Хат келдi оқырманнан ой арқалап…

Редакцияға елiмiздiң түкпiр-түкпiрiнен келетiн хаттар легi толастаған емес. Газет бетiнде көтерiлген мәселеге жеке пайымын, терең ойы мен өз көзқарасын бiлдiруге асық-қан оқырманның айтары көп. Бiлiм, экономика, жастар мәселесiн көтерген тақырыбы ауқымды, өмiрiмiздiң ащы шындығын арқау еткен бiр топ оқырман хаттарын көпшiлiктiң назарына ұсынып отырмыз.

КЕҢЕСТIК БIЛIМ БЕРУ ЖҮЙЕСIНЕН ҚАШАН АРЫЛАМЫЗ?

Ата-ана ретiнде баламның ашық сабағында отырмын. Мұғалiм оқушыларына сабақ түсiндiруде. Ал оқушылар тым-тырыс күйде тыңдап отыр. Бұл дәстүр Кеңес дәуiрi кезiндегi сабақ беру тәсiлiн еске түсiредi. Бiле бiлсек, бұл балалардың ойлау еркiндiгiне керi әсер етедi.

Осыдан бiрнеше жыл бұрын американдық жазушы Роберт Киосаки "Бай әрi бақытты болғың келсе, мектепке барма" деген кiтап шығарып, американдық жұртшылықты тың ойларымен, өткiр пiкiрлерiмен таңғалдырды. Киосакидiң ойынша, АҚШ-тың заманауи бiлiм беру жүйесi жас ұрпаққа тәлiм беруде көптеген өрескел қателiктерге жол берiп, әсiресе баланы табиғи дарынынан айырып, тұлғалық қасиетiн құртуға бағытталады екен. Киосакидiң бiлiм мәселесiне қатысты ой-пiкiрлерi, тұжырымдары тек Америкада емес, көптеген өзге елдердiң бiлiм беру жүйесiне де қатысты айтылған сыңайлы. Бiздiң елiмiздiң бiлiм саласында да шешiлмеген проблемалар баршылық. Егемендiк алғанымызға жиырма жыл болса да, бiлiм беру жүйесi кеңестiк бiлiм беру жүйесiнен еш өзгермегенiн байқаймыз. Кеңестiк бiлiм беру жүйесi социалистiк, коммунистiк идеяның ықпалымен жасақталып, сол бағытта жұмыс iстедi. Арагiдiк жаңа бастамалар бой көтерiп, бiлiм берудiң шетелдiк озық тәжiрибелерiн енгiзiп жатқанмен, арты сиырқұйымшақтанып кеткендей көрiнедi. Жекеменшiк ақылы оқу орындары төңiрегiнде бұл мәселеге қатысты қандай шешiм шығып, қалай жұмыс iстеп жатқандығынан бейхабармыз. Десек те қалталы кәсiпкерлердiң соңғы кездерi өз балаларын жекеменшiк оқу орындарына беруге тырысып-бағатынын байқайсың. Уақытында кеңестiк бiлiм беру жүйесi әлемдегi озық жүйе болған дейдi. Оны көптеген шетелдiк ғалымдар да растаған, мойындаған. Алайда бiлiм берудегi әдiстер, тәсiлдер мен жалпы мазмұны заман талабына сай өзгерiп тұрмаса, өз мәнiн жоғалтпаушы ма едi?.. Сонымен қатар бiз егемендi ел болдық, дамудың жаңа формациясына түсiп, өркендеудiң даңғыл жолын бетке алдық. Әлемдегi дамыған елдердiң қатарынан орын алу үшiн бiрiншi кезекте бiлiм деңгейiне көңiл аудару қажет. Бiз кеңестiк дәуiрдiң санамызға сiңiп, бойымызға қалыптасып қалған стереотиптерiнен арылмасақ, алға қарай қарыштап қадам басуымызда талай қиындықтарға кездесе беремiз. Тоталитарлық жүйенiң елде сөз бостандығын тежеп, ой еркiндiгi мен жеке көзқарасын бiлдiруге қарсы саясатты қатаң ұстанды. Бiлiм саясатын да осы бағытта жүргiздi. Рухани тәуелдiлiк, құлдық психология, өз ойын еркiн айта алмаушылық сияқты сол заманнан қалған әдеттер табиғатымызға сiңiсiп кеткен. Одан арылу әлi көп уақытты қажет етедi.

"ХХI ғасырда бiлiмiн дамыта алмаған елдiң тығырыққа тiрелерi анық" дейдi Елбасы өз Жолдауында. Сонымен қатар мемлекет басшысы қазақстандықтардың, әсiресе жасөспiрiмдердiң бiлiм алу мәселесiне аса маңызды талап жүктедi. Көп ұзамай 12 жылдық бiлiм беру жүйесiне көшкелi жатырмыз. Әлемдiк тәжiрибеде бұл қолданылып жүрген жүйе. Бұл кезде оқыту процесiнде өзгешелiктер болатыны анық. Талап күшейедi. Мiне, аталмыш мәселеге бiз күнi бұрын дайын болуымыз қажет-ақ. Өйткенi мектептегi оқу құралдары, оқулықтар шынайы өмiрмен, өңiрмен байланысы жоқ десем, артық айтқандық емес. Қолданыстағы методика ескi. Материалдық техникалық база, кабинет жабдықтары – кеңестiк жүйеден қалған мұралар. Ал ең бастысы, шешушi фактордың бiрi – оқытушы құрамның кәсiби деңгейi. Бұл күндерi педагог мамандардың көбiсiнiң бiлiктiлiгi замана талабына сай емес. Ескi методикамен жұмыс iстеп қалған ұстаздарымыз жақын арада бұл әдiстен арыла қоймасы анық. Кеңестiң бiлiм беру жүйесiмен жұмыс iстеудi жалғастыра берсек, көштен қалып қоюымыз әбден мүмкiн. Әлемдiк оқытудың озық әдiстерiн, технологияларын кеңiнен қолдануымыз керек-ақ. Мұғалiмдердiң ғылыми, кәсiби тұрғыдан жетiлуiне деген талаптың күннен-күнге күшейе түсуiн қадағалау керек. Жергiлiктi бiлiмдi жетiлдiру мекемелерiнде шетелдiк ғалымдарды шақырып, семинар, коллоквиум өткiзудi тәжiрибеге енгiзсек пайдалы болар ма едi, кiм бiлсiн?! Соңғы кездерi ауызға көп алынып жүрген оқу орындарының бiрi – Қазақ-Түрiк лицейi. Нәтиже көрсеткiшi де жоғары, жұмыс iстеу тәсiлi, бағдарламалары өзгеше. Мүмкiн аталмыш оқу орнымен тәжiрибе алмасып, озық әдiс-тәсiлдерiн үйренуге болатын шығар. Бұл да тиiмдi әдiстiң бiрi деуге болады.

Қорыта айтатын болсақ, бiрқатар батыс елдерiнiң мектептерiнде сабақ соңында мұғалiмi шәкiрттерiне "Сабақтан ләззат алдың ба?" деген сұрақ қояды екен. Бұл ертедегi философ Абуль-Фарадждың "…шәкiрттiң дәрiстi түсiнгендiгiнiң шын белгiсi "иә" деген жауап емес, шәкiрттiң жүзiндегi қуаныш болып табылады" деген ұлағатты сөздерiн еске түсiредi. Бүгiнгi жасөспiрiм – ертеңгi ел тұтқасын ұстайтын азамат. Бiлiктi, бiлiмдi, еркiн ойлы азамат қалыптастыруға бәрiмiздiң мүдделi екендiгiмiздi ескерсек, бүгiнгi жас ұрпақ тәрбиесiнде қателiктерге жол бермей, ұлттық сара жолды таңдай отырып, әлемдiк озық тәжiрибелердi негiзге алып, батыл қадамдар жасауға тиiстiмiз. Бiлiм мен ғылым – қоғамды дамытатын негiзгi күш, оның бүгiнi мен болашағы, бәсекеге қабiлеттiлiгiн анықтайтын негiзгi фактор. Бүгiнгi күнi бiлiмнiң маңызын айтып жатудың өзi артық. Бұл кезең – ақпараттар, жетiк технологиялар заманы. Айналамыздың бәрi, бүкiл өркениет осыған бейiмделiп, постиндустриалдық қоғам қалыптасып келедi. Осындай ортада табысты жұмыс iстеп, берекелi өмiр сүру үшiн бiлiм керек. "Бiлiм – үлкен күш" дегендей, жас ұрпақты бiлiм нәрiмен сусындатып, бойында тұлғалық қасиеттердi қалыптастыру – баршамыздың басты мiндетiмiз болып қалуы керек.

Қанат Әбдiманапұлы

Алматы қаласы

КЕҢ ЕТЕК КӨЙЛЕК, МОЛ ЖАУЛЫҚ

Дана халқымыз "Ағаш көркi – жапырақ, адам көркi – шүберек" дегенiндей, адам баласы ұятты жерлерiн жасырып, абыройын қорғаумен ғана адамдық санатын сақтамақ. Олай болса киiм дегенiмiз – дәл осы ұят пен абыройдың қалқаны. Елiмiзде Исламның етек жаюымен бiрге ұятты жерлердi жауып жүретiн ұзын көйлектер мен ұзын шапандарға, орауға еркiн жететiн кең жаулықтарға сұраныс күннен күнге арта түстi. Осы орайда ата дiнiн қайта тапқан қаракөз әпке-қарындастарымыз өздерiне лайық, ықшамды да көрiктi, үйлесiмдi ұлттық үлгiдегi киiмдердi таппай, шарасыздан хиджаб киюге мәжбүр болды. Ондағы олардың ойлары басқа ұлт болып кету емес екенi баршаға аян. Олар тек әуелi Алланың Құрандағы үкiмiн, екiншi – Пайғамбарымыздың (с.ғ.с) суннатын, үшiншi – халқымыздың ежелден сақтап келе жатқан ар-ұятын берiк сақтау мақсатында ғана хиджабты кигенi анық.

Оларды бiз түсiнуiмiз керек. Олар – ұлтымыздың жетпiс жыл бойына терiстелiп келген дiнiн қайта жаңғыртушылар. Дiндi тұтыну оның шарттарын (шариғат) толық орындаумен iске асады. Оның үстiне мемлекетiмiздiң Ата Заңында "Республика азаматына ар-ұждан бостандығына – өзiнiң дiнге көзқарасын дербес бiлдiруге, олардың кез келгенiн уағыздау, не ешқайсысын уағыздамау, дiнге көзқарасына байланысты сенiмiн тарату және соларға сәйкес iс-әрекет жасау құқығына кепiлдiк берiледi" деп баттитып тұрып жазылып, дiн iстерi сол бойынша жүзеге асырылып жатқанына жиырма жыл болды. Тiптi басқа заңдардың көбiне өзгерiстер әлденеше рет енгiзiлсе де, бұл баптың бiрде әрпi өзгермей келе жатқаны тағы рас. Демек бiздiң елiмiзде дiнде кiм ненi, қай жолды ұстанады – ол оның өз еркi.

Жалпы, ұлтымыздың дiнiн ұстанушы азаматшаларға бұлайша қысым жасауға Ата Заңымыз әсте жол бермейдi! Олар тағы тек "хиджаб қана киемiз, басқа ұлттық киiмдi кимеймiз" деп қасарысып отырған жоқ. Олар уақыты келiп, елiмiзде ұлттық үлгiдегi сәндi, дiни талаптарға да сай киiмдер тiгiлгенге дейiн осы хиджабты киiп жүруге мәжбүр.

Бiздiң кейбiр қаракөздерiмiздiң ұлттық менталитетiмiзге де, дiнiмiзге де, мәдениетiмiзге де сай келмейтiн басқа да толып жатқан жат "мәдениеттердiң" үлгiсiндегi киiм үлгiлерiн киiп, ащы айтқанда, адамдық ар-намысымызды табанға таптап, кiндiгiн, бөксесiн, кеудесiн ашып етiмен-ет "киiмдердi" киiнiп, ойына не келсе, соны iстеп жүрсе де оларға "қыңқ" демеймiз. Олар "ұлтты жоятын болды, басқа болып кететiн болды, арымызды, ұлттық намысымызды төктi, неге ұлттық киiм кимейдi?" демеймiз. Бұл не сонда?

Жалпы, ұлтымыздың иманға келген азаматшаларының ұлттық киiм киюiне бiз әсте қарсы емеспiз. Тiптi қуанамыз. Киiнсiн! Бiрақ дәл қазiр қайдағы ұлттық киiмдi киедi? Әртiстердiң әлем-жәлемiн кие ме? Қазiргi бар, аздаған ұлттық үлгiдегi киiмдер тек сахнаға, әртiстерге арналған ғой. Осыны бiле тұра, ел иманын жаңғыртып, әдеп пен ибаны халқымызға қайтадан алып келе бастаған, ұлттың имани қайта түлеуiне үлес қоса бастаған аналарымызды, болашақ аналарды бұлайша құбыжық көргендей күстаналауымызды қалай түсiнуге болады?

Бiздiң кешегi аналарымыз, аруларымыз, қыздарымыз өткен ғасырдың алдыңғы ширегiне дейiн қалай киiнгенi бәрiмiзге белгiгi. Олар әрине хиджаб киген жоқ. Бiрақ хиджабтың қазақша үлгiсiн немесе кең де ұзын көйлек, камзол, сәукеле, шылауыш, кимешек, бөртпе салы кигенi, ұятты жерлерiн көрсетпегенi бәрiмiзге белгiлi. Бiз бәрiмiз сол ұятшыл, намысшыл, иманды, дiнiн берiк ұстанған, бүркенiп киiнген аналардан тумап па едiк, ағайын!

Батыс "мәдениетiне" мейлiнше сүңгiген болашақ аналарымызды киiндiре алмай жатқан да, Алланы танып, өздiгiнен ұятын жапқан, ақиқатқа қайтқан, тәубасына келген, шындықтың не, жалғанның не екенiн бiлген, дәретсiз жер баспаудың, дәретсiз бала емiзбеудiң жолын тапқан, бiртiндеп ұлттық дәстүрдi қайта табуға беттеген, жарды, баланы, Отанды қалай таза сүюдiң жолына қайтқан, ұлттық дiнiн сүйген азаматшаларымызды бұлайша өзек тептi етсек, бiз қайтiп ел боламыз?

Ұлтты жалған сүюшiлер осы ретте ойлансын. Қарасын жан-жағына. Жалпы арулардың бүркенiп жүруiне қарсылық – Алланың Құрандағы: "Мүмин әйелдерге айт: (Бөгде ерлерден) көздерiн сақтасын. Әрi ұятты жерлерiн (зинадан) қорғасын. Сондай-ақ зейнеттерiн көрсетпесiн. Бiрақ олардың өздiгiнен көрiнетiндерi басқа (бет, қол-аяқтары). Және бүркенiштерiн омырауларына түсiрсiн. Зейнеттерiн көрсетпесiн" (Нұр сүресi, 31-аят) деген үкiмiне қарсылық.

Мұнда кейбiр "бүркенген деген осы екен" деп, жүздi түгел тұмшалап немесе екi көзiн ғана қалдырып, басқа жерiн тұтастай жауып алатындардың жөнi басқа. "Бiрдiң кесiрi мыңға" дегендей, сондай бүркенушiлер дiнiн қайтадан тауып жатқан халқымызды аздап "үркiтiп" жатқаны да рас. Ол азаматтар да ойлансын. Олар дiн мен дәстүрдi қайшы қойып алмаса екен. Фитнә тудырып алмау үшiн киiнуде де ортақтықты ұстанғаны мақұл-ақ. Жалпы алғанда мұсылманша киiнуге қырын қарамайық, ағайын! Оның атын есептемегенде, ол бар болғаны – кең жаулық, ұзын шапан, ұзын көйлек қана. Солай!

Құл-Керiм ЕЛЕМЕС,

Қызырғазы Тоқтар

ШИКIЗАТҚА ТӘУЕЛДI ЭКОНОМИКАНЫҢ КЕЛЕШЕГI БҰЛЫҢҒЫР

2007-2008 жылдары әлемдi шарпыған экономикалық дағдарыс алдағы жылдары қайталануы мүмкiн. Қара алтын бiр мемлекетке бақыт әкелсе, екiншi мемлекетке сор болып тиюде. Есесiне, қарапайым халық кедейшiлiктiң қамытынан шыға алмай келедi. Мұны араб мемлекеттерiнде болып жатқан дүмпуден аңғаруға болатын сияқты.

Дәл қазiр әлемдегi мұнайдың бiр бөшкесi 120 АҚШ долларына теңестi. Бұл баға сағат сайын өсуде. Мұнай бағасының шарықтауы жақсылыққа апармайтыны анық. 2008 жылдың шырғалаңы немен бiткенiн бәрiмiз жақсы бiлемiз. Мұнайдың бағасы тұрақты болмаса, нарықтық экономика да шегiне жетiп жарылады.

Америкада жанармайдың бағасы 30 пайызға өстi. Жергiлiктi әкiмшiлiк конгрестен келешек ұлтқа сақтап қойған резервтегi мұнай қорларын iшкi сұранысқа пайдалану үшiн рұқсат сұрауда. Нарықтағы жағдайға келсек, бiр қарағанда бәрi жақсы сияқты. Себебi, энергоресурсқа, экспортқа кетiп жатқан тауарлардың (шикiзаттар), металл, астық, т.б. бәрi өте жоғары бағамен сатылуда. Әрине, бұл бiр жағынан қарағанда, ақша бюджетке уақытында түсiп жатыр. Осы жағдайда қарапайым халық бағаның өсуiн түсiнбей дал. Олар күнделiктi пайдаланып отырған азық-түлiк, жанармай, су, электр жарығы бағаларының өсiп кетуiне наразылық бiлдiруде. Ендi осы проблемалық сұрақтарға жауап берiп көрейiк.

Бiрiншi, Қазақстан әлемдiк экономиканың бiр бөлшегi болғандықтан оқшау өмiр сүре алмайды. Әлемде болып жатқан өзгерiстер, экономикалық дағдарыстар бiзге де керi әсерiн тигiзуде. Экономикадағы үлесiмiзге келсек, сауда айналымымыз Ресеймен 30 пайыз, Еуроодақпен 25 пайыз, алып Қытаймен 20 пайызды құрайды. Қазақстан бұл мемлекеттерге шикiзат сатса, бiз олардан халық күнделiктi тұтынатын дайын тауарларды сатып аламыз. Шикiзатқа қарағанда тауардың бағасы қымбат болады. Шикiзатқа тәуелдi болған экономиканың келешегi жоқ.

Екiншi, бiзде нарықтық экономика белең алған. Елiмiздегi бюджеттiң кiрiсi мен шығысы, мұнайдың бағасы шарықтамай тұрғанда алдын-ала бекiтiлiп қойғанын ұмытпауымыз керек. Сондықтан бюджеттi қайтадан пысықтап қарауымызға тура келедi.

Үшiншi, баға көтерiлген кезде, әсiресе жеке кәсiпкерлерге өте қиын тиедi. Кәсiпорынды жалға алып, шығындалған кәсiпкерлер банкротқа ұшырайды. Себебi, халық бұрынғыдай шашылмай, ақшаларын үнемдеуге көше бастайды. Шығыны көп кәсiпкердiң сатқан тауарынан түскен пайда әлгi шығындарды өтеуге де жетпей қалады. Бұдан тiптi Үкiмет те, бюджет те, кәсiпкер де ұтылады. Кәсiпкердiң жұмысы жүрiп тұрғанда Үкiметке масыл болмай бәрiн төлейтiн. Ең соңында олар жұмыссыздар санын құрайды. Ал жұмысы жоқ адам билiкке де, үкiметке де наразы болатыны түсiнiктi. Қалтасында көк тиыны жоқ адам ызақор келедi. Осындай жандардың көбi өзiмiздiң қандастарымыз.

Төртiншi, энергоресурс, экспортқа кетiп жатқан тауар, металл, астық, т.б. жоғары бағамен сатылып жатқан тауарлардың жеке қожайындары бар. Олар сатылған тауардың пайдасын көрiп, тек мемлекетке салық төлейдi, сонымен қарамағындағы қызметкерлерi мен жұмысшыларға жалақы төлейдi.

Бесiншi, энергоресурс, экспортқа кетiп жатқан шикiзаттың бағасы iшкi нарықтағы қарапайым халық тұтынатын тауардың бағасына тәуелдi болып келедi.

Алтыншыдан, монополистерге келсек, олар да тәуелдi. Халыққа қызмет көрсету түрлерiнiң бағасын көтере қояды. Оқырманға түсiнiктi болу үшiн мысалдардың кейбiреуiне ғана тоқталсақ.

Мұнайдың бағасы өссе, одан өндiретiн заттардың бағасы да өседi. Мазут, керосин, жанармай бiрден қымбаттайды. Халық тұтынатын тауарларды транспортпен жеткiзбей ме? Тұтынушыға жанармай мен солярканың жаңа бағасымен тасымалдайды. Бұрын транспортқа 3 мың теңге төлесе, ал қазiргi баға 5 мың теңге. Сатушы баға өскен кездегi 2 мың теңге айырмашылықты тауардың бағасына қоспаса, шығынға қалады. Сатқан тауарынан пайда түспесе, онда жұмыс iстеудiң қажетi қанша? Ол кәсiпкер шығынға ұшырайды. Ал мазутты көбiнесе электростанциялар пайдаланады. Өндiрiлген мазут жоғары бағамен келсе, олар да бағасын көтере қояды. Электр энергиясы – олардың тауары. Егер қажетiңе пайдалансаң, ақшасын төлеуiң керек. Әйтпесе қиып тастайды. Себебi, бiз нарықтық экономикалық елде өмiр сүрiп жатырмыз. Су мен жылу жүйесi қымбаттаса, тауар да қымбаттайды. Қазiр кез келген кәсiпорын электрсiз жұмыс iстемейдi. Электр энергиясының тарифi көтерiлсе, кәсiпорын да өндiрген тауарының бағасын өсiредi. Сол кезде күнделiктi тұтынатын тауарлардың бағасы қымбаттап кетедi. Бағаның шексiз қымбаттауы қарапайым халыққа керi әсерiн тигiзедi.

Құрманғали Ашанұлы, кәсiпкер

АУЫЛ ЖАСТАРЫ МАСЫЛДЫҚҚА БОЙ АЛДЫРДЫ

– Қазiр бiреуге иек сүйеп өмiр сүрушiлер көбейдi. Ауылға бара қалсаң жұмыссыз, мақсатсыз көшеде топ-топ болып сенделiп жүрген жастарды көресiң. "Не iстеп жүрсiңдер?" деген сұраққа, бiрiнiң аузына бiр түкiрiп қойғандай жамырап: "Ауылда жұмыс жоқ қой. Басқа жаққа баруға зауқымыз тартпайды. Туған жердi, атамекендi қимаймыз. Оның үстiне қолымыздағы ата-анамызды кiмге қалдырамыз. Олар бiздiң бетiмiзге қарап отыр емес пе?" деген уәж айтады. Өздерi сол қарттардың зейнетақысы мен жас балаларына мемлекет ай сайын берiп жатқан жәрдемақыны нәпақа етiп, күнелтiп жатқандарын iштерiне бүгiп қалады. Шындап келгенде, ой таразысынан өткiзер болсақ, iстеймiн деген кiсiге ауылда жұмыс бастан асып жатқан жоқ па?! Жаздағы мүмкiншiлiктi пайдаланып егiн егiп, бақша салып, шөп шауып дегендей бiраз тiрлiк жасауға болады емес пе?

Алысқа бармай-ақ қоялық, өзiмiздiң Мерке өңiрiнен өтiп бара жатып, үлкен жолдың бойында ара балының түр-түрiн қысы-жазы сатып тұрған басқа ұлт өкiлдерiнiң төзiмдiлiгiне, еңбекқорлығына қайраң қаласың. Ойласаң, солар өздерi кәсiп еткен омарта арқылы бүкiл отбасының нәпақасын өтеп, күнделiктi қажеттiлiгiн қамтамасыз етiп отыр емес пе? Ал бiздiң қандастарымыз ондай iске баспайды, тiптi аштан iлмиiп, сiңiрi созылып жүрсе де оны намыс көредi. Ерiншектiк, жалқаулық, селқостық, енжарлық, тоғышарлық, берекесiздiк, дауасыздық көп жастардың бойын қатты билеп алған тәрiздi. – Басқалар қандай екенiн қайдам, мен ауылға барсам iшкi дүнием әлем-жәлем болып, көңiлiм құлазып, жүрегiм езiлiп, күңiренiп қайтамын, – деп менi сөзге тартты кезiнде ауылда өсiп, көп жылдар бойы облыстық мекеменiң бiрiн басқарған зейнеткер Әлiбек деген таныс кiсiм.

– Ауылдағы көптеген үйлердiң маңында бау-бақша мүлдем жоқ, барларында арам шөп басып, есiк алды қаңсып бос жатыр. Сол маңнан ағып жатқан Талас өзенiнiң суын өз пайдаларына жаратуға ерiнедi-ау сабаздарың. "Оу, ағайындар! Мына тiрлiктерiң не? Анау өзен жағасындағы бос жатқан жерлердi иемденiп, егiн мен бау-бақша, ең болмаса жоңышқа егiп, пайдаға асырмайсыңдар ма? Огород неге екпейсiңдер, неге сөйтiп оның пайдасы мен рахатын көрмейсiңдер?" – десем, олардың жауабы да дайын тұрады: "Суды шығаруға күш керек, техника керек. Егiн, жоңышқа, бау-бақша ексек, оған мал тыныштық бермейдi, жайпап, жеп қояды. Сондықтан ештеңе екпеймiз. "Мал өсiрсек соның өзi бiзге жетпей ме?" деген уәж айтады әлгiлер. Ал сол малға пiшен-шөбi, жоңышқасы қыстың соңына қарай жетпей, қаладағы базардан шөп алып, машинаға тиеп ауылға кетiп бара жатқан талай жерлестерiмдi көрдiм. Уақыт көшiнен кешеуiлдеп қалған ауыл тұрғындарын түсiну қиын. Мiне, қазiргi ауыл тұрғындарының бояусыз өмiрi. Бұған сенесiз бе, сенбейсiз бе? – деп көңiлсiз ойды одан әрi өрбiттi әлгi көңiлi ояу, көзi ашық азамат.

Иә, несiн айтамыз, "Ауыл – бiздiң алтын дiңгегiмiз", "Ауыл – алтын бесiгiмiз" деп ауылды мадақтап жүрiп, ондағы берекенi кейiнгi жылдары қожыратып алғанымыз жасырын емес. Бәрiмiз ауылдан шықтық, ауыл тұрмысын, ауыл адамының психологиясын бiр кiсiдей бiлемiз.

Ерiксiз көз алдыма көлбеңдеп ту алыста қалған, бүгiндерi тәттi сағымға, тiптi сары сағынышқа айналған балалық шақ келедi. Ол кезде әкелерiмiз бен шешелерiмiздiң "Еңбек – бәрiн де жеңбек" деп кетпен-күрек, бiлектiң күшiмен ауыл сыртындағы өзен бойында шым тоған байлап, оның суын құлама жарғабақтардың қия бетiнен қиып өткiзiп, иiн арықтар арқылы егiндiкке, бау-бақша егетiн тегiстiктерге, ауыл көшелерiне су шығарып, жаз бойы сол арықтардың көмегiмен бау-бақша өсiрiп, тал-дарақ көгертiп, үй маңын көгалдандырып, тек бiр отбасын ғана емес, бүкiл өңiрдi берекеге айналдырып, жаз бойы көкөнiске (қауын-қарбыз, өрiк-алма, картоп, пияз және т.б.) тойдырып, ауылдың берекесiн келтiрiп, керемет бiр жан рахатына бөлейтiн. Ой, шiркiн, сол бiр берекелi, мерекелi оралмас күндер-ай десеңшi!

Ал қазiр ауыл маңынан ағып жатқан өзеннiң мол суын пайдалануға құнт жоқ. "Техника жоқ", "трактор-бульдозер, экскватор жоқ" деп қу шөппен ауыздарын сүртiп, бiрiне-бiрi қарап отыр. Олар сырттан бiреу келiп, тоған байлап бермейтiнiн бiлмейдi дейсiз бе, бiледi. Бiле тұра "мен салар да, сен салар, атқа жемдi кiм салар?" деген принциппен бiрiне-бiрi иек артып, тоғышарлыққа салынып, ешқайсысы артық қимылдағысы келмейдi. Оның орнына олар қалаға барып, базарда арба-тәшке итерiп, көше бойындағы "еңбек биржасында" жүргендердiң санын көбейткендi жөн көредi. Бәзбiреулерi араққа салынып, тiптi бiрең-сараңы үйсiз-күйсiз "бомжға" айналуы ғажап емес. Өйткенi қала өмiрi қатал, бейқамдықты, жалқаулықты кешiре бермейдi. "Еңбек адамды бүтiндейдi, жалқаулық адамды түтiп жейдi" деп қазекем орынды айтқан.

Түсiнген адамға, қазiр көзiн тапсаң нағыз еңбекқорлардың, қолынан iс келетiндердiң заманы емес пе?

Ауылда тұрып-ақ түтiнi тiк шығып, шаруашылығын шыр айналдырып, уақытын тиiмдi пайдаланып жүрген азаматтарды көрiп, тынымсыз еңбектерiне риза боласың.

Елiмiздiң Президентi Нұрсұлтан Назарбаев биылғы Жолдауында ауыл мәселесiне ерекше тоқталып өттi. Ауыл-селоның ахуалын жақсарту үшiн мемлекет көптеген игiлiктi iстер атқарып, мол қаржы бөлiп келедi. Бiрақ сол бөлiнген қаржыны алып, көзiн тауып iске жұмсап жатқан жандардың саны әлi мардымсыз. Ауылда қолға алып, тiгiн шеберханасын, шаштараз, жиһаз жасайтын орын, шағын наубайхана, монша, құсхана, малды бордақылап, оларды соятын қасапхана, ет өнiмдерiн өңдейтiн цех және де басқа көпшiлiктiң тұрмыс-тiршiлiгiн жеңiлдететiн, сөйтiп қолын ұзартатын мекемелер ашу көптiң ойына келе бермейтiнi несi? Кәсiптiк бiлiм алу, мамандықты игеру жастар арасында неге қолдау таппай отыр? Иә, айта берсе сауал көп.

Менiңше, әзiрге ауыл ахуалы, экономикалық жайы көңiлдi тым көншiте қоймайды. Соңғы жылдары ауылды одан әрi дамыту мақсатында жоғары оқу орындарын бiтiрген жас мамандарды (мұғалiмдер, дәрiгерлер, мәдениет қызметкерлерi және т.с.) "Дипломмен – ауылға!", "Ауылға кел жас маман!" деп шақырған үндеулер жастар арасында қолдау табуда. Бiрақ сол патриоттық көтерiңкi сезiммен ауылға қанаттанып барған жастарға жергiлiктi әкiмшiлiк қолдау көрсетiп, материалдық және тұрғын үй мәселесiн дер кезiнде шешiп бермесе, олар ауылға сiңбейдi, ертең-ақ басқа жақтан жылы орын iздеп кетедi. Егер солай болса, ауылды қалай түлетiп, гүлдендiремiз? Ауылдық жерлердiң инфраструктурасын (негiзгi жолдарды реттеп, жөндеу, ауыз су мәселесiн шешу, балабақша ұйымдастыру, клуб пен дүкендер ашу және т.с.) дамытпай көп нәрсенi қазiр шешу мүмкiн емес.

Сағындық ОРДАБЕКОВ, медицина ғылымдарының докторы

Тараз қаласы

Редакция таңдауы

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы мен Мысыр Араб Республикасы арасында дипломатиялық қаты­нас орнады. 1993 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы Прези­дентінің «Мемлекеттік холдингтік компаниялар туралы»...
604318aa3f0bf406053231

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс...
1d7caaf50d5accc6a22bdda79660dc50

Индонезияда сегіз жасар бала қолтырауынның асқазанынан шығарылды

Индонезияда сегіз жасар баланың денесі қолтырауынның асқазанынан алынды, деп жазады The Sun. Берілген...
1280x720 cmsv2 4c223b9e 858b 54f3 b9c1 a2cc1faca987 5395116

Женевада адам құқығы туралы ең жақсы фильмдер іріктелмек

Биыл 19-шы Халықаралық кинофестиваль және Женевадағы адам құқықтары жөніндегі форум виртуалды форматта...

Жаңалықтар

Қарағандыда көлік ішіндегі арыстан жұртты таңдандырды

Қарағандыда көлік терезесінен қарап тұрған арыстанның суреті БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс тудырды, деп хабарлайды NewTimes.kz. Экология министрлігі бұл оқиғаның мән-жайын анықтап, арыстан Қарағанды хайуанаттар...

Индонезияда сегіз жасар бала қолтырауынның асқазанынан шығарылды

Индонезияда сегіз жасар баланың денесі қолтырауынның асқазанынан алынды, деп жазады The Sun. Берілген ақпаратқа сәйкес, баланың еш жеріне зақым келмесе де, аман қалмады. Бала әкесімен бірге...

Женевада адам құқығы туралы ең жақсы фильмдер іріктелмек

Биыл 19-шы Халықаралық кинофестиваль және Женевадағы адам құқықтары жөніндегі форум виртуалды форматта өтеді. Жыл сайын іс-шараға 40 мың көрермен қатысатын. Онымен қоса 25 елден 300-ге...

Атырауда автотұрақтағы 5 автобус өртеніп кетті

Оқиға салдарынан қаза болғандар мен зардап шеккендер жоқ. Атырау облысындағы Теңіз кенішінде 5 автобус өртеніп кетті, деп хабарлайды inbusiness.kz Оқиға 5 наурызда сағат 19:30-да Жылыой...

Елімізде 2021 жылғы алғашқы екі айда 120 адам жемқорлыққа қатысты сотты болған

2021 жыл басталғалы бері  шамамен 120 адам жемқорлық ісіне қатысты сотты болған. Бұл жөнінде ҚР сыбайлас жемқорлыққар қарсы іс-қимыл агенттігінің Telegram каналында хабарланды. Cотталғандардың ішінде 28...

Экстремистік идеология жақтастарын райынан қайтару – басты міндет

Қазақстанда  жат діни ағымдарды түбегейлі ауыздықтау мүмкін болмай отыр. Діни ахуалдың тереңдеуіне қауіптің  алдын алу жұмыстарының жеткіліксіздігі себеп болуда. Бұл туралы Алматыда Абай атындағы...

Әлемде адам тіршілігі үшін қажетті негізгі тауарлардың бірі таусылуға жақын

Дүние жүзінде адам тіршілігі үшін маңызды тауарлардың бірі — құмның тапшылығы сезіле бастады. Құм судан кейінгі ең көп сұранысқа ие ресурс болып саналады, деп...

Бас санитардың жаңа қаулысы шықты

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың жаңа қаулысы жарияланды.  Жаңа қаулыға сәйкес, қылмыстық-атқару мекемелерінде санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтау алгоритмі» атты 24-қосымшада 4-тармақ өзгертілді. «4. Маскаларды...

Дәрігер әйел адамның денсаулығына қауіп төндіретін ең зиянды өнімдерді атады

Ресейлік диетолог Наталья Круглова әйел адамның денсаулығы мен сұлулығы үшін ең қауіпті тағам түрлерін атады, деп хабарлайды Lenta.ru. Дәрігердің сөзінше, әйелдер жейтін тағамының калориясына мән...

Елорда асханаларының бірінде өрт шықты (видео)

"5 наурыз күні сағат 11.48-де өрт сөндіру бөлімнің қызметкерлері шұғыл түрде Достық көшесінде орналасқан "Избушка" дәмханасына аттанды", – делінген астаналық төтенше жағдайлар департаментінің хабарламасында. Тұрғын...

«Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны қолды болды

Ақмола облысында «Қазақалтын» кенішінен 122 миллион теңгенің алтыны ұрланды, деп хабарлады zakon.kz. «Ақмола облыстық полиция қызметкерлері 2 наурызға қараған түні «Қазақалтын» АҚ-қа тиесілі катодты алтынды ұрлау...

Орыс тілінде сөйлеген депутат партия қатарынан қуылды

Украинада Харьков облыстық кеңесінің депутаты Александр Дорошенко орыс тілінде сөз сөйлегені үшін  партия қатарынан шығарылды, деп хабарлайды РИА Новости. "Еуропалық ынтымақтастық" партиясы баспасөз қызметінің мәліметінше, ...

Жамбылда 38 елді мекенді қызыл су басуы мүмкін

Жамбыл облысында 38 елді мекен су астында қалуы мүмкін. Олардың басым көпшілігі су қоймаларының маңайында орналасқан. Егер көктемде күн күрт жылып, таудағы қар ерісе...

Елімізде жаңа мереке пайда болды

ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин «Қазақстан Республикасындағы мерекелік күндердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 31 қазандағы № 689 қаулысына толықтыру енгізетін бұйрыққа...

«Алаяқтардың қолына түсуі мүмкін»: Маман телефоннан қандай хабарламаларды жойып отыру керегін айтты

"Цифрлық платформалар" автономды коммерциялық емес ұйымының бас директоры Арсений Щельцин смартфоннан қандай хабарламаларды өшіріп отыру керегін айтты, деп хабарлады РИА Новости.     Маманның айтуынша, телефоннан...

Алматылық оқушы халықаралық математика лигасында топ жарды

Алматы қаласындағы «Білім-Инновация» мамандандырылған лицейінің 9-сынып оқушысы Нұрасыл Бейсенбай  The Math League – Халықаралық математика лигасында топ жарды, деп хабарлайды Алматы арнасы.  Олимпиадаға әлем бойынша...

Өр тұлғалы өңір басшысы

Күрделі кезеңдерде республикамыздың бес облысының әкімі болған, Елбасының сенімді сардарына айналған Бердібек Сапарбаевтың атқарған еңбегін, көзбен көріп, көңілге түйген сол облыстардың халқы әлі күнге...

Қасым-Жомарт Тоқаев түрік халқына көңіл айтты

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Кугар» әскери тікұшағының апатқа ұшырап, бірнеше адамның қаза болуына байланысты Түркия Президенті Реджеп Тайип Ердоғанға Қазақстан халқының және жеке өзінің...

8 наурызға 18 кітап

Көктемнің алғашқы шуақты мерекесі жақындаған сайын көпшілігімізді, әсіресе ер-азаматтарды жақындарыма «не сыйласам?» деген сауал мазалайтыны белгілі. Кітап сыйлаңыз. Жақсы таңдалған құнды кітап басқа жанның...

Елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыт салынады – министр

Энергетика министрі Нұрлан Ноғаев 2025 жылға дейін елімізде мұнай және газ-химия саласында 5 зауыттың құрылысы аяқталатынын айтты. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында мұнай және газ-химия...

Қазақстанда әйелдер мемлекеттік қызметтерді алуға аз жүгінеді

Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Азаматтарға арналған үкімет мемлекеттік қызметтерге қанша әйел жүгінетінін есептеп көрді. Белгілі болғандай, 2020 жылы мемлекеттік корпорацияға түрлі қызметтерді алу үшін 6,2...

8 наурыздан бастап Өзбекстанға жаңа әуе рейсі ашылады

2021 жылғы 8 наурыздан бастап «SCAT» әуе компаниясы Ақтау және Үргеніш қалалары арасында аптасына 2 рейс орындай бастайды, – деп хабарлады ҚР ИИДМ баспасөз...

АҚШ ғалымдары коронавирус инфекциясын қоздыратын қан тобын анықтады

АҚШ ғалымдарының зерттеуі бойынша, ІІ қан тобының иелері коронавирус инфекциясының жұқтыруға «бейім» келеді. Гаврард медициналық мектебінің «Бригэм энд уименз» клиникасында қызмет ететін ғалымдардың бұл...

Коронавирус: 226 адамның жағдайы ауыр

5 наурыздағы мәлімет бойынша, Қазақстанда 18 882 адам короновирус инфекциясынан (13 236 КВИ+ және 5 646 КВИ-) емделіп жатыр. Денсаулық сақтау министрлігінің Telegram каналында олардың...

Ауа райының бұзылуына байланысты 7 өңірде көлік қозғалысы шектелді

ҚР ИИДМ баспасөз қызметінің мәліметінше, республикалық маңызы бар жолдардың төмендегідей учаскелерінде қозғалысқа шектеу енгізілді. Ақмола облысында: 1. 03.03.2021 ж. сағат 16.00 «Жезқазған-Петропавл» автожолының 377-536 шақырымында,...

Ақылы автожолдарда көлігі бұзылған жүргізушілерге тегін көмек көрсетіледі

«ҚазАвтоЖол» Ұлттық компаниясы ақылы автожолдарда жанармайы таусылған немесе автокөлігі бұзылған жүргізушілерге көмек тегін көрсетілетінін мәлімдеді. Павлодар облысының Павлодар, Екібастұз, Ақсу, Аққулы, Железин және Тереңкөл аудандарында...

5 наурыз: еліміздің тарихында қандай айтулы оқиғалар болды

Осыдан 25 жыл бұрын, яғни 1996 жылы 5 наурызда Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театры «Ақан сері-Ақтоқты» пьесасының (режиссер Ж. Омаров) қойылымымен ашылды. Сол жылы...

Елордада ауа райының бұзылуына байланысты оқушылар қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы бүгін ауа райының күрт бұзылуына байланысты мектеп оқушылары мен колледж студенттері қашықтан оқыту форматына көшірілгенін хабарлады. «Нұр-Сұлтан қаласының Білім басқармасы хабарлайды:...

ШҚО-да дүкенге маскасыз кірген адамға айыппұл салынды

Шығыс Қазақстан облысының 5 ауданында карантиндік шектеуді бұзғандар тіркелді. ШҚО Ақпарат орталығының мәліметіне сүйенсек, мониторингілік топтар Шемонаиха ауданында 74 нысанға тексеру жүргізіп, ереже бұзудың 1...

Өткен тәулікте 857 адам коронавирус жұқтырды

Қазақстанда өткен тәулікте 857 адамнан коронавирус анықталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 132, Алматы қаласы - 134, Шымкент қаласы - 27,...

Еліміздің басым бөлігінде қар аралас жаңбыр жауады – Қазгидромет

5 наурыз күні Қазақстанның басым бөлігіне әлі де Солтүстік-Батыс циклонның әсері сақталады, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын күтіледі, – деп хабарлады «Қазгидромет» РМК. Республиканың оңтүстік...

Абай атындағы университет үздіктер қатарына енді

Абай университеті екі бағдарлама бойынша QS World University Ranking by Subject-2021 рейтингінде топ-250 үздіктер қатарына енді. Абай атындағы ҚазҰПУ алғаш рет «QS World University Ranking...

Кремль: «Cанкцияның әсері де, мағынасы да жоқ»

АҚШ-тың "Навальныйдың ісі" бойынша жаңа санкциялары екіжақты қатынастарға "қатты әсер етеді", қазірдің өзінде "жағдай нашар". Бұл туралы Кремльде айтылды. АҚШ-та Ресейдің жаппай қырып-жоятын қару бағдарламасын...

«Құтадғу біліктің» жаңа аудармасы оқырманға тарту етілді

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Отырар» кітапханасында Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік» еңбегінің жаңа аудармасының таныстырылымы өтті. Қарахандар дәуірінде 1069 жылы жазылған құнды жәдігер...

Министрлік коронавирус «гүл арқылы жұғады» деген ақпаратқа түсінік берді

Коронавирус инфекциясы гүл арқылы жұғады деген ақпарат жалған. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті өкілдері айтты, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі. Департамент мәліметіне қарағанда, Желіде...

Балалар әдебиеті: есейген қаламгер ме, балалар ма?

Балалар әдебиеті – әдебиеттің ең бір елеулі саласы. Халқымызда ежелден балалар әдебиетінің бай фольклорлық үлгісі болды. Ертегі, жаңылтпаш, мазақтама, жұмбақ, т.б. Мұндай қызықты нәрселердің...

Бішкекте қандасымызға арналған музыкалық кеш өтті

1 наурызда  Бішкектегі К.Молдобасанов атындағы Қырғыз ұлттық консерва­тория­сында Қыр­ғыз Республикасындағы қазақтардың арасынан шық­қан талантты әнші, қырғыз елінің  мә­дениетіне еңбек сіңірген қайраткер Ержан Му­синді еске...

Енді WhatsApp-тың компьютерлік нұсқасында бірнеше адаммен видео арқылы сөйлесуге болады

WhatsApp мессенджерінің компьютер арқылы қосылатын нұсқасында бірнеше адам видео және аудио байланыс арқылы сөйлесе алады, - деп хабарлайды Tech Crunch. Аудио және видео қоңыраулар шифрлау арқылы...

Ауылдағы іскер әйелдерге 4000 доллар қайтарымсыз грант беріледі

Ауылды жерлерде кәсіпкерлікпен айналысатын әйелдердің 4000 доллар қайтарымсыз грант ұтып алу мүмкіндіктері бар, деп хабарлайды Аtameken Business.     https://youtu.be/rIWRXS-QT2Q Ол үшін өз ісіңізді ашуға деген...

2020 жылы Қазақстанда 48 ірі сүт фермасы іске қосылған

Өткен жылы ауыл шаруашылығы саласында импорттық өнімдерді алмастыру жоспары бойынша Қазақстанда 48 тауарлы сүт фермасы, 3 ет комбинаты іске қосылды. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы...

Пандемия кезінде гендерлік теңсіздік күшейді – ДДСҰ

Пандемия Еуропадағы гендерлік теңсіздікті күшейтті. Бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Еуропалық аймақтық бюросының директоры Ханс Клюге бейсенбі күні Facebook-те жарияланған Копенгагенде өткен...

Украина коронавирустың үшінші толқынына дайындалуда – Премьер-министр

Украина премьер-министрі Денис Шмыгаль елде COVID-19 үшінші толқынының басталғанын мәлімдеп, келесі локдаунның мүмкіндігін жоққа шығармайтынын айтты.  Укринформ сайтының мәліметінше, Денис Шмыгаль жағдайды бейімделген карантин құралдарымен...

Қысқа жіп күрмеуге келмей…

Былтыр жыл соңында Дүниежүзілік банк Қазақстанда кедейлер саны 1,5 млн адамға көбеюі мүмкін деген болжам жасады. Сарапшылар 2020 жылы Нұр-Сұлтан мен Алматы қаласы тұрғындары...

Еліміздегі мешіттер қазақы стильде болуы керек – Бас мүфти

Елордада Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлының төрағалығымен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жанынан құрылған Қазақы стильдегі мешіт құрылысы бойынша жұмыс тобының алғашқы мәжілісі өтті, –...

«Nur Otan»: Түркістанның тазалығына жауапты көпбалалы аналар ардақталды

Бүгін «Nur Otan» партиясының Түркістан облыстық филиалында 8 Наурыз – әйелдердің халықаралық мерекесіне орай, бір топ көпбалалы анаға құрмет көрсетілді. Партияның «Бақытты отбасы» жобасы...

Жаңа орда құратын ұрпақ тәрбиелегіміз келеді

Парасат ТАНЕН, Orda Gen жобасының директоры: Тәуелсіздіктің ақ таңында дүниеге келген сәбилердің емін-еркін ойланып, жан-жақты дамып, қазақы мінез қалыптастыруына ертегі арқылы жол ашу – Orda...

Жасотандықтар мереке қарсаңында жас аналарға құрмет көрсетті

8 наурыз қарсаңында жасотандықтар Нұр-Сұлтан қаласындағы №2 көпбейінді орталық аурухананың акушерлік бөлімнің нәзік жанды қызметкерлері мен аналарын құттықтады. «Jas Otan» ЖҚ жетекшісі Нұржан Жетпісбаев: «Әйелдер күнімен...

Өскеменде баланы еденге лақтырған тәрбиешіге іс қозғалды (видео)

Өскемен қаласындағы «Арман» балабақшасының тәрбиешісіне қатысты қылмыстық іс қозғалды. ШҚО әкімдігінің баспасөз қызметі мәлімдегендей, 3 наурызда облыстық білім басқармасына хабарласқан ата-ана «Арман» балабақшасындағы «Еркетай» тобы...

Латынграфикалы қазақ әліпбиі: кірме терминдерді жазудағы ұстанымдар

2019 жылғы қазанда Ұлттық кеңес­тің кезекті отырысында Қазақстан Республика­сы­ның Президенті Қ.Тоқаев ғалым­дар­ға жаңа қазақ ұлт­тық латынграфикалы әліпбиін же­тілдіруді тап­сыр­ған болатын. Ал 2021 жылғы 28...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1992 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы мен Мысыр Араб Республикасы арасында дипломатиялық қаты­нас орнады. 1993 жылғы 5 наурызда Қазақстан Республикасы Прези­дентінің «Мемлекеттік холдингтік компаниялар туралы»...

Алма ҚҰНАНБАЕВА, Стэнфорд университетінің профессоры: Америкалықтар қазақтың киіз үйіне келіп, күйін тыңдауға құмар

АҚШ-тағы әлемге әйгілі Стэнфорд университетінің профессоры Алма Құнанбаева көп жыл бойы америкалық студенттерге қазақ мәдениеті туралы лекция оқыған. Сонымен қатар ол Беркли қаласында Орта...

Ақмола облысында шахтада топырақ басып қалған жұмысшылар құтқарылды

Ақмола облысында шахтада топырақ үйіндісінің астында қалған екі жұмысшы құтқарылды. Oблыстық ТЖД баспасөз қызметінің мәліметінше, оқиға 4 ақпан күні Астрахан ауданындағы «Айна – ресурс» ЖШС...

Сарқылмас сезім бұлағы

Өнер атаулы сұлулықты дәріптеуден тұрады десек, сол дәріптеудің таусылмас кені, сар­қыл­­мас шабыт көзі – әйелдер. Және бұл өнер­­дің барлық түріне тән. Ежелгі дәуірден бері...

Ақұштап БАҚТЫГЕРЕЕВА: Ақынның мақсаты – әлдекіммен қылыштасу емес, ақиқатқа көз жеткізу

8 наурыз Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Túrkistan басы­лымы арқылы қазақ қыздарына өз ақыл-кеңесімді айтқым келеді. Басылымдарыңызды замандастарыммен қатар оқитын жас қыз-келіншектер пайдалысын көңіліне тоқып,...

Рухани жаңғыру − рух тазалығына ұмтылу

Әр дәуір өз жаңалығымен келеді десек те, ұлт ретінде қалып­тас­қан халықтың өзгермейтін бір талабы болады, ол − ру­хани тұрғыдағы біртектіліктен ажырамау. Елді ел ететін...

Енді педагогтер жұмысқа конкурс арқылы қабылданады – министр

Бүгін Парламент Сенатында депутаттар білім саласына қатысты бірнеше маңызды жаңа нормаларды қамтитын заң жобасын қарастырып, мақұлдады. Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов осы құжатта...

Қазынаның шығыны көп, кірісі аз

2020 жыл әлем экономикасы үшін сынақ жылы болды. Көрсеткіштердің бәрі кері кетті. Алыс-беріс азайып, барыс-келістің тоқтауы көп елдің қазынасын ортайтып, қарызын еселеді. Пандемия  Қазақстан...

Тәж-Махалдан мыңнан астам турист эвакуацияланды

Бейсенбі күні таңертең Үндістанның Агра қаласындағы Тәж-Махал кесенесі аумағынан кем дегенде мыңнан астам турист эвакуацияланды, – деп жазды Hindustan Times газеті. Басылымның мәліметінше, жергілікті полицияға...

Жоғарғы соттың екі судьясы қызметінен босатылды

Парламент Сенатының жалпы отырысында ҚР Жоғарғы сотының судьялары қызметінен босатылды. «Сіздердің қарауыңызға Анатолий Сергеевич Смолинді және Серік Қазбекұлы Әбнәсіровті Жоғарғы Сот судьясының қызметінен босату туралы...

Қаржы министрлігі аппаратының жаңа басшысы тағайындалды

ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен Абзал Бейсенбекұлы Қаржы министрлігі аппаратының басшысы қызметіне тағайындалды, – деп хабарлады осы ведомствоның баспасөз қызметі. Абзал Бейсенбекұлы 1985 жылы Жамбыл облысында дүниеге...

Австралияда «жұмбақ рейстерге» билет сатыла бастады

Австралиялық Qantas әуе компаниясы бағыты беймәлім рейстердің ашылғаны туралы хабарлады. Компания "жұмбақ рейстер" деп атаған тасымалдың бұл түрі – шекаралар жабық кезде ішкі рейстерді...

Шетелден 500 млн доллардан астам қаржыға сатып алған малдың пайдасы болды ма?

Қазақстан соңғы жылдары шетелден 153 мыңнан астам асыл тұқымды мал сатып алған. Оған барлығы 500 миллионнан астам доллор жұмсалған. Бірақ сатып алып келген малдан...

Оралда көпірдің астынан жас жігіттің мәйіті табылды

Азиат пішіндес жас жігіттің мәйіті бүгін сағат 07.01-де Орал қаласына қарасты Деркөл кентіндегі көпірдің астынан табылған. Бұл туралы БҚО денсаулық сақтау департаменті хабарлады.  Жасы шамамен...

Терезеден құлап кеткен баланы құтқарған павлодарлық 1 млн теңге сыйақы алды

Павлодар қаласының тұрғыны Александр Жұмабаевқа терезеден құлаған баланы құтқарғаны үшін миллион теңге берілді. Ер адам биіктен құлап кеткен қызды қағып алуға үлгермей қалды, алайда...

Туысының үйінен соғым етін ұрлаған жамбылдық бас бостандығынан айрылуы мүмкін

Соғым етін ұрлаған жамбылдық тұрғын бас бостандығынан айрылуы мүмкін,  деп хабарлайды Polisia.kz. Ағымдағы жылдың 1 наурызында Т.Рысқұлов аудандық полиция бөліміне Көгершін ауылының тұрғыны xабарласып, үйінің...

Қазақстанда төлқұжаты жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды

Қазақстанда жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ 3,5 мыңнан аса адам анықталды. Бұл жайында Мәжіліс депутаттарының сауалына ҚР Премьер-Министрі Асқар Маминнің жауабында айтылған. «2020 жылғы қыркүйек...

Apple саңылаусыз iPhone шығарады

Apple физикалық порттарсыз жұмыс істейтін смартфон өндірісін қолға алды. Бұл туралы Appleosophy басылымы хабарлады. Дереккөздердің хабарлауынша, америкалық компанияның инженерлері iPhone-ды компьютермен синхрондаудың жаңа әдістерін жасауда....

Алматыда «Рахат» базарының 300-ге жуық саудагері наразылыққа шықты

Алматыда "Рахат" базарының 300-ге жуық саудагері өздері жан бағып отырған сауда орнының жабылуына қарсылық білдіріп, наразылыққа шықты. Айтуларынша, орнына жиһаз фабрикасын салуға рұқсат беріпті,...

Жұмыс істеуге ең қолайлы мемлекет анықталды

Әлемдегі еңбек мигранттарының ширек бөлігіне жуығы жұмыс істеу үшін Канадаға қоныс аударуды құп көреді екен. Бұл туралы BCG және The Network-тің бірлескен зерттеуінде айтылған,...

Ақмола облысының күре жолдарында көлік қозғалысы шектелді

Ауа райының қолайсыздығына байланысты Ақмола облысының күре жолдарында көліктің барлық түрлерінің қозғалысына шектеу қойылды.  4 наурыз күні сағат 07.00-де Ақмола облысында ауа райының нашарлауы (жел,...

Коронавирусты «мәңгілікке» жұқтырған алғашқы науқастар тіркелді

Америкалық дәрігерлер коронавирусты "мәңгілікке" жұқтырудың алғашқы жағдайларын анықтады, деп хабарлайды medRxiv.  Оңтүстік Калифорния университетінің мамандары вирустың іздері алты ай бойы ақ қан ауруымен ауыратын бірнеше...

4 наурыз: атаулы күндер, есте қалар оқиғалар

4 наурыз Тәуелсіз Қазақстан тарихында қандай оқиғалармен есте қалды? Еске түсіріп көрейік... 1993 жылы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы туралы» ҚР Заңы күшіне енді. 1997 жылы ҚР...

WhatsApp арқылы 20-ға жуық адамға 70 млн теңгеден астам залал келтірген әйел ұсталды

Ақмола полицейлері интернет-ресурстардың көмегімен пирамида ұйымдастырған алаяқты анықтады, деп хабарлайды Polisia.kz. 2021 жылдың 1 наурызында Көкшетау қаласының ПБ кезекші бөліміне Көкшетау қаласының 65 жастағы тұрғынынан...

Тұман, көктайғақ, жел: Синоптиктер ел өңірлерінде ауа райы қандай болатынын айтты

Бүгін Қазақстанның басым бөлігінде Солтүстік-Батыс циклонының өтуімен құбылмалы ауа райы сақталып, жаңбыр мен қар түрінде жауын-шашын болады. Еліміздің оңтүстігінде қатты жауын-шашын күтіледі, кей жерлерде...

28 мыңға жуық көпбалалы анаға бірреттік төлем беріледі

Шығыс Қазақстан облысында 8 наурыз – Халықаралық әйелдер күніне орай 28 мыңға жуық көпбалалы анаға бірреттік төлем беріледі. Мереке қарсаңында көпбалалы аналар 5 АЕК (14...

Елімізде темекі бағасы қымбаттайды

Ұлттық экономика министрі 2024 жылға дейін темекі бағасын кезең-кезеңмен көтеру жоспарын жариялады. Мәжілісте ЕАЭО-ға мүше елдердің темекі өнімдеріне акциздер саласында салық саясатын жүргізу қағидаттары туралы...

Моңғолия 1 мамырдан бастап шекарасын ашады

Бүгін Моңғолияның министрлер кабинеті 1 мамырдан бастап шекараны ашу туралы шешім қабылдады деп хабарлайды pavlodarnews.kz сайты. Мемлекеттік төтенше комиссия басшысы С.Амарсайханның айтуынша, премьер Л.Оюун-Эрдэнэ өткен...

Этнограф Болат Бопайұлы «Мәдениет саласының үздігі» атанды

Бүгін «Отандастар қоры» және Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының ұйымдастыруымен белгілі жазушы, этнограф Болат Бопайұлының салт-дәстүрі туралы 10 кітабының таныстырылымы өтті. Салтанатты жиынға жазушы, түрколог-ғалым Тұрсынхан Зәкенұлы,...

Денсаулық сақтау министрлігі үндеу жасады

Денсаулық сақтау бірінші вице-министрі Марат Шоранов қазақстандықтарға Наурыз мейрамын тек отбасымен тойлауға және үлкен мерекелер өткізбеуге кеңес берді. «Үлкен мерекелік іс-шаралар өткізбей, Наурыз мейрамын отбасымен...

Әзірбайжан Арменияның қанша азаматын тұтқында ұстап отырғаны белгілі болды

Арменияның диаспора істері жөніндегі бас комиссары Заре Синанян РИА Новостиге берген сұхбатында Әзірбайжанның өз аумағында жүзден астам армян азаматын әлі де тұтқында ұстап отырғанын...

Биыл 1-сынып оқушыларының құжаттарын қабылдау 1 сәуірде басталады

Бірінші сынып оқушыларының құжаттарын қабылдау 1 сәуірде басталып, 1 тамызға дейін жалғасады, деп хабарлайды ҚР Білім және ғылым министрлігі. Ведомствоның мәлімдеуінше, бұл – білім беру...

Нұр-Сұлтанда тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті

Елорданың сол жағалауында тұрақта тұрған көлік өртеніп кетті. Бұл туралы Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаменті хабарлады. «Бүгін сағат 15:50-де Нұр-Сұлтан қалалық төтенше жағдайлар департаментінің құрамында...

Курьер жігіт 12-қабаттан құлаған сәбиді қағып алды (видео)

Курьер болып жұмыс істейтін вьетнамдық жігіт 12-қабаттан құлаған бүлдіршінді қағып алды, деп хабарлайды Daily Mail.  Нгуен Нгок Ман 12-қабаттың терезесінен құлап кеткен екі жасар бүлдіршіннің...

Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті мерейтойымен құттықтады

ҚР Тұңғыш Президенті - Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Михаил Горбачевті 90 жас мерейтойымен құттықтады. Бұл туралы Қазақстанның Ресейдегі елшілігінің Instagram-дағы парақшасында хабарланды.  Құттықтауда КСРО Тұңғыш президентінің...

Саша Барон Коэн Қазақстанға келуге ниетті

Сценарист және актер Саша Барон Коэн өзінің ойдан шығарылған кейіпкері — Бораттың отаны Қазақстанға келуге дайын екенін мойындады. Бұл туралы ол "Известия" басылымына берген...

Бішкекте «Астана» халықаралық қаржы орталығының филиалы ашылуы мүмкін

Қырғызстан Президентінің елімізге жасаған мемлекеттік сапарының соңында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Садыр Жапаров «Астана» халықаралық қаржы орталығын аралап көрді, деп хабарлады Ақорданың ресми сайты. Мемлекет басшылары...

Қазақстан Қырғызстанға әскери-техникалық көмек көрсетеді

Қазақстан мен Қырғызстан қорғаныс министрлері әскери ынтымақтастық туралы құжаттарға қол қойды, деп хабарлайды ҚР Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі. Қазақстанның Қорғаныс министрі генерал-лейтенант Нұрлан Ермекбаев Қырғызстан...

Жомарт Ертаев тағы да 9 жылға сотталды

Алматыда «Bank RBK», «Qazaq Banki» және «Eurasian Bank» банктерінен 188 миллиард теңгеден астам қаражатты жымқыру ісі бойынша сот үкімі шықты. ҚазАқпараттың хабарлауынша, айыптылардың қатарында экс-банкир...

Кардиолог инфаркт алу қаупін азайтатын үш жаттығуды атады

Кардиолог және жүрек-тамыр хирургі Владимир Хорошев инфаркт қаупін азайту үшін үш жаттығуды ұсынды, деп хабарлайды РИА Новости.  Маман бірінші кезекте көбірек жаяу жүруге кеңес берді:...

Алматы облысында мас жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті

Алматы облысында мас көлік жүргізуші 4 оқушыны қағып кетті. Әртүрлі дене жарақаттарын алған үш бала ауруханаға жатқызылды. «Оқиға 2 наурызда сағат 18:40-та Еңбекшіқазақ ауданында болған....

Илон Маск өз қаласын салуға кірісті

Америкалық кәсіпкер, Tesla және SpaceX компанияларының негізін қалаушы Илон Маск Техаста жаңа қала құрылысын қолға алды. Бұл туралы ол өзінің Twitter-дегі парақшасында мәлімдеді. "Мен Техаста...

Айға саяхат: жапон кәсіпкері бұл сапарға 8 адамды таңдап алмақ

Жапон кәсіпкері Юсаку Маэдзава сәрсенбі күні «өзін әртіс деп есептейтін» қоғамның 8 өкілін 2023 жылы Ай орбитасына алып кететінін мәлімдеді. Бұл – SpaceX фирмасы...

Алматыда Роза Бағлановаға ескерткіш қойылады

Алматы қаласы Мәдениет басқармасының хабарлауынша, Қабанбай батыр көшесінің оңтүстік бөлігі мен Байсейітова көшесінің шығыс жағында Роза Бағланованың құрметіне ескерткіш орнатылады. «12 наурызға дейін Роза...

COVID-19: елімізде ПТР тест бағасы арзандап жатыр

Қазақстанның клиникалық-диагностикалық зертханаларымен жасалған монополияға қарсы іс-шаратшеңберінде КВИ ПТР бағасы арзандап жатыр. Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің мәліметінше, 2021 жылғы 1 наурызда КДЗ ОЛИМП COVID-19...

Семейде жер үйден өрт шығып, 2 адам қаза тапты

ШҚО Төтенше жағдайлар департаментінің мәліметінше, 3 наурыз сағат 05:00 шамасында Белибаев көшесіндегі жеке тұрғын үй отқа оранған. Оқиға орнына шұғыл келіп жеткен өрт сөндірушілер...

Нұр-Сұлтанда қашықтан оқыған оқушылар коронавирусты көбірек жұқтырған

Нұр-Сұлтан қаласының бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Сархат Бейсенова елорда мектептеріндегі коронавирус статистикасы туралы айтты. «2021 жылдың 1 наурызындағы жағдай бойынша, оқу жылының басынан бері мектеп...

3 наурыз: атаулы күндер мен тарихи оқиғалар

2018 жылы 3 наурызда Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болуының 26 жылдығы аясында БҰҰ штаб-пәтерінде Қазақстанның Ядролық қаруға тыйым салу туралы шартқа қол қою...

Екібастұзда жолаушылар вагонынан өрт шықты

Екібастұзда жолаушылар вагонының темірден өзге бөлшектерінің барлығы жанып кетті. Әзірге өрт салдарынан келген шығынның мөлшері белгісіз. «2 наурыз күні сағат 13:04-те нөмірі 2-ші мамандандырылған өртке...

Өткен тәулікте елімізде 717 адам коронавирус жұқтырған

Қазақстанда өткен тәулікте 717 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Аймақ бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 68, Алматы қаласы - 105, Шымкент қаласы - 12,...

Сарыағашта халықаралық іздеуде жүрген қылмыскер ұсталды

Түркістан облысы Сарыағаш ауданында халықаралық іздеуде жүрген қылмыскер ұсталды. Былтыр мал ұрлаған азамат осы күнге дейін жасырынып жүрген. Облыстық ПД баспасөз қызметінің мәліметінше, күдікті «Мал ұрысы»...