ەكونوميكا جاڭالىقتارى

باعانى اۋىزدىقتاۋدا – "بازاركومدار" ۇلەسI

اتىراۋ قالاسىنىڭ اكiمدiگi مەن قالاداعى ەڭ iرi بازارلاردىڭ باسشىلارى باعانى اۋىزدىقتاۋعا جانە ازىق-تۇلiكتiڭ اسا ماڭىزدى تۇرلەرiمەن ۇزدiكسiز قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى مەموراندۋمعا قول قويدى.

اتالعان قۇجات ينفلياتسيانى تەجەۋگە جانە باعا ساياساتىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان. مەموراندۋمدا ماحامبەت اۋدانىنان جىل سايىن 350-400 توننا كوكونiس بەرۋگە قاۋقارلى جىلىجاي سالۋ، وزبەكستاندىق كوكونiس وسiرۋشiلەرمەن اتىراۋداعى بازارلارعا دەلدالسىز ءونiم اكەلۋ تۋرالى كەلiسiم جاساۋ، حالىق كوپ تۇتىناتىن ازىق-تۇلiككە ۇزدiكسiز مونيتورينگ جۇرگiزۋ دە قاراستىرىلعان. كەلiسiم بويىنشا، بازارلار 2008 جىلدىڭ سوڭىنا دەيiن باعانى وسiرمەيدi. كوكتەم مەن جازدا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا تەر توگەتiن وتانداستارعا ونiمدەرiن ساتۋ ءۇشiن بازارلاردان قوسىمشا ورىندار بولiنەدi. سونىمەن قاتار جەرگiلiكتi اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرiنە بازارلاردا ارنايى جەڭiلدiكتەر قاراستىرىلعان. اتىراۋلىقتاردىڭ بۇل قادامى وزگە اكiمدەرگە دە ۇلگi بولسا يگi. ويتكەنi، ماماندار ەلدەگi اساۋ اتتاي اۋىزدىعىمەن الىسقان باعانى بازارلار مەن بازاركومداردان باستاۋ كەرەكتiگiن ايتۋدان شارشاماي كەلەدi. تەك ەستيتiن قۇلاقتىڭ از بولعانى وكiنiشتi.

«كاسپيسكيدIڭ» جەدەل نەسيەلەۋIنە — 5 جىل

وسىدان 5 جىل بۇرىن، انىعىندا، 2003 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا الماتىداعى ۇلكەن دۇكەندەردiڭ بiرiنەن 38 مىڭ تەڭگەگە زات ساتىپ العان ازاماتشا ەلiمiزدەگi تۇڭعىش جەدەل نەسيەنi راسiمدەگەن ەدi. قازاقستان اۋماعى بويىنشا جەدەل نەسيەنi العاش ەنگiزگەن — كاسپيسكي بانكi.

كاسپيسكي بانكi 5 جىل iشiندە ءوز كليەنتتەرiن 140 ملرد. تەڭگە كولەمiندە 1،6 ملن. جەدەل نەسيەمەن قامتاماسىز ەتكەن. وسى مەرزiم iشiندە جەدەل نەسيەلiك قىزمەت كورسەتۋ اۋقىمىن 26 قالا مەن 500-دەن استام ەلدiمەكەنگە دەيiن كەڭەيتتi. تۇرمىستىق تەحنيكادان باستاپ، قىز ايتتىرام دەگەن كۇيەۋ جiگiتتiڭ قالىڭدىعىنا بەرەتiن "قالىڭ مالىمەن" بiرگە عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگiزۋگە دەيiن جەدەل نەسيە بولگەن بانك باسقا دا ءتۇرلi جاعدايلاردى دا نازاردان تىس قالدىرمايدى. كاسپيسكي بانكiنiڭ باسقارما توراعاسى ميحايل لومتادزە: "قازiرگi ساتتە جەدەل نەسيەلەر — بۇكiل ەلiمiز بويىنشا جەدەل نەسيەلەۋدiڭ 500-دەن استام ورنى ارقىلى ۇسىنىلاتىن بiزدiڭ بانكتiڭ ماڭىزدى ءونiمi. بiز وسى بيزنەستi دامىتا وتىرىپ، ءوز كليەنتتەرiمiزگە قىزىقتى دا پايدالى ونiمدەر ۇسىناتىن بولامىز. 2007 جىلى كاسپيسكي بانكi جەدەل نەسيەلەۋدi بiرىڭعاي Iت جۇيەسiنە اۋداردى. وسىنىڭ ناتيجەسiندە كليەنتتەرiمiز كەز كەلگەن بانك بولiمشەسiنەن نەسيەنi الۋعا جانە ونى وتەۋگە مۇمكiندiگi بار" دەيدi. ال بانكتiڭ اتقارۋشى ديرەكتورى باقىتجان ومiرزاقوۆانىڭ ايتۋىنشا، ۇستiمiزدەگi جىلدىڭ باسىنان بەرi كاسپيسكي بانكi تۇرمىستىق تەحنيكا، جيھاز ساتىپ الۋعا، بiلiم الۋعا ت.ب. 56 مىڭنان استام نەسيە (56 ملرد. تەڭگە) بەرگەن. بىلتىر بانكتiڭ نەسيەلiك قورجىنىنداعى جەدەل نەسيە ۇلەسi 10،2 پايىز (20،2 ملرد. تەڭگە) بولعان.

زەينەتكەرلIككە شىعۋ جاسى وزگەرتIلمەيدI

دۇيسەنبi كۇنi ۋكرايندىقتار جاعىمدى جاڭالىقتىڭ كۋاسi بولدى. بiرنەشە ۋاقىتتان بەرi قىزۋ پiكiر سايىسقا ۇلاسقان زەينەتكەرلiككە شىعۋ ماسەلەسi وڭتايلى شەشiمiن تاپتى.

پرەمەر تيموشەنكو: "ۇكiمەت زەينەتكەرلiككە شىعۋ جاسىن ۇلعايتۋ توڭiرەگiندە وربiگەن پiكiرتالاستاردى توقتاتۋعا بەل بۋدى. ياعني، زەينەتكەرلiككە شىعۋداعى جاس مولشەرi بۇگiنگi قالپىندا ساقتالادى. مەن ادامداردىڭ زەينەتاقىلىق رەفورماعا الاڭداماۋىن قالايمىن" دەدi. ونىڭ ايتۋىنشا، زەينەتاقىلىق رەفورما ىنتىماقتاستىق نەمەسە جيناقتاۋشى جۇيەنiڭ قايسىسىن تاڭدالاتىنىن انىقتاۋ ءۇشiن قاجەت. بۇگiنگi تاڭدا ۋكراينادا ىنتىماقتاستىق زەينەتاقىلىق جۇيە جۇمىس iستەۋدە. پرەمەر حانىم ءوز ەلiنiڭ بiرتiندەپ جيناقتاۋشى جۇيەگە كوشكەنiن قالايدى. تيموشەنكونىڭ كومانداسى زەينەتاقىلىق جۇيەنi وزگەرتۋ بارىسىندا تۋىندايتىن قارجىلىق تاپشىلىق ماسەلەسiن شەشۋدiڭ جولدارىن قاراستىرۋدا.

تۇرعىن ءۇي تىم قۇنسىزدانىپ بارادى

الەمدiك قارجىلىق داعدارىس امەريكالىق يپوتەكالىق داعدارىستان باستاۋ العانى بەلگiلi. وكiنiشكە قاراي، اقش-تاعى جىلجىمايتىن مۇلiك باعاسى ءالi تۇراقتانعان جوق. كەرiسiنشە، ۋاقىت وتكەن سايىن ارزانداپ بارادى. باعانىڭ تومەندەۋi قاڭتار ايىندا 11،4 پايىزعا جەتكەن.

امەريكانىڭ 10 اۋدانىنداعى تۇرعىن ءۇي نارىعىنا زەرتتەۋ جاساعان Standard & Poor’s رەيتينگتiك اگەنتتiگi قۇنسىزدانۋ پروتسەسiنiڭ ءالi دە توقتاماعانىن ايتادى. قۇراما شتاتتارداعى تۇرعىن ءۇيدiڭ تىم ارزانداپ كەتۋi قارجىلىق داعدارىستىڭ كەسiرiنەن. تiپتi، الەمدەگi ەڭ iرi دەگەن بانكتەردiڭ ءوزi قىرۋار شىعىنعا باتتى. اپتا باسىندا امەريكالىق تۇتىنۋشىلىق سەنiم دەڭگەيi سوڭعى بەس جىلدا بولماعان دەڭگەيگە كۇرت تومەندەگەنi انىقتالعان. جەكەمەنشiك زەرتتەۋ كومپانياسى — Conference Board تاراپىنان ۇسىنىلعان دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، ۇستiمiزدەگi جىلدىڭ ناۋرىزىندا 64،5 پايىزعا تومەندەگەن كورiنەدi. زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشiسi لينن فرانكو: "تۇتىنۋشىلاردىڭ كاسiپكەرلiك پەن نارىق تالاپتارىنا سەنiمسiزدiكپەن قارايتىندىقتان، ەكونوميكالىق ءوسiمنiڭ كۇرت تومەندەۋi قايتالانۋ قاۋپi بار"، – دەدi. تۇتىنۋشىلار سەنiمiنiڭ باسەڭدەۋi فجق-نىڭ پايىزدىق كورسەتكiشتەردi ودان سايىن تومەندەتۋگە ماجبۇرلەۋi مۇمكiن. Bank of America Securities بانكiنiڭ ساراپشىسى پيتەر كرەتتسمەر قارجىلىق نارىق تۇراقتانعان كۇننiڭ وزiندە جىل سوڭىنا دەيiن تۇرعىن ءۇي مەن جۇمىسسىزدىق ماسەلەسiنiڭ ۋشىعا تۇسەتiنiن كولدەنەڭ تارتادى. دەمەك، امەريكالىق ەكونوميكاعا رەتسەسسياعا ۇشىراۋ قاۋپi قايتا ءتوندi.

تۇركIمەندەردIڭ گازى — تۇرIكتەرگە

كسرو قۇرساۋىنان قۇتىلعان دەربەس مەملەكەتتەر كرەملدiڭ نۇسقاۋىنسىز، تاۋەلسiز شەشiم قابىلداۋعا، حالىقارالىق ساحنادا ىقپالىن ارتتىرۋعا مۇددەلi. دۇيسەنبi كۇنi تۇركيا بيلiگiمەن كەزدەسكەن تۇركiمەنستان پرەزيدەنتi ەۋروپاعا باستار جولدا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى كوزدەيتiنiن ايتتى.

انكاراداعى باسقوسۋدا تۇرiكتەردiڭ باسشىسى ا.گۇل مەن تۇركiمەندەر باسشىسى ق.بەردiمۇحامەدوۆ ۇكiمەتارالىق كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى باستامانى قولدايتىندىقتارىن جەتكiزدi. ەكi ەلدiڭ كاسiپكەرلەرi مەن كومپانيالارى اراسىندا سەرiكتەستi نىعايتۋعا مۇددەلiلiك تانىتقان تۇركiمەنباشىنىڭ مۇراگەرi ءوز ەلiنiڭ ەكونوميكاسىنىڭ، اسiرەسە، تiگiن ونەركاسiبiنiڭ قارقىندى دامۋىنا تۇرiك ينۆەستورلاردىڭ قوماقتى ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعىنا توقتالدى. سونىمەن قاتار كەلەشەكتە ەنەرگەتيكا، كولiك، بايلانىس پەن ۋريزم سالالارىنا باسا نازار اۋدارىلماق. ابۋللا گۇل: "ەنەرگەتيكالىق سەرiكتەستiكتە تۇركiمەندەردiڭ تابيعي گازى تۇرiكتەردiڭ جەرi ارقىلى ەۋروپالىق نارىققا تاسىمالدانۋىن قامتاماسىز ەتۋگە دايىنبىز"، – دەدi.

ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button