىن ەلدەردiڭ وسىلايشا وزدiگiنەن ۇزدiك شىعارى انىق.

– سiزدiڭشە، وداق كسرو-نىڭ شاعىن ماكەتi بولماي ما؟

– جوق، ولاي ويلامايمىن. الەمدiك ۇدەرiستە دۇنيەجۇزi بويىنشا ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردiڭ جىلدام ءجۇرiپ جاتقانى كورiنەدi. مىسالى، سولتۇستiك امەريكادا NAFTA، لاتىن امەريكاداعى مەركوسۋر، ەۋروپالىق وداق، وڭتۇستiك ازيا ەلدەرiنiڭ وداعى، سولتۇستiك اليانس ت.ب. جاھاندانۋ داۋiرiندە ايماقتىق دەڭگەيدە قانداي دا بiر ۇيىمعا بiرiگۋ قاجەت. بۇگiنگi مەديا فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ بiرi گەوگرافيالىق جاعدايعا قاراي تۇبiندە بولiنەتiندiگiمiزدi ايتتى. بۇل پiكiردi مەن دە قۇپتايمىن. ايمققا قاتىستى ماسەلەلەردi ءوز ارامىزدا شەشiپ الىپ بارىپ، تمد شەڭبەرiنە تيەسiلi پروبلەمالارعا سودان كەيiن كiرiسكەن ءجون. تiزە قوسۋدان، بiرiگۋدەن ۇتپاساق، ۇتىلمايمىز. مۇددەلەرiمiزدi قورعاۋدا، قيىندىقتاردى شەشۋدە كوپ كومەگi تيەدi.

"ورتالىق ازيا وداعىن قۇرۋ قاجەت"

– بiراق ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرiنiڭ وداعىن قۇرۋعا قارسىلىق تانىتاتىن تاراپتار دا بار عوي. مىسالى، وزبەكستان…

– ءوزiن ءوزi كوسەم ساناۋ، جەتەكشi مەملەكەتپiن دەپ جار سالۋ، تاعايىنداۋ استە مۇمكiن ەمەس. قر پرەزيدەنتi ن. نازاربەۆتىڭ ورتالىق ازيا وداعىن قۇرۋ تۋرالى باستاماسىن تولىق قولدايمىن. بiزدiڭ ايماق وتە تىعىز قارىم-قاتىناسقا ءزارۋ. تەك تiزە قوسا ارەكەت ەتۋدiڭ ارقاسىندا عانا تاسىمىز ورگە دومالاماق. البەتتە، ءدال قازiر ەۋروپالىق وداقتىڭ فورماسىن قابىلداۋعا قۇلشىنىپ وتىرعاندار سيرەك. كولiك، ساۋدا، كەدەن سەكiلدi باسقا دا سالالارعا قاتىستى كەدەرگiلەردi تۇبەگەيلi جويۋ ءۇشiن ءتۇپتiڭ تۇبiندە ورتاق بiر ۇيىمنىڭ قۇرىلاتىنى انىق.

– رەسەيدi ۇلگi ەتتiڭiز. بiراق ەگەر رەسەي جەتەكشiلiك ەتەتiن بولسا، ورتالىق ازيا ايماعىنا كرەملدiڭ ىقپالى كۇشەيە تۇسپەي مە؟ بۇگiندە اقپاراتتىق كەڭiستiككە رەسەي ونسىز دا قىسىم جاساۋدا. ورىستاردىڭ ءالi كۇنگە وزدەرiن قازاق، قىرعىز سياقتى "ەكiنشi سورتتى" ۇلتتاردىڭ "اعاسى" سەزiنەتiنi تاعى بار.

– كەز كەلگەن ەل ءوزi تيiمدi دەپ شەشكەن ءادiس-تاسiلدەرمەن ۇلتتىق مۇددەسiن قورعايدى. "كۇلتوبەنiڭ باسىنا جينالىپ الىپ"، ۇزىن-سونار پiكiرسايىستار قۇرۋعا، تالقىعا سالۋعا، قايىرىمدىلىق جاساۋدى كۇتiپ وتىرۋعا بولمايدى. ەگەر تەرەزەسi تەڭ دارەجەدە قابىلداسىن دەسەك، ءوزiمiزدi "iنiسi" سەزiنiپ، قوراشتانباۋىمىز كەرەك. جاعانى جايلاۋعا جiبەرiپ، تiزگiندi بوساڭسىتۋعا دا استە بولمايدى! الپاۋىت ەلدەردiڭ وزگەلەردiڭ الدىن وراۋعا تىرىسۋى، ءوز ەلدەرi مەن ازاماتتارىنىڭ مۇددەسiن بiرiنشi كەزەككە قويۋى – تابيعي زاڭدىلىق. مەن رەسەيدi قىسىم جاسايدى دەپ ويلامايمىن. ءوز پiكiرiن پوستكەڭەستiك كەڭiستiككە عانا ەمەس، بۇكiل الەمگە كۇشتەپ تاڭعىسى كەلەتiن مەملەكەتتەر بار.

– سiزدiڭ پiكiرiڭiزگە قوسىلا المايمىن. رەسەي قازاقستانداعى تەلەارنالارعا، ياعني، اقپاراتتىق كەڭiستiككە اۋىز سالدى. ورىس تiلiنiڭ ءالi كۇنگە ۇستەمدiك قۇرۋىنىڭ كەسiرiنەن مەملەكەتتiك تiل – قازاق تiلi دارمەنسiز حالگە ءتۇستi…

– كەز كەلگەن ەل ءوز مۇددەسiن قورعايدى. بiزدiڭ ماقساتىمىز – ءوز مۇددەمiزدi قورعاۋعا كۇش سالۋ. بۇل ارينە، بiزدiڭ ەلدەرiمiزدiڭ بيلiگiنە قاتىستى.

– كەيiنگi كەزدەرi ءتۇبi بiر تۇركiنiڭ بiرلەسۋi تۋرالى ماسەلە جيi كوتەرiلiپ ءجۇر. سiزدiڭ كوزقاراسىڭىز؟

– ەڭ بiرiنشi ورتاق مادەني كەڭiستiك تۋرالى ءسوز قوزعاعان ءجون شىعار. ويتكەنi، باسقالاي بiرiگۋدiڭ مۇمكiندiگi شەكتەۋلi. تiپتi، گەوگرافيالىق تۇرعىدا دا تۋاتىن قولايلى جاعداي جوق. 90-جىلدارى تۇركiتiلدەس ورتاق كەڭiستiكتi قالىپتاستىرۋعا تىرىسقان ارەكەتتەر بولدى. بiراق شىققان ناتيجە شامالى. بۇگiندە تۇركiتiلدەس مەملەكەتتەردi بiرiكتiرەتiن ترانسپورتتىق جوبالار بار. وسى سەكiلدi باسقا دا جەكەلەگەن سالالاردا تۇركi بiرلiگi جايلى ايتۋعا بولادى.

– قازiرگi كەزدە ورتالىقازيالىق كومiرسۋتەگiلەر ءۇشiن كۇرەس كورiگi قىزعان. اسiرەسە، اقش، باتىس پەن رەسەي اراسىندا. وسىنداي تەكەتiرەس اتالعان ايماققا كەرi اسەر ەتپەي مە؟

– بiر جاعىنان العاندا، ەنەرگوقورلاردى تاسىمالداۋدىڭ بالاما جولدارى بار. بۇل – بiزگە تيiمدi. ەكiنشiدەن، باسەكەلەستiك پايدا بولادى. بۇل ماسەلەدە ءاربiر مەملەكەت ءوز جاعدايى مەن مۇمكiندiكتەرiن ءوز پايداسىنا جاراتا بiلگەنi دۇرىس. ەڭ ماڭىزدىسى، الپاۋىت ەلدەردiڭ بiر-بiرiنە زيان تيگiزبەي، كەرiسiنشە، كەلiسiمگە كەلە وتىرىپ، ارەكەت ەتكەنi ءجون.

– بiزدiڭ "كۇلشەدەن" قىتاي دا دامەلi. ەنەرگوقورلار جولىنداعى تالاستا اسپاناستى ەلiنiڭ ىقپالى قانداي بولماق؟ ەكونوميكالىق تۇرعىدا الەمدi جاۋلاپ الۋعا كوشكەن قىتايلار قاۋiپسiزدiك ماسەلەسiندە قيىندىقتار تۋعىزباي ما؟

– ازiرگە قىتاي سەپاراتيستiك باعىتتاعى ساياساتتى ۇستانىپ وتىرعان جوق. قىتاي حالقى وزگە ەلدەردi جاۋلاپ الۋعا قۇلشىنبايدى. ولار ەشقاشان وشپەندiلiك كوزقاراستا بولعان ەمەس. شەكارالىق، تەرريتوريالىق تۇتاستىق ماسەلەسiندە قىتاي تاراپىنان ەشقاشان وزگە ەلدەرگە ايىپ تاعىلعان ەمەس. ارينە، ەكونوميكالىق ەكسپانسيا بار. اسiرەسە، قىتاي دياسپوراسى وتە كۇشتi شىعىس ەۋروپادا. سوندىقتان سىرتقى كۇشتەرگە توتەپ بەرۋگە ءار بiر مەملەكەت مۇددەلi بولۋى تيiس.

– اڭگiمەڭiزگە راحمەت!

اڭگiمەلەسكەن ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button