گۇلگە عاشىق جان بولاتىن

اناسىن جوقتاعان ولەڭiمدi الماتىدان پوشتامەن جiبەردiم. تەلەفونمەن العىسىن ايتتى. ولەڭiم كوپ قاعازدىڭ اراسىندا جاتقان شىعار.

— «جىلى سۋدا» شيپاجاي اشتىم. كەلiپ سۋعا ءتۇسiڭiز. تۋعان جەردiڭ توپىراعى ەم بولار، – دەدi ول.

— قالتا جۇقا، قول كەلتە عوي،— دەپ ەدiم.

— كەلiڭiزشi، كەلە بەرiڭiز. تۋعان جەردiڭ سۋى، توپىراعى جاراڭىزدى جازىپ جiبەرەدi،— دەدi. سوڭعى ءسوزiمiز «تۋعان جەردiڭ توپىراعى» بولدى. جۇمىستى تەز بiتiرۋشi ەدi. ول «تۇركiستان» گازەتiنiڭ شىن جاناشىرى بولاتىن. بۇل جولى دا اسىعىس ەكەن. كوز كورمەس، قۇلاق ەستiمەس جاققا اسىعىس كەتiپ قالدىڭ عوي، دوسىم. كوزi تiرiسiندە ابدiعاپپار سەرiكباەۆپەن دوستىعىن اركiم ماقتان ەتەتiن. ويتكەنi، ول دوستىققا بەرiك، گۇلگە عاشىق جان ەدi…

جەتiساي تاريحى — قاپاش بار كەزدەگi جانە قاپاش كەتكەننەن كەيiنگi تاريح بولىپ قالادى. سەبەبi، بiر ءوزi بiر عىلىمي ينستيتۋتتىڭ جۇمىسىن اتقارعان م.اۋەزوۆ سياقتى، قاپاش تا تۇتاس اۋداندى كوركەيتتi. جانە اشەيiن «تام سالعىش» ەمەس، اسەمدەپ، ارلەپ كiلەمگە قوندىراتىن كەستەگەردەي ەۋرازيالىق ارحيتەكتۋرا ۇلگiلەرiن شولگە گۇل ەتiپ ورناتقان مامان. سونداي شەبەرلiكتiڭ بiرەگەيi، ارپا iشiندە بiر بيدايى — «جەتiساي» شيپاجايى.

ۇندiستانداعى ءتاج-ماحالدى سۇيگەنiنە ارناپ سالعان اكبار جاھانشاح — «اللا جۇماعىنىڭ جەردەگi كوشiرمەسiن جاسايمىن» دەگەن ەكەن. ءمىرزاشولدiڭ قارا قارعانىڭ ميى قاينايتىن شiلدەسiندە گۇلباقتى شولگە ورناتىپ، استى تاقتاي، ءۇستi تاقتاي، ورتاسى شىلدىرماقتاي سالۋلى توسەك سالقىن ۇيلەر، قازiرگi تiلiمiزدە ساناتوري سالعان ەردiڭ ەڭبەگiن قالاي باعالاماسسىڭ. ۇندiلەر پiلدi جاقسى كورسە، قاپاش قابىرعاعا دا، ىدىستارعا دا تۇقىمىڭ وسكiر تۇيەنiڭ سۋرەتiن سالىپتى. ءتوس تابانى تiلiنسە دە، شولدەن جانى كوزiنە كورiنسە دە جۇمىسىن بiتiرمەي اس iشپەيتiن، بەلi بىلق ەتپەيتiن، سiرi سەكسەۋiلدەي ءتوزiمدi تۇيەدەي شىدامدى ەدi عوي قاپاشتىڭ ءوزi دە!

بiراق، الەمگە ءمالiم دارiگەر ءابۋ-ءالي يبن-سينا ولگەلi جاتقاندا شاكiرتi:

— سiز كەتكەن سوڭ، بiز قايتەمiز، كiم بiزگە جاردەم بەرەدi، ادامداردى قايتiپ ەمدەيمiز؟ — دەسە كەرەك. سوندا عالىم:

— بiز كەتسەك تۇيە بار عوي،— دەپتi. ەڭبەگi، ءسۇتi، ەتi – مىڭ دا بiر اۋرۋعا ەم ەكەندiگiن ايتقان ەكەن. ءوزi دە كوپ وقيتىن، كiتاپ جازعان قاپاش تۇيە سۋرەتiنە قىزىققاندا – حالىققا مىڭ دا بiر ەم بولسىن دەپ شيپاجايىن سالعاندا، ىرىمداپ، تۇمار ەتiپ تاقتى ما ەكەن؟! ونى ەندi وزiنەن باسقا ەشكiم بiلمەيدi!

جەتiسايدان تاكسيگە مiنەردە: «جىلى سۋعا» — دەسەڭ «قاپاشتىڭ «جىلى سۋىنا» ما؟» دەيدi. وكiمەت قاۋلى شىعارماسا دا، كۇندiز-ءتۇنi ەڭبەك ەتiپ، ماقتا ءوسiرiپ جۇرگەن بەينەتكەش جۇرت — قاپاشتان مىڭ قايىرىم كورگەن ادامدار: «قاپاشتىڭ «جىلى سۋى»، شيپاجايى» دەپ ايتىپ ءجۇر. وعان دا شۇكiر!

حالىقتا بiر ءسوز بار عوي: «قوي اسىعى دەمەڭiز، قولىڭا جاقسا ساقا قوي، جاسى كiشi دەمەڭiز، اقىلى اسسا اعا قوي» دەگەن.

باسقادا جۇمىسىم جوق، ءوز باسىم قاپاشتان كiشi بولسا دا كوپ ۇيرەندiم. نەنi? بۇگiنگi iستi ەرتەڭگە قالدىرماۋدى. بيزنەستە سوزدە تۇرۋدى. ادامىنا قاراپ جاعدايلاسپاي، جاعدايىنا قاراپ ادام تانۋدى، تاعى باسقالاردى.

اناسىنىڭ قولىنان ءدام تاتتىم. قىزدارىنا اعا بولىپ، باتامدى بەردiم. مەن ول تۋرالى ماقالاعا «ارمانى ات باسىنداي جiگiت» دەپ ات قويدىم. قاپاش كۇلiپ: — ماكە، ات باسىنداي التىنى بار — دەپ، ەل شۋلاپ جۇرمەي مە؟ – دەدi. مەن ادەيi ۇندەمەدiم. بۇل ءسوزدi مەن د.قوناەۆتان ەستiپ ەدiم. قازاقتا ەكi ءسوز بار ەكەن.

بۇل: «ايەلدiڭ iشiندە ەرتتەۋلi ات بار».

«ارمانى ات باسىنداي جiگiت»، دەگەن.

Iشiندە ەرتتەۋلi ات بار دەپ — ۇل تاباتىن ايەلدi، ارمانى ات باسىنداي دەپ — ۇلى جوق جiگiتتi ايتادى. ارادا جىلدار ءوتتi. ايداي سۇلۋ ايناش ەلدi قۋانتتى. بiرiنشi ءوزiم قۋاندىم. جiگiتتiڭ قوس قاناتى قوس ۇلى، ەل تiلەۋiنەن جارالعان قوس سۇلتانى قۇدايعا شۇكiر، كوز قۋانتىپ ءوسiپ كەلەدi. قاپاش ارتىندا iزi بار، ۇلى مەن قىزى بار، نەمەرەلەرi قالىڭ قارا ورمان، ەلi ۇمىتا قويمايتىن قازاق قوي!

شيپاجاي الدىنداعى روزا گۇلدەر سۋعا قانعان تۇننەن سوڭ قىپ-قىزىل بولىپ بوي جەتiپ قالىپتى. قۇتىلارداعى اق-سارى، كوكشiل گۇلدەر دە قۇداشالارداي ادەمiلەنگەن. شيپاجاي گۇلدەرiنە دە، اعاشتارىنا دا، تاس ەسكەرتكiشتەرiنە دە، ورىندىقتارىنا دا «كوز تيمەسiن» دەپ تiلەدiم. شiلدەدە جاننىڭ راحاتىنا بولەنiپ دەمالىپ جاتقان قاراعاندىلىق قىزبالا الپىسقىزى، جەتiسايلىق ىسقاقوۆا اراپكۇل، ەل ارداقتىسى تولەگەن امانوۆتىڭ جۇبايى التىن جاقسىلىققىزى شيپاجايدى ارالاپ، ەستەلiك سۋرەتتەردi كورiپ ءجۇر ەكەن. ەندi قاپاشتىڭ ەل ءۇشiن جاساعان ەڭبەگiن شيپاجاي سيپاتىنان كورiپ، «يگiلiك» اۋىلىنىڭ تۇرعىنى التىن جەڭەشەم ايتقان ءسوز انانىڭ اق العىسىنداي ەستiلدi.

– ەڭ بولماسا، قاپاشتاي التىن ازاماتقا اللا تاعى ون جىل ءومiر بەرگەندە حالىق ءۇشiن قانشا يگi iستەر ورىندالعان بولار ەدi-اۋ. ءار اۋىلدان وسىنداي جiگiتتەر شىعىپ، ەلگە ەتەنە تiرلiك iستەسە ەل گۇلدەنەر ەدi عوي. بۇرىن دا اتى شىققان ماقتارال اتاعى بۇرىنعىدان دا اسقاقتار ەدi. اتتەڭ، ءومiرi قىسقا بولدى دا!

– اعاشتىڭ الۋان تۇقىمدارىن اكەپ وسiرگەن ەكەن،— دەپ ءسوز قوستى قاراعاندىلىق قىزبالا قۇداعي…

مىلتىقباي ەرiمبەتوۆ

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button