«وتانداستار» وپەراتسياسىنىڭ ساتسIزدIگI

الەمدەگI ورىستار نەلIكتەن وتانىنا قايتقىسى كەلمەيدI?

كوممۋنيستiك يدەياعا بەرiلگەن جانداردىڭ وزگەلەردەن ەرەكشە بiر ارتىقشىلىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. ولار وزدەرiنiڭ كەمشiلiكتەرi مەن قاتەلiكتەرiن مويىنداۋعا كوبiنە قابiلەتسiز بولعانىمەن، وزدەرiنiڭ ساياسي، يدەيالىق قارسىلاستارىنىڭ كەمشiلiكتەرiن ءدال بايقاۋعا شەبەر جانە تايسالماستان ايتۋعا جاتتىققان.

سوندىقتان بولار رەسەي فەدەراتسياسى كوممۋنيستiك پارتياسىنىڭ باسشىسى، رەسەي پرەزيدەنتتiگiنە ۇمiتكەر بولىپ تiركەلگەن گەننادي اندرەەۆيچ زيۋگانوۆ ءوزiنiڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا پۋتين كەزەڭiندە رەسەيدە قالىپتاسقان جاعدايدى قاتتى سىنعا الىپ، بiر سوزبەن ايتقاندا، مەملەكەتتەگi احۋالدان ساۋ جەر قالدىرمادى. ء"ا" دەگەننەن-اق اشۋلى سوزدەرمەن باستالعان بۇل مالiمدەمەدە: "اشىق تا ۇياتسىز قالىپتا بiزدiڭ قوعامدى انىق ويىنشىققا اينالدىرعاندارىنا ەندi ءاربiر ويلى ادامنىڭ كوزi جەتكەن شىعار. حالىققا جاڭا پاتشالار، ۋازiرلەر مەن شونجارلاردى كۇشپەن تاڭۋدا. بيلiك پەن اقشاعا قۇمار جەكە دوستارى مەن ساراي قىزمەتشiلەرiنەن تۇراتىن ادامداردىڭ توبىن قۇر ساپىرىپ-ساپىرىپ قويادى. سويتە تۇرا ەلiمiزگە جانە الەمگە كونستيتۋتسيانى ساقتاۋ، زاڭدىلىقتاردى بۇزباۋ جولىندا ابiگەرلەنiپ جۇرگەن قالىپ كورسەتپەكشi"، – دەپ ءارi اشىنىپ، ءارi كۇيزەلiپ جازدى رەسەي كوممۋنيستەرiنiڭ باسشىسى.

ارينە، رەسەيدەگi جاعدايدى سول ەلدەگi بەدەلدi پارتيالاردىڭ بiرiنiڭ باسشىسىنان ارتىق بiلەمiز دەپ وندiرشەكتەۋ جاراسپاس، جاعداي شىن مانiندە سولاي دەپ سەنەيiك، سونىمەن بiرگە گ.زيۋگانوۆ وسى مالiمدەمەسiندە رەسەيدە سوڭعى جىلدارى قابىلدانعان ءارi كەڭ ناسيحاتتالعان "وبرازوۆانيە"، "جيلە"، "زدوروۆە" ۇلتتىق جوبالارىنىڭ ەشقايسىسى تولىعىنان جۇزەگە اسپاعانىن دا وكiنiشپەن سىنعا العانىن ايتا كەتكەن ءجون.

رەسەي بيلiگi مۇقيات جوسپارلاپ، بiراق جۇزەگە اسىرا الماعان باعدارلامالاردىڭ باستىسى جانە بiرەگەيi – الەم ەلدەرiندەگi وتانداستارىن شۇعىل تۇردە ءارi كوپتەپ ەلگە قايتارۋ ماسەلەسi بولاتىن. سوناۋ 1918 جىلى ۆ.لەنين: "روسسياعا قاۋiپ ءتوندi!" دەپ ۇران تاستاعانىنداي جاڭا زاماندا دا وسى ەلدiڭ الدىنا تونگەن قاۋiپتەر بار-مىس دەگەندi تiلگە تيەك ەتە وتىرىپ، بەيرەسمي تۇردە "وتانداستار" وپەراتسياسى دەپ اتالعان iس-شارالاردى جۇزەگە اسىرماق بولعان. 2006 جىلى جازدا رف پرەزيدەنتi ۆ.ۆ.پۋتين ءوزiنiڭ رەسمي مالiمدەمەسiندە بۇل كۇردەلi ماسەلەگە ايرىقشا ءمان بەرiپ، ەڭ اۋەلi ورىستاردى تاريحي وتانعا قايتىپ ورالۋعا، ءوز ەلدەرiنiڭ ەكونوميكاسىن كوتەرiپ، دامۋىنا ايانباي ۇلەس قوسۋعا شاقىردى ءارi جاپپاي ۇلتتىق نامىستارىن وياتۋ ءۇشiن ۇران تاستاعانى بەلگiلi. ەل ۇكiمەتi ارنايى تاپسىرما بويىنشا شۇعىل تۇردە كەڭ كولەمدi باعدارلاما قابىلداپ، ەلگە قايتىپ ورالۋشىلاردى قونىستاندىراتىن قولايلى وبلىستار مەن ايماقتاردى مۇقيات بەلگiلەدi. بۇل بەلگiلەنگەن جەرلەردiڭ كوبiسi ادامنىڭ ءومiر سۇرۋiنە اسا قولايلى، ەكونوميكالىق كورسەتكiشتەرi كوڭiل تولتىرارلىق، بiر سوزبەن ايتقاندا، تۇگiن تارتساڭ ماي شىعاتىن ولكەلەر. ول ول ما، رەسەيگە قايتىپ ورالعانداردىڭ اربiرiنە سالعان جەردەن 100 مىڭ رۋبل كولەمiندە قارجىلاي كومەك بەرۋگە، سونىمەن بiرگە ولار ورنالاسقان شارۋاشىلىقتاردىڭ، مەملەكەتتiك جانە جەرگiلiكتi بيۋدجەتتەردiڭ ەسەبiنەن جاڭا زامانعا ساي تۇرعىن ءۇيدi تەگiن نەمەسە ارزان باعامەن تۇرعىزىپ بەرۋگە شەشiم قابىلداندى. رەسەي ازاماتتىعىن دا جەڭiلدەتiلگەن ەرەجە بويىنشا بەرمەك بولعان. تiپتi، وسىنداي بەلگiلەنگەن وبلىستار مەن ايماقتاردىڭ باسشىلارىنىڭ بiرقاتارى وتكەن جىلى ارنايى دەلەگاتسيا قۇرامىندا قازاقستانعا ارنايى ات باسىن تiرەپ، رف ەلشiلiگiنiڭ قولداۋىمەن بiزدiڭ ەلiمiزدەگi ورىس-كازاك، سلاۆيان ۇيىمدارىنىڭ بەلسەندi وكiلدەرiمەن كەزدەسكەن بولاتىن. ولار بiزدiڭ ەلiمiزدەگi ورىستاردى تاريحي وتاندارىنا قايتا كوشiپ كەلۋگە ۇندەدi، اتالمىش مەملەكەتتiك باعدارلامانىڭ ارتىقشىلىقتارىن ءتۇسiندiرۋ جۇمىستارىن جولعا قويۋدى ماقسات تۇتتى. اسiرەسە، بۇل باعدارلامانىڭ ءمان-ماعىناسىن اشىپ كورسەتۋ، كوپشiلiكتi وسى ماقساتقا جۇمىلدىرۋ رەسەي باق-تارىندا مەيلiنشە كەڭ كولەمدە قولعا الىنىپ، وعان وراسان زور قارجى جۇمسالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. بiراق "باياعى جارتاس – بiر جارتاس" دەگەندەي، ورىس ازاماتتارى تاريحي وتاندارىنا قايتا ورالۋعا مۇلدەم ق ۇلىقسىز بولىپ شىقتى. ال تۇرالاۋدان ءالi كۇنگە تولىقتاي بوي جازا الماعان كورشi ەلدە ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىن بىلاي قويعاندا، ەڭ اۋەلi رەسەيدەگi اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى ادام توزگiسiز كۇيگە ءتۇسiپ وتىر.

بiرقاتار دەرەۆنيالاردا جۇمىسقا جارامدى ادامدار از قالعان. جاستار جاپپاي قالالارعا كەتۋدە. ەڭبەككە جارامدى ادامداردىڭ كوبiسi ماسكۇنەمدiككە، ناشاقورلىققا سالىنۋدا. بيىل رەسەي 600 مىڭ تاجiكتiڭ ەلگە كەلۋiنە رۇقسات بەرiپ، ولاردى اۋىلشارۋاشىلىعى جۇمىستارىنا پايدالانۋعا امالسىزدان كونiپ وتىر. رەسەيدە "وتانداستار" وپەراتسياسىنىڭ كۇتكەن ناتيجە بەرمەگەنiن رەسمي بيلiك تە مويىندايتىن سياقتى. سانداعان عاسىرلار بويى "اق بالىق تەرەڭ سۋدى، ال ادام جاقسى جەردi iزدەيدi" ("رىبا يششەت گدە گلۋبجە، چەلوۆەك گدە لۋچشە") دەيتiن، ادەتتە وتانشىلدىق جونiندە ايقاي-سۇرەن سالعىش ورىس ادامى ءوز وتانىنا قايتۋعا نەلiكتەن ق ۇلىقسىز؟ الدە وزگە ەلدەردi ۇركiتiپ-قورقىتۋعا، الiمجەتتiك ساياساتقا نەگiزدەلگەن يمپەرياشىلدىق سانادان ارىلا الماي ءجۇر مە؟ تiپتi، مۇنى ۇلتتىق مەنتاليتەتكە جاتقىزۋعا بولاتىن سياقتى.

راسىندا جاڭا زاماندا رەسەيگە توتەنشە قاۋiپ ءتونiپ تۇر ما؟ 142 ملن.-عا جۋىق حالقى بار، ەڭبەك رەسۋرسى جەتiپ ارتىلاتىن رەسەيدiڭ قايتىپ ورالعاندارعا بارشا جاعداي جاساۋعا ۋادە ەتۋiنiڭ استارىندا قانداي قۇپيا جاتىر؟

اۋزى دۋالى زەرتتەۋشiلەر مەن ايتقاندارى كوبiنە ءدال كەلەتiن ماماندار: "ححI عاسىردىڭ سوڭىندا جەر بەتiندە 10-11 ملرد. ادام مەكەندەيدi، جەر تۇرعىندارىنىڭ ۇشتەن بiرi 65 جاستان اسقان قاريالار بولسا، 8 پايىزىن سەكسەن جاستان اسقاندار قۇرايتىن بولادى" دەۋدە. جىل وتكەن سايىن كۇرت قارتايىپ بارا جاتقان رەسەي حالقىن دا بۇل پروتسەسس اينالىپ وتپەيتiن سياقتى، تiپتi، مۇندا بۇل جاعداي بارشا قاۋiپتi نۇسقاسىندا ورىن الماق. ەۋروپا اكادەمياسىنىڭ اكادەميگi، اتاقتى سەرگەي پەتروۆيچ كاپيتسا: "ماسەلەن، ونداعان جىلداردان سوڭ كارiلەر جاستاردان كوپ بولادى. سولداتتاردان گەنەرالدار الدەقايدا كوپ بولادى. بالكiم، سولداتتاردى قىتايدان ساتىپ الاتىن كۇن دە تۋاتىن شىعار"، دەپ الاڭدايدى. حالىقتىڭ تۇراقتى سانىن ساقتاپ تۇرۋ ءۇشiن ءاربiر ايەلگە شاققاندا ورتا ەسەپپەن 2،15 بالا كەلۋگە تيiس بولسا، ال رەسەيدە بۇل كورسەتكiش 1،3-كە عانا تەڭ. ەركەكتەردiڭ ورتا جاسى جاعىنان اقش، فرانتسيا جانە جاپونيامەن سالىستىرعاندا رەسەي ازاماتتارى 15-19 جىل از ءومiر سۇرسە، ايەلدەر 7-13 جىل كەم عۇمىر كەشەدi. 2005 جىلعى مالiمەتتەرگە قاراعاندا، رەسەيدە ەركەكتەر ورتا ەسەپپەن 58،9 جىل عانا ءومiر سۇرەدi جانە بۇل كورسەتكiش جىلدان-جىلعا كەمiپ كەلە جاتىر.

ەلدەگi بالالاردىڭ 32،1 پايىزى عانا دەنi ساۋ، 67،9 پايىز بالالاردىڭ دەنساۋلىعىندا ءتۇرلi اۋىتقۋلار، بولاشاق ومiرلەرiنە قاۋiپتi كەسەلدەر بايقالعان. جىل سايىن 1،1 ملن.ادام ەڭبەككە جارامسىز دەپ تابىلادى. ميللياردەرلەر سانى جاعىنان الەمدە ەكiنشi ورىنعا شىققان، رەسەي ۇكiمەتi ستابفوندتا، شەتەلدەردiڭ بانكiلەرiندە ساقتاپ وتىرعان 600 ملرد. دوللاردىڭ بولۋىنا قاراماستان ەلدەگi ورتاشا زەينەتاقى 3،5 مىڭ رۋبلدi قۇراپ وتىر. بۇل كوپ پە، از با؟ تۇرمەگە قامالعان ءار تۇتقىندى اسىراپ-ساقتاۋ ءۇشiن ايىنا 7 مىڭ رۋبل جۇمسالاتىنىن ەسكەرسەك، رەسەي زەينەتكەرلەرiنiڭ بۇعان كوڭiلi تولمايتىنىنا ەش كۇمان كەلتiرە المايمىز. گ.ا.زيۋگانوۆتىڭ مالiمەتتەرiنە قاراعاندا، رەسەيدەگi ەڭبەككە جارامدى 74 ملن. ازاماتتاردىڭ 55 ميلليونى ايىنا 5 مىڭ رۋبلدەن از ەڭبەكاقى الاتىن كورiنەدi. ال ءومiر ءسۇرۋدiڭ تومەنگi دەڭگەيi 2600 رۋبل عانا، ياعني الەمدەگi كەدەيلiك دەڭگەيiنiڭ تومەنگi ساتىسىنان دا 700 رۋبلگە كەم. بiر ايتا كەتەرi، لدرپ پارتياسىنىڭ جەتەكشiسi ۆ.جيرينوۆسكيدiڭ مالiمەتiنە قاراعاندا، ەل تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولiگi – 82 ملن.-نان استام ادام ەڭبەك ەتپەيتiندەر كورiنەدi. ونىڭ ۇستiنە ەلدە 1 ملن.-نان استام ادام مەزگiلiنەن بۇرىن اجال قۇشۋدا. تۇرمەلەردە قازiر رەسەي اسكەرلەرiنiڭ سانىمەن جەتە قابىل تۇتاس ارميا – 1 ملن. ادامنان استام تۇتقىندار زارىعۋدا.

ال تابيعي شيكiزاتتارى جاعىنان الەمدە رەسەيگە تەڭ كەلەتiن مەملەكەتتiڭ جوق ەكەنi مويىندالعان جايت. تابيعي شيكiزات قورى ءاربiر ادامعا شاققاندا رەسەيدە 160 مىڭ دوللاردان كەلسە، مۇنداي كورسەتكiش اقش-تا 16 مىڭ دوللارعا، ال ەۋروپادا نەبارى 6 مىڭ دوللارعا عانا تەڭ. وسىنشاما زور بايلىعى، ەڭبەك رەسۋرستارى بولا تۇرىپ رەسەي ازاماتتارىنىڭ باسىم بولiگi نەلiكتەن كەدەي ءومiر سۇرەدi? الەۋمەتتiك احۋالدىڭ كوڭiل كونشiتپەيتiنi قالاي؟

گ.ا.زيۋگانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ەكونوميكا مۇناي مەن گاز ينەسiنە بiرجولا تاۋەلدi بولىپ قالعان. كوپشiلiككە مەديتسينا مەن بiلiم الۋ قول جەتپەس ارمانعا اينالعان. باعا كۇن ساناپ توقتاۋسىز ءوسۋ ۇستiندە. ەلدi جۇگەنسiز قىلمىس جايلاپ بارادى. ميلليونداعان ساۋاتسىز جانە ءۇيسiز-كۇيسiز بالالار پايدا بولعان.

"نام پرەدلاگاەت كارماننىي پارلامەنت يز ترەح-چەتىرەح سوتەن ليتس، نە يمەيۋششيح ينوي پروگراممى ي ۋبەجدەني، كرومە گوتوۆنوستي ۆەرنو سلۋجيت وليگارحي. روسسيا نا گلازاح پرەۆراششاەتسيا ۆ گيگانتسكۋيۋ "پوتەمكينسكۋيۋ دەرەۆنيۋ س گيگانتسكيمي نەفتيانىمي كاچالكامي"، تونەت ۆ بولوتە لجي ي اۆتوريتاريزما"، – دەيدi ول رەسەي بيلiگiن اشكەرەلەۋدi ودان ءارi ۇدەتiپ (گ.زيۋگانوۆ مىرزانىڭ كۇيiنiشتi سوزدەرiن تۇپنۇسقادا ادەيi الىپ وتىرمىز).

سوڭعى جىلدارى كەڭ تۇردە ورiستەتiپ كەلە جاتقان اقپاراتتىق ناسيحاتىنىڭ امال-تاسiلدەرiنە، رەسمي مالiمەتتەرiندە جوقتى بويامالاپ، باردى مەيلiنشە كوككە كوتەرiپ كەلە جاتقاندىعىنا قاراماستان، رەسەي شىن مانiندە قيىن جاعدايدان قۇتىلا قويماعان سياقتى. مۇنداي جاعدايدا، ورىس ادامدارىنىڭ رەسەيگە قايتىپ ورالۋعا ق ۇلىقتى بولا قويماسى ءوز-وزiنەن تۇسiنiكتi. ونى بۇقارالىق اقپارات كوزدەرiندەگi مالiمەتتەر دە جوققا شىعارمايدى.

اقپان ايىنىڭ 14-i كۇنi "يزۆەستيا" گازەتiنiڭ 6-بەتiندە وسى كۇردەلi ماسەلەگە ارنالعان "ۆوزۆراششەنتسى non grata" دەگەن شاعىن ماقالا جاريالاندى. اۆتورى بەلگiلi ساياساتتانۋشى گەورگي بوۆت مىرزا. ماقالا اۆتورى: "بيىلعى جىلى وتانداستاردى ەلگە قايتا كوشiرۋ باعدارلاماسى بويىنشا رەسەيگە 100 مىڭ ادام كوشiپ كەلۋi تيiس. كەلەسi جىلى – 150 مىڭ. وتكەن جىلى، باعدارلامانىڭ جۇمىس iستەي باستاعانىنىڭ بiرiنشi جىلى 50 مىڭ ادام كوشiپ كەلەدi دەپ كۇتiلگەن ەدi. 400 ادام عانا كوشiپ كەلدi"، – دەپ كۇيزەلە جازۋمەن باستاعان.

50 مىڭ ەمەس، بار-جوعى 400 ادام كوشiپ كەلگەن! ادام سەنگiسiز وقيعا. ايتپاقشى، الگi كەلۋگە تيiس 50 مىڭ ادامنىڭ قاجەتiنە مەملەكەتتiك بيۋدجەتتەن وراسان زور قارجى – 4،6 ملرد.رۋبل جۇمساۋ كوزدەلسە، كەلگەندەردiڭ اراسىندا ۋادە ەتiلگەن 100 مىڭ رۋبلدi العانداردىڭ ءوزi نەكەن-ساياق كورiنەدi.

سونىمەن ورالماندار نەلiكتەن رەسەيگە قاراي اعىلمادى؟ تiپتi، قازاقستاننان كوشۋگە اسىققاندار رەسەي ەلشiلiگiنiڭ الدىن بوساتپاي قويماعاندارى قالاي؟

اتالمىش "يزۆەستيا" گازەتiندە اقپان ايىنىڭ سوڭىندا ورىستاردىڭ وتاندارىنا نەلiكتەن قايتىپ ورالعىسى كەلمەيتiندiكتەرi جونiندە قىزىقتى ماتەريال جاريالاندى. كولەمدi ماقالا. "حاسان، ايشا ي دودو پودنيمۋت رۋسسكوە سەلو؟" دەپ اتالادى.

"…– جاقسىلىقتى بiلمەيتiن بولىپ كورiنگiم كەلمەيدi… – دەپ يىعىن قۋسىردى قازاقستاننىڭ اقتوبە وبلىسىنان وسىندا بارلاۋعا كەلگەن ۆيكتور ساموحين. – ازاماتتىق بەرەتiن بولسا، دۇرك كوتەرiلiپ كوشiپ بارامىز دەپ كوپ ادام ۇدەرiسكەن ەدi. ال مەن كەلiپ، بايقاپ كوردiم، ءالi ويلانىپ-تولعانۋعا تيiس ەكەم.

ەكi اپتا بويى ۆيكتور جەتi اۋداندى ارالاپ شىققان. كوبiنە جەرگiلiكتi ادامدار تالاي جىلدان بەرi بارۋدان باس تارتقان ورىندارعا شاقىرادى. وتانىمەن قۇر قاۋىشۋعا عانا دەمالىسىن بەكەردەن-بەكەر شىعىندادى. ايالدامادا اشۋعا بۋلىعىپ، كوڭiلسiز ويلار قاۋمالاپ تۇر. ءاۋ باستاعى ويىنان اينىعانداي.

– مەنiڭ بايقاۋىمشا، وتانداستار بۇل جەردەگiلەرگە تۇككە قاجەتi جوق سياقتى. ءجاي عانا رەسەي بiزدiڭ ەسەبiمiزدەن ءوز جىرتىقتارىن جاماعىسى كەلەدi. وندا مۇنداي جاعدايدا بiزدiڭ پاتريوتتىق سەزiمiمiزگە كۇش سالىپ اۋرە بولماۋ قاجەت ەدi.

وعان نە دەۋگە بولادى! ماسەلەگە ءۇستiرت قارايتىن بولساق، قويىلعان شارتتار ۇناماسا – كەلگەن جاعىڭا كەرi قايقاي دەۋiمiز قاجەت".

اۆتور ودان ءارi ۆيكتور ساموحيننiڭ قانداي شەشiمگە كەلگەنiن جازباعانى وكiنiشتi. ءسiرا، اقتوبەلiك جەرلەسiمiز شىن مانiندە كەلگەن جاعىنا كەرi قايتقان سياقتى.

بiر ماسەلەنiڭ باسىن اشىپ العان ءجون. رەسەي بيلiگi ەلگە ءوز وتانداستارىن شاقىرعاندا كiمدەردi ويعا الدى؟ تۇرمىس دەڭگەيi الدەقايدا جوعارى ەۋروپا ەلدەرiندەگi، سونداي-اق، اقش، كانادا تiپتi، اۆسترالياعا 90-جىلداردان سوڭ كەتكەندەر كوپتەپ قايتىپ ورالمايتىنى بەسەنەدەن بەلگiلi. ول ول ما، بالتىق جاعالاۋى رەسپۋبليكالارىندا قونىستانعاندار دا تاريحي وتاندارىنا قايتىپ ورالۋدان ات-تونىن الا قاشۋدا. ەندەشە كiمدەر قالادى؟ ارينە، تمد ەلدەرiندەگi، ەڭ اۋەلi قازاقستانداعى ورىس ازاماتتارىن كوزدەپ وتىر كرەمل. وندا دا ەڭبەككە جارامدى، ءتۇرلi سالالار بويىنشا بiلiكتi ماماندارعا، ونىڭ iشiندە ورىس تiلiن جەتiك بiلەتiندەرگە عانا باسىمدىق بەرiلەتiنi اتالمىش باعدارلامادا ايقىن كورسەتiلگەن. ياعني، ماسكەۋ ءۇشiن ەگدە تارتقان، زەينەت جاسىنداعىلاردىڭ، تiپتi، وزدەرiن زيالى قاۋىم قاتارىنا قوساتىن ينتەلليگەنتسيا وكiلدەرiنiڭ جارتى كۇرەش تيىنعا كەرەگi جوق. جالپى كەلۋiنە قارسى دا ەمەس، بiراق الگiندەيلەر كوشiپ كەلە قالعان جاعدايدا الىس دەرەۆنيالارعا بارىپ، اۋىلشارۋاشىلىعىمەن نەمەسە باسقا دا قول ەڭبەگiن قاجەت ەتەتiن اۋىر جۇمىستارمەن شۇعىلدانۋعا تيiس.

بiراق بiزدiڭ قازاقستانداعى پىشاقتارى شوشقانىڭ مايلى سۇبەسiنەن كەپپەگەن، iشكەندەرi الدىندا، iشپەگەندەرi ارتىندا بولىپ ۇيرەنگەن ورىس ازاماتتارى بۇعان كونە قويمايتىنى بەلگiلi.

اقپان ايىنىڭ سوڭىنا تامان قازاقستان رەسپۋبليكاسى جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا "رەسەيدەگi پرەزيدەنت سايلاۋى جانە قازاقستان-رەسەي قاتىناستارىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى" اتتى تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلعان كورiنەدi. وسى دوڭگەلەك ۇستەل جايىندا "ارگۋمەنتى ي فاكتى" گازەتiنە ماقالا جازعان يۋري كيرينيتسيانوۆ مىرزا بiرنەشە ماڭىزدى جايتتاردى ايتا كەلiپ، قازاقستان بiلiم بەرۋ جانە عىلىم مينيسترلiگi فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرi د.كۋرگانسكايانىڭ الاڭداۋشىلىعىن جەتكiزiپتi. "سوندىقتان قانداي ۇلتقا جاتاتىندارىنا قاراماستان قازاقستاندىقتاردىڭ اعا جانە ورتا بۋىندارىنىڭ كوپتەگەن وكiلدەرi: "بiز كەتەمiز، ال بۇل جەردە بارiمiزگە ورتاق قۇندىلىقتاردى – ورىس تiلi مەن ورىس مادەنيەتiن كiمدەر ساقتايدى؟ دەپ الاڭداۋدا"، دەپ بiر الىپ، ودان ءارi: "ارينە، قازاقستاندىقتاردىڭ دا شىدامسىزدىعىن تۇسiنۋگە بولادى. بiراق رەسەيلiكتەردiڭ دە ساقتىقپەن قارايتىندىقتارىن ۇعۋعا تيiسپiز. رەسەي – قارجىلاي جانە ادام رەسۋرستارىنىڭ شىعىندارىنا قاراماستان شەتكەرگi ايماقتارعا جومارت قولمەن زاۋىتتار سالىپ، شولدەردi يگەرگەن كسرو ەمەس. كەيiن مۇنىڭ ءبارiن "وتارلاۋشىلاردىڭ قامىتى" دەپ اتادى…"،– دەپ كۇيزەلiسiن تاعى دا تانىتادى. سوندا وتارلاۋشىلاردى وتارلاۋشى ەمەس دەۋ كەرەك پە؟ الگiندەيلەر جيi ايتاتىن زاۋىت-فابريكالار تۇپتەپ كەلگەندە بارشا حالىقتىڭ اقشاسىنا سالىنعان جوق پا؟ الدە تەك ورىستارعا تيەسiلi مە ەكەن!!

بiر عاجابى، ەلiمiزدەگi ورىس ازاماتتاردىڭ بiرسىپىراسى وزدەرiن رەسەي بيلiگiندەگiلەرگە "وتانداستار" رەتiندە سانايتىن سەكiلدi. ياعني، پۋتينگە، رەسەي پرەمەر-مينيسترi زۋبكوۆ، باسقا دا مىرزالارعا وتانداستار. ال سوندا ولار بiزگە – قازاقتارعا كiمدەر؟ ءبارiمiز دە بiر ەلدiڭ – تاۋەلسiز قازاقستاننىڭ ازاماتى بولساق تا، بiر-بiرiمiزگە وتانداس ەمەسپiز بە؟ مۇلدەم تۇسiنiكسiز…

وسى رەتتە تاياۋدا وزiنە قويىلعان جۋرناليست سۇراعىنا قازاقستاندا: "موجنو ۆەستي رەچ وب اداپتاتسي رۋسسكيح ۆ ناچالە 90-ح گودوۆ ك نوۆىم يستوريچەسكمم ۋسلوۆيام، ۆوزنيكشيم پوسلە راسپادا سسسر، ك پوتەرە يمي ستاتۋسا تيتۋلنوي يلي گوسۋدارستۆو وبرازۋيۋششەي ناتسي"، – دەپ ايقىن جاۋاپ بەرگەن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ سوزدەرi ماسەلەنiڭ استا¬رىن اشىپ كورسەتتi.

ەلiمiزدەگi بiرقاتار ورىستار شوۆينيستiك، ۇلى يمپەرياشىلدىق پيعىلدان نەعۇرلىم تەزiرەك ارىلىپ، بۇرىنعى كسرو-نى قالپىنا كەلتiرۋدەن باس تارتسا، ءارi قازاقستاندا قالىپتاسقان جاڭا جاعدايدى مويىنداي وتىرىپ، تاۋەلسiز مەملەكەتتiڭ تولىققاندى ازاماتتارى ەكەندiگiنە بوي ۇرسا، ەلiمiزدەگi كوپتەگەن ماسەلەلەر وپ-وڭاي شەشiلەتiنi ءسوزسiز. كوشi-قون ماسەلەسi دە ەشكiمدi الاڭداتپاعان بولار ەدi.

جاڭابەك شاعاتاي

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button