Нұржұман ЫҚТЫМБАЕВ: «ЗӘУРЕШТI» НҰРМҰХАН АҒАДАЙ ШЫРҚАҒАН ЕШКIМ ЖОҚ

Нұржұман аға – қазақ киносының көшiн бастаған кешегi топтың бүгiнгi заңды жалғасы. Сол көштiң басында жүрген кино ардагерлерiнiң көзiн көрдi, тәрбиесiн алды. Кино саласында қандай да бiр iз қалдырса, сол кешегi көштiң басында жүрген аға-апаларынан үйренгенi, көңiлге түйгенi. Аға-iнi болып қатар жүрген қазақ киносының алыптарының iзi қалған киностудия, кино саласы Нұржұман Ықтымбаев үшiн ерекше ыстық, ерекше қасиеттi. Бүгiнде өзi де қариялардың қатарына қосылған Нұржұман ағаның кино туралы, кинодағы әрiптестерi туралы айтар естелiгi, жазар сыры жетерлiк.

– Нұржұман аға, жуырда ғана мерейтойыңызды атап өттiңiз. Кино саласында жүрген ардагер ағаларымыздың бiрiсiз. Талай-талай кино тарландарымен дәм-тұздас болдыңыз. Қазақ киносының алтын қорына енген фильмдерде қаншама кино майталмандарымен бiрге әрiптес болдыңыз. Қазақтың мықты-мықты режиссерлерiнiң көзiн көрдiңiз. Ендi мiне, жетпiске келген шағыңызда сол кiсiлердi жиi еске аласыз ба? Жалпы, өткенге көз салсаңыз, ойыңызға не түседi? Ненi жиi еске аласыз?

– "Өткенге қарасам" дейсiң бе? Жетпiс жасқа келгенiмде кейде менiң бiр өкiнетiнiм бар. Бiрiншi – Алла Тағалам сыйлаған, екiншi – бабаларым тастап кеткен жерiнiң барлық сүтi, қаймағы, шет елге кетiп жатқаны жанымды ауыртады. Соның бәрi өзiмiзде қалып, өзiмiз қызығын көргенде, алдыңғы қатарлы мемлекеттердiң көбiн артқа тастап кететiн едiк. Әлде де ештен кеш жақсы деймiн. Тәубәлiк қылып, халқым аман болсын, елiм аман болсын деймiн iштей. Өкiнгенмен еш пайда жоқ. Қазiр ендi тек алға баса беру керек. Ұрпақтарыма айтатыным да сол. Ал ендi өнерге келетiн болсақ, өнер деген – адамға Алла Тағаладан келетiн дүние. Орысы, қазағы, қырғызы, өзбегi, американдығы болсын, өнер адамының да қоғамға қатысы көп. Қоғам оларды сыйласа, оларды құрметтесе, жақсы болады. Олар ұлтқа Алла Тағаланың сыйлаған адамдары. Сол менi жұбатады, сол менi қуантады. Менiң өмiрiмде жақсы адамдардың кездескенiнiң өзi көңiлге жұбаныш. Өткен өмiрiмнiң бәрi жақсы адамдардың қамқорлығының арқасында өттi десем де болады. 14-тен асып, 15 жасқа жеткенiмде музыкалық училищеге оқуға тапсырмақ болдым. Басқа бiр оқу орнына түсiп кетiп, содан құжаттарымды қайта алдым. Табиғатым солай ма, Аллам солай жаратты ма, кiм бiлсiн, әйтеуiр тамаша жандардың арқасында алғашқы қадамымды сәттi бастадым. Маған Алла Дүнгенбай Ботбаевты жолықтырды. Жеделдетiлген екi жылдық курс бар екен. Дүнгенбай аға менi сонда оқуға алып келдi. "Түссең түстiң, түспесең ауылыңа кетесiң" деп бiрден айтты. Сол жолы бағым жанып, оқуға түсiп кеттiм. Домбыра бөлiмiне қабылдандым. Лұқпан Құбышев деген талантты күйшi сабақ бердi. Солақай едi. Сол кiсiнiң класында оқып жүргенiмде, бiр күнi көзi қып-қызыл бiр кiсi кiрiп келдi. Кiрiп келдi де менi көрiп: "Мына құлағы қалқиған балаң кiм?" демесi бар ма? Лұқпан атамыз "бұл менiң шәкiртiм" деп жатыр. Ол кезде оның кiм екенiн бiлмеймiз. Кейiн естiсем, Ғарифолла Құрманғалиев екен. Сөйтсем, көршi бөлмеде Ғарекеңнiң де курсы бар екен. Оның класында екi жiгiт оқитын. Олардың айтатын әндерiн бұрыннан бiлетiн едiм. Үнемi "Нұржамалды", "Боз жорғаны" айтады. Ол әндер маған бұрыннан жақсы таныс. Сол әндердi домбыраға салып, ақырын айтып отыр едiм, Ғарекең кiрiп келдi. "Қайта айтшы" дедi. "Нұржамалды" қайта айтып бердiм. Үш күннен кейiн, қайта келдi де: "Сен көршi бөлмеге келiп жүр. Менiң дәрiсiмдi ал", – дедi. Үш айдан кейiн әлгi екi жiгiт жарамсыз болып шықты да, мен Ғарекеңнiң бiрiншi шәкiртi болып қала бердiм. Бiр жарым жылдай оқып, жарты жыл қалған кезде әкем қайтыс болды да, елге кетiп қалдым. Тауда өскен адамбыз ғой. Бiздiң жақта Алтынемел деген тау бар. Сол жерде Гвардия ауданы болатын. Қазiр Кербұлақ ауданы деп аталады. Сонда бiр жарым жасқа дейiн тұрдық та, әкемдi қызмет бабымен Киров ауданына ауыстырып жiбердi. Ол жақта көл бар, қамыс көп. Маса деген сұмдық. Сол масадан безгек деген ауру шықты. Ол кезде бұл ауру туралы көп жазыла бермейдi. Сол безгектен қырылды менiң бауырларым. Менiң өзiм әупiрiммен әрең аман қалдым. Ленинградтан келген Измаилов деген дәрiгер бар едi. Сол кiсi менi емдеп жазды. Бауырым болса, табиғаттың күшiмен аман қалды. Есiк алдында қалшылдап-дiрiлдеп отырған бауырымның мойнына биiк дөңбектiң үстiнен өрмелеп, жылан түсiптi. Жыланнан шошыған бауырым орнынан қарғып кетедi. Содан безгек ауруынан жазылып кетiптi. Үйде екеумiз ғана аман қалдық. Бауырым ауыл шаруашылығында оқитын. Екеумiз бiрдей оқуда жүрсек, ауылдағы жалғыз шешемiзге қиын болған соң, мен оқуымды тастап, ауылға кеттiм. Ауылға барып, төрт айлық тракторшының оқуын бiтiрiп алдым. Тракторшы болып, елде жұмыс iстедiк. Шоферлiктiң оқуын қосымша оқыдым. 19-20 жасымызда бөрi сияқты өзiмiздiң күшiмiздi байқаймыз. Қасқыр алты айлығында өзiнiң күшiн байқайды екен. Бiзде күш сынасамыз. Төбелесемiз. Ауыл, стансаға атым шыға бастады.

– Балуандық атыңыздың шыға бастағаны сол кез ғой?..

– Иә. Өзiм аздап тентектеу де болдым. Бiздiң ауылда әртүрлi ұлттың өкiлдерi көп болды. Немiстер, кәрiстер бар. Солардың арасында өскеннен кейiн, тайталасып өсесiң ғой. Атаман болып алдыңғы қатарда жүрдiм. Елдiң бәрi бауырыма келiп шағым айтады. Баяхмет Құсайынов деген ағайым бар едi. Бiр күнi сол кiсi келiп, атынан түстi де отырмастан: "Сен қашанғы өстiп жүре бересiң?" – дедi. Тұтқиылдан тура шабуыл жасады сөзбен. "Жай ма, аға?" – деп едiм, "Әкең сенi осылай бұзық болады деп ойлаған жоқ болатын. "Менiң мына кiшкентайыма ие болыңдар. Осыдан бiрнәрсе шығады" деп кеттi. Сенiң шығарғаның осы ма?" – дедi. Сөйттi де атына мiнiп, кетiп қалды. Ол кiсiнiң бұл сөздерi маған ауыр тидi. Ауылдағы мектептi жаңадан бiтiргелi жатқан жетiншi-сегiзiншi сыныптың балаларын жиып аламын да, машинама тиеп алып, сыртқа алып кетем. Оларға шопырлықты үйреткен болам. Өзiм солардың кiтабын алып, емтиханға дайындала бастадым. Ол кезде институтқа шамам келмейтiнiн бiлем. Жаркенттiң педагогикалық училищесi бар. 1962 жылы соған барып түстiм. Нұрмақ Шегебаев деген директоры менiң құжаттарымды қарап отырды да, әр жылдары алған дипломдарымды қарап: "Мынау не диплом?" деп сұрай бастады. "Әншiлiктен алған дипломдарым ғой", – деп қоям. Содан менi училищенiң акт залына алып келдi. "Ал баста, бала", – дедi. Шопыр болып жүрiп те талай байқауларға қатысып, жүлде алып жүргем. Репертуарым көбейген. Әндi бiрiнен кейiн бiрiн шырқай жөнелдiм.

“МЕНI КИНОҒА АЛЫП КЕЛГЕН САРА АПАМ БОЛАТЫН”

– Өзiңiзге "әншi болам" деп мақсат қойып жүрсiз…

– Мақсатым – әншi де болу емес, актерлiк те емес. Елдiң алдына шығып ән салсам, жұрттың батасын алсам болды деп жүрген кезiм ғой. Әндi бастап кеттiк. Әндi айтқанда, екi көзiмдi тарс жұмып алам. Ғарекеңнiң бұл әдетi маған да жұққан. Көзiмдi ашсам, алдымда ешкiм жоқ сияқты едi, зал толып кетiптi. Студенттердiң бәрi кiрiп алған. Әншiге керегi көрермен ғой. Содан бiр әннен кейiн бiр әндi шырқай жөнелдiм. Бiр сағаттай концерт берген шығармын. Ақырында: "Ағалар, мен шаршадым. Жол жүрiп келгем. Кiшкене демалып алайыншы", – дедiм. Барлығы қол соғып жатыр. Нұрмақ аға менi жетелеп, кабинетiне алып келдi де: "Тағы қалған құжаттарың бар ма?" – деп сұрады. Бүкiл құжаттарымды бердiм. "Бұл құжаттарды осы училищенi бiтiрмей алмайсың", – дедi. Аласа бойлы, сұп-сұр кiсi болатын. Даусында жұмсақтық басым болғанымен, түрi тым суық көрiнедi. Сөйтiп оқуға түстiм. Жатақханадан орын бердi. Көп ұзамай артымнан бауырым iздеп келiп тұр. Ауылға айтпай кеткем. "Қалай жағдайың?" – дейдi. "Оқуға түстiм", – дедiм. Өзi де мән-жайды мұғалiмдерден анықтап бiлiп алыпты. Осылай мұғалiмдердiң сенiмiн ақтайын деп, бiрiншi курсты үздiк бiтiрдiм. Мұғалiмдерiм де риза болды. Училищенiң оркестрiн қолға алдым. Оқып жүрiп, спектакль де дайындадық. Мұхтар Әуезовтiң "Қарагөзiн" қойып, мен Сырымды ойнадым. Училище ғана емес, аудан бойынша көзге түсе бастадым. Училищенi бiтiрген жылы Клара Сыздықова деген апамыз директор болып келдi. "Оқуды бiтiрдiң, ендi жоғары оқу орнына сырттай түсiп алсаң болады. Өзiң осы жерде мұғалiм болып қал", – дедi. Бұйрық шығарып, менi мұғалiм етiп қалдырды. Алты айдай училищеде мұғалiм болдым. Оған қосымша тренерлiгiм тағы бар. Ол кезде спорттың екi-ақ түрiмен айналысамыз. Бокспен және күреспен. Бокстан менiң кандидаттығым болды. Бiрде үйде демалып жатқам. "Жылдам училищеге кел. Сенi iздеп жатыр", – дейдi. Келсем, училищеге кино түсiрушiлер тобы келiптi. 1962 жылы Бүкiлодақтық байқауға қатысып, Мәскеуден гран при алып қайтқам. Филармонияда есеп беру концертi өттi. Сол концертке мен де қатыстым. Сара апаммен алғаш осы концертте таныстым. Ол кiсiнiң өңi қазаққа онша ұқсамайтын, орысқа да келмейдi. Өте сұлу кiсi болатын. Сара Жорабаева сол жолы маған: "Киноға түсесiң бе?" деп, менi ескi киностудияға алып келген. Мәжит Бегалин деген режиссермен таныстырды. Киностудияның адамдары онша ұнамаған соң, ебiн тауып қашып кеттiм. Сол кiсiлер тағы iздеп келген екен деп ойлап қалдым. Сөйтсем, менiң дайындап жүрген балаларым кино алаңында төбелесiп қалыпты. Балаларды кино түсiру алаңына алып барыпты. Сол жердегi киноға қатысатын адамдармен менiң балаларым iлiнiсе кетедi. "Мұның бастықтары кiм?" деп, менi iздей бастаған ғой. Балалардың мәселесiн шешейiн деп кино алаңына келсем, баяғы Сара апам жүр. Ол кiсi де менi көре салып, маған қарай жүрдi. Сондағы ол кiсiнiң маған айтқан сөзi әлi есiмде: "Сен ендi құтылмайсың. Сенiң өмiрiңдi киномен өткiзетiн қылам", – дедi. Сол күнi кешкiсiн Құрманбек Жандарбековтiң туған күнi екен. Абдолла ағаның бiр жақсы әдетi болатын. Кино алаңына ылғи қартайған адамдарды жинайтын.

– Абдолла аға деп отырғаныңыз Қарсақбаев па?

– Иә. Қартайған актерлердi жинайтынының себебiн кейiн бiлдiм. Ол кiсi осылай үлкен актерлердi жинап алып, түсiру алаңында екi-үш ай демалдырады екен.

– Қартайған адамдар дегенiңiз кiмдер?

– Құрманбек Жандарбеков, Қапан Бадыров, Байдiлда Қалтаев сияқты ағаларымыз ғой. Ол кезде Мәкiл Құланбаев, Мұхтар Бақтыгереевтер жiгiт ағасы. Ыдырыс Ноғайбаев басты рольде ойнайды. Әнуар Молдабеков қызыл әскердiң бiрi. Елге танымал ұлы актерлердiң көбiн сонда көрдiм. Қонақтардың бәрiн екi қазақ үйге жинапты. Жастары бөлек, үлкен кiсiлер бiр бөлек. Отырысты Сара апамыз басқарып отыр. Алматыдан келген актерлер ән айтты. Сара апа бiр кезде: "Елдiң алты ауызын естиiк. Мына ауылдағы мұғалiм жiгiтке де сөз берейiк те", – дедi. Өзiм де зорға тұрғам. Қолыма домбыра тигеннен кейiн, әуелi "Боз жорғаны" шырқадым. Құрманбек ағаның жақсы көретiн әнi ғой. Халық әндерiн бiрiнен соң бiрiн шырқай бердiм. Қанабек Байсейiтов: "Әй, Абдолла! Сен екi-үш күн бұрын бiр актер iздеп едiң ғой. Мынау деген жанып тұрған жiгiт қой. Осыны көрсеңшi", – дедi. Абдолла дегенiне қарасам, шашын тықырлап алған, өзi қараторы кiсi екен. Бадырайған көзi тура маған қадалып қалды.

– Абдолла ағаның жасы нешелерде едi ол кезде?

– Отыз беске келген кезi ғой деймiн. Абдолла онша кәрi көрiнбейдi. "Өзiм де байқап отырмын, Қанеке! Ертең көремiз", – дедi. Ертесiне Абдолла аға шақырып алып: "Атқа мiне бiлесiң бе?", – дедi. Сценарийiн оқып отырсам, менiң сомдайтыным құлдың ролi екен. Атты ерттеп алып келдi. "Аға, бұл құл болатын болса, мұнда ер-тоқым қайдан болсын?! Бұл тоқым салып, жайдақ мiнiп жүрген қу ғой", – дедiм. "Е-е, мынау дұрыс айтып тұр-ей" деп, ер-тоқымды алдыртып тастады. Жайдақ атқа қарғып мiндiм. Абдолла аға мәз-мәйрам болып жүр. Сценасын ойнап, шауып келiп, айтатын сөзiн айтып бердiм. Тоқтағаным сол едi, бүкiл тұрған елдiң бәрi қол соқты. Сол күнi түсiру алаңы бiттi. Ең бiрiншi рет екi дубльге түскен мен екем. Бүгiнгi күнге дейiн сол. Менде екi дубльден артық ойын болмайды. Содан кино түсiрушiлер фильмдi Алматыға алып кеттi. Алматыға кеткеннен кейiн, ауылда бiр жетiдей күттiк. Бiр жетiден соң, Абдолла аға шақыртты. Алматыдан Камал Смаилов келiп жатыр екен. Камал ағаға менi таныстырды. Камал аға маған: "Мына түсiрiлген дубльдердiң iшiнде сен үздiгi болып шықтың. Құттықтаймыз", – дедi. Онда бұл сөздiң мәнiсiн онша түсiне қойғам жоқ. Үйге келiп едiм, артымнан үйге Ыдырыс аға да келдi. Қасында Әнуар Молдабеков бар.

– Ыдырыс аға мен Әнуар аға бiр-бiрiмен нағыз дос болды ма?

– Ағалы-iнiлi болып қатты араласты ғой. Ол кезде актерлердiң бәрi сондай болатын. Кейiнгi кезде ғой, кәкiр-шүкiр актерлердiң есейген актерлерге тиiсiп жүргенi. Өздерiн көрсеткiсi келедi. Мен мұны әдепсiздiк, тексiздiк дер едiм. Ол кезде актерлер бiрiн-бiрi қатты сыйлайтын. Үлкендер келе жатқанда жас актерлер жол берiп, құрметтейтiн. Мұның өзi әдептi бiлдiредi. Қазақы ғұрыпты сыйлағанымыз. Жаңа мен не айтып отыр едiм?..

– Екi ағаңыз үйiңiзге келдi…

– Екеуi үйге кiрiп келдi. Отырдық. Шай iштiк. Ағалық ақылдарын айтып, құттықтап жатыр. "Сен ендi актер болдың. Достарың да, дұшпандарың да көбейедi. Ең бастысы, арақтан сақ бол", – дедi. Екi үлкен ағамнан алған алғашқы батам едi бұл. Сонымен түсiру бiттi. Кино түсiрушiлер де, актерлер де Алматыға қайтты. Камал аға сол жолы маған: "Бiз сенi Алматыға шақырамыз", – дедi. Ол кiсiлер кеткеннен кейiн, менiң жүрегiмнiң жартысы бiрге кеттi. Онда отбасым бар. Тұңғышымыз дүниеге келдi. Үйге сыймаймын. Ендi маған бiреу күлсе болды, маған сол дұшпан сияқты көрiнiп тұрады. Бұрынғы қалпыма қайта түстiм. Жаркентке "тентек, бұзық" деген атым қайта шыға бастады. Досымның ағасы милицияда iстейдi. Сол кiсi үнемi құтқарып алады. Сөйтiп жүргенiмде Алматыдан телеграмма келдi. Әйелiме айттым: "Сен маған рұқсат бер", – дедiм. Киностудияға келсем, Камал ағалар Мәскеуге жиналысқа кетiп қалыпты. Содан не керек, тұратын жерiм жоқ. Киностудияның алдындағы қарауылдар жататын будкада түнеп жүрдiм. Соның iшiнде екi диван бар екен. Бiреуiн мен алдым. Күнде таңертең бетiм гүп болып iсiп кетедi. Түнiмен қандала шағады. Сақал-мұрт болса, өсiп кеткен. Iшетiнiм газды су. Басқа түк жоқ. Бiр күнi көкбазарды жағалап келе жатсам, "Мемлекеттiк қуыршақ театрына актерлер қабылдайды" деген жарнама iлiнiп тұр. Театрды iздеп, тауып бардым. Түрiм қорқынышты болып кеткен. Сақал-мұрт алынбаған, киiмiм мыж-мыж. "Не бiлесiң?" дедi. "Өлең айта аламын" дедiм. Даусым да шықпай қалыпты. Қырылдап-сырылдап әрең ән айттым. Сонымен сол күнi әлгiлер менi қабылдамады. "Базарыңа барып, жұмысыңды iстесеңшi" деп шығарып салды. Менi көшеде тентiреп жүрген бiреу деп қабылдаған болу керек. Ол сөзге намыстанып, iшiм күйiп барады. Вокзалға барып, екi күн түнедiм. Ол жердегi милиционерлер де танып алды. Әкемнiң бiр танысы болатын Алматыда. Әкем үнемi "күйеу бала" деп отыратын едi. Сексеуiлдi базда тұратынын бiлем. Соны жұрттан сұрастырып жүрiп, тауып алдым. Үйде үлкен анамыз бар екен. Менi құшақтап, көзiнiң жасын бiр сығып алды. Шабаданымды қойып, жағдайымды айттым. Баласын шақырып алып, тапсырма бердi. Баласы менi моншаға апарып, жуындырып, киiм бердi. Үш-төрт күн жан шақырып алғаннан кейiн, қуыршақ театрына қайта бардым. Намыстанып қалғам ғой. Қалайда сол жерге жұмысқа тұрамын деп ойладым. Әлгiлер менi тiптен таныған да жоқ. Менiмен "сiз" деп сөйлесе бастады. Сөйтiп, сол жолы театрға актер болып қабылдандым.

“ШӘКЕН АҒА ОЛ КIСIНI "ГҮЖIЛДЕК" ДЕЙТIН”

– Әуелгi еңбек жолыңыз Қуыршақ театрынан басталды ма, сонда?

– Қуыршақ театрынан басталғанымен, мен онда көп жұмыс iстей қойғаным жоқ. Бiр ай өткен жоқ, киностудиядағылар шақырып жатыр дедi. Бiреулерден естiген болуы керек. Бардым. "Балалық шаққа саяхат" деген фильмге менi басты рольге бекiтiптi. Болат Қалымбетов кiшкентай баланың ролiн ойнайды. Мен мұғалiм Сағатбайдың ролiн ойнаймын. Осы фильмдi түсiрiп жүргенiмiзде, "Қызылтастағы застава" деген фильм түсiрiле бастады. Бұл фильмдi Шәрiп Бейсенбаев түсiрдi. Сол фильмге менi де бекiтiптi. Қызығы онда емес. Ең қызығы, театрдан актер шақырса, актердi пайдаланғаны үшiн, театрға ақша төлейдi екен. Менi киноға түсiргенi үшiн, киностудияға қуыршақ театры пәлен сом салық салыпты. Бiр күнi Камал аға шақырып алды. Мәншүктiң фильмi басталайын деп жатқан. Камал аға: "Саған бiз мұнша ақша төлеп жатырмыз. Сен ол театрды тастап, киностудияға бiржолата кел. Бiз штат ашамыз", – дедi. Сөйтiп жүргенде бiреулер маған: "Сенi Шәкен аға iздеп жатыр. Сол кiсiге бар" дедi. Шәкен ағаны естiгенiм болмаса, бұрын өзiн дұрыстап көрмегем. Шәкен аға маған: "Бiз штат ашып жатырмыз. Бiр актер қабылданды. Қазiр сол актермен таныстырамын. Сен де осында кел. Екеуiң бiрге жүресiңдер", – дедi. Арада көп уақыт өткен жоқ. Әлгi айтқан актерi келдi. "Әй, гүжiлдек, келдiң бе?" – дедi Шәкен аға. "Саған iнi тауып бердiм", – дедi. Қарасам, өзiмнiң Қодарым, яғни Нұрмұхан Жантөрин. "Махаббат туралы аңыз" деген фильм шықты. Қозы Көрпеш-Баян сұлу жөнiнде. Жұрттың бәрi Қозыға, Баянға жылап жатқанда, мен Қодарға жаным ашып жылаған едiм. Оған менiң жолдастарымның жата кеп ренжiгенi бар. Сонда Нұрмұхан ағаның әбден сенiмдi қып ойнағанының арқасында ғой, Қодарды аяп жүргенiм. Сөйткен Қодарым алдымда тұр. Нұрмұхан аға екеумiз, ол кiсi аға, мен iнi боп, ол кiсi ұстаз, мен шәкiрт болып, өле-өлгенше бiрге жүрдiк. Қатты сыйластық. Нұрмұхан ағаның көп дүниесiн менен артық бiлетiн адам жоқ. Нұрмұхан ағадай "Зәурештi" шырқаған адамды көргенiм жоқ. Актерлiк шеберлiкпен айтатын едi. Ол кiсi айтқанда сай-сүйегiңдi сырқыратып жiберетiн.

– Нұрмұхан ағаның театрдан кеткендiгi туралы да алуан-алуан пiкiрлер айтылады. Мәмбетовпен екеуiнiң арасы дұрыс болмаған деген сөздер де бар. Ақиқаты қалай?

– Өнерлi адамдардың арасында мұндай дүние болады. Бiрақ екеуi бiрiн-бiрi сағынып жүретiн. Жұрт айта берсiн. Мысалы Нұрмұхан ағаның қасында өте жақын жүргенiме қарамастан, Әзекең менi театрға шақырды. Шәкен аға жiбермей алып қалды. Егер Әзекең Нұрмұханды жау көретiн болса, дұшпан санаса, олай жасамайтын едi ғой. Өнер адамдарының өзiне тән мiнезi болады. Мiнезсiз өнер де болмайды. Сондықтан Әзекең менi көрiп қалғанда: "Гүжiлдек ағаң қалай? Аман ба?" деп сұрап жататын. Жау болса, олай сұрамас едi ғой. Нұрмұхан аға да: "Әзекең қалай екен? Денсаулығы қалай екен?" деп сұрайтын менен театрға барып келсем. Туған бауырлардың арасында да өкпе болады. Сондықтан олай әңгiме айтудың жөнi жоқ. Екеуi де дарынды адамдар. Екеуiн де өнердiң жаялығына орап тастаған адамдар. Олай қарауға болмайды. Бiрiн-бiрi аңсап, бiрiн-бiрi сағынып жүрдi.

– Кененбай Қожабековпен ше? Ол кiсiмен де жиi араластыңыз ба?

– Ол кiсiмен де бiрге жүрдiк. Бiрге тұрдық. Ол кiсi туралы да әңгiмелер жиi айтылады. Нұрмұхан аға, Кененбай аға, Ыдырыс аға туралы айтып жүрген әңгiменiң бәрi өтiрiк. Өздерiне сөз келтiрмеу үшiн ойлап тапқан әдiстерi. Өмiрден өтерiнде бұлар бiр-бiрiмен тату өттi. Бұлардың өздерi сол өсектен арыла алмай қалды. Төбелес болған кезде бiреуi көмек шақыруға кеткен, екiншiсi жедел жәрдемге жүгiрген. Ал оны жұрттар сан-саққа жүгiртедi. Бiрге бас қосқандарында үшеуi де осыны айтты. Үшеуiнiң арасын жасанды өсек бұзды.

– "Атаманның ақырында" ойнаған кезде неше жаста едiңiз? Сiздiң кейiпкерiңiзге көрiн өзiне қаздыртып, ақтардың ататын тұсы бар. Сол көрiнiске көрермен бей-жай қарай алмайды.

– 27-28-дегi кезiм. Кинода бiрге түскен ағаларымның бәрiмен бiрге жүрдiк. Қатар өстiк. Ондай адамдардың арасында ешқандай жамандықтың болмағанын менiң сезетiнiмдi ол кiсiлер бiлдi. Үшеуi де өмiрден өтерiнiң алдында менi iздептi. Оның өзi бiр тарих. Кененбай аға ауруханада жатқанда мен бардым. Биiк төсекте жатыр екен. Екi күн бойы ес-түсiн бiлмей жатқан. Сонда ұлы Iлияс: "Әке, Нұржұман аға келдi" – деп күбiрлеп едi. Есiнен айрылып жатқан Кененбай аға көзiн ашып: "Қайсы? Нүкең қайсы, қайсы?" деп, басын көтерiп алды. "Мен мұндамын" деп қасына жақындадым. "Аман болыңдар" дедi де, қолымды жiбере салды. Есiктiң алдына шыққанымда, ұлы Iлияс: "Екi сөтке есiн бiлмей жатыр едi. Қараңызшы, сiздi таныды" дедi. Ыдырыс аға өмiрден өтерден он бес күн бұрын менi алып шықты көлiгiмен. Қаскелен жақты бiрге аралап қайттық. Ауырып жүр екен ғой.

– Қатты ауыратын ба едi?

– Ауырғанда, iсiк омыртқадан миға шауып бара жатқан кезi екен. Екеумiз бiрге жүрiп, кинодағы кездердi айтып, ананы-мынаны айтып, әңгiмелестiк. Содан кейiн мен Мәскеуге кетiп қалдым. Мәскеуге кеткеннен кейiн, көп ұзамай Ыдырыс аға қайтыс болды. Сөйтсем, ағамның өзi сезiп жүрiптi. Соңғы рет болса да, бой жазғаны екен. Жерлеуiне ғана үлгердiм.

– Нұрмұхан аға ше?

– Нұрмұхан аға дүниеден өтетiн күнi, яғни 1 мамыр күнi түнде телефон шалды маған. "Әй, опасыз, келмейсiң бе?", – дедi. Ол кiсi жақсы көрген адамын "айналайын" деп емес, "опасыз" деп айтатын. "Аға, түн iшiнде, он екiде қайда барам?" – дедiм. "Келмейсiң бе? Отырамыз, әңгiме айтамыз", – дедi. "Қойшы, аға. Ертең барайыншы", – дедiм еркелеп. "Әй, жарайды" дедi де тұтқаны қойды. Сол күнi түнгi сағат төртте инфаркт алады. Күнi бүгiнге дейiн өкiнем. Егер сонда барсам, мүмкiн ойын басқа жаққа аударар ма едiм, мүмкiн жазылып та кетер ме едi деп ойлаймын. Таңғы сағат жетiде ауруханаға апарады. Есiк алдындағы дәрiгерлер "Екiншi қабатқа шығып, диванға отыра берiңiз" дейдi. Инфаркт алған адамды жаяу жүргiзуге болмайды ғой. Нұрмұхан аға жаяу көтерiледi. Палатаға жатқаннан кейiн-ақ, жүрiп кетiптi. Шығарып салғанда, Щербаков деген досы екеумiз таң атқанша қасында отырдық. Ағаларымның қуанышында да, ренiшiнде де қастарында болдым. Олар туралы таңды таңға соғып, әңгiме айтуға болады.

1968 жылы "Камал аға шақырып жатыр" дедi. Келсем, Камал ағаның кабинетiнде ығай мен сығайдың бәрi отыр. Ғабит Мүсiрепов те бар екен. Амандасып едiм, Камал аға маған: "Сенi Мәскеудегi әйелiң шақырып жатыр", – дедi. Түк түсiнер емеспiн. Миымда пленка жүрiп жатыр. Мәскеуде кiммен кездесiп едiм деп ойлап жатырмын ғой. Сосын Камал ағаға: "Менiң ешқандай әйелiм жоқ", – дедiм. Камал аға күлдi де: "Московская жена" деген фильм түсiрiлейiн деп жатыр екен. Соған сенi шақырып жатыр", – дедi. Ол кезде киноның бәрi Мәскеу арқылы өткiзiледi ғой. Режиссерлер көредi. Эдуард Бачаров деген режиссер менiң ойнағанымды көрiп, ұнатып, өзiнiң фильмiне шақырған ғой. Мәскеуге кеттiм. Келсем, кабинетiнде атақты Коля Рыбников отыр. Қасында Алла Ларионова бар. Оны онша бiлмеймiн, ал Коляны жақсы танимыз.

“БҰЛ АТАҚТАР КИНОДА ШЫҚҚАН БЕЛЕСIҢНIҢ БIР БЕЛГIСI БОЛЫП ҚАЛДЫ”

– Коля Рыбников дегенiңiз "Весна на Заречной улице" деген фильмде ойнаған атақты актер емес пе?

– Иә. Оның "Высота" деген фильмiнiң өзi керемет емес пе? "Жетiншi аспан" фильмiнде менiң әрiптесiм Ольга Сошникова деген актриса болды. Басты рольде төртеумiз. Кино басталып кеттi. Соның арасында "Атаманның ақырына" түсiп болғам. Шәкен аға ол фильмдi Мәскеуге өткiзуге алып келдi. Кино өттi. Тойлап жүрмiз. Коля Рыбников Шәкен ағаның досы болатын. Шәкен ағаны Мәскеуде танымайтын адам жоқ. Шәкен ағаның маңайында бәрi топырлап жүредi. Ертесiне бiз басқа қалаға ұшатын болдық та, сол күнi түнде Коляның үйiнде бас қостық. Қуат Әбусейiтов бар. Ертеңiне бiз Донецкiге ұшып кеттiк. Үш күннен кейiн "Коля шақырып жатыр" дедi. Бардым. Қарасам, түрi өзгерiп кеткен. "Нурик, мы Шакена потеряли" дедi. "Как потеряли?" деппiн. "Да, вот, случилось трагедия" дедi. Бiз жиналып, Мәскеуге жеткенше, Шәкен ағаны елге алып кетiптi.

– Шәкен ағаның өлiмiне байланысты да күмәндi пiкiрлер жиi айтылады…

– Әркiм әртүрлi әңгiмелер айтып жүр. Оның өлiмiнiң құпия ештеңесi жоқ. Эльдар Оразбаевтың әпкесi Элеонора Оразбаева деген әншi апамыз болды. Сол кiсi өз көзiмен көрiптi. Үкiметтiң адамдары жүретiн үлкен көшелер бар. Сол көшелердiң астымен жер асты жолдары өтедi. Шәкен ағаның жердiң астымен жүретiн әдетi жоқ. Ол кiсi үнемi үстiмен өтедi. Ол кiсi өтiп келе жатқанда үкiметтiң арнайы көлiгi келе жатады ғой. Олардың бiр әдетi бiр машина бiр машинаны алмастырып отырады. Сол арқылы үкiметтiң адамы қай машинада отырғаны бiлiнбейдi. Төрт-бес машина бiрiнен кейiн бiрi ауысып келе жатқанда, соның бiрi Шәкен ағаны қағып кетедi. Негiзi, жаңағыдай әңгiменiң өзi сол жақтан шықты. Менiң ойымша, үкiметтiң адамы басып кеттi деген сөз болмасын деген оймен әдейi ойлап табуы да мүмкiн. Бiз Шәкен ағаның жерлеуiне кешiгiп келдiк. "Жетiншi аспан" ("Мәскеулiк әйел") фильмi бiткен соң да, Мәскеуде бiраз фильмдерге түстiм. Құдайға шүкiр, кинода жүрiп, пәтерлi де болдық. Содан киноға түсудi әрi қарай жалғастыра бердiм. Кинодан тұңғыш рет Мемлекеттiк сыйлықты да алдым.

– Алдыңыздағы ағалардың ешқайсысы кино саласында Мемлекеттiк сыйлық алмаған ба?

– Ыдырыс аға сол жолы менiмен бiрге алды. Ол кiсiнiң театрдан алған сыйлығы болды. Нұрмұхан ағаның атағы болмады. Кененбай ағада да болған жоқ. КСРО-ның Еңбек сiңiрген әртiсiне Наталья Орынбасарова екеумiздi бiрге ұсынды. Олжас Сүлейменов киностудияның бастығы. Олжас құжаттарды қарамай ма? "Мынаусы несi, Қазақстаннан еңбек сiңiрген деген атақ алмаған ба?" деп шошып кетедi ғой. Бiр күнде құжаттарымды әзiрлеп, Қазақстанның еңбек сiңiрген әртiсi деген атақ алып бердi. Бiр жылда екi сыйлыққа қатар ұсына алмайды ғой. Наташа болса, КСРО-ның еңбек сiңiрген әртiсiн сол жолы алып кеттi.

– Сiздiң алған осы атақтарыңыз бүгiнгi күнi көмектесе ме?

– Жоқ. Ешқандай көмегi жоқ. Жалғыз маған ғана емес, өзге актерлерге де көмегi тиiп жатқаны шамалы.

– Зейнетақыңызға да қосылмай ма?

– Жоқ. Қазiр солай болып қалды ғой. Бұрын қосылып жататын, қазiр ол да жоқ. Бұл атақ шыққан белесiңнiң белгiсi болып қалды. Бiздiң басымыздан не өтпедi? Сонау жылдардағы өтпелi кезеңдi де бастан кешiрдiк. Нарық заманы басталған алғашқы жылдары актерлердiң де жағдайы өте қиын болды. Қатты күйзелген кездерiм де болды. 1989 жылы киностудияға бардым. Барсам, тау-тау қар. Кiшкентай соқпақ қана бар. Қарын ешкiм тазаламаған. Он бес шақты жабайы ит жүр. Соның бәрiн көрiп, киностудиядан шығып алып, алғаш рет сонда жыладым. Құдайға шүкiр, қазiр кино көшi түзелдi. Елбасы өзi көңiл бөлiп, киностудияға көмек бере бастады. Қазiр киностудия қарқынды жұмыс iстеп жатыр. Аппараттардың бәрi жаңарды. Соңғы үлгiдегi техника киностудияға көшiп келдi десек те болады. Студияның жағдайы жаман емес. Талантты актерлер де, талантты режиссерлер өсiп келедi.

Әңгімелескен Гүлзина БЕКТАСОВА

Редакция таңдауы

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...
dabyldy

Дабылды ескерту жарияланды

Ауа райының күрт нашарлауына байланысты Қазгидромет синоптиктері Нұр-Сұлтан қаласы мен еліміздің 9...
photo 79180

Бас санитар дәрігерінің жаңа қаулысы шықты

Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды. Қаулы бойынша, 2020-2021...
photo 79186

Қарағандыда көлікте отырған арыстан туралы Экология министрлігі не дейді?

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Қарағандыда арыстанды көлігімен тасымалдағандардың оқиғасына пікір...

Жаңалықтар

Дабылды ескерту жарияланды

Ауа райының күрт нашарлауына байланысты Қазгидромет синоптиктері Нұр-Сұлтан қаласы мен еліміздің 9 облысында дабылды ескерту жариялады. 8 наурызда Нұр-Сұлтанда көктайғақ болып, жаяу бұрқасын соғады деп...

Алматы облысының дәрігер қыз-келіншектері марапатталды

Алматы облысының әкімі Амандық Баталов Талдықорған көп салалы ауруханасына барып, облыстағы денсаулық сақтау саласында еңбек етіп жүрген, індетпен күресте алдыңғы шепте болған бірқатар нәзік...

Дзюдодан париждегі Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды

Дзюдодан 5-7 мамыр күндері Парижде өтуі тиіс Grand Slam турнирі Қазан қаласына ауыстырылды. Бұл туралы Халықаралық дзюдо федерациясының (IJF) баспасөз қызметі хабарлайды.  Франция тарапының...

Жансай Смағұлов Grand Slam турнирінің күміс медалын иеленді

Дзюдодан Ташкентте өтіп жатқан Grand Slam турнирінің финалында бақ сынаған Қазақстан балуаны Жансай Смағұлов турнирдің күміс жүлдегері атанды деп хабарлайды Olympic.kz. 73 келіде сынға түскен...

Бас санитар дәрігерінің жаңа қаулысы шықты

Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды. Қаулы бойынша, 2020-2021 оқу жылының үшінші тоқсанында мыналарға рұқсат етіледі: оқушылар саны 300-ге дейін контингенті...

Қарағандыда көлікте отырған арыстан туралы Экология министрлігі не дейді?

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Қарағандыда арыстанды көлігімен тасымалдағандардың оқиғасына пікір білдірді - деп хабарлайды Tengrinews.kz. "Облыстық жануарлар дүниесі инспекциясының мамандары бұл мәселені талқылады....

Римдегі турнирден қазақ балуандары 11 медаль алды

Италия астанасы Рим қаласында Маттео Пелликонаны еске алуға арналған күрес түрлері бойынша халықаралық рейтингтік турнир басталды. Оған 32 елден 350-ден астам спортшылар қатысуда. Қазақстан...

Қазақстанда апта ішінде болған тағайындауларға шолу

Осы аптада еліміздің орталық және жергілікті атқарушы органдарында бірқатар кадрлық ауыс-түйіс болды. Президенттік жастар кадр резервінің төрт өкілі басшылық лауазымға тағайындалды. 1-7 наурыз аралығында...

Ақмола облысының қыздары 4 алтын медаль иеленді

ШҚО Өскемен қаласында жалауын көтерген әйелдер арасындағы еркін күрестен Қазақстан чемпионаты өз мәресіне жетті. Бәсекеде Ақмола облысының төрт қызы төрт алтын медаль жеңіп алып, жалпыкомандалық...

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс тудырды, деп хабарлайды NewTimes.kz. Экология министрлігі бұл оқиғаның мән-жайын анықтап, арыстан Қарағанды хайуанаттар...

Индонезияда сегіз жасар бала қолтырауынның асқазанынан шығарылды

Индонезияда сегіз жасар баланың денесі қолтырауынның асқазанынан алынды, деп жазады The Sun. Берілген ақпаратқа сәйкес, баланың еш жеріне зақым келмесе де, аман қалмады. Бала әкесімен бірге...

Женевада адам құқығы туралы ең жақсы фильмдер іріктелмек

Биыл 19-шы Халықаралық кинофестиваль және Женевадағы адам құқықтары жөніндегі форум виртуалды форматта өтеді. Жыл сайын іс-шараға 40 мың көрермен қатысатын. Онымен қоса 25 елден 300-ге...

Атырауда автотұрақтағы 5 автобус өртеніп кетті

Оқиға салдарынан қаза болғандар мен зардап шеккендер жоқ. Атырау облысындағы Теңіз кенішінде 5 автобус өртеніп кетті, деп хабарлайды inbusiness.kz Оқиға 5 наурызда сағат 19:30-да Жылыой...

Елімізде 2021 жылғы алғашқы екі айда 120 адам жемқорлыққа қатысты сотты болған

2021 жыл басталғалы бері  шамамен 120 адам жемқорлық ісіне қатысты сотты болған. Бұл жөнінде ҚР сыбайлас жемқорлыққар қарсы іс-қимыл агенттігінің Telegram каналында хабарланды. Cотталғандардың ішінде 28...

Экстремистік идеология жақтастарын райынан қайтару – басты міндет

Қазақстанда  жат діни ағымдарды түбегейлі ауыздықтау мүмкін болмай отыр. Діни ахуалдың тереңдеуіне қауіптің  алдын алу жұмыстарының жеткіліксіздігі себеп болуда. Бұл туралы Алматыда Абай атындағы...

Әлемде адам тіршілігі үшін қажетті негізгі тауарлардың бірі таусылуға жақын

Дүние жүзінде адам тіршілігі үшін маңызды тауарлардың бірі — құмның тапшылығы сезіле бастады. Құм судан кейінгі ең көп сұранысқа ие ресурс болып саналады, деп...

Бас санитардың жаңа қаулысы шықты

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды.  Жаңа қаулыға сәйкес, қылмыстық-атқару мекемелерінде санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтау алгоритмі» атты 24-қосымшада 4-тармақ өзгертілді. «4. Маскаларды...

Дәрігер әйел адамның денсаулығына қауіп төндіретін ең зиянды өнімдерді атады

Ресейлік диетолог Наталья Круглова әйел адамның денсаулығы мен сұлулығы үшін ең қауіпті тағам түрлерін атады, деп хабарлайды Lenta.ru. Дәрігердің сөзінше, әйелдер жейтін тағамының калориясына мән...

Елорда асханаларының бірінде өрт шықты (видео)

"5 наурыз күні сағат 11.48-де өрт сөндіру бөлімнің қызметкерлері шұғыл түрде Достық көшесінде орналасқан "Избушка" дәмханасына аттанды", – делінген астаналық төтенше жағдайлар департаментінің хабарламасында. Тұрғын...

«Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны қолды болды

Ақмола облысында «Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны ұрланды, деп хабарлады zakon.kz. «Ақмола облыстық полиция қызметкерлері 2 наурызға қараған түні «Қазақалтын» АҚ-қа тиесілі катодты алтынды ұрлау...

Орыс тілінде сөйлеген депутат партия қатарынан қуылды

Украинада Харьков облыстық кеңесінің депутаты Александр Дорошенко орыс тілінде сөз сөйлегені үшін  партия қатарынан шығарылды, деп хабарлайды РИА Новости. "Еуропалық ынтымақтастық" партиясы баспасөз қызметінің мәліметінше, ...

Жамбылда 38 елді мекенді қызыл су басуы мүмкін

Жамбыл облысында 38 елді мекен су астында қалуы мүмкін. Олардың басым көпшілігі су қоймаларының маңайында орналасқан. Егер көктемде күн күрт жылып, таудағы қар ерісе...

Елімізде жаңа мереке пайда болды

ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин «Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы № 689 қаулысына толықтыру енгізетін бұйрыққа...

«Алаяқтардың қолына түсуі мүмкін»: Маман телефоннан қандай хабарламаларды жойып отыру керегін айтты

"Цифрлық платформалар" автономды коммерциялық емес ұйымының бас директоры Арсений Щельцин смартфоннан қандай хабарламаларды өшіріп отыру керегін айтты, деп хабарлады РИА Новости.     Маманның айтуынша, телефоннан...

Алматылық оқушы халықаралық математика лигасында топ жарды

Алматы қаласындағы «Білім-Инновация» мамандандырылған лицейінің 9-сынып оқушысы Нұрасыл Бейсенбай  The Math League – Халықаралық математика лигасында топ жарды, деп хабарлайды Алматы арнасы.  Олимпиадаға әлем бойынша...

Өр тұлғалы өңір басшысы

Күрделі кезеңдерде республикамыздың бес облысының әкімі болған, Елбасының сенімді сардарына айналған Бердібек Сапарбаевтың атқарған еңбегін, көзбен көріп, көңілге түйген сол облыстардың халқы әлі күнге...

Қасым-Жомарт Тоқаев түрік халқына көңіл айтты

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Кугар» әскери тікұшағының апатқа ұшырап, бірнеше адамның қаза болуына байланысты Түркия Президенті Реджеп Тайип Ердоғанға Қазақстан халқының және жеке өзінің...

8 наурызға 18 кітап

Көктемнің алғашқы шуақты мерекесі жақындаған сайын көпшілігімізді, әсіресе ер-азаматтарды жақындарыма «не сыйласам?» деген сауал мазалайтыны белгілі. Кітап сыйлаңыз. Жақсы таңдалған құнды кітап басқа жанның...

Елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыт салынады – министр

Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев 2025 жылға дейін елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыттың құрылысы аяқталатынын айтты. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында мұнай және газ-химия...

Қазақстанда әйелдер мемлекеттік қызметтерді алуға аз жүгінеді

Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Азаматтарға арналған үкімет мемлекеттік қызметтерге қанша әйел жүгінетінін есептеп көрді. Белгілі болғандай, 2020 жылы мемлекеттік корпорацияға түрлі қызметтерді алу үшін 6,2...

8 наурыздан бастап Өзбекстанға жаңа әуе рейсі ашылады

2021 жылғы 8 наурыздан бастап «SCAT» әуе компаниясы Ақтау және Үргеніш қалалары арасында аптасына 2 рейс орындай бастайды, – деп хабарлады ҚР ИИДМ баспасөз...

АҚШ ғалымдары коронавирус инфекциясын қоздыратын қан тобын анықтады

АҚШ ғалымдарының зерттеуі бойынша, ІІ қан тобының иелері коронавирус инфекциясының жұқтыруға «бейім» келеді. Гаврард медициналық мектебінің «Бригэм энд уименз» клиникасында қызмет ететін ғалымдардың бұл...

Коронавирус: 226 адамның жағдайы ауыр

5 наурыздағы мәлімет бойынша, Қазақстанда 18 882 адам короновирус инфекциясынан (13 236 КВИ+ және 5 646 КВИ-) емделіп жатыр. Денсаулық сақтау министрлігінің Telegram каналында олардың...

Ауа райының бұзылуына байланысты 7 өңірде көлік қозғалысы шектелді

ҚР ИИДМ баспасөз қызметінің мәліметінше, республикалық маңызы бар жолдардың төмендегідей учаскелерінде қозғалысқа шектеу енгізілді. Ақмола облысында: 1. 03.03.2021 ж. сағат 16.00 «Жезқазған-Петропавл» автожолының 377-536 шақырымында,...

Ақылы автожолдарда көлігі бұзылған жүргізушілерге тегін көмек көрсетіледі

«ҚазАвтоЖол» Ұлттық компаниясы ақылы автожолдарда жанармайы таусылған немесе автокөлігі бұзылған жүргізушілерге көмек тегін көрсетілетінін мәлімдеді. Павлодар облысының Павлодар, Екібастұз, Ақсу, Аққулы, Железин және Тереңкөл аудандарында...

5 наурыз: еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалар болды

Осыдан 25 жыл бұрын, яғни 1996 жылы 5 наурызда Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театры «Ақан сері-Ақтоқты» пьесасының (режиссер Ж. Омаров) қойылымымен ашылды. Сол жылы...

Елордада ауа райының бұзылуына байланысты оқушылар қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы бүгін ауа райының күрт бұзылуына байланысты мектеп оқушылары мен колледж студенттері қашықтан оқыту форматына көшірілгенін хабарлады. «Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы хабарлайды:...

ШҚО-да дүкенге маскасыз кірген адамға айыппұл салынды

Шығыс Қазақстан облысының 5 ауданында карантиндік шектеуді бұзғандар тіркелді. ШҚО Ақпарат орталығының мәліметіне сүйенсек, мониторингілік топтар Шемонаиха ауданында 74 нысанға тексеру жүргізіп, ереже бұзудың 1...

Өткен тәулікте 857 адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда өткен тәулікте 857 адамнан коронавирус анықталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 132, Алматы қаласы - 134, Шымкент қаласы - 27,...

Еліміздің басым бөлігінде қар аралас жаңбыр жауады – Қазгидромет

5 наурыз күні Қазақстанның басым бөлігіне әлі де Солтүстік-Батыс циклонның әсері сақталады, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын күтіледі, – деп хабарлады «Қазгидромет» РМК. Республиканың оңтүстік...

Абай атындағы университет үздіктер қатарына енді

Абай университеті екі бағдарлама бойынша QS World University Ranking by Subject-2021 рейтингінде топ-250 үздіктер қатарына енді. Абай атындағы ҚазҰПУ алғаш рет «QS World University Ranking...

Кремль: «Cанкцияның әсері де, мағынасы да жоқ»

АҚШ-тың "Навальныйдың ісі" бойынша жаңа санкциялары екіжақты қатынастарға "қатты әсер етеді", қазірдің өзінде "жағдай нашар". Бұл туралы Кремльде айтылды. АҚШ-та Ресейдің жаппай қырып-жоятын қару бағдарламасын...

«Құтадғу біліктің» жаңа аудармасы оқырманға тарту етілді

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Отырар» кітапханасында Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» еңбегінің жаңа аудармасының таныстырылымы өтті. Қарахандар дәуірінде 1069 жылы жазылған құнды жәдігер...

Министрлік коронавирус «гүл арқылы жұғады» деген ақпаратқа түсінік берді

Коронавирус инфекциясы гүл арқылы жұғады деген ақпарат жалған. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті өкілдері айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі. Департамент мәліметіне қарағанда, Желіде...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Бішкекте қандасымызға арналған музыкалық кеш өтті

1 наурызда  Бішкектегі К.Молдобасанов атындағы Қырғыз ұлттық консерва­тория­сында Қыр­ғыз Республикасындағы қазақтардың арасынан шық­қан талантты әнші, қырғыз елінің  мә­дениетіне еңбек сіңірген қайраткер Ержан Му­синді еске...

Енді WhatsApp-тың компьютерлік нұсқасында бірнеше адаммен видео арқылы сөйлесуге болады

WhatsApp мессенджерінің компьютер арқылы қосылатын нұсқасында бірнеше адам видео және аудио байланыс арқылы сөйлесе алады, - деп хабарлайды Tech Crunch. Аудио және видео қоңыраулар шифрлау арқылы...

Ауылдағы іскер әйелдерге 4000 доллар қайтарымсыз грант беріледі

Ауылды жерлерде кәсіпкерлікпен айналысатын әйелдердің 4000 доллар қайтарымсыз грант ұтып алу мүмкіндіктері бар, деп хабарлайды Аtameken Business.     https://youtu.be/rIWRXS-QT2Q Ол үшін өз ісіңізді ашуға деген...

2020 жылы Қазақстанда 48 ірі сүт фермасы іске қосылған

Өткен жылы ауыл шаруашылығы саласында импорттық өнімдерді алмастыру жоспары бойынша Қазақстанда 48 тауарлы сүт фермасы, 3 ет комбинаты іске қосылды. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы...

Пандемия кезінде гендерлік теңсіздік күшейді – ДДСҰ

Пандемия Еуропадағы гендерлік теңсіздікті күшейтті. Бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Еуропалық аймақтық бюросының директоры Ханс Клюге бейсенбі күні Facebook-те жарияланған Копенгагенде өткен...

Украина коронавирустың үшінші толқынына дайындалуда – Премьер-министр

Украина премьер-министрі Денис Шмыгаль елде COVID-19 үшінші толқынының басталғанын мәлімдеп, келесі локдаунның мүмкіндігін жоққа шығармайтынын айтты.  Укринформ сайтының мәліметінше, Денис Шмыгаль жағдайды бейімделген карантин құралдарымен...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Еліміздегі мешіттер қазақы стильде болуы керек – Бас мүфти

Елордада Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлының төрағалығымен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жанынан құрылған Қазақы стильдегі мешіт құрылысы бойынша жұмыс тобының алғашқы мәжілісі өтті, –...

«Nur Otan»: Түркістанның тазалығына жауапты көпбалалы аналар ардақталды

Бүгін «Nur Otan» партиясының Түркістан облыстық филиалында 8 Наурыз – әйелдердің халықаралық мерекесіне орай, бір топ көпбалалы анаға құрмет көрсетілді. Партияның «Бақытты отбасы» жобасы...

Жаңа орда құратын ұрпақ тәрбиелегіміз келеді

Парасат ТАНЕН, Orda Gen жобасының директоры: Тәуелсіздіктің ақ таңында дүниеге келген сәбилердің емін-еркін ойланып, жан-жақты дамып, қазақы мінез қалыптастыруына ертегі арқылы жол ашу – Orda...

Жасотандықтар мереке қарсаңында жас аналарға құрмет көрсетті

8 наурыз қарсаңында жасотандықтар Нұр-Сұлтан қаласындағы №2 көпбейінді орталық аурухананың акушерлік бөлімнің нәзік жанды қызметкерлері мен аналарын құттықтады. «Jas Otan» ЖҚ жетекшісі Нұржан Жетпісбаев: «Әйелдер күнімен...

Өскеменде баланы еденге лақтырған тәрбиешіге іс қозғалды (видео)

Өскемен қаласындағы «Арман» балабақшасының тәрбиешісіне қатысты қылмыстық іс қозғалды. ШҚО әкімдігінің баспасөз қызметі мәлімдегендей, 3 наурызда облыстық білім басқармасына хабарласқан ата-ана «Арман» балабақшасындағы «Еркетай» тобы...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы мен Мысыр Араб Республикасы арасында дипломатиялық қаты­нас орнады. 1993 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы Прези­дентінің «Мемлекеттік холдингтік компаниялар туралы»...

Алма ҚҰНАНБАЕВА, Стэнфорд университетінің профессоры: Америкалықтар қазақтың киіз үйіне келіп, күйін тыңдауға құмар

АҚШ-тағы әлемге әйгілі Стэнфорд университетінің профессоры Алма Құнанбаева көп жыл бойы америкалық студенттерге қазақ мәдениеті туралы лекция оқыған. Сонымен қатар ол Беркли қаласында Орта...

Ақмола облысында шахтада топырақ басып қалған жұмысшылар құтқарылды

Ақмола облысында шахтада топырақ үйіндісінің астында қалған екі жұмысшы құтқарылды. Oблыстық ТЖД баспасөз қызметінің мәліметінше, оқиға 4 ақпан күні Астрахан ауданындағы «Айна – ресурс» ЖШС...

Сарқылмас сезім бұлағы

Өнер атаулы сұлулықты дәріптеуден тұрады десек, сол дәріптеудің таусылмас кені, сар­қыл­­мас шабыт көзі – әйелдер. Және бұл өнер­­дің барлық түріне тән. Ежелгі дәуірден бері...

Ақұштап БАҚТЫГЕРЕЕВА: Ақынның мақсаты – әлдекіммен қылыштасу емес, ақиқатқа көз жеткізу

8 наурыз Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Túrkistan басы­лымы арқылы қазақ қыздарына өз ақыл-кеңесімді айтқым келеді. Басылымдарыңызды замандастарыммен қатар оқитын жас қыз-келіншектер пайдалысын көңіліне тоқып,...

Рухани жаңғыру − рух тазалығына ұмтылу

Әр дәуір өз жаңалығымен келеді десек те, ұлт ретінде қалып­тас­қан халықтың өзгермейтін бір талабы болады, ол − ру­хани тұрғыдағы біртектіліктен ажырамау. Елді ел ететін...

Енді педагогтер жұмысқа конкурс арқылы қабылданады – министр

Бүгін Парламент Сенатында депутаттар білім саласына қатысты бірнеше маңызды жаңа нормаларды қамтитын заң жобасын қарастырып, мақұлдады. Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов осы құжатта...

Қазынаның шығыны көп, кірісі аз

2020 жыл әлем экономикасы үшін сынақ жылы болды. Көрсеткіштердің бәрі кері кетті. Алыс-беріс азайып, барыс-келістің тоқтауы көп елдің қазынасын ортайтып, қарызын еселеді. Пандемия  Қазақстан...

Тәж-Махалдан мыңнан астам турист эвакуацияланды

Бейсенбі күні таңертең Үндістанның Агра қаласындағы Тәж-Махал кесенесі аумағынан кем дегенде мыңнан астам турист эвакуацияланды, – деп жазды Hindustan Times газеті. Басылымның мәліметінше, жергілікті полицияға...

Жоғарғы соттың екі судьясы қызметінен босатылды

Парламент Сенатының жалпы отырысында ҚР Жоғарғы сотының судьялары қызметінен босатылды. «Сіздердің қарауыңызға Анатолий Сергеевич Смолинді және Серік Қазбекұлы Әбнәсіровті Жоғарғы Сот судьясының қызметінен босату туралы...

Қаржы министрлігі аппаратының жаңа басшысы тағайындалды

ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен Абзал Бейсенбекұлы Қаржы министрлігі аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды, – деп хабарлады осы ведомствоның баспасөз қызметі. Абзал Бейсенбекұлы 1985 жылы Жамбыл облысында дүниеге...

Австралияда «жұмбақ рейстерге» билет сатыла бастады

Австралиялық Qantas әуе компаниясы бағыты беймәлім рейстердің ашылғаны туралы хабарлады. Компания "жұмбақ рейстер" деп атаған тасымалдың бұл түрі – шекаралар жабық кезде ішкі рейстерді...

Шетелден 500 млн доллардан астам қаржыға сатып алған малдың пайдасы болды ма?

Қазақстан соңғы жылдары шетелден 153 мыңнан астам асыл тұқымды мал сатып алған. Оған барлығы 500 миллионнан астам доллор жұмсалған. Бірақ сатып алып келген малдан...

Оралда көпірдің астынан жас жігіттің мәйіті табылды

Азиат пішіндес жас жігіттің мәйіті бүгін сағат 07.01-де Орал қаласына қарасты Деркөл кентіндегі көпірдің астынан табылған. Бұл туралы БҚО денсаулық сақтау департаменті хабарлады.  Жасы шамамен...

Терезеден құлап кеткен баланы құтқарған павлодарлық 1 млн теңге сыйақы алды

Павлодар қаласының тұрғыны Александр Жұмабаевқа терезеден құлаған баланы құтқарғаны үшін миллион теңге берілді. Ер адам биіктен құлап кеткен қызды қағып алуға үлгермей қалды, алайда...

Туысының үйінен соғым етін ұрлаған жамбылдық бас бостандығынан айрылуы мүмкін

Соғым етін ұрлаған жамбылдық тұрғын бас бостандығынан айрылуы мүмкін,  деп хабарлайды Polisia.kz. Ағымдағы жылдың 1 наурызында Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көгершін ауылының тұрғыны xабарласып, үйінің...

Қазақстанда төлқұжаты жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды

Қазақстанда жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды. Бұл жайында Мәжіліс депутаттарының сауалына ҚР Премьер-Министрі Асқар Маминнің жауабында айтылған. «2020 жылғы қыркүйек...

Apple саңылаусыз iPhone шығарады

Apple физикалық порттарсыз жұмыс істейтін смартфон өндірісін қолға алды. Бұл туралы Appleosophy басылымы хабарлады. Дереккөздердің хабарлауынша, америкалық компанияның инженерлері iPhone-ды компьютермен синхрондаудың жаңа әдістерін жасауда....

Алматыда «Рахат» базарының 300-ге жуық саудагері наразылыққа шықты

Алматыда "Рахат" базарының 300-ге жуық саудагері өздері жан бағып отырған сауда орнының жабылуына қарсылық білдіріп, наразылыққа шықты. Айтуларынша, орнына жиһаз фабрикасын салуға рұқсат беріпті,...

Жұмыс істеуге ең қолайлы мемлекет анықталды

Әлемдегі еңбек мигранттарының ширек бөлігіне жуығы жұмыс істеу үшін Канадаға қоныс аударуды құп көреді екен. Бұл туралы BCG және The Network-тің бірлескен зерттеуінде айтылған,...

Ақмола облысының күре жолдарында көлік қозғалысы шектелді

Ауа райының қолайсыздығына байланысты Ақмола облысының күре жолдарында көліктің барлық түрлерінің қозғалысына шектеу қойылды.  4 наурыз күні сағат 07.00-де Ақмола облысында ауа райының нашарлауы (жел,...

Коронавирусты «мәңгілікке» жұқтырған алғашқы науқастар тіркелді

Америкалық дәрігерлер коронавирусты "мәңгілікке" жұқтырудың алғашқы жағдайларын анықтады, деп хабарлайды medRxiv.  Оңтүстік Калифорния университетінің мамандары вирустың іздері алты ай бойы ақ қан ауруымен ауыратын бірнеше...

4 наурыз: атаулы күндер, есте қалар оқиғалар

4 наурыз Тәуелсіз Қазақстан тарихында қандай оқиғалармен есте қалды? Еске түсіріп көрейік... 1993 жылы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы туралы» ҚР Заңы күшіне енді. 1997 жылы ҚР...

WhatsApp арқылы 20-ға жуық адамға 70 млн теңгеден астам залал келтірген әйел ұсталды

Ақмола полицейлері интернет-ресурстардың көмегімен пирамида ұйымдастырған алаяқты анықтады, деп хабарлайды Polisia.kz. 2021 жылдың 1 наурызында Көкшетау қаласының ПБ кезекші бөліміне Көкшетау қаласының 65 жастағы тұрғынынан...

Тұман, көктайғақ, жел: Синоптиктер ел өңірлерінде ауа райы қандай болатынын айтты

Бүгін Қазақстанның басым бөлігінде Солтүстік-Батыс циклонының өтуімен құбылмалы ауа райы сақталып, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын болады. Еліміздің оңтүстігінде қатты жауын-шашын күтіледі, кей жерлерде...

28 мыңға жуық көпбалалы анаға бірреттік төлем беріледі

Шығыс Қазақстан облысында 8 наурыз – Халықаралық әйелдер күніне орай 28 мыңға жуық көпбалалы анаға бірреттік төлем беріледі. Мереке қарсаңында көпбалалы аналар 5 АЕК (14...

Елімізде темекі бағасы қымбаттайды

Ұлттық экономика министрі 2024 жылға дейін темекі бағасын кезең-кезеңмен көтеру жоспарын жариялады. Мәжілісте ЕАЭО-ға мүше елдердің темекі өнімдеріне акциздер саласында салық саясатын жүргізу қағидаттары туралы...

Моңғолия 1 мамырдан бастап шекарасын ашады

Бүгін Моңғолияның министрлер кабинеті 1 мамырдан бастап шекараны ашу туралы шешім қабылдады деп хабарлайды pavlodarnews.kz сайты. Мемлекеттік төтенше комиссия басшысы С.Амарсайханның айтуынша, премьер Л.Оюун-Эрдэнэ өткен...

Этнограф Болат Бопайұлы «Мәдениет саласының үздігі» атанды

Бүгін «Отандастар қоры» және Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының ұйымдастыруымен белгілі жазушы, этнограф Болат Бопайұлының салт-дәстүрі туралы 10 кітабының таныстырылымы өтті. Салтанатты жиынға жазушы, түрколог-ғалым Тұрсынхан Зәкенұлы,...

Денсаулық сақтау министрлігі үндеу жасады

Денсаулық сақтау бірінші вице-министрі Марат Шоранов қазақстандықтарға Наурыз мейрамын тек отбасымен тойлауға және үлкен мерекелер өткізбеуге кеңес берді. «Үлкен мерекелік іс-шаралар өткізбей, Наурыз мейрамын отбасымен...

Әзірбайжан Арменияның қанша азаматын тұтқында ұстап отырғаны белгілі болды

Арменияның диаспора істері жөніндегі бас комиссары Заре Синанян РИА Новостиге берген сұхбатында Әзірбайжанның өз аумағында жүзден астам армян азаматын әлі де тұтқында ұстап отырғанын...

Биыл 1-сынып оқушыларының құжаттарын қабылдау 1 сәуірде басталады

Бірінші сынып оқушыларының құжаттарын қабылдау 1 сәуірде басталып, 1 тамызға дейін жалғасады, деп хабарлайды ҚР Білім және ғылым министрлігі. Ведомствоның мәлімдеуінше, бұл – білім беру...

Нұр-Сұлтанда тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті

Елорданың сол жағалауында тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті. Бұл туралы Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаменті хабарлады. «Бүгін сағат 15:50-де Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаментінің құрамында...

Курьер жігіт 12-қабаттан құлаған сәбиді қағып алды (видео)

Курьер болып жұмыс істейтін вьетнамдық жігіт 12-қабаттан құлаған бүлдіршінді қағып алды, деп хабарлайды Daily Mail.  Нгуен Нгок Ман 12-қабаттың терезесінен құлап кеткен екі жасар бүлдіршіннің...

Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті мерейтойымен құттықтады

ҚР Тұңғыш Президенті - Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті 90 жас мерейтойымен құттықтады. Бұл туралы Қазақстанның Ресейдегі елшілігінің Instagram-дағы парақшасында хабарланды.  Құттықтауда КСРО Тұңғыш президентінің...

Саша Барон Коэн Қазақстанға келуге ниетті

Сценарист және актер Саша Барон Коэн өзінің ойдан шығарылған кейіпкері — Бораттың отаны Қазақстанға келуге дайын екенін мойындады. Бұл туралы ол "Известия" басылымына берген...

Бішкекте «Астана» халықаралық қаржы орталығының филиалы ашылуы мүмкін

Қырғызстан Президентінің елімізге жасаған мемлекеттік сапарының соңында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Садыр Жапаров «Астана» халықаралық қаржы орталығын аралап көрді, деп хабарлады Ақорданың ресми сайты. Мемлекет басшылары...

Қазақстан Қырғызстанға әскери-техникалық көмек көрсетеді

Қазақстан мен Қырғызстан қорғаныс министрлері әскери ынтымақтастық туралы құжаттарға қол қойды, деп хабарлайды ҚР Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі. Қазақстанның Қорғаныс министрі генерал-лейтенант Нұрлан Ермекбаев Қырғызстан...

Жомарт Ертаев тағы да 9 жылға сотталды

Алматыда «Bank RBK», «Qazaq Banki» және «Eurasian Bank» банктерінен 188 миллиард теңгеден астам қаражатты жымқыру ісі бойынша сот үкімі шықты. ҚазАқпараттың хабарлауынша, айыптылардың қатарында экс-банкир...

Кардиолог инфаркт алу қаупін азайтатын үш жаттығуды атады

Кардиолог және жүрек-тамыр хирургі Владимир Хорошев инфаркт қаупін азайту үшін үш жаттығуды ұсынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Маман бірінші кезекте көбірек жаяу жүруге кеңес берді:...

Алматы облысында мас жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті

Алматы облысында мас көлік жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті. Әртүрлі дене жарақаттарын алған үш бала ауруханаға жатқызылды. «Оқиға 2 наурызда сағат 18:40-та Еңбекшіқазақ ауданында болған....

Илон Маск өз қаласын салуға кірісті

Америкалық кәсіпкер, Tesla және SpaceX компанияларының негізін қалаушы Илон Маск Техаста жаңа қала құрылысын қолға алды. Бұл туралы ол өзінің Twitter-дегі парақшасында мәлімдеді. "Мен Техаста...