دسۇ – عا دايىندىق

قازاقستان پرەزيدەنتi ن.نازارباەۆ سەيسەنبi كۇنi رف ۇكiمەتi توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءارi رەسەيدiڭ قارجى مينيسترi الەكسەي كۋدريندi قابىلدادى. ەكi ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق قاتىناستارعا باسا نازار اۋدارىلعان جۇزدەسۋدە ەۋرازيالىق دامۋ بانكiنiڭ ماسەلەسi كوتەرiلدi.

مەملەكەت باسشىسى كەزدەسۋ بارىسىندا دۇنيەجۇزiلiك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشەلiككە وتۋگە دايىندىق، ەكi ەل اراسىنداعى قاتىناستى دامىتۋ، ەۋرازيالىق دامۋ بانكiنiڭ (ەادب) قىزمەتiن تالقىعا سالدى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ا.كۋدرين 2008 جىلدىڭ قاڭتارىندا رف ەادب جارعىلىق كاپيتالىنىڭ وزiنە تيەسiلi بولiگiن اۋدارعانىن جانە قازاقستاننىڭ قارجىنى اۋدارىپ جاتقانىن مالiمدەدi. ونىڭ مالiمدەۋiنشە، بانك جارعىلىق كاپيتالى 1،5 ملرد. دوللارعا جەتكiزiلەتiن كورiنەدi. بانك اكتسيونەرلەرiنiڭ قۇرامىنا ەنۋگە تاجiكستان، قىرعىزستان، ارمەنيا مەن بەلارۋس ءوتiنiش ءتۇسiرiپتi. ەادب قۇرۋ تۋرالى قۇجاتقا 2006 جىلى قاڭتاردا قول قويىلعان. نەگiزگi قۇرىلتايشى – رەسەي. 1،5 ملرد. دوللاردىڭ 1 ملرد. دوللارى ورىستاردىڭ ۇلەسiندە. حالىقارالىق قارجىلىق ۇيىم بولىپ تابىلاتىن بانك ەادب-عا مۇشە مەملەكەتتەردiڭ نارىقتىق ەكونوميكاسىن دامىتۋعا، ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جانە دامىتۋعا، مەملەكەتارالىق ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار اۋقىمىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەدi.

حالىقتىڭ اقشاسى جەلگە ۇشۋدا

اپتا باسىندا قر ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتi جوسپارلاۋ مينيسترلiگiنiڭ وكiلدەرi دابىل قاقتى. ولاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، بيۋدجەتتiك قارجى ماقساتسىز جۇمسالىپ جاتقان كورiنەدi.

بiزدiڭ شەنەۋنiكتەر قىزىق. بiرەسە، حالىقتىڭ ءوز اقشاسىن وزiنەن اياپ، جىل باسىندا بولiنگەن قارجىنى يگەرمەي كەرi قايتارادى، بiرەسە سالىق تولەۋشiلەردiڭ، ياعني سiز بەن بiزدiڭ قالتامىزدان شىققان قارجىنى ماقساتسىز جۇمسايدى. جاۋاپكەرشiلiكتi بiلمەيتiن شەنەۋنiكتەردi تەز سالىپ، بۇرا تارتاتىنداردى زاڭ جۇزiندە قاتاڭ جازالايتىندار كەمدە-كەم. سەيسەنبi كۇنi رەسمي مالiمدەمە جاساعان قر ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتi جوسپارلاۋ مينيسترلiگiنiڭ جاۋاپتى حاتشىسى دينا شاجەنوۆا ايماقتىق باعدارلامالاردىڭ باسىم بولiگi جەرگiلiكتi بيلiك ورگاندارىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋعا، ياعني بيۋدجەتتiك قارجىنىڭ ماقساتسىز جۇمسالىپ جاتقانىن ايتتى. وقىرمانعا — قۇلاققاعىس، قازiرگi كەزدە قر بويىنشا 110 مەملەكەتتiك جانە 320 ايماقتىق باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلۋدا. شاجەنوۆا حانىمنىڭ سوزiنە سۇيەنسەك، "ولاردىڭ ماقسات-مiندەتتەرi انىق كورسەتiلمەگەن، قۇرىلىمى جاعىنان بiر-بiرiنەن اۋمايدى. ولاردىڭ باسىم بولiگi جەرگiلiكتi بيلiك ورگاندارىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتۋعا، ياعني ماقساتسىز جۇمساۋعا باعىتتالعان". ارينە، بۇدان بىلاي "باتپان قۇيرىقتان" قاعىلادى. ويتكەنi، مينيسترلiك تاراپىنان ۇسىنىلعان ناتيجەلi قارجىلاندىرۋ جۇيەسiنiڭ ارقاسىندا اتالعان باعدارلامالار بەلگiلi بiر ايماقتىڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالاتىن بولادى.

"قارا قىتاي قاپتاسا"…

قارجىلىق داعدارىستىڭ كەسiرiنەن قىتايلار جاپپاي جۇمىسسىز قالۋى مۇمكiن. دەمەك، "اۋىلى ارالاس، قويى قورالاس" جاتقان قازاقتارعا دا قارا قىتايدىڭ قاپتاۋ قاۋپi ءتوندi. قازاقتىڭ قاراكوزدەرiنە ۇيلەنۋدiڭ ارقاسىندا تۇرمىسىن دۇرىستاپ الۋمەن قاتار ءۇي-جاي، جەرگە قوجالىق ەتiپ، قازاقتارعا قوقاڭداي باستاعان قىتايلار از ەدi ونسىز دا…

قىتايدىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتiك قامسىزداندىرۋ مينيسترi تيان چەنپين ەلگە جۇمىسسىزدىق قاۋپi ءتونiپ تۇرعانىن مالiمدەدi. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، جىل سايىن اسپاناستى ەلiندەگi ەڭبەك نارىعىنا 20 ملن. جاڭا جۇمىسشى كەپ قوسىلادى ەكەن. مامان تاپشىلىعى ايقىن سەزiلەتiن قىتايلىق كومپانيالاردا قوجايىندار قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرiنiڭ بiلiمiن جەتiلدiرۋگە، ارنايى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋعا ءماجبۇر. 2008 جىلى قىتاي 10 ملن. جاڭا جۇمىس ورنىن اشىپ، قىزمەتسiز سەندەلiپ قالعان 5 ملن. ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدi جوسپارلاپ وتىر. قحر بيلiگiنiڭ حابارلاۋىنشا، ەلدەگi جۇمىسسىزدىق ماسەلەسiنiڭ ۋاقىت وتكەن سايىن ۋشىعا تۇسۋiنە امەريكاداعى ەكونوميكالىق ءوسiمنiڭ تەجەلۋi مەن الەمدiك قارجىلىق داعدارىستى كiنالi. ويتكەنi، ەكسپورت كولەمiنiڭ كۇرت تومەندەۋi كومپانيالار جۇمىستارىنا كەرi اسەر ەتiپ، ادامداردىڭ جۇمىسسىز قالۋىنا اكەپ سوعۋدا. قىسىقكوز كورشiلەردiڭ جۇمىسسىز قالۋى قازاق ەلiنە دە قاۋiپ توندiرەدi. سەبەبi، زاڭسىز ميگرانتتار قاپتاپ جۇرگەن بiزدiڭ ەلدە جەمقورلىق پەن زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ ارقاسىندا ەكi قولعا بiر جۇمىس تاباتىن جاتجۇرتتىقتار كوپ. ولاردىڭ اراسىندا سانى جاعىنان قىتايلار باسىم. قازاقتىڭ قاراكوزدەرiنە ۇيلەنiپ، تۇرمىستارىن تەز تۇزەپ الاتىن شەتەلدiكتەر از ەدi…

قاراقشىلارعا قارسىلىق

بۇكiل الەم بويىنشا، 1968 جىلى جاسالعان Ferrari P4 اۆتوكولiگiنiڭ جالپى سانى — 3. اپتا باسىندا بريۋسسەل قالاسىندا تايلاندتا جاسالعان جالعان Ferrari P4 كولiگi كورمەگە قويىلدى. ءونiم تۇپنۇسقادان اۋمايدى. تەك دۆيگاتەلi — Subaruنiكi. كورمەنiڭ ماقساتى — تۇپنۇسقا تاۋارلاردىڭ كوشiرمەسiن زاڭسىز جاسايتىن قاراقشىلارعا نارازىلىق بiلدiرۋ.

حالىقارالىق ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىم – «Authentics Foundation» وكiلدەرiنiڭ پiكiرiنشە، كورمەدەگi كولiك قاراقشىلىق جولمەن پايدا تاباتىن كاسiپورىندار مەن كاسiپكەرلەردiڭ قانشالىقتى كۇشتi ەكەندiگiن بiلدiرەدi. مۇنداي زاڭسىز ونiمدەرمەن ۇكiمەتتەر ۇزدiكسiز كۇرەسسە دە، زاڭ بۇزۋشىلاردى تەزگە سالۋ قيىنعا تۇسۋدە. DVD مەن مۋزىكادان باستالعان قاراقشىلىق شابۋىلدار اۋقىمى كەڭەيە كەلە، Ferrari P4 سياقتى قوماقتى ونiمدەرگە ۇلاسقان. وكiنiشكە قاراي، قاراقشىلار الەمدiك برەندكە اينالعان كيiم-كەشەك، تۇتىنۋ تاۋارلارى، ەلەكترونيكادان باستاپ، ءدارi-دارمەك، تiپتi، ازىق-تۇلiككە دەيiن اۋىز سالعان. قاراقشىلىققا قارسىلىق تانىتقان بريۋسسەلدەگi كورمەگە ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ پرەزيدەنتi جوزە مانۋەل بارروزۋدىڭ قولداۋ كورسەتۋi سوندىقتان. قازاقستانعا قىتايدان اكەلiنەتiن زاتتاردىڭ تۇگەلگە جۋىعى — قاراقشىلىق ونiمدەر. سىرتقى پiشiنi عانا دۇنيەجۇزiلiك برەندتiڭ تاۋارىنىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيتiنi انىق. مۇندايدا ازىق-تۇلiك، ءدارi-دارمەك سياقتى ادامدار ومiرiنە قاۋiپ توندiرەتiن زاتتار تۋرالى ءسوز قوزعاۋ ارتىق.

ءنازيا جويامەرگەنقىزى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button