Берiк ӘБДIҒАЛИҰЛЫ: ҚАЗIРГI ОЙЫМ – «ҚАЗАҚ ДОКТРИНАСЫН» ЖАСАУ

Қайда, қандай қызметте жүрсе де, ұлтының сөзiн сөйлеудi өзiне парыз санайтын азаматтар болады. Ондай азаматтар қазiргi қоғамымызда да бар. Ең бастысы, ұлттық мәселелерде үнсiз қалуды ар санайтын, азаматтық позициясы берiк олардың үндерi көбiне батыл естiлуге тиiс. Сонда ғана қоғам iлгерiлейдi, ұлт дамиды. Белгiлi саясаттанушы Берiк Әбдiғалиұлының әкiмшiлiк жұмыстарына қарай ойысқанына көп болған жоқ. Әуелi әкiмдiктi Ұлытау ауданынан бастаған ол бұл өңiрде де бiрқатар игiлiктi iстердi атқарғанын бiлемiз. Бүгiнде Жезқазған қаласының әкiмi болып қызмет атқарып жүрген азаматпен ұлттық мәселелер төңiрегiнде әңгiмелесудiң сәтi түскен едi.

– Берiк аға, қазақта орда бұзар отызында атқа қонып, ұлтының қамын жеген азаматтар аз болмаған. Мәселен Шоқан, Сұлтанмахмұт, Смағұл деген сияқты. Ал бүгiнгi қазақ жастарының бойында ұлттық рух қаншалықты көрiнiс тауып жүр деп ойлайсыз?

– Бүгiнгi күнi негiзгi үмiт – жаңа буында. Тәуелсiздiк тұсында қалыптасқан олардың бойынан ұлтжандылық анық байқалады. Ренжiмесiн, тiптi жастары егде тартып қалса да кейбiр ақсақалдарымыз бұрын түсiнбегендерiн ендi түсiнуде. Олардың iзденiп, бұрын бiлмегенiн түсiнуге талпынуы қуантады. Былайша айтқанда, олар жаңарып жатыр. Яғни жастардың ұлттық тақырып туралы ой-пiкiрлерiне үн қосуда. Әйтсе де қалың ұйқыда жатқан қарттардың санында қисап жоқ. Үлкендер жақсы сөйлесе, жастарға қарап бойын түзеп, сөйлеп үйренуде. “Күшiк кезiнде таланған” демекшi, кезiндегi үрейден, қорқыныштан әлi де толықтай сейiле алмай келедi олар. Сондықтан көпшiлiк жастардан үлкен үмiт күтедi. Жастардан шынайы ұлтшылдық, ұлтжандылық байқалады. Бұл өзi PR, я болмаса саяси ұпай жинауға бағытталған "ойын" емес. Әсiресе қазақ тiлiндегi БАҚ-тарда жұмыс iстеп жүрген өздерiңiз сияқты жас журналистер ұлттық тақырыпта жиi мәселе көтерiп, ұлттың ар-ожданын оятуға атсалысып келедi. Азаттықтың, тәуелсiздiктiң тұсында қалыптасқандықтан, олар аға буын тәрiздi бұғып қалу, я болмаса, екi шоқып, бiр қарау деген сияқты жалтақтықтан ада. Яғни ұлттық рух бүгiнгi жастардың бойында бар! Әрине ағаларымызды да түсiну керек. Тiптi оларды айыптауға да болмайтын шығар. Ауызды қу шөппен сүртуге болмас. Жастарға жол сiлтеп, бiлмегенiн айтып жатқандары да баршылық. Ұлттық рухтың оянуына олардың да үлес қосып жатқаны бар. Әрине, бұл тұрғыда бүгiнгi күн өлшемiмен алғанда, талап та, мiндет те күштi болуы тиiс! Теңiзге тамған тамшыдай үлеске қанағаттанбай, кешендi жұмыстар атқаруымыз керек. Өзiңiз айтып отырған Шоқан, Смағұл, Сұлтанмахмұттарды мен сол заманға тән ерекше жаратылған жандар деп бiлемiн. Бiр ғана Шоқанның өзi қамшының сабындай қысқа ғұмырында ұлт үшiн орасан зор iс тындырып кеттi. Егер сол заманда Шоқанның әкесi сияқты өзге де қазақтар баласын оқытқанда, қаншама Шоқандар шығар ма едi?! Бәлкiм, бұл тек Шоқанға ғана дарыған дарын ба екен?!. Ол бар ғұмырын қазаққа арнады. Ұлтқа қызмет қылды. Кез келген оқымысты орыс зиялысымен терезесi тең болды. Достаевскийлермен қатар тұрып, қатар жүрдi. Олардың барлығын дерлiк Шоқан өзiне тәнтi еттi. Тiптi "ғашық" та болып жатты… Ал жас Сұлтанмахмұттың жалынды өлеңдерi өз тұрғыластарын оятты. Жастық жалынымен ол қазақ жастарының жiгерiн көтерiп, рухын жаныса, отыздың о жақ, бұ жағындағы Смағұл Алаш зиялыларынан алған тәлiм-тәрбиесiн коммунистермен қатар жүрiп, ұлтына қызмет етуге жұмсады. Ол Алаш арыстарының арман-мұратын жан-тәнiмен орындады. Және осы жолда құрбан болды.

Әр заманның өзiне лайық тұлғалары бар. Олар өз заманында қал қадiрiнше еңбек еттi. Совет заманында Бауыржан Момышұлы жастарды өзiнiң қайсарлығымен, ұлтшылдығымен тәрбиелесе, Есенберлин, Мағауин сынды атақты жазушылар аса құнды романдарымен ұлтты тәрбиеледi. Қазiр Олжас Сүлейменовтi жерден алып, жерге салып жүрсек те, ол да қылышынан қан тамып тұрған совет уағында сол дәуiрдiң қалыбына сыймайтын еңбектер жазып, елдiң еңсесiн көтердi. Қазақтың мақтанышына айналды. Ал қазiр саясат та өзгеше, еркiндiк те өз қолымызда. Ұлттық саясатты өзгертуге бұрынғыдай сырттан кедергi жоқ. Әрине, ұлттық саясат төңiрегiнде шоғырланған жастар өртеңге шыққан гүлдей қаулап өсiп келедi. Дегенмен ұлттық рух саяси платформа ретiнде толықтай қалыптасқан жоқ. Ұлттың үнi болып әр жерден, әр тұстан аздаған зиялы ағаларымыздың дыбысы арагiдiк шығып тұрады. Үмiтiмiз зор, бұл дыбыс ертең тұтас ұлттың үнiне ұласатыны хақ. Ұлттық рух алдағы күндерi бiздiң бас ұратын саяси платформамызға айналады. Көнбейтiндер де, ермейтiндер де табылар, бәрiбiр түбi осылай болады.

– Мемлекетшiлдiк идея туралы да жиi айтылады. Бiзде ұлттық сана, мемлекетшiлдiк сана дұрыс қалыптаспай жатқан сияқты…

– Бұл пiкiр қазiр қоғамды дендеп алды. Неге? Өйткенi бiздiң талабымыз тым жалпы ұғыммен матасып кеткен. Бүгiнгi күнi мемлекет құруда ұлттық қағидаттар басты нысанаға алынып отырған жоқ. Ұлттық мүдденiң өзi әлi толықтай анықталмаған. Қазiргi қазақтың ұлттық мүддесi дегенiмiз не? Бұрын қазақтың саны көп болсын дедiк. Билiкте қазақтар көбейсе екен дедiк. Қазақша мектептер мен балабақшалар ашылсын дедiк. Мешiттер салынсын дедiк. Қазiр Құдайға шүкiр, осының бәрi орындалды деуге болады. Мiне, бiз әлi күнге дейiн сол бұрынғы талаппен шектелiп қалғандаймыз. Ендi жаңа ұлттық мүдде қалыптасуы керек. Оған түсетiн екпiн де, талап та басқаша болуы тиiс. Иә, тұтқиылдан қандай да бiр қауiп төнген кезде ұлт өзi-ақ дүр сiлкiнедi. Мәселен ана жылдары "қазақстандық ұлт" тақырыбы көтерiлген кезде үдере түрегелдi. Қытай жерiмiздi кертiп алды деген әңгiме шыққанда бiр сiлкiндi. Алматы облысындағы қазақ пен шешен жастары арасындағы жанжал, оңтүстiк өңiрдегi қазақ пен күрд арасындағы қақтығыс тұтас қазақты көтердi. Әрине, олардың дұрыс, я болмаса бұрыстығына баға бермей-ақ қояйын. Бұларды көпшiлiк ұлтқа төнген қауiп деп қабылдады. Әрi намысқа тидi және осы оқиғалар бiздiң азаматтарымыздың рухын оятып кеттi. Әрi осы жердiң шын қожасы бiз деген сананы нығыздап бердi.

Қазiргi күнi ұлттық мүдде деп мен барлық қазақстандықтардың қазақша сөйлеуiн айтар едiм. Бiрақ бәрi қазақша сөйлеп, қазақша ойлап тұрып, қазаққа қарсы жұмыс iстесе оның керегi қанша! Ұлтқа қызмет етпесе, оның қазақша сайрағаны кiмге керек?!

– Ұлтты сүю, ұлтқа қызмет ету дегенiмiз не сонда?

– Ұлттың мүддесi, ұлттың миссиясы, ұлттың доктринасы сияқты нақты құжаттарды қалыптастыратын құндылықтар керек. Мұны жоспарлы түрде ұйымдастыру қажет. Партиялар мен қоғамдық ұйымдардың қажеттiлiгi осында. Мысалы "Алаш" партиясы жұрт абдырап қалған кезде, ұлтқа жол сiлтедi. Ұлттың жойылмауын қарастырды. Ұлтқа төнген қауiптiң алдын тұтас ел болып алуды көздедi. Сол жолда жан аянбай iс қылды. Алғашқы кезекте атқарылуға тиiс жер мәселесiн, дiн мәселесiн, сот мәселесiн шештi. Бүгiнгi күндерi де осы жағдаяттар күн тәртiбiнде тұр. Осыған сәйкес бүгiнде бiраз жiгiттер жұмыс атқарып жатыр. Мәселен Дос Көшiм бастаған азаматтар қазақ құрылтайын өткiздi. Хасен Қожа Ахмет, Мұхтар Шаханов, Жасарал Қуанышәлi сынды өзге де ағаларымыз елге керектi iс-әрекеттерiн жалғастыруда. Алайда олардың iс-қимылына көз салсаңыз, әлi де бiрiгу, бiрлесу жетiспей жатқаны байқалады. Әрқайсысы өзiнше жол сiлтеп, жұртты өзi бiлетiн iзбен жүруге үгiттегiсi келетiндей. Ұлттық мүдде кешендi түрде бiр жүйеге келмей, жалаң ұранмен еш iс бiтiре алмаймыз. Сондықтан ұлт жолына ғылым да өз үлесiн қосуы қажет деп санаймын. Тұтас болуға тиiс ұлттық мүдденi әр сала мамандары әр тұсынан тартқылауда. Әрқайсысы әртүрлi жол нұсқап, бiр-бiрiне есе теңдiк бергiсi келмейдi. Бiрiн-бiрi мойындағысы жоқ. Мойындауымыз керек, бiзге бiрлiк жетiспей жатыр. Бiрiге қалса ағаларымыз бiр-бiрiн менсiнбейдi. Жеке бастың амбициясын жеңетiн күш-қайрат жетiспей жатыр. Ұлт болып тұтасып ұйымай жатқанымыздың бiр себебi – серкелердiң өз басы амбицияларының күштiлiгiнде. Бүгiнгi таңда мемлекет саясатындағы, экономикалық саясатта, сыртқы саясатта, өзге де салаларда орын алып жатқан олқылықтар мен кемшiлiктердiң барлығын осы бiрлiктiң жоқтығынан деп баға беруге болады. Сайлауға, референдум туралы дүбiрге де ұлттық мүдде тұрғысынан баға беру керек.

Қазаққа қай жол тиiмдi? Қайсысы тиiмсiз? Осыны ажырататын күн жеттi емес пе?! Бәрiн қойып, ұлттық мүдде қабысқан кешендi ұлттық жобалармен бiржолата айналысқым келедi. Бүгiнгi күнi әкiмшiлiк жұмыс оған мұрша берер емес. Алдағы күндерi "Қазақ миссиясының" жалғасы ретiнде қазақтың тұтастығын қалыптастыратын "Қазақ доктринасын" дайындасам ба деген ойым бар. Жұртқа ой салып, елмен пiкiр алмасу керек сияқты. Бүгiн ұлт алдында қандай мiндеттер тұр? Қандай қауiптер бар? Бiз қазiр не iстеуiмiз керек? Мiне, осындай сауалдарды төтесiнен қойып, оған нақты әрекет етуiмiз қажет. Алдымызға дұрыс мiндет қоя алмасақ, ешқашан жарқын болашаққа жете алмаймыз. Қазiр қазақ тiлiн ең маңызды мәселе деп қарастырып жүрмiз. Әрине, бiр қарағанда, тiлден маңызды нәрсе жоқ. Жер де – өзектi мәселе. Ұлт үшiн ол да аса маңызды. Дiн де маңызды. Сондықтан бәрiн сиырдың бүйрегiндей бөлшектеп, бөлек-бөлек қарауға болмайды. Барлығын тұтастыра отырып талқылау қажет. Дiңi дұрыс мемлекет құру үшiн осылардың барлығын бiр жүйеге келтiру шарт. Егер оның бiреуi болмаса, iс зая кетедi. Былайша айтқанда, күйрейдi.

– "Тарих" кiтаптарын қайта жазу мәселесi де жиi көтерiлiп жүр. Тарихты қайта жазғанымыз дұрыс шығар, бiрақ неден бастауымыз керек және қалай жазылу керек деп ойлайсыз?

– Әрине, тарихқа ақиқат жазылғаны абзал. Бiрақ ұлттың мүддесi ұмытылмауы тиiс. Алайда тарихты ұлттың мүддесiне орайластырамыз деп жалаң ұран, жалған ертегiге айналдырсақ не болдық? Ондай тарих қажет емес. Бiздiң тарихта ашылмаған ақтаңдақтар әлi де көп. Оның бәрiн ашу керек. Олар шынайы қалпына келуi тиiс. Бiздiң Смағұлдың сүйегiн елге әкелуiмiз, ашаршылыққа қарсы күрестердi ашып көрсетуiмiз, Желтоқсан төңкерiсiн ашуға бағытталған жұмыстарымыздың барлығы – ұлттық рухты қалыптастыратын факторлар. Мұның бәрi – ұлттың қалыптасуына қажеттi нышандар. Тарих қатпарындағы ақтаңдақтарды ашқан сайын ұлттың шынайы бет-бейнесi ашыла түседi. Ең қажеттiсi, ұлттық дамудың алғышарттары мен тетiктерi көрiнедi. Ақтаңдақтарды ашу туралы мiндеттi бүгiн айтып, ертең ұмытып кетпейтiндей тұрақты түрде, жүйелi түрде қолға алу керек. Ұлттық мүдде тәлiм-тәрбие болып балабақшада, мектепте, отбасында тұрақты түрде жұмыс ретiнде жүрiп тұруы керек. Бұл БАҚ-тар мен қоғамдық орындарда да күнделiктi атқарылатын iске айналуы тиiс.

Қазiр бiзге қазақтың ұлттық мемлекетiн құрудағы жүйелi стратегиялық жоба жасау қажет. Мұны бiр сөзбен қазақ ұлтын қалыптастырудың стратегиялық құжаты деуге де болады. Бұл сөреде сiресiп тұратын қатардағы қалың құжаттың бiрi болмауы тиiс. Президент әкiмшiлiгiнде қызмет етiп жүрген кезде бұл туралы Мәулен Әшiмбаев, Ерлан Қариндермен бiрлесе мәселе көтердiк. Бiрақ осы мәселеде саясат салмағы басымдау екенiн мойындаймыз. Өкiнiшке қарай, ұлттық жобалар сол саясаттың көлеңкесiнде тұншығып, жаншылып қалуда. Президент әкiмшiлiгiмен қатар, ұлттық мүдде жолында бiр жеңнен қол, бiр жағадан бас шығаруға дайын өз ұлтын сүйетiн азаматтар үкiметте де, парламентте де, саяси партияларда да баршылық. Әсiресе жас буын арасында және ғылымда елiн сүйетiндер аз емес. Олардың бәрiн бiлемiз, құрметтеймiз. Өкiнiшке қарай, олардың басын бiр арнаға тоғыстыратын ортақ саяси тұғырнама болмай тұр. Ұлттың алдындағы қажеттiлiктi әлi толық бiлмей келемiз. Ұлттық саясатта һәм ұлттық тарихта ақ пен қараны әлi ажырата алмай жүрмiз. Намыстанатын ештеңесi жоқ, бодан болсақ та, орыстан үлгi алуымыз керек. Қазiр олар ұлттық мүддесiн мықтап тұрып қалыптастырып жатыр. Iшкi саясатында, сыртқы саясатында ненiң тиiмдi, ненiң тиiмсiз екенiн ажыратудағы талпынысы бiзге үлгi болса игi. Ресейдiң билiгi ғана емес, қарапайым халқының өзi ұлттық мүдде сабағында iзденiс үстiнде. Өзiнiң бары мен жоғын, кемшiлiгi мен артықшылығын саралаған сайын, ұлттың тұғыры беки түседi. Даму жолын дұрыс таңдай алатын дәрежеге жетедi. Ал бiзде әлi ескi жүйе сiресiп қатып қалғандай. Ұлтымыздың қай жағынан да, жүдеулiгi осының кесiрiнен.

– Бүгiнгi күнi "әкiм – кландық топтың мүшесi, ол демократиялық жолмен әдiл әрi таза жұмыс жүргiзе алмайды" деген көзқарас қалыптасқан. Қалай ойлайсыз, бұл пiкiр шынымен рас па екен?

– Көп нәрсе саяси жүйеге емес, тiкелей адамның өзiне байланысты. Қазiр әкiмнiң қолында барлық мүмкiндiк жеткiлiктi. Демократиялық-либералды нормаларды әрбiр әкiм орындай алатындай бiзде ахуал бар. Әкiм жариялы түрде жұмыс iстей алады. Мәселен тұрғындарға жыл сайын есеп бередi. Есептi бiр жылда бiр рет берсiн деген қатып қалған қағида жоқ. Жылына екi рет, тiптi одан да көп есеп беруiне болады. Ол өз қолында. Өз қарауындағы лауазымды тұлғаларды тағайындауда жергiлiктi халықпен және мәслихатпен ақылдаса отырып шешуiне не кедергi?! Оған заң тұрғысынан тыйым жоқ. Әкiмдердi мәслихат арқылы тағайындау тәсiлiнiң қолға алынғаны кеше ғана едi. Өкiнiшке қарай, ол бастама қазiр тоқтап қалған сияқты. Әкiмдi мәслихат арқылы тағайындау – өте дұрыс шешiм. Мұны республика деңгейiнде қайта қолға алсақ, құба-құп болар едi. Оның негiзi шарты бойынша әкiмдiк лауазымға, жоқ дегенде, екi үмiткер түсуi керек-тiн. Яғни, қала мен аудан әкiмдiгiне облыс әкiмi екi немесе одан да көп үмiткердi ұсынуы тиiс. Бұл үрдiс жергiлiктi мәслихаттың беделiн арттырып қана қомайды, сонымен бiрге әкiмдердiң де жауапкершiлiгiн күшейтедi. Мiнеки, бүгiнгi күнi саяси жүйеден гөрi адами фактор көбiрек рөл атқарады. Қазiр әкiмнiң қолында мүмкiндiкпен қатар мол қаржы да бар. Үкiмет аймақты дамытуға қаржы аяп отырған жоқ. Мәселе сол қаржыны тиiмдi әрi үлкен мақсатқа жұмсауда болып отыр. Сондықтан қазiргi таңда әкiмдердiң ар тазалығы мен қол тазалығына көбiрек көңiл бөлу керек сияқты. Әкiм соңынан сөз ертпей, былық-шылыққа бармай, түрлi топтармен ауыз жаласпай, кландық ойынға араласпай таза жұмыс iстеуi тиiс.

– Оған мүмкiндiк бар ма?

– Ол тiкелей әкiмнiң өзiне байланысты. Ең басты мәселе әкiмнiң моральдық күш-жiгерiнде тұр. Қазiргi саяси жүйеде кез келген әкiмге либералды-демократиялық жолмен жұмыс жүргiзуiне мүмкiндiк бар. Егер адам дұрыс жұмыс iстесе, оны жүйе бұза алмайды. Таза адам жүйенi өзiне бейiмдеп, сол бүлiнген жүйенi өзгертуiне болады. Мәселен бiр ауылға барсаңыз, жайнап тұрады, оған көршi келесi ауыл қирап жатады. Арасы он-ақ шақырым. Бiр ауа, бiр жаңбыр, бiр жер. Алланың рахымы екi ауылға бiрдей түседi. Бiрақ екеуi – екi түрлi. Iскер, елге қызмет етудi мақсат тұтқан әкiмнiң ауылы әлбетте гүлденiп тұрады. Жарқырап алыстан мен мұндалап мешiтi көзге түседi. Дүрiлдеген шаруа қожалықтар сол ауылдың мұқтажына миллиондап қаржы бөлiп жатады. Ал жұмыс iстеудi бiлмейтiн немесе iстегiсi келмейтiн әкiмнiң ауылын шаң басып жатады. Ұлытауда болған кезiмде осы бағытта бiршама жұмыстар iстелдi. Кейбiр ауылдарға талантты жастарды әкiм етiп қойдым. Ауыл әжептәуiр еңсесiн көтерiп қалды. Бұрыннан отырған ақсақалдарды зейнетке жiбердiк. Сондықтан бүгiнгi күнi тек облысқа ғана емес, аудан, қала және ауылға қолынан iс келетiн, ар тазалығын бойына тұмар еткен жандарды әкiм етiп сайлау қажет. Қабiлеттi, талантты жiгiттерге жол ашатын кез жеттi. Өйтпейiнше, аймаққа қанша қаржы құйғанымызбен ол құмға сiңген судай жоқ болады да тұрады. Ендi түрлi деңгейде әкiм болғысы келетiндерге моральдық бейне мен iскерлiк қабiлет шарттарын қою қажет. Олардың бойында ұлтқа, елге қызмет ете алатын қайраткерлiк жiгер болуы шарт.

– Сiз бұрыннан берi қазақты дамыту туралы сан алуан мәселе көтерiп, ашық пiкiр бiлдiрiп жүрдiңiз. Сол ойларыңызды әкiм болғалы қаншалықты орындай алдыңыз?

– Сол ойларымды нақты iске асыруға Ұлытау маған үлкен сынақ болды. Қазақты қалай дамытуға болады? Ол үшiн не iстеу керек? Процестi мен өз көзiммен көргiм келдi. Мақтанды демеңiз, ең әуелi айтқым келетiнi, аз уақытта Ұлытауда атқарылған жобалар ауыл азаматтарының өз туған жерiне, аулына деген сүйiспеншiлiгiн оятты. Ауылдың езiлген еңсесiн көтеруге болады екен. Көп адам "Ең бiрiншi әлеуметтiк және экономикалық мәселелердi шешiп алып барып, рухани жобаларды қолға алмайсыз ба?" деп жатады. Менiң айтарым: экономикамен бiрге рухани жобаларды қатар атқару керек. Сонда ғана халықтың әлеуметтiк және рухани дүниесi байып, өз ауылын дамытуға жұмылудың қажеттiгiн түсiнедi. Ұлытауда арасында мектепке де бас сұғып, жоғары сынып оқушыларына лекция оқып жүрдiм. Жеткiншектердi армандай бiлуге баулып, олардың елге, жерге деген махаббаттарын оятуға тырыстым. Ұлттық деңгейде ойлауға қабiлеттерiн ұштауға талпындым. Жұрт әкiмге қарап бойын түзейдi. Сондықтан тағы айтамын, әкiмдердiң рухани дүниесiне де ерекше көңiл бөлу керек. Әрине, оларға қойылған шаруашылық, өндiрiстiк талап қиын кезде болды. Ал қазiр әкiм, сонымен қатар, рухани бай болуы шарт. Қазақтың дамуына, ауылдың дамуына әкiмдердiң рухани әлемi тiкелей байланысты.

– Мұндай масштабта ауданды айтпай-ақ қояйық, облыс деңгейiнде әкiмдер бар ма?

– Бар. Серiк Ахметов, Бердiбек Сапарбаев, Иманғали Тасмағамбетов, Қырымбек Көшербаевтарды осы қатарға жатқызамын. Бұлар – басқа әкiмдерге қарағанда рухани бай. Сондықтан осы әкiмдер өңiрдiң экономикалық мәселелерiмен қатар руханиятының дамуына да ерекше көңiл бөлiп отыр. Ендi әкiмдерге идеологиялық талап та күшеюi тиiс. Экономикалық-әлеуметтiк жобалар қаншалықты қажеттi болса, рухани-идеологиялық жобалар да содан бетер қажет. Осы типтегi әкiмдердiң жұмысы тек өндiрiстiк қабiлетiне сенген әкiмдерге қарағанда екi есе көп болады. Сонымен бiрге олардың iстерi де, әлгiлерге қарағанда, екi есе артық көрiнiп тұрады. Олардың рухани iс-шаралары, руханият өкiлдерiне деген қамқорлығы жерде жатпайды. Әрине, әлеуметтiк және экономикалық мәселемен ғана айналысқанда халықтың қарны тоқ болар, бiрақ олар рухани аштықта ғұмыр кешетiн болады. Сондықтан бүгiнгi әкiмдерге экономикалық мәселемен қатар руханиятпен де айналысуды жүктеу керек. Бұл – заман талабы. Мұны қазақтың мықты ұлт болып жетiлуiндегi билiкке артылған жүк деп түсiнген жөн. Әуелi ана саланы, сосын мына саланы қолға алайық деген күннен өттiк. Экономика мен руханиятты қоса қолға алғанда ғана серпiлiс болады. Рухани, тарихи жобалармен тек қана Мәдениет министрлiгi айналыспауы керек. Бұл iспен барлық деңгейдегi әкiмдер мен министрлер ыждағатты түрде айналысуы тиiс.

Маған әкiм болу – арман емес. Ұлытауда атқарылған, Жезқазғанда қолға алынған жобалар – бұрын айтып жүрген ойларымды iс жүзiне асыруға тырысу. Яғни сол сөздерiмдi iске асыруға бiр мүмкiндiк сияқты. Екiншi жағынан, бұл қызмет өз-өзiмдi сынау болды. Айтқан ойларымды орындай аламын ба, жоқ па деген сұраққа жауап беру едi. Маған мұндай мүмкiндiк туғызған басшыларыма алғысымды айтамын. Әкiм болсам да бұрын айтқан сөздерiмнен бас тартқан емеспiн. Тартпаймын да. Сол бұрынғы пiкiрiмде қаламын. Әкiмдiк – мен үшiн уақытша жұмыс. Үшiншiден, елiме, жерiме әрiптестерiммен бiрге қолдан келгенше жақсылықты iс iстеу. Қызмет қылу. Ауылға қыруар қаржы құйылып жатыр. Ең бiрiншi ақшадан гөрi ауылға нардың жүгiн тартатын азаматтарды тарту керек. Үкiметте, парламентте, әкiмшiлiктерде, ұлттық компанияларда еңбек етiп жүрген ауылдан шыққан мықты жiгiттер баршылық. Солар ауылға барып жұмыс iстеу керек деп ойлаймын. Олар ұйымдастырушылығымен де көп iс тындыра алады. Сырттан ақша әкелмесе де, ауылға бөлiнген қаржыны тиiмдi жұмсар едi. Сондықтан орталықтан азаматтардың ауылға келгенi абзал. Тiптi қалада бизнеспен айналысып, мешiт, спорт кешендерi сияқты iрi-iрi жобалар атқарып жүрген ауылдан шыққан жiгiттер елге барып, еңбек етсе, қазаққа тигiзген пайдасы зор болар едi. Ғалымдар ауылға жылына бiр-екi рет барып, апталап жатып дәрiс оқыса, қандай ғанибет болар едi. Сондықтан өз саласы бойынша жетiстiкке жеткен жандар, әсiресе мемлекеттiк қызметте, ауылға барып өз шапағатын тигiзсiн. Елбасының ауылдан қалаға, қаладан ауылға ротациялық кадр алмасу игiлiктi бастамасы жым-жылас болып қалды. Соны қайта жаңғырту қажет. Орталықтан ауылға барамын деген мемлекеттiк қызметкерлердi көтермелеу қажет, олардың лауазымын өсiру керек. Ауыл, қала әкiмдерiн сайлау жүйесiн де қайта қараған жөн. Бұл әкiмдердiң халық алдындағы жауапкершiлiгiн арттырады. Сосын әкiмдердiң тұрғындарға беретiн есебiнiң формасын өзгерту керек. Мен Ұлытау мен Жезқазғанда халыққа есеп берудiң басқаша тәсiлiн қолдандым. Әкiм тек есеп бермей, елден өзiнiң мiндеттемесiн де алуы тиiс.

– Мемлекет басшысы 2020 жылы қазақстандықтардың 95 пайызы қазақ тiлiнде сөйлейтiн болады дедi. Көп нәрсе әкiмнiң тiкелей қатысуымен ғана жүзеге асырылатыны белгiлi нәрсе. Сiздiң бастауыңызбен осы тұрғыда Жезқазғанда қандай iстер атқарылып жатыр?

– Он жылда Қазақстанды қазақша сөйлету үшiн мектеп пен балабақшадағы балаларды бүгiн қазақша сайратуымыз керек. Жыл басында мемлекеттiк қызметкерлерге қазақ тiлiн үйрететiн арнайы тiлтану орталығы ашылды. Онда мемлекеттiк қызметкерлермен қатар бюджет саласындағы мамандар мемлекеттiк тiлдi тегiн үйренiп жатыр. Алдағы қыркүйек айынан бастап мемлекеттiк тiлдегi қаладағы балабақшалар саны 43 пайыздан 80 пайызға өсетiн болады. Қазiр жұмыс басталды. Тiптi қаладағы балабақшаларды 100 пайызға мемлекеттiк тiлге көшiруге болатын едi, қазақша бiлмейтiн тәрбиешiлер жұмыссыз қалатын болып тұр. Бiртiндеп бұл мәселенi де шешемiз. Әкiмшiлiкте жиналыстар түгелiмен дерлiк мемлекеттiк тiлде өтедi. Қаладағы түрлi кездесулер мен жиын шараларда жеке өзiм қазақ тiлiнде сөйлеймiн. Кейде керек кезде орысша айтуға тура келедi. Ұлтына қарамай жалпы жастар жиналған жерге қазақша сөйлеуге тырысамын. Алдағы қыркүйек айынан бастап орыс мектептерiнде еңбек пәнi, дене тәрбиесi сынды кәсiптiк пәндер тек қазақ тiлiнде өткiзiлетiн болады. Және сол мектептердегi қазақ тiлi пәнiн оқытуға ерекше көңiл бөлудемiз. Орыс мектебiн тәмамдап шыққан бала қазақ тiлiнде судай болып тұруы керек. Оған одан ары қарайғы уақытта мемлекеттiк тiл тұрғысынан кедергi болмауы тиiс.

– Сайлау туралы қандай пiкiр айтасыз? Бұл сайлаудың ерекшелiгi неде болды?

– Сайлау мен сайлаудың нәтижелерi кейбiр адамдарға қызықсыз болған шығар. Бұл жолғы сайлаудың ерекшелiгi, сайлаушылардың сайлауға қатысуына ерекше көңiл бөлiндi. Кiмге дауыс беру керектiгi жүктелмесе де, сайлаушылардың сайлау учаскесiне баруына көп күш-жiгер жұмсалды. Сондықтан болар, таңертеңнен сайлау учаскелерiнде халық ұзын-сонар кезекте тұрды. Сонымен бiрге бұл жолы сайлауға қатыспау туралы митинг өткiзуге, аштық жариялауға т.б. қарсылық көрсетуге мүмкiндiк болды. Оған ешкiм шектеу жасаған жоқ. Алайда мұндай қатты қарсылықтар байқалмады. Әрине, бүгiнгi президенттiң жеңiске жететiнi әуел бастан анық болатын. 95 пайыз болмаса да оған жетеғабыл пайызбен жеңетiнiне ешкiм күмән туғызған жоқ. Сайлау нәтижесi бойынша халықаралық бақылаушылар да түрлi пiкiр айтып жатыр. Жезқазғанға халықаралық бақылаушылар атынан Бельгияның Қазақстандағы елшiсi және елшiлiк консулы келдi. Ол елде сайлауға бармаса, айыппұл төлейдi деген әңгiме естiдiк. Бiзге сайлауға қатысу мәдениетiн дамыту қажет. Әрине, оған әдiлдiк, адалдық, керек. Әйтпесе сайлауға сенiм болмайды.

Сұхбаттасқан Гүлзина БЕКТАСОВА

Редакция таңдауы

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...
yas

Қожа Ахмет Ясауидің мөрі мен шежіресі табылды

«ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған «Ясауи...
aza

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен...
13848d123a7c80477e710d035d9

«Наконец-то» Бекшин алматылықтарға үндеу жасады

Алматы қаласының бас санитар дәрігері Жандарбек Бекшин наурыздағы мерекелер алдында қала тұрғындарына...

Жаңалықтар

Қожа Ахмет Ясауидің мөрі мен шежіресі табылды

«ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған «Ясауи ізімен» ғылыми-экспедициясы аясында Өзбекстан Республикасының Наманган қаласынан Қожа Ахмет Ясауи шежіресінің бір...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

«Наконец-то» Бекшин алматылықтарға үндеу жасады

Алматы қаласының бас санитар дәрігері Жандарбек Бекшин наурыздағы мерекелер алдында қала тұрғындарына үндеу жасады, - деп хабарлайды өңірлік СЭБД баспасөз қызметі. Бекшин үндеуінде алматылықтардан...

Армениядан жеткізілген көліктердің тіркеу мерзімі ұзартыла ма?

Қазақстанға Армениядан жеткізілген көліктерді тіркеу мерзімі 1 наурызға дейін ұзарды, - деп хабарлайды Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі. ІІМ мәліметінше, Қазақстанда 2020 жылдың 1 ақпанына...

Ақпарат министрі кәсіби журналистиканы дамыту туралы жоспарын айтты

Еліміздің жоғары оқу орындарындағы журналистика факультеттерінің оқу бағдарламалары зерделенеді. Бұл туралы ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева inbusiness.kz сайтына берген сұхбатында айтты. Министрдің айтуынша, қоғамдық...

Қытай келісімдерді елемей, қазақ пойыздары қараусыз қалып жатыр

"Жүк жөнелтушілердің бастамасымен Қытайға тауарларды қабылдауға уақытша тыйым салу енгізілді", – деп хабарлайды «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы (ҰК)»АҚ баспасөз қызметі. «ҚХР-мен шекарадағы бекеттерде жағдай...

Ресейде тіркелген көліктер Қазақстанда жүре алмай ма?

  Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде Қазақстанның Бас прокуратурасы атынан жалған бұйрық таратылған деп хабарлайды  тengrinews.kz сайты. Аталған «құжатта» Ресейде тіркелген автокөлік иелеріне Қазақстан аумағында жалпы сенімхатсыз...

ЕСКІ ЖАРАНЫҢ АУЗЫН ТЫРНАУ ЕСТІНІҢ ІСІ МЕ…

Адам баласы туғанда бір-бірінен артық-кемі жоқ қызыл шақа болса да, өсе келе олардың бәрі өз бетінше өзгеріп, даралана бастайды. Өйткені уақыт ағымындағы түрлі әсерлер...

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...

Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойы басталды

Бүгін жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойын республика көлемінде ресми түрде мерекелеу басталды. ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев елордадағы Жамбыл ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, Қ.Қуанышбаев атындағы...

COVID-19: Әлемде екпе салдырғандар саны індет жұқтырғандардан екі есе көп

Әлемде коронавирусқа қарсы екпе алған адамдардың саны пандемия басталғалы індет жұқтырғандардың жалпы санынан екі есе көп, деп хабарлайды ТАСС.  Қазіргі уақытта шамамен 227 миллион адам...

Әзірбайжан Таулы Қарабақта әуежай құрылысын бастады

Әзірбайжан билігі Таулы Қарабақта халықаралық әуежай құрылысы басталатынын мәлімдеді. Нысан Иранның шекарасына жақын жерде, Шуша қаласынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан Физулиде бой көтереді. Ел президенті...

Алғыс айту күні: Елордада мерекеге орай қандай шаралар өтетіні белгілі болды

Елімізде 1 наурызда Алғыс айту күні атап өтіледі. Бұл мерекеде елордалық театрлар медицина қызметкерлерін, эпидемиологтарды, педагогтарды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін спектакль көруге шақырады, деп...

Жол карталарын іске асыруға мониторинг жүргізу үшін цифрлық платформа әзірленеді – Б.Байбек

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Facebook желісіндегі парақшасында партияның алдағы кезеңге арналған жоспарларымен бөлісті. Оның айтуынша, 1 наурызда «Nur Otan» партиясының құрылғанына...

Ақтөбе облысында 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті

Бүгін, 26 ақпанда сағат 11:55-те Шалқар ауданының Ұлпан теміржол станциясында 43 вагон құрамының 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті. Оның ішінде 13 цистерна аударылып, ұзындығы...

Винсент Ван Гогтың «Монмартрдағы көше көрінісі» картинасы сатылымға шығарылды

Винсент Ван Гогтың әйгілі картинасы – "Монмартрдағы көше көрінісі" саудаға шығарылды. Сурет бұрын-соңды көпшілік назарына ұсынылмаған, картина қайтадан сатылғанға дейін, Қытайда содан кейін Голландияда...

Қызылордада сауна әкімшісі жеңгетайлықпен айналысқан

Қызылордада жеңгетайлықпен айналысқан азаматша ұсталды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Қызылорда қаласында жедел-профилактикалық іс-шаралар жүргізу барысында пайдакүнемдік мақсатта жеңгетайлықпен айналысып жүрген азаматша анықталды. Облыс орталығындағы сауналардың...

Білікті хирург қандасымыз: Орыс тілін білмегендіктен базар жағалап кеттім

https://youtu.be/zzD6QU3BF6M Сюжет авторы Нұржан ТҰРҒЫМБАЙ Тілші Ділда Уәлибек

1 наурызда әскерге шақыру басталады: Қорғаныс министрлігі негізгі өзгерістерді атады

13 мыңнан астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші көктемгі шақыру кезінде еліміздің Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады....

Қырымбек Көшербаев Жамбыл ескерткішіне гүл шоғын қойды

Елордада Ж.Тәшенов және Амман көшелерінің қиылысында Жамбыл Жабаевтың ескерткішіне гүл шоғын қою рәсімі өтті. ҚазАқпараттың хабарлауынша, шараға ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев, Мәдениет және спорт...

Қырғызстан президенті Путинге не сыйлағанын айтты

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров Ресейге жұмыс сапары кезінде Владимир Путинге қылыш сыйлады. Бұл туралы ол "Россияская газетаға" берген сұхбатында айтты. "Бұл қылышты Қырғызстанның ең мықты...

Елімізде азық-түлік жеткізу нарығы 75 пайызға өскен

2020 жылы Қазақстанда азық-түлік жеткізу нарығы 75% - ға өсті. Бұл туралы Chocofood қызметінің директоры Николай Щербак хабарлады, деп хабарлайды LS. Карантинге байланысты Қазақстанда азық-түлік...

Әлемде коронавирус құрбандарының саны 2,5 миллионнан асып жығылды

Әлемде коронавирус жұқтырғандар саны 113,5 млн-ға жетті.  Джонс Хопкинс университетінің дерегінше, індет жұқтырғандардың 89 миллионы емделіп шықса, 2 507 624-і қайтыс болды. COVID-19 жұқтырғандар саны бойынша...

Семейде 1879 жылы салынған тарихи ғимарат өртенді

Ғимараттағы өрт тек таң ата ауыздықталған. https://youtu.be/AwAQx5E_MLA Өрт 26 ақпанда Абай даңғылында 00 сағат 46 минут шамасында басталған. Өртті сөндіруге барлығы 19 техника, 55 адам жұмылдырылды....

Алматы облысында Ан-2 ұшағы мәжбүрлі түрде қонды

"Азия Континенталь" әуе компаниясының Ан-2 әуе кемесі Боралдай - Кеген бағыты бойынша РРК5481 санитарлық рейсін орындау кезінде Боралдай автомобиль жолынан шығысқа қарай 1,5 км...

Елімізде сүт өндірісі бойынша қай өңір көш бастап тұр?

Шығыс Қазақстан облысы сүт өндірісі бойынша республикада көш басында тұр. Бұл туралы ШҚО әкімі Даниал Ахметов халыққа есеп беру барысында айтты. «Соңғы бес жылда...

Ең сұлу волейболшылар рейтингі: Ресейлік спортшы Сабина Алтынбекованы басып озды

Грек басылымы Gazzetta планетаның ең сұлу волейболшы аруларының рейтингін жариялады. Рейтингте 25 жастағы ресейлік Алиса Маненок көш бастады, деп хабарлайды Politic. Бұған дейін аталған рейтингте...

Теміртау қаласының әкімі тұрғындардан кешірім сұрады

Теміртау қаласын жылумен қамтамасыз ететін ЖЭО-2 жұмысында ақау болып, тұрғындар аязда жылусыз қалды. Келтірілген қолайсыздық үшін Теміртау қаласының әкімі Қайрат Бегімов өңір халқынан кешірім сұрады. Мамандар...

2020 жылы 13 мың этникалық қазақ көшіп келді

2021 жылы Қазақстанда Көші-қон саясатының 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленеді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде ведомство басшысы...

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Қазақстан Елшісі Моңғолияның Премьер-Министрімен кездесті

Қазақстанның Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаев Моңғолия Премьер-Министрі Лувсаннамсрай Оюун-Эрдэнэмен кездесуі өтті. Ж.Әділбаев Л.Оюун-Эрдэнэ мырзаны Премьер-Министр қызметіне тағайындалуымен және дәстүрлі Шаған мерекесімен (ай...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

ДИМАШ – АҚИҚАТҚА АЙНАЛҒАН АРМАН

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...

Ауылда өз жұмысшыларына үй салып берген кәсіпкерлерге шығынның 50 пайызы қайтарылады – Президент

Бұл туралы бүгін Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мәлімдеді. «Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50...

Путин Жапаровқа Қырғызстанда орыс тілінің мәртебесін сақтаудың маңызын ескертті

Мәскеуге екі күндік жұмыс сапарымен барған Қырғызстан президенті Садыр Жапаров пен Ресей президенті Владимир Путин кездесті. Кремльдің хабарлауынша, Владимир Путин Садыр Жапаровты Қырғызстан президенті қызметіне...

Ұлттық экономика министрінің жаңа орынбасары тағайындалды

Әлібек Қуантыров ҚР Ұлттық экономика вице-министрі қызметіне тағайындалды. Бұған дейін осы лауазымды атқарған Мейіржан Юсупов қызметінен босатылды. Үкімет басшысы сайтының мәліметінше, Әлібек Қуантыров 1983 жылы Атырауда дүниеге келген. Томск...

Зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды

25 ақпаннан бастап Қазақстанда біржолғы зейнетақы жинағын емделуге пайдалану үшін өтінім қабылдау басталды. Өтінімді enpf-otbasy.kz сайтында беруге болады. Біржолғы зейнетақы жинағын келесі медициналық қызметтерге пайдалануға...