شىمكەنتتە دۇربەلەڭ تۋعىزۋ دەرتكە اينالدى

«داۋدىڭ باسى دايرابايدىڭ كوك سيىرى» دەمەكشi، وڭتۇستiكتەن شىققان اتى شۋلى ۆيچ-سپيد لاڭى تالاي اڭگiمەگە ارقاۋ بولدى. وسى وقيعادان ساياسات جاساپ، باز بiرەۋلەردiڭ ابىروي-بەدەلiنە نۇقسان كەلتiرۋ ءۇشiن «زاكاز» ورىنداپ، جۇرتتى دۇرلiكتiرiپ جۇرگەن باسىلىمدار دا جەتەرلiك. بiرەۋدiڭ سويىلىن سوعۋ ەشكiمگە دە ابىروي اپەرگەن ەمەس. اپەرمەيدi.

ەندi وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسىنداعى قان قۇيۋ ورتالىعى توڭiرەگiندە «ۆرەميا» گازەتi ايقاي-شۋ كوتەرiپ وتىر. وسى ماقالانى جازعان گ.بەنديتسكي دەگەن ارiپتەسiمiز بiرەۋلەردiڭ «زاكازىن» ورىنداۋدىڭ اسقان شەبەرi سەكiلدi. ءوزiنiڭ ماقالاسىندا قاراڭعى بولمەدەن قارا مىسىق iزدەۋگە قۇلشىنىپ، «ممم-GROUP» اتتى نەمiس كومپانياسىنىڭ سويىلىن سوعىپ، ونى جابiرلەنۋشi رەتiندە كورسەتەدi. قوعامدىق پiكiردi بiرجاقتى تۋدىرۋعا اسىققان. مۇنداي پiكiرگە كەلۋiمiز نەگiزسiز دە ەمەس. ەگەر دە ماقالاداعى جازىلعان جايتتەردiڭ بارلىعى شىندىققا سايكەس كەلسە، ارiپتەسiمiزگە سىن دا ايتپاس ەدiك. دەگەنمەن، «پلاتون — دوسىم، بiراق شىندىق ودان دا قىمبات» دەگەن قاعيدا بار ەمەس پە.

ماقالاداعى اتى اتالعان بiراز لاۋازىم يەلەرiنiڭ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكiزiپ، ارiپتەسiمiزدiڭ ءاتۇستi جازىلعان ماقالاسىنداعى جايتتەردi تەرiسكە شىعارۋعا ارەكەتتەنگەنi وسى ماقالانىڭ جازىلۋىنا سەبەپ تە بولىپ وتىر.

وبلىس اكiمiنiڭ ورىنباسارى ا.جەتپiسباەۆ، وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتiنiڭ ديرەكتورى ۆ.دۋدنيك، رەسپۋبليكالىق قان ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى بەكيروۆ جانە وبلىستىق قۇرىلىس دەپارتامەنتiنiڭ ديرەكتورى ا.سابدەنوۆ ماقالادا ايتىلعان كەيبiر جايلاردىڭ شىندىققا سايكەس ەمەستiگiن جايىپ سالدى. ولار ماقالاداعى اتى اتالعان «ممم-GROUP» كومپانياسى دا، «ستومەد» سەرiكتەستiگi دە كونكۋرسقا قاتىسپاعاندىعىن مالiمدەدi.

مەملەكەتتiك ساتىپ الۋ كونكۋرسىنا قان ورتالىعىنا قاجەتتi قۇرال-جابدىقتاردى جەتكiزۋدi ءوز موينىنا العان قازاقستاندىق «يدزۋمي» فيرماسى جەڭiمپاز بولىپ تانىلعان.

ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا وبلىستىق قۇرىلىس دەپارتامەنتiنiڭ ديرەكتورى احمەتجان سابدەنوۆ «ممم-GROUP» كومپانياسى دا، «ستومەد» جشس-i ماۋسىم ايىندا وتكiزiلگەن كونكۋرسقا بەلگiسiز سەبەپتەرمەن قاتىسپاعاندىعىن ايتتى.

«يدزۋمي» فيرماسىنا ءوز تەحنولوگياسىن ۇسىنعان «ممم-GROUP» كومپانياسىمەن دە جۇمىس جاساۋدى ۇسىنعان بولاتىنبىز»، – دەدi ا.سابدەنوۆ مىرزا. سول بويىنشا بiرنەشە رەت كەلiسiم شارت جاساسقانمەن «ممم-GROUP» كومپانياسى جوباعا 13 ملن.دوللار قارجى ءبولۋ كەرەكتiگiن، ونىڭ 95 پايىزىن الدىن-الا اۋدارۋ قاجەتتiگiن ايتىپ، وتە قيىن تالاپتار قويدى. قۇرال-جابدىقتاردى 2008 جىلدىڭ 2-شi جارتىسىندا جەتكiزiپ بەرەتiندiكتەرiن ايتتى. مەملەكەتتiك ساتىپ الۋ كونكۋرسىن ۇتىپ العان مەكەمە ونداي iسكە بارا المايدى، سەبەبi قان ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى 2008 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا تولىعىمەن اياقتالۋى كەرەك. مiنە، وسىنداي قيىن شارتتارىن ورىنداي المايتىن بولعاندىقتان «ممم-GROUP» كومپانياسىمەن ەشكiم كەلiسiم شارتقا تۇرماعان.

جۋرناليستiڭ جازۋىنا قاراعاندا، نەمiستiڭ «MMM-GROUP» كومپانياسى جان-جاققا ارىز-شاعىم جولداپ، ادiلدiك iزدەپ جۇرگەن كورiنەدi. زاڭ ناقتى فاكتiگە، دالەلگە جۇگiنەدi. سوندىقتان «قاراۋىل قايداسىڭ؟» دەپ جاھاننامعا جار سالىپ جۇرگەن «MMM-GROUP» كومپانياسى تۇككە دە قول جەتكiزە الماۋى مۇمكiن.

قولىندا دالەلدi قۇجاتتار بار ازاماتتار بۇل كومپانيانىڭ قوقان-لوققىسىنا سابىرلى قارايدى. تەك وسى ماقالاعا «زاكاز» بەرiپ، بيلiكتiڭ باسىندا جۇرگەندەر عانا ۇپاي جيناۋى مۇمكiن.

«ۆرەميا» گازەتiنiڭ تiلشiسi قان قۇيۋ ورتالىعى جايىندا جان-جاقتى ساراپتاما جۇرگiزبەگەن سوڭ شيكi، بiرجاقتى ماقالا شىققان. ماقالادا «…ال ماعان جوعارىداعى جiلiكتiڭ مايىن شاعىپ، ماسەلەنi شەشiپ الۋ ءۇشiن قانشا قاراجات كەتەتiندiگiن ەسەپتەۋگە سول باياعى «MMM-GROUP» كومپانياسى كومەكتەسكەنiن ايتا كەتۋ كەرەك…» – دەگەن اڭگiمە ماقالانىڭ بiر جاقتى جازىلعانىن تاعى دا ايعاقتايدى.

نەگە ەكەنiن كiم بiلسiن، تiلشi وسى ماسەلەگە قاتىستى جوعارىداعى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكiزگەن ازاماتتاردىڭ پiكiرiن تىڭداۋعا ق ۇلىقتى بولماعان.

تەك قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترi ا.دەرنوۆوي پرەمەر-مينيستردiڭ ورىنباسارى ءو.شوكەەۆكە سۇراق جولداۋمەن شەكتەلگەن.

جالپى «ۆرەميا» گازەتiندە ساليقالى سالماقتى ماقالالارعا كوپ ورىن بەرiلەدi. دەگەنمەن، كەيدە سىڭارجاق پiكiر تۋدىراتىن ماقالار دا جاريالانادى. ماسەلەن، ماياتاس وقيعاسىنا قاتىستى وسى باسىلىم قازاقستانداعى «باربان» كۇرد اسسوتسياتسياسىنىڭ قۇرمەتتi پرەزيدەنتi، اسسامبلەيا مۇشەسi اكادەميك ءنادiر ءنادiروۆتىڭ ەموتسياعا تولى وي-پiكiرiن بەرگەن («ۆرەميا» 8.11.2007 جىلى).

ن.ءنادiروۆتىڭ اڭگiمەسiنە قۇلاق تۇرسەڭiز قازاقتار كۇردتەرگە قىسىم جاساۋدا، قازاقتار كۇردتەرگە ورىنسىز ۇرىنىپ، ۇيلەرiن ورتەۋدە. ايتەۋiر ن.ءنادiروۆ قازاقتى قورلاۋعا قاتىستى ءوز پiكiرiن اشىق ايتۋعا ارلانباعان. قوناق كەلسە جالعىز قويىن سوياتىن، قوناقتى تورiندە توبەدەي قىپ قۇرمەتتەيتiن، قازاق وسىنداي كۇيگە ءتۇستi.

«بۇزاقى» اتاندىق، بارiنە بiز كiنالiمiز. قازاق ءوز جەرiندە ءوز پiكiرiن ايتا المايتىن، ءوز نامىسىن قورعاي المايتىن حالگە جەتتi. ءوز تiلiنiڭ مارتەبەسiن كوتەرە الماي قور بولدى. قازاقتى وزگە ۇلت وكiلدەرi ءوز جەرiندە اتىپ جاتىر، زورلاپ جاتىر. بۇل فاكت. ءۇنسiزبiز. باس كوتەرسەڭ قۋعىن-سۇرگiن، اباقتى كۇتiپ تۇرادى. قازاقتى قازاق قورلاپ جاتقان زامان.

«ۆرەميا» باسىلىمى ن.ءنادiروۆتiڭ ەمەس، 4 جاسار زورلىق كورگەن بالانىڭ اتا-اناسىنىڭ، تۋعان-تۋىستارىنىڭ پiكiرiن بەرسە بولماي ما؟ سوندا قازاقتىڭ باسىنا قانداي قايعى مەن قاسiرەت تۇسكەنiن بiلەر ەدi. ۇلت جايلى، ۇلتىمىزدىڭ مۇڭى جايلى ايتا المايتىن بولدىق. اۋزىڭدى اشساڭ «ۇلتشىل» بولىپ شىعا كەلەسiڭ. ءوز تۋعان جەرiڭدە تۇرىپ، وزگە ۇلتتىڭ ءدوڭ-ايباتىن ەستiپ، كونبiس ءومiر كەشۋدەمiز.

جاعىمپازدار مەن جارامساقتاردىڭ جاعادان العان زامانى تۋدى. قازاقتىڭ نامىسى مەن اتا-بابا مۇرا ەتiپ قالدىرعان بايلىعىنىڭ قۇنى كوك تيىن بولدى.

بيلiكتەگiلەردiڭ كوبiسiنiڭ ماقساتى تاقتان تۇسپەۋ. تاقتان تۇسپەۋدiڭ امالى جارامساقتىق، جاعىمپازدىق. قازiرگi كەزدە وڭتۇستiكتە وسىنداي جامان ادەت پايدا بولىپتى.

كەيبiر اكiم-قارالار مەن جوعارعى ورىنداردىڭ باسشىلارى اردان اتتاپ، وزiنەن ۇلكەن لاۋازىم يەلەرiنiڭ قايتىس بولعان تۋعان-تۋىستارىنىڭ جەتiسiن، قىرقىن قارجى جيناپ كوتەرۋدi ادەتكە اينالدىرىپتى. تاعى دا كەزەككە تۇرىپ اتقاراتىنىن قايتەرسiڭ؟ قازiر شىمكەنتتە بۇل دا گۋ-گۋ اڭگiمەگە اينالدى. قۇدايدان قورىقپاي، ارۋاقتان اتتاپ، وسىنداي پەندەشiلiككە باراتىنداي نە كۇن تۋدى؟

قازاقتىڭ ادەت-عۇرپىن اياق-استى ەتۋ كiمگە ابىروي اكەلگەن؟ كەدەي-كەپشiككە تيىن-تەبەنiن قيمايتىن، حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن جۇرە تىڭدايتىن بيلiكتەگiلەردiڭ مورالدiك كەلبەتi وسىنداي بولىپ تۇر.

وسى ماسەلە بويىنشا وبلىس اكiمi نۇرعالي ءاشiموۆ بيلiك باسىنداعىلارعا سىن-ەسكەرتۋ جاساپ قويماسا اۋرۋ اسقىنىپ كەتەتiن شىعار.

ويتكەنi شىمكەنتتە جوقتان وزگەدەن شۋ شىعىپ كەتە بەرەتiنi سوڭعى كەزدە «اۋرۋعا» اينالدى.

بالتابەك تYيەتاەۆ

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button