Кәдiрбек СЕГIЗБАЙҰЛЫ: БИIКШIЛ ЖАНЫ БИIКТЕ ЖАТЫП ЖАЙ ТАПТЫ

Алаш Ақселеуiнен айрылды. Қазақтың бiртуар азаматы, ғалым, этнограф, жазушы Ақселеу Сейдiмбектi жер қойнына тапсырғалы берi де бiр жұма уақыт өттi. Оңай қаза емес. Ақселеуiнен айрылған күнi қазақ халқы қара жамылды “жетi жетiмнiң” тағы бiреуi өмiрден кетiп, жетiмсiреп қалды. Студенттiк шақтан бүгiнге дейiн аралары үзiлмей келе жатқан достарының бiрi жазушы Кәдiрбек Сегiзбаевқа досы туралы естелiк айту да оңай болған жоқ. Арқаға барып, досын, бауырын қара жер қойнына тапсырып келген күнi Кәдiрбек ағаға телефон шалғам. “Қалқам, жазып беретiндей қауқарым болмай отыр. Ақселеудiң қазасы оңай тиген жоқ маған. Айтып берсем, диктофоныңа жазып аласың ба?” деген соң, ағаның аузынан шыққан әрбiр сөздi қағазға түсiруге тырыстым.

Ұлтын төбесiне көтерiп, соңғы демi бiткенше қазағым деп өткен тағы бiр азаматын ұлты төбесiне көтерiп ақырғы сапарға шығарып салды. Ол белгiлi ғалым, белдi жазушы Ақселеу Сланұлы Сейдiмбек болатын. Ақселеу екеумiз достығымызды бұдан жарты ғасыр бұрын бастаған едiк. Ол кезде Қазақ мемлекеттiк университетi Киров атында болатын. Сол университетке оқуға келiп, екеумiз де журналистика факультетiне түстiк. Бес жыл бiрге оқыдық, бес жыл бiр бөлмеде жаттық. Арасында Ақселеу бiр жыл армияға барып келдi. Келгеннен кейiн де өз курсының балаларымен емес, бiзбен бiрге жүрдi. Қазiр сол бiрге жатқан бесеуден жалғыз өзiм қалыппын. Астанаға бармағаныма да үш-төрт жыл болып едi. Үнемi “Неге келмейсiң?” деп жүретiн. Биыл “Қазақтың ауызша тарихы” дейтiн үлкен еңбегi жарық көрдi. Соның тұсаукесерiнде Алматыға келiп, сонда бiр табысып едiк. Сонда да: “Сағындым, неге келмейсiңдер?” деген едi.

Бұл өлiмнiң тағы бiр ерекше тұсы бар. Ақселеу Қуанышбай Құрманғалиев деген досына, Астанадағы Қойшығара Салғараұлына сездiрiптi кететiнiн. “Бұл пәни жалғанның қызығы таусылды. Мен өмiрден көшермiн” дептi. Сосын осыдан бiрер ай бұрын туған жерi Жаңарқаға барып, өзiнiң жақын iнiлерiн, туыстарын ертiп алып, Бәйгетөбе деген биiк жота бар, соның басына шығып, тастарды жинап отырып: “Ал, жiгiттер, биыл менiң жылым. Келесi жылды көрмейтiн шығармын. Осы жерге әкелiп жерлеңдер менi. Қазiр жағдай бар ғой” деп айтқан көрiнедi. Дәл кететiн күнi Қадiр түнi болатын. 15-қыркүйек күнi кешкi сағат сегiз жарымда телефон шалды. “Кәдiрбек-ау, хат-хабарсыз кеттiңдер, неғып жүрсiңдер?” дедi. Бiр-бiрiмiзге еркелей сөйлеймiз бе, әзiл-қалжыңсыз, базына айтпай сөйлемеушi едiк. “Оңбайтын-ау, неге өзiң телефон шалмайсың? Сен хабарласпағалы екi айдай болды. Әдейi тосып едiм, сенiң телефон шалғаныңды” дедiм. “Астанаға қашан келесiңдер?” дедi. Сонан кейiн бiраздан берi науқасты болып жүрген досы Серiк Әбдiрайымнiң халiн тәптiштеп сұрап, “аман жүрiңдершi” дедi. “Мен ертең елiме, Зайсан қаласының 140 жылдық тойына кетiп бара жатырмын. Содан кейiн соғармын” дегендей әңгiме айттым. “Қашан келесiңдер?” дегенi “Мен кетем, келсеңшi” дегенiндей есiме түседi артынан. Ертеңiне-ақ Зайсан сапарын тоқтатып, Астанаға жүруге тура келдi ғой.

Ең алдымен Ақселеу халықтың ұлы екенiн, елдiң айтулы азаматы екенiн, бiртуар тұлға екенiн, анау кешегi Ахмет Байтұрсынов, Мiржақып Дулатовтардың жалғасы екенiн тағы бiр көрсеткендей болды. Бұрынғы кезде Астанада досым бар деп тоқ санап жүрушi едiм. Ендi ол кеткеннен кейiн Астананың сәнi де, мәнi де менiң көзiме көрiнбегендей болды. Мынау жоқтау, жан досыңды жоғалту дейтiн өте қиын нәрсе. Баяғыда қарттар: “Алла Тағала, құрдастарыңның соңында қалдырмасын” деп айтып отырушы едi. Жасымыз жетiп тұрған жоқ. “Жетпiске ендi жетемiз, бiрге тойлаймыз” деп жүргенiңде, қасымдағы достарыңның бiртiндеп-бiртiндеп кетуi өте қиын екен. Абайдың “Жақсы өлiпсiң, апырым-ау” деп айтқанындай, Ақаңның бұл дүниеден кетiсi, қадiрiнiң барында, жұрты аспанға көтерiп отырған шағында кеткенiне көзiм жеттi. Өйткенi, бүкiл Астана жұртынан, Қазақстан ғана емес, көршi елдердiң Ғылым академияларынан, белгiлi ғалымдарынан, қоғам қайраткерлерiнен, жазушыларынан жеделхаттар келiп жатты. Халықта қисап болған жоқ. Еуразия университетiнен шығарып салған кезде жыламаған адам қалмады. Студенттерiнiң ұстазына деген махаббатын көрдiм сол жерден. Қыздар, балалар есiк алдында жылап тұрды. Бiр қыз сөйлеп тұрып: “Ұялы телефонына хабарласып, “Ақселеу аға, бүгiн кешiктiңiз ғой” дегенде, “Құлыным-ау, бүгiн менiң жағдайым болмай тұрғаны” деп сөйлеушi едi” дедi. Шындығында, қыз балаларға үнемi “Құлыным” деп сөйлеушi едi. Университеттiң белдi ұстазы ғана емес, балаларға әке бола бiлген, қамқор бола бiлген адамды таныдым. Университет басшыларынан бастап, барлығы да сөйлеген сөздерiнде көздерiне жас алып тұрып, “орны толмас, үлкен азаматты жоғалтқандығын” айтып жатты. Елiмiздiң басшысы Елбасы да келiп, көңiл айтты. Барлық үкiмет мүшелерi, депутаттар келдi. Сiрә, Ақселеудi шығарып салуға келмеген жан қалмаған шығар.

Ертеңiне қаралы көш жүздеген адам, жүздеген машина болып, Қарағанды арқылы 450 шақырым жерге барып, өзi көрсеткен Бәйгетөбесiне жерледiк. Жалпы, бойы да, ойы, сойы да биiк адам едi. Биiктiктi аңсап жүретiн. Биiктiктi қалап жүретiн. Сондықтан болар, Ақселеуiм бiр биiгiне барып жаны жай тапты. Одан өткен өкiнiш, одан өткен қайғы, сiрә болмайтын да шығар. Мен ойлаймын, жылдар өтер, биiк таулар алыстаған сайын әдемiлене, айбарлана түседi дейдi ғой. Ақаң мен арадағы жылдар алыстаған сайын Ақселеутану деген ғылым пайда болар. Бiз жазушы, ғалым дей саламыз қысқартып, жазушылығын айтсақ, Қарағандыда “Лениншiл жас”, “Социалистiк Қазақстан” газеттерiнде тiлшi болып жүрiп, сол кездерде жазған алғашқы шығармалары әдеби ортаны елең еткiзiп едi. Ең алдымен ойлы, тiлдi. Оның тiлi шұрайлы, сексенге келген шалдар сияқты, жазғанда да әдемiлеп отырып жазатын. “Қыз ұзатқан”, “Аққыз”, “Бiр атым насыбай” сияқты шығармаларын жазды. Сосын ертегiлер жазды балаларға арнап. Оннан астам сүбелi -сүбелi көркем шығармаларын бергеннен кейiн бiр жолата ғылымға қарай бет бұрды. Алдында да ғылыми зерттеулерi шығып жүретiн. Қарағандының ғана емес, Қазақстанның бұрыш-бұрышын аралап жүретiн. Тау-тасты кезiп, Сарыарқадағы үңгiрлердi, Маңғыстау үстiртiндегi алып сызықтарды байқап, әр өңiрдегi күмбездерге кiрiп, олардың өзiнен жаңалық ашып жүрдi. Өзiмiз де онымен бiрге талай жерге бардық. Әрбiр жазған мақалаларында этнографияға бойлап, соны iндете зерттей бастады. Ақаң тумысынан тарихшы болатын. Қазақтың тарихының қойнауларын зерттеп, соның бәрiн бiлуге құмартты. Шығармаларында жазып та жүрдi. Ол қай шығарма жазсын, барлығында халқыма керек-ау, жұртыма қажет-ау дегендi өзiне мақсат қып қоятын-ды. “Қазақ әлемi”, “Сонар”, “Күмбiр-күмбiр күмбездер”, “Күй шежiре”, “Мың бiр маржан”, “Қазақтың ауызша тарихы” дегендер, осының қай-қайсысы болмасын, Ақселеудiң жан-жақтылығын көрсететiн едi.

Студент кезiмiздiң өзiнде-ақ, кiтапханадан шықпайтын. Алғашқы кезде бәрiмiз де бiр деңгейлес болған шығармыз. Топтағы қыз-жiгiттердiң арасынан оза шауып, сол кездегi белгiлi-белгiлi ғалымдармен, жазушылармен сөйлесiп, тiлдесiп жүретiн. Атақты жазушылар Ғабит Мүсiрепов, Сәбит Мұқановтармен белгiлi ғалымдар Евней Букетов, Серiк Қирабаевтармен, тағы басқалармен бiзден бұрын табысты. Соның аяғы ғылыммен бiржолата шұғылдануға әкелiп соқты. Ақселеу студент кезiнiң өзiнде-ақ бiрнәрсенi жонып, бiрнәрсенi икемге келтiрiп жүретiн. Кейiнгi кездерi өзi домбыра жасай бастады. Алматыда тұрған кезiнде үлкен бiр жарым метрлiк бөрененi көтерiп келiп, ваннасына салып қойып, оған электр қайнатқыштың екеуiн салып қойып, 75 сомның электр қуатын жiбергенi бар. Әйелi Орал ойбайлап: “Ойпырым-ау, он бес-жиырма теңгелiк әдемi домбыралар сатылып жатыр ғой. Осыншама азаптанғаны несi? Осы сенiң досыңда ақыл бар ма?” дейтiн. Не нәрсенi болса да, өзi жасауға құмар едi. Сондағы қайнатып жүргенi ағаштың шайырын шығарамын деген әуiресi ғой. Содан әдемi домбыра жасады. Бiздiң балаларымызға да бiр-екi домбыра жасап бердi. Сосын қазақтың өрiмшiлiк деген өнерiн әспеттеп, бiраз биiктерге көтердi. Қамшыны әдемi өретiн. Ауылдағы көнекөз қарттардың әңгiмесiн тыңдай жүрiп, солардан көп нәрсенi үйренуге тырысатын едi. Ол үшiн үйрену деген – таусылмас мақсат сияқты едi. Ақаңның қара қобыздың дауысындай әдемi дауысы бар болатын. Әншiлiк дейтiндi қатты айғай, қатты шырқаған дауыс деп түсiнедi ғой кейбiреулер. Әннiң жанын түсiнiп, әннiң iшiне бойлай кiрiп айту деген басқа. Арқаның әндерiн түгелдей әдемiлеп айтатын едi. Жәнiбек Кәрменов дейтiн қазақтың бiртуар әншiсi болды. Екеуi бiрге жүрiп, елiмiздегi әртүрлi ән мектептерiн жаңартып, жаңғыртып, үлкен телебағдарлама жасады. Жәнiбек ән салып, Ақаң оны әдемiлеп түсiнiктеме жасап отырушы едi. Сонда ғой Жарасқан Әбiраштың: “Жәнiбек ән салады, Ақселеу тамсанады” деп жүргенi. Сол кезде-ақ мұның музыкаға соншама бейiм екендiгiн байқайтын едiк. Өзi де: “Алла Тағала менi музыкант қылып жаратып едi, оған уақыт болмады, мүмкiндiк те болмады” дейтiн. Шертпе күйдi шебер орындайтын. Кейiнгi кездерi “Күй шежiресiн” жазды. Жүздеген күйдiң аңыздарын тердi. Қазақтың қара өлеңдерiн жинады. Оның көбiмiзде жоқ қасиетi, қайда барса да, бiреуден естiген сөзiн қойын дәптерiне түртiп жазып алатын. Соның барлығын кәдесiне жаратты. Ақаңның бiтiрген еңбегi бүкiл бiр институттың бiтiретiн еңбегi сияқты. Тынымсыз, қайда жүрсе де, қолынан дәптерi түспедi. Бiле бiлсем, ести берсем дейтiн. Оның соңғы шыққан кiтабы “Қазақтың ауызша тарихын” нағыз сүбелi еңбек дер едiм. Қарап шықтым. Бұл Ақселеудiң ғана қолынан келетiн дүние. Мұнда бүкiл қазақтың тарихы, шежiресi, әдет ғұрпы, салт дәстүрi, тiршiлiгi бар. Соның бәрiн жинап, қағазға түсiруiнiң өзi үлкен жұмыс. Өзi де: “Осы еңбегiмдi бiтiрсем, сосын қаламсапты қоямын” деп айтып жүретiн. “Сен жаза алмай тұра алмайтын ауруға шалдыққансың, сондықтан, Ақантай, өйтiп айтпа. Әлi талай жазарларың бар, жазып бiткен жоқсың” дейтiнбiз.

Мен үшiн қаза өте ауыр болды. Шығарып келгелi берi, үйдегi бүкiл кiтаптарын қайта парақтап шықтым. Барлығында өзiнiң қолтаңбасы бар. Барлық кiтаптарына “өзiңнiң Ақселеуiң” деп қол қойыпты. Мына бiр кiтабына: “Түркiнiң бiр боздағы құлпытасына “Көкте күнге, жерде елiме мейiрiмiм қанбады-ау” деген жазу қалдырыпты. Бәлкiм күн астында, жер бетiнде ол бейбақтың да сендей досы болған шығар. Сосын мейiрi қайтiп қансын” деп жазыпты. Жалпы, сол сияқты “Өмiрге келген адам үшiн өмiрдiң ақ-қарасын танудан өткен бақыт жоқ. Танымның қиын да қияли жолы сәттi болғай!” дейдi келесi қолтаңбада. Мұның бәрi маған өзiнiң кредосы сияқты, өмiрде ұстанған жолы сияқты көрiнедi. Қазiр ендi Ақаң кетiп, соңынан естелiк айтамыз деген үш ұйықтасақ түсiмiзге кiрмеген шаруа.

Бiздi тағдыр студент кезiмiзден табыстырса, өмiрiмiздiң барлық бел-белестерi бiрге жалғасып жатты. Алғашқы қызметiмiздi “Лениншiл жас” (“Жас Алаш”) газетiнен бастадық. Ол бiрер жыл осында қызмет iстедi де, сосын Орталық Қазақстанға “Лениншiл жастың” тiлшiсi болып аттанды. Сонда жүргенiнде өстi, есейдi, өмiрлiк рухани қор жинады. Одан қайтып келiп, әртүрлi шаруалар атқарды. Кереметтей тiлдi жазушы болатын. “Аққыздың” өзi дайын тұрған қара сөзбен жазылған поэма едi. Оқиғасы керемет. Қолмен қойғандай, шын шебер қалаған тасболаттай. Сол кезде әдебиетшi азаматтар Ақаңның қарымды қаламгер екендiгiн көрiп, мойындады. Жақсы пiкiрлер жазылды, түрлi рецензиялар шықты. Одан кейiн де, әңгiмелерi, ертегiлерi, шағын әңгiмелерi шығып жатты. Терең дарияның аспай-таспай, сырғып қана тереңнен толғанып ағатыны сияқты.. Кейiн ғылымға қарай бет бұрған кезде бәрiмiз де айтып жүрдiк. “Ақантай-ау, көркем шығармадан ертерек бас тартып қойған жоқсың ба? Жазбай кеттiң ғой” дегенде: “Болжалдап айтатын көркем шығармадан гөрi, тұспалдамай, бiрден анауың алай, мынауың былай деп, қолмен қойғандай қылатын ғылым керек-ау, қазақ үшiн. Көркем шығарманы жазып жатқан адамдар көп қой, оны сендерге бердiм. Мен ендi ғылымға бiржолата ден қойдым” дейтiн. Сол айтқан сөзiнде тұрды. Қайтып көркем шығармаға оралған жоқ. Бiрақ бiр күнi, бiр сәтi, Ақаңның қолы босамаған шығар. Артында қалған кiтаптарының қай-қайсысына қарап отырсаңыз да, ғылымның сан саласына арналған сан салалы дүниелер. Сондықтан, оның әдебиеттi танудағы, тарихты танудағы, дәстүр-салтты танудағы, күйдi, әндi танудағы еңбектерi айтарлық-ақ. Оның бәрiн Ақаң соқырдың қолына таяқ ұстатқандай етiп, тастай ғып жазып кеттi. Бұлардың бәрi теңдесi жоқ қазыналар деп ойлаймын. Алты томдығын жинақтап, бiтiрiп кетiптi. Өзiнiң кететiндiгiн бiлген болуы керек, өсиетiн жазып қалдырыпты. Артына қалған Ақаңның мұрасы көп. Өзi адамға белгiлi бiр мөлшерде мүмкiндiк берiледi. Сол мүмкiндiктi орындаған адам армансыз деген әңгiмелер айтатын. Менiңше, Ақаңда арман жоқ. Арманын орындап барып аттанды. Ақаңның артына қалған мол мұрасы, мол дүниесi халқына берiп кеткен сый-сияпаты, мол қазынасы деп ойлаймын.

Бiздi, Оралхан Бөкей, Кәрiбай Ахметбекұлы, Қуанышбай Құрманғалиев, Бексұлтан Нұржеке, Серiк Әбдiрайымов бар, Ақселеу және менi – “жетi жетiм” деп атайтын. Жетеуiмiз жұбымыз жазылмай бiрге жүретiнбiз. Орекеңнен ерте айрылдық. Кәрағаң да екi-үш жыл болып қалды, бiздi тастап, о дүрниеге бет алғанына. Қалғанымызға тәубә деп жүретiнбiз. Қалғанының өзi сетiнеп барады. Бәрiмiз құшақтаса жыласып жатырмыз. Ақаң бiрақ қайта оралмайды. Оның досқа деген адалдығы, адамға деген мейiрiмi, сүйiспеншiлiгi алабөтен болатын. Қай-қайсымызды болмасын сағынып жүретiн, құшақтап, иiскеп, “мейiрiмiм қанбады-ау” деп жүретiн. Сол мейiрiмi қанбаған күйiнде ортамыздан кете барды. Мұның барлығы да қазақша айтқанда – тағдыр. Басталған өмiр жолы тұйықталды, туған жерiн керемет жақсы көрушi едi, сол туған жерiнiң топырағы бұйырды. “Адам топырақтан жаралса, сол топыраққа қайта қосылады” дейдi. Туған топырақтан жаралып, туған топыраққа қосылу дейтiн адамның ең үлкен арманы болуы керек.

Басқа не дейiн, бұл ендi ой-санамызды, барлығын тоқырауға ұшыратып кеткен сияқты. Ұлтына деген сүйiспеншiлiгi ерекше едi. Баяғы студент кезiмiзде, Кеңес үкiметiнiң дәуiрлеп тұрған кезiнiң өзiнде бiздiң “егемендiк аламыз” деген нәрсе ойымызға кiрмейтiн. Сол кезде Ақаңның күндiз-түнi арманы, айта беретiн сөзi: “Шiркiн-ай, бiзде бiр ел болып, өз қотырымызды өзiмiз қасып жататын заман болар ма едi”, дейтiн. Тәуелсiздiк алған кезде бiр-бiрiмiзге хабарласып, көзiмiзге жас алып, бала кезден армандаған арман орындалды дейтiнбiз. Бiз студент болып жүрген кездерi Мәскеуде “Жас тұлпар” деген ұйым болды. Озық ойлы азаматтардың, “қазағым” деп ұйымдастырған алғашқы ұйымдарының бiрi. Ол кездегi КГБ-нiң қармағы ұзын, үкiмi қатал болатын. Әлгi ұйымның өкiлдерi Алматыға келiп, университетте кездесу ұйымдастырды. Оның өзiнде концерт өткiземiз, ән айтып, би билеймiз деген сылтау айтылса керек. Сол кездесуде “Бiз қашан ел боламыз?!”, “Бiздiң тiлiмiз қашан тiл қатарына қосылады?”, “Алматыда неге қазақ мектебi жоқ?” дейтiн әңгiмелер қозғалып едi. Бiз онда бiрiншi курста оқимыз. Сәбит Мұқанов бастаған белгiлi-белгiлi тұлғалы азаматтар сөз сөйледi. Ортаға шығып, бiз де бiрер ойымызды айтып қалып едiк. Соңғы курсқа келгенiмiзде Ақселеудi де, Болат Бабақов деген азамат бар едi, оны да, бiздi де КГБ шақыртты. “Сiз тiркеуде тұрсыз, қай жерде қандай сөз айтып жүргендерiңiздi жақсы бiлемiз?” деп, өздерiне қызметке шақырып едi, бiз көнбедiк. Сол тiзiмнiң кесiрiнен тәуелсiздiк орнағанша, Ақаңның басынан қара бұлт кеткен жоқ. “Осы мен қазiргi деңгейiме жету үшiн талай-талай қиындықтардан өттiм” дейтiн. “Бiлiм және еңбек” дейтiн журналда редактор болып жүрiп, тағы да өзiнiң әуенiне басып, қазақтың тiлiнiң, дәстүрлерiнiң жоғалып бара жатқандығын ғылыми журналда жиi-жиi жаза бастады. Сол кезде “ерекше ұлтшыл” дейтiн айдар тағып, “Казахстанская правда” оны күстаналаған “Дат” (“Ржавчина”) дейтiн мақаланы басқалы жатқан кезде Ақаңның үлкен достары араласып барып, әрең тоқтатты. Бiрақ, оны қызметiнен шығарды. Орталық комитет КГБ-ның нұсқауы бойынша жұмыс iстейтiн. Ақаңды қызметiнен қуып, күстәналап, жұмыссыз қалдырды. Отбасы бар, бала-шағасы бар. Содан Ғылым академиясындағы азаматтар Ақаңды еден жуушы дәрежесiнде қызметке қабылдады. Бұл жай ғана көз үшiн. Жоғары жаққа еден жуушы деп айту үшiн ғана керек болғандай. Сонда жүрiп, талай дүниелердi бiтiрдi. Бертiн келе қайтадан Ақаң үлкен қызметтерге араласа бастады. Ұлтжанды азаматтар Ақаңа үнемi қамқорлық жасап жүрдi. Тәуелсiздiкке дейiн талай қуғынды, сүргiндi көргенiн бiлемiз. Бiрақ, “халқым” деп жүрген азаматты халқы жаманшылыққа берген жоқ. Ақаң түрменi көрмедi, тор темiрдi көрмедi демесек, бер жақтағы өзiне қарсы қойылған бөгеттердiң бәрiн көрдi, соның арасынан аман-есен өттi деп ойлаймын.

Ақселеудiң қазақ тiлiне дейтiн ықыласы бөлек едi. Сөйлеген сөздерiнде де, оқыған лекцияларында да тiл тағдыры туралы айтпаған кезi жоқ шығар. Аңсаған тәуелсiздiгiмiзге жеттiк. Тiлдiң толыққанды статуспен жұмыс iстеуiне әлi күнге дейiн кедергiлер көп. Орысша оқыған қара орыстардың кедергiлерiнiң көп екендiгiн қайда жүрсе де айтатын. “Балаларыңды қазақша оқытыңдар, әйтпесе жарты қазақ болып қалады” дейтiн едi. Жалпы, Ақаңның ұлтжандылығы кез келген шығармаларын оқыған кезде сезiлiп тұрады. “Қазағым” деп емiренiп жүретiн, сол “қазағым” деген күйi өттi.

Ақаңның бала кезгi өмiр тарихы белгiлi. Ақселеу туған күнi әкесi соғысқа аттаныпты. Шешесi толғатып жатқан кезде әкесiн соғысқа алып кеткен ғой. Бес-алты шақырымға барғаннан кейiн, артынан “сүйiншi” сұрап, бiреу шауып келiптi. “Әйелiң босанды” дегендi естiген соң, шыдап тұра ала ма? Содан “мен барып келе қояйыншы” деп, жаңағының атына мiне салып, шауып отырып үйiне келiптi. Құндақтағы баласының бетiнен бiр иiскептi. “Шашы аппақ, селеу сияқты екен” деп қайта шауып кетiптi. “Ақселеу” деп қойған екен. Сонда әкесi Сейдiмбек баласы Сланға: “Шырағым-ай, бекер оралдың-ау” деген екен. Айтқанындай келесi жылы қара қағаз келiптi. Содан Ақселеудi әкесiнiң ағасы асырап алады. Өзiнiң баласындай қылып өсiрген ғой. Бала кезiнде жетiмдiгiн бiреуден естiп қалып, қиялиланып мектепке бармай, “Қайтсем, өзiмнiң туған шешемдi тауып алам” деп, шешесiн iздеп кетедi. Шешесi басқа бiр ағайындарына әмеңгерлiкпен күйеуге шығып кеткен. Ол бауырына басқан әкесi мен шешесiндей болмайды. Оларға қайтып келуге бет жоқ. Содан бұзақы бала болып, вагон мен вагонның үстiнде секiрiп жүргенiн айтатын едi. Бiр күнi “Осыны мен жазсам қайтедi” деп едiм, “жаза алсаң, жаз” дедi. Бұрын жыл сайын дәстүрлi әдеби конкурс өтетiн. Мемлекеттiк Баспа комитетi, Қазақстан комсомолы орталық комитетi, Қазақстан Жазушылар одағы ұйымдастыратын. “Жап-жасыл әлем” деген повесть жазып, сол 1981 жылғы жабық конкурста бiрiншi жүлде алып едiм. Ол ендi Ақаңның бала кездегi өмiр тарихы сияқты дүние. Кейiн асырап алған әке-шешесi тауып алыпты. Аңырап келiп: “Қу соғыс-ай, не көрсетпедiң?” деп, бүкiл вокзалдағы жұртты жылатып, Ақаңды қайта бауырына басыпты. Мiне, балалық шағын осындай қиындықпен өткiзген болатын.

Кеше қоштасуда белгiлi актер Асанәлi Әшiмов: “Басыма қайғының қара бұлты үйiрiлген кездерде Ақселеу демеушiм, қайратым болып едi. Қазiр туған iнiмнен айрылғандай күйде тұрмын” дедi. Төлен Әбдiк, Дулат Исабек, Бексұлтан Нұржеке, Нұрлан Оразалин, Иген Қасен сияқты замандас, қаламдастары өз сөздерiнде Ақаңның кiсiлiк қасиетi мен адалдығын айтса, Серiк Тұрғынбек, Жүрсiн Ерман, Несiпбек Айтов, Ғалым Жайлыбайлар оған арнаған қаралы жырларын оқып, қалың жұртты қатты тебiренттi, Тұрсын Жұртбай, Әлiбек Асқар, Бақытжан Әбдiрайымов сынды iнiлерi жазушы, ғалым, ұстаздың биiк өресi мен асқақ азаматтығын қоштасу сөздерiне арқау еттi. Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағанбетовтың iнi-досын мәңгi сапарға аттандыру рәсiмiнiң бар ауыртпашылығын үлкен азаматтықпен атқарғанына риза болды.

Қуанышбай мен Қойшығара үшеуiмiз Ақаңның денесiн жерге тапсырып жатқанда, бiр-бiрiмiзбен жыласып көрiстiк. Мұның барлығы тiрi пендеге ғана тән мiнездер. Ендi Ақаң болмайды. Ақаң мәңгiлiкке сапар шектi. Ойы да, сойы да, бойы да биiк азамат өзi таңдаған жотасына барып жатты. Жердi өте жақсы көретiн едi. Баяғы елуге таяған кездерi туған жерiне барып, Ортау, Қызылтау, Иманақ сияқты әдемi тауларының төбесiне шығып отырып: “Әй, досым-ау, бұлар керемет биiк таулар ғой” деп едi. Өзiмнiң туып өскен жерiмдегi биiк тауларды есiме алып мен де қалжыңдадым. “Ей, Алтай Сауырдан да биiк-ау, осы” деп едiм, “Әй, осы қай-қайдағыны айтады екенсiң. Бұлар Арқаның биiк таулары. Алтай Сауыр, Алатаулар қазақтың ұлы таулары ғой” дедi. Ақаң өмiрiнде жеңiлу дегендi бiлмейтiн. Жаңағының өзiнде сөз тауып кеттi. Ақаң Астанаға кеткенде, Алматыны қимай, бiраз қиналды. Сонда мен оған қалжыңдап: “Ел айрылған” деген күйдi жиi тартушы едiң, басыңа келдi” дедiм. Ол Астанаға кеткенiмен, айрылыса қойған жоқпыз, барып тұрдық. Өзi де жиi келiп тұрды. Кеше де балаларына да: “Әкемiздiң үйi бар деп, үйiмiзге келiп тұрыңдар, әке бола алмаспыз. Әкеңе ұқсауға тырысармыз” дестiк.

Жалпы адамның ең алдымен ұлтын сүю үшiн, туған топырағын сүюi, ұлтын сүю үшiн, халқын, жерiн, жұртын, тiлiн, дәстүрiн сүюi қажет екендiгiн Ақаң бiзге көрсетiп бердi. Ендi артында қалған достары кiтаптарына үңiлiп, Ақаңды сағынып өтермiз деп ойлаймын. Мәңгi жасайтын ешкiм жоқ. Әзiлiмiздi о дүниеге барып, қайтадан жалғастырармыз. Ақаңа, “бақұл бол” дегеннен басқа тiрi пенде не айта алар.

Жазып алған Гүлзина БЕКТАСОВА

Редакция таңдауы

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...
mattt

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі...
zhzh

Бүгін – Жамбыл Жабаев дүниеге келген күн

Бұдан 175 жыл бұрын 99 жасына дейін жүрегінен жыр төгілген ақын,  дүлдүл...
848b9b900d1761c00482f1fdeb50bfb4

NASA Марстың алғашқы панорамасын жариялады

АҚШ-тың Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Ровер Perseverance түсірген Марстың алғашқы...

Жаңалықтар

125 жыл бұрын төртем тапқан қазақ әйелі

Адам баласының ең басты парызы − дүниеге ұрпақ әкелу. Өйткені адамзаттың тіршілігі солай жалғасады. Осы орайда, қазақ халқының «Байлық − қолда еріген мұз, бала...

Бүгін – Жамбыл Жабаев дүниеге келген күн

Бұдан 175 жыл бұрын 99 жасына дейін жүрегінен жыр төгілген ақын,  дүлдүл жырау, жүйрік жыршы, КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты Жамбыл ЖАБАЕВ (1846-1945)  дүниеге келді. Ол...

NASA Марстың алғашқы панорамасын жариялады

АҚШ-тың Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Ровер Perseverance түсірген Марстың алғашқы панорамалық суреттерін жариялады. NASA алдағы апталарда көптеген қызықты суреттері жариялайтынын мәлімдеді.  

Қожа Ахмет Ясауидің мөрі мен шежіресі табылды

«ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған «Ясауи ізімен» ғылыми-экспедициясы аясында Өзбекстан Республикасының Наманган қаласынан Қожа Ахмет Ясауи шежіресінің бір...

Түрікменстаннан 153 қандасымыз Қазақстанға көшіп келді

ҚР Сыртқы істер министрлігі мен Қазақстанның Түрікменстандағы Елшілігінің ұйымдастыруымен Түрікменстандағы қандастарымыз атамекен Қазақстанға көшіп келді. Мемлекеттік органдар құжат, көлік мәселелір шешіп, барлығы 153 азаматты,...

«Наконец-то» Бекшин алматылықтарға үндеу жасады

Алматы қаласының бас санитар дәрігері Жандарбек Бекшин наурыздағы мерекелер алдында қала тұрғындарына үндеу жасады, - деп хабарлайды өңірлік СЭБД баспасөз қызметі. Бекшин үндеуінде алматылықтардан...

Армениядан жеткізілген көліктердің тіркеу мерзімі ұзартыла ма?

Қазақстанға Армениядан жеткізілген көліктерді тіркеу мерзімі 1 наурызға дейін ұзарды, - деп хабарлайды Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметі. ІІМ мәліметінше, Қазақстанда 2020 жылдың 1 ақпанына...

Ақпарат министрі кәсіби журналистиканы дамыту туралы жоспарын айтты

Еліміздің жоғары оқу орындарындағы журналистика факультеттерінің оқу бағдарламалары зерделенеді. Бұл туралы ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаева inbusiness.kz сайтына берген сұхбатында айтты. Министрдің айтуынша, қоғамдық...

Қытай келісімдерді елемей, қазақ пойыздары қараусыз қалып жатыр

"Жүк жөнелтушілердің бастамасымен Қытайға тауарларды қабылдауға уақытша тыйым салу енгізілді", – деп хабарлайды «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы (ҰК)»АҚ баспасөз қызметі. «ҚХР-мен шекарадағы бекеттерде жағдай...

Ресейде тіркелген көліктер Қазақстанда жүре алмай ма?

  Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде Қазақстанның Бас прокуратурасы атынан жалған бұйрық таратылған деп хабарлайды  тengrinews.kz сайты. Аталған «құжатта» Ресейде тіркелген автокөлік иелеріне Қазақстан аумағында жалпы сенімхатсыз...

ЕСКІ ЖАРАНЫҢ АУЗЫН ТЫРНАУ ЕСТІНІҢ ІСІ МЕ…

Адам баласы туғанда бір-бірінен артық-кемі жоқ қызыл шақа болса да, өсе келе олардың бәрі өз бетінше өзгеріп, даралана бастайды. Өйткені уақыт ағымындағы түрлі әсерлер...

Елімізге Түрікменстаннан 153 қандасымыз көшіп келді

Бүгін Түрікменстан Республикасынан 153 қандасымыз тарихи Отанына көшіп келді, деп хабарлайды mangystaumedia.kz. 2020 жылы әлемде орын алған пандемияға байланысты елімізде көшіп–қонушылар ағыны кейінге қалдырылған болатын....

Қасым-Жомарт Тоқаев Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип Ердоғанға құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Президенті Режеп Таиип...

Мәди Манатбек жаңа қызметке тағайындалды

Шымкент қаласы әкімінің өкімімен Ішкі саясат және жастар істері жөніндегі басқармасының басшысы міндетін атқарушы болып Мәди Манатбекұлы тағайындалды. Мәди Манатбекұлы 1978 жылы 25 мамырда дүниеге...

Бас прокуратура үндеу жариялады

Әлеуметтік желіде жекелеген тұлғалар елдің әртүрлі аймақтарында заңсыз митингіге   шақырып жатыр. Осыған байланысты ҚР Бас прокурорының орысбасары Б.Б. Дембаев үндеу жариялады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының...

Вице-министрдің не үшін қамалғаны белгілі болды

ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Сәкен Мұсайбековтің ұсталуына қатысты түсінік берді. «Мәдениет және спорт вице-министріне қатысты сотқа дейінгі тергеу...

Елбасы Түркия президентін құттықтады

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайип Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлайды Elbasy.kz.  Әңгіме барысында Елбасы Режеп Тайип Ердоғанды туған күнімен құттықтап, зор...

Полиция қызметкерлері жүкті әйелді автокөлікте босандырып алды

Батыс Қазақстан облысында полиция қызметкерлері келіншекті автокөлікте босандырып алды. БҚО полиция департаментінің ресми өкілі Болатбек Белгібековтің мәлім еткеніндей, оқиға 26 ақпанға қараған түні Самара-Шымкент автожолы...

Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойы басталды

Бүгін жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдық мерейтойын республика көлемінде ресми түрде мерекелеу басталды. ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев елордадағы Жамбыл ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, Қ.Қуанышбаев атындағы...

COVID-19: Әлемде екпе салдырғандар саны індет жұқтырғандардан екі есе көп

Әлемде коронавирусқа қарсы екпе алған адамдардың саны пандемия басталғалы індет жұқтырғандардың жалпы санынан екі есе көп, деп хабарлайды ТАСС.  Қазіргі уақытта шамамен 227 миллион адам...

Әзірбайжан Таулы Қарабақта әуежай құрылысын бастады

Әзірбайжан билігі Таулы Қарабақта халықаралық әуежай құрылысы басталатынын мәлімдеді. Нысан Иранның шекарасына жақын жерде, Шуша қаласынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан Физулиде бой көтереді. Ел президенті...

Алғыс айту күні: Елордада мерекеге орай қандай шаралар өтетіні белгілі болды

Елімізде 1 наурызда Алғыс айту күні атап өтіледі. Бұл мерекеде елордалық театрлар медицина қызметкерлерін, эпидемиологтарды, педагогтарды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін спектакль көруге шақырады, деп...

Жол карталарын іске асыруға мониторинг жүргізу үшін цифрлық платформа әзірленеді – Б.Байбек

«Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Facebook желісіндегі парақшасында партияның алдағы кезеңге арналған жоспарларымен бөлісті. Оның айтуынша, 1 наурызда «Nur Otan» партиясының құрылғанына...

Ақтөбе облысында 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті

Бүгін, 26 ақпанда сағат 11:55-те Шалқар ауданының Ұлпан теміржол станциясында 43 вагон құрамының 22 жүк цистернасы жолдан шығып кетті. Оның ішінде 13 цистерна аударылып, ұзындығы...

Винсент Ван Гогтың «Монмартрдағы көше көрінісі» картинасы сатылымға шығарылды

Винсент Ван Гогтың әйгілі картинасы – "Монмартрдағы көше көрінісі" саудаға шығарылды. Сурет бұрын-соңды көпшілік назарына ұсынылмаған, картина қайтадан сатылғанға дейін, Қытайда содан кейін Голландияда...

Қызылордада сауна әкімшісі жеңгетайлықпен айналысқан

Қызылордада жеңгетайлықпен айналысқан азаматша ұсталды, деп хабарлайды Polisia.kz. "Қызылорда қаласында жедел-профилактикалық іс-шаралар жүргізу барысында пайдакүнемдік мақсатта жеңгетайлықпен айналысып жүрген азаматша анықталды. Облыс орталығындағы сауналардың...

Білікті хирург қандасымыз: Орыс тілін білмегендіктен базар жағалап кеттім

https://youtu.be/zzD6QU3BF6M Сюжет авторы Нұржан ТҰРҒЫМБАЙ Тілші Ділда Уәлибек

1 наурызда әскерге шақыру басталады: Қорғаныс министрлігі негізгі өзгерістерді атады

13 мыңнан астам 18-27 жас аралығындағы мерзімді қызметтегі әскери қызметші көктемгі шақыру кезінде еліміздің Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының қатарын толықтырады....

Қырымбек Көшербаев Жамбыл ескерткішіне гүл шоғын қойды

Елордада Ж.Тәшенов және Амман көшелерінің қиылысында Жамбыл Жабаевтың ескерткішіне гүл шоғын қою рәсімі өтті. ҚазАқпараттың хабарлауынша, шараға ҚР Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаев, Мәдениет және спорт...

Қырғызстан президенті Путинге не сыйлағанын айтты

Қырғызстан президенті Садыр Жапаров Ресейге жұмыс сапары кезінде Владимир Путинге қылыш сыйлады. Бұл туралы ол "Россияская газетаға" берген сұхбатында айтты. "Бұл қылышты Қырғызстанның ең мықты...

Елімізде азық-түлік жеткізу нарығы 75 пайызға өскен

2020 жылы Қазақстанда азық-түлік жеткізу нарығы 75% - ға өсті. Бұл туралы Chocofood қызметінің директоры Николай Щербак хабарлады, деп хабарлайды LS. Карантинге байланысты Қазақстанда азық-түлік...

Әлемде коронавирус құрбандарының саны 2,5 миллионнан асып жығылды

Әлемде коронавирус жұқтырғандар саны 113,5 млн-ға жетті.  Джонс Хопкинс университетінің дерегінше, індет жұқтырғандардың 89 миллионы емделіп шықса, 2 507 624-і қайтыс болды. COVID-19 жұқтырғандар саны бойынша...

Семейде 1879 жылы салынған тарихи ғимарат өртенді

Ғимараттағы өрт тек таң ата ауыздықталған. https://youtu.be/AwAQx5E_MLA Өрт 26 ақпанда Абай даңғылында 00 сағат 46 минут шамасында басталған. Өртті сөндіруге барлығы 19 техника, 55 адам жұмылдырылды....

Алматы облысында Ан-2 ұшағы мәжбүрлі түрде қонды

"Азия Континенталь" әуе компаниясының Ан-2 әуе кемесі Боралдай - Кеген бағыты бойынша РРК5481 санитарлық рейсін орындау кезінде Боралдай автомобиль жолынан шығысқа қарай 1,5 км...

Омбыда Халықаралық ана тілі күні атап өтілді

2021 жылғы 24 ақпанда халықаралық ана тілі күніне орай Қазақстанның Омбыдағы Консулдығының басшысы Ырысқали Дәуренбек «Омбы қазақтары» аумақтық қоғамдық ұйымының басшылығы, жергілікті қазақ тілі...

Елімізде сүт өндірісі бойынша қай өңір көш бастап тұр?

Шығыс Қазақстан облысы сүт өндірісі бойынша республикада көш басында тұр. Бұл туралы ШҚО әкімі Даниал Ахметов халыққа есеп беру барысында айтты. «Соңғы бес жылда...

Ең сұлу волейболшылар рейтингі: Ресейлік спортшы Сабина Алтынбекованы басып озды

Грек басылымы Gazzetta планетаның ең сұлу волейболшы аруларының рейтингін жариялады. Рейтингте 25 жастағы ресейлік Алиса Маненок көш бастады, деп хабарлайды Politic. Бұған дейін аталған рейтингте...

Теміртау қаласының әкімі тұрғындардан кешірім сұрады

Теміртау қаласын жылумен қамтамасыз ететін ЖЭО-2 жұмысында ақау болып, тұрғындар аязда жылусыз қалды. Келтірілген қолайсыздық үшін Теміртау қаласының әкімі Қайрат Бегімов өңір халқынан кешірім сұрады. Мамандар...

2020 жылы 13 мың этникалық қазақ көшіп келді

2021 жылы Қазақстанда Көші-қон саясатының 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленеді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде ведомство басшысы...

Әлемдік ТОП-50 қатарына енген Қазақстан дзюдошылары

Халықаралық дзюдо федерациясы (IJF) Тель-Авивте өткен әлемдік «Үлкен шлем» турнирінен кейін дзюдошылар рейтингін жаңартты, деп хабарлайды Olympic.kz. Жаңартылған рейтинг бойынша ТОП-50 қатарына енген қазақстандық дзюдошылар...

Президент Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Kaspi.kz компаниясының негізін қалаушыларды қабылдады, – деп хабарлады Ақорда. Кездесу барысында Вячеслав Ким мен Михаил Ломтадзе Қасым-Жомарт Тоқаевқа компанияның қазіргі...

Жамбыл Жабаев – 175: Киевте поэзия кеші өтті

Бұл жайында Қазақстанның Украинадағы елшілігі Facebook парақшасында мәлім етті. Қазақтың көрнекті суырып салма ақыны Жамбыл Жабаевтың туған күні қарсаңында Киевтегі қазақ диаспорасы мен Қазақстанның Украинадағы...

«Nur Otan» Партиялық бақылау комитетін Артур Платонов басқарады

Партия Лидері Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен Партиялық бақылау комитетінің төрағасы болып Артур Платонов тағайындалды. Бұл туралы «Nur Otan» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек мәлімдеді. «Артур...

Нұр-Сұлтанда банк тонамақ болған күдіктілер ұсталды

Түн ішінде елордадағы банктердің бірінің ғимаратына есігін сындырып кірген екі күдікті ұсталды. Қалалық полиция департаментінің мәліметінше, түнгі сағат 02:30-да ішімдікке еліткен 2 жігіт шыны...

Қарағандылық судьяның ісін Жоғарғы сот қарайды

Қарағанды облыстық сотының судьясы Естай Исабековтің ісі Жоғарғы сотта қаралады. Судьяның әріптестері оның әрекеті судья әдебі кодексіне қайшы келетінін айтады. Алайда оған қатысты шешім...

Бүгін елорда мен Ақмола облысының оқушылары қашықтан оқиды

Нұр-Сұлтан қаласы мен Ақмола облысында ауа райына байланысты бірінші ауысымдағы оқушылар мектепке бармайды. «26 ақпан күні ауа райының қолайсыздығына байланысты қала мектептерінің бірінші ауысымындағы 0-9...

Өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды

Қазақстанда өткен тәулікте 855 адамда коронавирус расталды, – деп хабарлады coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 135, Алматы қаласы - 110, Шымкент қаласы -...

COVID-19: АҚШ-та вакцинаның күшін әлсірететін вирустың жаңа түрі пайда болды

Калифорния технологиялық институты мен Колумбия университеті ғалымдарының пікірінше, коронавирус инфекциясының жаңа нұсқасында кездесетін мутация оған иммундық жүйенің әсерін сезінуге кедергі келтіреді, – деп жазды...

«Ұлы дала таңы» фильмінің түсірілім жұмысы басталды

Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылының маңында режиссер Ақан Сатаевтың «Ұлы дала таңы» толықметражды тарихи көркем фильмінің түсірілімі басталды, – деп хабарлады «Қазақфильм» киностудиясының...

Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар жауады – Қазгидромет

«Қазгидромет» мамандары 26 ақпанда болатын ерекше метеорологиялық құбылыстарға болжам жасады. Қазақстан аумағының басым бөлігінде фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады. Кей уақытта қар жауады....

Марсқа қонған Perseverance тіршілік іздейді

Бейсенбі күні кешке NASA ғарыш агенттігі Марсқа жаңа Perseverance (Персеверанс) роверін қондырды (ағыл. – табанды, қайсар), - деп хабарлайды ВВС. Ровердің Қызыл ғаламшардағы басты міндеті...

Армения Қарулы күштері Пашинянның отставкаға кетуін талап етті

Армения әскері елдің премьер-министрі Никол Пашинян мен оның үкіметінің отставкаға кетуін талап етті, - деп хабарлайды РИА Новости ақпарат агенттігі.  Бас штаб басшысы Оник Гаспарян қол...

Доллар бағасы тағы да арзандады

Теңгеге қатысты доллардың ресми бағамы төмендеді. Ұлттық банк 26 ақпандағы америкалық валюта бағамын атады. Жұмада теңгеге шаққандағы доллардың ресми бағамы 414,77 теңге болады. Бұл ретте...

Қазақстанда аяз 40 градусқа дейін көтеріледі

26 ақпанда Қазақстанның 11 өңірінде ауа райы нашарлап, 35-40 градус аяз болады, деп хабарлайды "Қазгидромет". Жамбыл облысында, Тараз, Жезқазған, Қарағанды ​​облыстарында, Қарағанды, Жезқазған, Солтүстік Қазақстан,...

YouTube видеохостингі ата-ана бақылауы режимін енгізеді

Youtube платформасы ата-ана бақылауын орнатуға мүмкіндік беретін жаңа опцияны ойлап тапты. Бастапқыда YouTube видеохостингін жасаушылар 13+ жастағы бейнеге кіруді шектеді, сонымен қатар ата-аналарға балаларын...

Артур Төлепов әкімнің кеңесшісі болып тағайындалды

Актер Артур Төлепов Алматы қаласы ”Алатау” ауданы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалғанын айтып, халықтан қолдау сұрады. Ол өзінің әкімнің кеңесшісі болып тағайындалғаны жөнінде Instagram...

«Құлағым үсіп қалды». Желіде үскірік аязда жолда қалған қарағандылықтың бейнежазбасы қызу талқылануда (видео)

Әлеуметтік желілерде үсік шалып, аяз салдарынан зардап шеккен қарағандылықтың видеосы кеңінен талқылануда. Instagram желісіндегі shock_krg парақшасына жүктелген видеода ол Қарағанды облысы Шет ауданы Батық ауылына...

Алматының еріктілері қарт адамдарға қар тазалуда көмек көрсетуде

Алматының жастар ресурстары орталықтарының белсенділері мен жас отандықтар қарт адамдар мен коммуналдық қызметкерлерге көмектесу үшін қар тазалау акциясына шықты. Алматыда 24 ақпанда сағат 16.00-дан бастап...

Сауль «Канело» Альварес: «Головкинді сұлатып түсіремін»

Мексикалық былғары қолғап шебері Сауль «Канело» Альварес журналистердің оның Геннадий Головкинге қарсы үшінші кездесу өткізуді қай уақытқа жоспарлап отырғаны туралы сұраққа жауап беруден мезі...

Исламжан Насыров ҚПЛ-дан неге «қашып кеткенін» түсіндірді

Екатеринбургтік "Оралдан" ҚПЛ-ға ауысқан Исламжан Насыров "Тұраннан" (бұрынғы "Арыс") кетіп қалды. Бұл туралы инсайдер Айдын Қожахмет өзінің телеграм-каналында хабарлады. Бәрі жақсы сияқты болған, Насыров матчтардың...

Facebook ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар инвестицияламақ

Американың Facebook компаниясы алдағы үш жылда ақпарат индустриясын қолдау үшін 1 млрд доллар қаржыны инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы компанияның жаһандық саясат және коммуникациялар...

Тұрғын үй бағдарламасымен жастарға берілетін баспана құны қанша?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай жастарға арналған тұрғын үй бағдарламасы арқылы берілетін баспана бағасы қанша теңгеге айналатынын айтты. «Қазір Нұр-Сұлтан мен Алматыда...

Мемлекет басшысының Ұлттық кеңестің V отырысында сөйлеген сөзі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің V отырысында сөйлеген сөзін жарияланды. Құрметті жиынға қатысушылар! Ұлттық кеңестің қызметі әуел бастан қоғамның ерекше назарында. Оның жұмысына...

Елбасы Бауыржан Байбекті қабылдады

Кездесуде «Өзгерістер жолы: Әр азаматқа лайықты өмір!» сайлауалды бағдарламасын әрі қарай жүзеге асыру мәселелері, сондай-ақ сайлауаралық кезеңдегі партияның жұмыс жоспары талқыланды. «Nur Otan» партиясының Төрағасы...

Алматы-Бішкек тас жолында 7 көлік соқтығысты

Алматы-Бішкек тас жолында қалың қар мен көктайғақ салдарынан 7 көлік соқтығысты. Оның ішінде біреуі жолаушылар автобусы. Бір адам дене жарақатымен ауруханаға жеткізіліп, тексеруден кейін үйіне...

Павлодар облысында өрт сөндіру кезінде ТЖМ қызметкері қаза тапты

Павлодар облысы Ақсу қаласының Ақсу шағын ауданында өрт сөндіруші қызметтік міндетін атқару кезінде қаза тапты, – деп хабарлайды ҚР ТЖМ ресми өкілі Талғат Уәли. «2021...

Қырғыздар Мұқағалиға құрмет көрсетті

22 ақпанда Бішкекте, Алықұл Осмонов атындағы ­­Қырғыз Республикасы Ұлттық кітапханасын­дағы Абай атындағы қырғыз-қазақ мәдени орталы­ғында Мұқағали Мақатаевтың 90 жыл­дығына арналған «Ең бірінші бақытым –...

Депутаттарды қайта оқыту неге керек?

Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев Мәжіліс отырысында «Қазақ­стан Республикасының кейбір заң­на­малық актілеріне аудандық, қалалық жә­не ауылдық билік деңгейлерінің дер­бестігі мен жауапкершілігін кеңейту мә­селелері бойынша...

Орындалмаған уәделер

Кемшілікті мойындау да – ерлік Есептік кездесулерге қашықтан қатыс­қан тұрғындардың көпшілігі әкімдер көз­бояу­шылықтың көкесін карантинде көр­сетті деп кейіді. Есеп онлайн форматта бе­рілгендіктен бұрынғыдай тұтқиылдан қойы­латын...

Қазақ көші қолдаусыз болған емес

Қазақ көші атажұртқа сап түзегелі қилы жағдайды бастан кешті. Әйткенмен қандастардың салқар көші байырқалаған жоқ, байсалды болды. Оған себеп дүниенің төрт бұрышынан ағылған көштің...

Максим СПОТКАЙ: Қиындықта көрген қамқорлық ешқашан ұмытылмайды

Шын мәнінде, қазақ – ерекше алғысқа лайық халық. Себебі қазақтар қиын-қыстау за­­­манда осы мекенге жер аударылған түрлі этнос өкілдерін құшақ жая қарсы алып, қол­дау...

Аскер ПИРИЕВ: Бірліктің арқасында талай жеңіске жетеміз

– Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын алғаш рет 1992 жылы Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына арналған Қазақстан халықтарының фору­мында айтқан болатын. Ал 1995 жылғы...

Мессидің шоуына қатысқан қандасымыз «Дю Солейде» өнер көрсетеді

«Дю Солей» циркі (Cirque du Soleil) – әлемдік цирк өне­рін­­де көш бастап тұрған ұжым. Сахнада өнер көрсе­те­тін жануарлардан толық­тай бас тартқан олар түрлі қойы­­лым­­дарды...

«Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасы кімдерге арналған?

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай «Елорда жастары» тұрғын үй бағдарламасының қай санаттағы жастарға арналғанын түсіндірді. «Қазір осы бағдарлама бойынша талаптар әзірленуде. Бұл...

Елорданың көктемгі әуендері

Наурыз айында «Астана Опера» камералық залында елорда тұрғындары мен қала қонақтарын балалар мен ересектерге арналған жарқын концерттік бағдарламалар мен керемет спектакльдер күтеді. 5 және 9...

ЕҚЫҰ ПА Бас хатшысы Роберто Монтелла: «Астана рухын» жандандыруымыз керек

24 ақпанда ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының сессиясы бейне конференция байланысы бойынша өз жұмысын бастады. Оған Сенат Төрағасының орынбасары Асқар Шәкіров бастаған ҚР Парламентінің делегациясы қатысты. Сенат...

Қазақстан Елшісі Моңғолияның Премьер-Министрімен кездесті

Қазақстанның Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаев Моңғолия Премьер-Министрі Лувсаннамсрай Оюун-Эрдэнэмен кездесуі өтті. Ж.Әділбаев Л.Оюун-Эрдэнэ мырзаны Премьер-Министр қызметіне тағайындалуымен және дәстүрлі Шаған мерекесімен (ай...

Рейтинг: Мемлекет тілін білмейтін министр кім?

Ranking.kz аналитикалық компаниясы қазақстандық министрлердің тіл білу рейтингісін жариялады. Қазақстанда екі министр 5, төрт министр 4, бес министр 3, жеті министр 2 тілді меңгерген. Ал...

Қат мамандық қайсы?

Еңбек нарығы заман ағымына қарай үздіксіз өзгеріп отырады. Бүгін бәсі жоғары тұрған маман­дық­тар уақыт өте келе сұраныстан шы­ғып қалуы әбден мүмкін. Окс­форд университетінің ғалымдары...

Алматыда мыңнан астам ана сақтандыру есебінен ЭКО жасата алады

Қазақстанда экстракорпоральды ұрықтандыру процедурасының қолжетімділігі артты. Бұрын тегін медициналық көмек шеңберінде ғана жасалатын жоғары технологиялық қызметтің бұл түрі 2020 жылдан бастап медициналық сақтандыру пакетіне...

ДИМАШ – АҚИҚАТҚА АЙНАЛҒАН АРМАН

Әр ұлттың өніп-өскен, мекен еткен жеріне орай өзгеше болмысы қалыптасатыны ақиқат. Ұлы дала төсінде мыңдаған жылдар бойы еркін өмір сүрген, империя құрып ғасырлар бойы...

Түркі кеңесі елдерінің энергетика министрлері ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады

Түркі кеңесінің энергетика министрлері мұнай және газ, электр энергиясы, ЖЭК, сондай-ақ мұнай-газ-химия саласындағы өзара іс-қимылды, оның ішінде ұйымға мүше елдерде өндірілетін өнімді тасымалдау бағыттарын әзірлеуді...

Алғыс айту – ардың ісі

Негізін қазақ халқы құ­раған және күні бү­гінге дейін сол үр­діс тоқтаусыз жалғасып келе жат­қан мемлекетімізде қазақ­тан өзге жүзден астам ұлт өкіл­дері де осы елдің...

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайды

«Отбасы банк» АҚ орталық филиалының директоры Жансұлтан Матай мемлекеттік бағдарламалар бойынша тұрғын үй бағасы қымбаттамайтынын айтты. «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында «Бақытты отбасы» бағыты бар, бүгінде...

Қазақстан мен Моңғолия арасындағы азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі шартқа өзгеріс енді

Қазақстанда егер халықаралық шарттардың өзге қатысушылары өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда аталған келісімнің немесе олардың жекелеген ережелерінің іске асырылуын тоқтату, сондай-ақ, жауап шараларын қабылдау тәртібі...

Қазақстан мен Оңтүстік Корея тұтқындарды алмастыруға келісті

Оңтүстік Кореяда сотталған Қазақстан азаматтары енді өз мерзімінің қалған бөлігін Отанында өтей алады. Бүгін сенаторлар тиісті шартты ратификациялады. Бұл жерде бірқатар шарттардың сақталуы маңызды болып...

Ұлттық құндылық телевизиялық рейтингтен жоғары болуы керек – Дана Нұржігіт

Сенат депутаты Дана Нұржігіт отандық телевизиядағы кейбір бағдарламалар ұлттық ұстанымдарымызға қайшы деп есептейді. Бұл туралы парламент өкілі үкімет басшысына жолдаған сауалында айтты. Депутаттың айтуынша, бүгінгі...

«Болашақ» бағдарламасы – келешекке жасалған көлемді инвестиция

– Тәуелсіздік алған тоқсаныншы жыл­дары жалпы ха­лық­тың жағдайы жақсы бол­ды, мына сала­ның дамуына ерекше жағдай жа­салды дей ал­маймыз. Қоғам өмірінің бар­лық саласы то­қырауға ұшырады....

Сенатор Ләззат Сүлеймен заңгерлерді даярлау кезінде сан қуаламай, сапаға қол жеткізу туралы айтты

Отандық жоғары оқу орындарында оқитын заңгерлер көп, бірақ өкінішке орай, заңгерлік білімнің сапасы көңіл көншітпей отыр. Сенатор Ләззат Сүлеймен өзінің депутаттық сауалында осы мәселені...

Мұрат Бақтиярұлы: Ашаршылықты зерттеу үшін ғалымдар мұрағатқа қол жеткізуі қажет

Ашаршылық тақырыбын жан-жақты зерделеу үшін ғалымдардың отандық және шетелдік мұрағаттарға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету қажет. Бұл мәселені сенатор Мұрат Бақтиярұлы еліміздің Премьер-Министрінің атына...

Жамбылда 251 гектар жерді жайлаған 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылды

Былтыр Жамбыл облысында 251 гектар жерден 50 тоннадан астам жабайы қарасора жойылған. Бұл жұмыстар жерді жырту, шабу, өртеу және гербицидтерді қолдану арқылы жүзеге асқан....

Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес...

Айман Ибрагимова дзюдодан Қазақстанның екі дүркін чемпионы атанды

Ақтөбе қаласында дзюдо күресінен 2004-2005 жылы туған жасөспірімдер арасындағы  Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Онда Сарыағаш ауданының балуан қызы Айман Ибрагимова 44 кг салмақ дәрежесінде...

Мемлекет басшысы Білім министрлігіне ерекше қажеттілігі бар балаларға қатысты тапсырма берді

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ерекше қажеттілігі бар балаларды қолдауға қатысты еліміздің Білім және ғылым министрлігіне тапсырма берді. «Өкілетті органға ерекше қажеттілігі бар бала мен оның...

Президент: жер шетелдіктерге сатылмайтыны туралы түбегейлі шешім қабылданды

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев шетелдіктерге ауыл шаруашылығы жерлерін сатуға және жалға беруге заң жүзінде біржола тыйым салуды және бір ай ішінде Жер реформасы жөніндегі...

Әлия Назарбаева мұғалімдер мен дәрігерлерге қатысты жобаны қолға алды

Қазақстанның Тұңғыш Президентінің кенже қызы Әлия Назарбаева көгалдандыруға қатысты тағы бір бастаманы қолға алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан. Жоба аясында саябақтарға ағаштар егіледі. Оған...

Қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажет – Президент

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қос азаматтығы бар мемлекеттік қызметшілерге жазаны қатаңдату қажеттігі туралы айтты. «Қазақстан қос азаматтыққа тыйым салынған көптеген...

Президент аудан әкімдерінің сайлауы қашан өтетінін айтты

Мемлекет басшысы елімізде аудан әкімдерінің тікелей сайлауы қашан өткізілетінін айтты.  "Қазір біз кенттер мен ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдерін тікелей сайлауға дайындалып жатырмыз. Сайлау биыл шамамен...

Қазақстандықтар медициналық қызметтерді бір ғана мекемеден алуы тиіс – Қ.Тоқаев

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке осындай тапсырма жүктеді. «Азаматтар өздеріне қажетті қызметтің барлығын бір ғана медициналық мекемеден алуға тиіс. Осы жобаны...

Мемлекет басшысы медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейтуді тапсырды

Медициналық оқу орындарындағы стипендияны көбейту қажет. Бұл туралы Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 5-отырысында ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев айтты. «Бұған дейін біз педагогикалық жоғары оқу орындарында...