“اۆەستادان الاشقا دەيIن”

جۋىردا عانا قولىمىزعا تيگەن بەردەن بايقوشقار ۇلىنىڭ عىلىمي-تاريحي iزدەنiسi تۋرا وسىلاي اتالىپتى. «نۇرلى الەم» باسپاسىنان شىققان اتالمىش ەڭبەكتi وقىپ وتىرىپ، كوز جەتكiزگەن تاعى بiر اقيقات، بۇل تاقىرىپتىڭ بۇرىن-سوڭدى قوزعالا قويماعاندىعىندا جاتسا كەرەك.

ارينە، بۇگiنگە دەيiن زاراتۋشترا، «اۆەستا» اتاۋلارىمەن ساباقتاسىپ جاتقان زوارواستريزم نانىمى تۋرالى ەستiپ تە، وقىپ تا ءجۇرمiز. سوعان قاراماستان، «عاسىرلار قويناۋىندا تۇنىپ جاتقان تۇمەن جىلداردىڭ ۇلەسiندەگi اتا تاريحىمىزدىڭ التىن ارقاۋىن ارشىپ الىپ، وركەنيەتتەر ورiسiنە ءوز وتاۋىمىزدى تiگۋ، بۇگiنگi بولمىسىمىزدىڭ كەشەگi كەمەل عۇمىرنامامىزدىڭ جالعاسى ەكەندiگiن دالەلدەي ءتۇسۋ پارىزى بارiمiزگە ورتاق پارىز بولسا كەرەك» (ق. الپىسباەۆ).

جامبىل وبلىسىندا ۇزاق جىلدار شارۋاشىلىق، باسقارۋ سالالارىندا جەمiستi ەڭبەك ەتكەن بiلiكتi باسشى بەردەن بايقوشقار ۇلىنىڭ ءالi وقىرمانعا تانىس بولا قويماعان بۇل تۋىندىسىن وسى جاعىنان كەلگەندە وزىق شىعارما دەپ تانۋىمىزعا دا بولادى.

ادامزات ءداۋiرiنiڭ «جان قاعيداسىنان» باستاۋ الاتىن كەزەڭدەرiن ناسiلدiك تۇرعىدان زەرتتەگەن عىلىمي نەگiزدەر مەن كيەلi كiتاپتارداعى حابارلارعا سۇيەنگەن اۆتور «ءتورت قۇرلىق» تەورياسىنان وقىرماندارىنا دايەكتەر مەن دالەلدەر ۇسىنا وتىرىپ، ول كەزەڭدەر تۋرالى ءوزiنiڭ بولجامدارىن دا العا تارتىپ وتىرادى. العاشقى ءناسiل – استرالدi، ەكiنشi كەزەڭ – ەلەس بەينەلi گيپەربورەالىقتار، ءۇشiنشi ءناسiل – لەمۋريا مەن وسى قۇرلىقتاعى لەمۋرلiك ناسiلدەردiڭ دامۋ ساتىسىنىڭ زاڭدىلىقتارى ناتيجەسiندە ولاردان ءبولiنiپ شىققان اتلانتتار، ءتورتiنشi قۇرلىق جانە ناسiلدiك دامۋ كەزەڭi – اتلانت – اتلانتيدا. «اتلانتتاردىڭ رۋحى وتە كۇشتi بولدى. Iشكi رۋحاني قۋاتىن قاجەتتi، كەرەكتi مولشەردە فيزيكالىق قۋاتقا (ەنەرگياعا) اينالدىرىپ، تاڭعاجايىپ قۇبىلىستار، قۇرىلىستار مەن جەراستى بايلانىستارىن ءتۇزۋ، كوككە ۇشۋ، دۇنيە عالامدى شارلاۋ…»، «مەديتاتسيا ادiسiمەن ياعني، جەكەارالىق دارالانۋ، دەربەستەنۋ ادiسiمەن، ۇزاق، قىسقا مەرزiمدەرگە «اي بەينەلi ۇيقىعا» وزدەرiن وزدەرi جiبەرە الاتىن» قابiلەتكە يە بولعان جاندار دەسەدi.

بۇل دالەلدەمەلەرگە مىسال رەتiندە اۆتور الەمدەگi عاجايىپتار پاسحا ارالىنداعى تاس بەينەلەر، ەگيپەت پيراميدالارى، كايلاس، مەكسيكا عاجايىپتارىن زەرتتەگەن عالىمداردىڭ پiكiرiنە جۇگiنە وتىرىپ، وقىرمانعا ۇلكەن وي تاستايدى.

شىعارمانىڭ ارقاۋىنا نەگiز بولعان كونە قىتاي، ءۇندi جازبالارى، ءاپسانا، اڭىزداردى پايدالانۋىنىڭ ءوزi اۆتوردىڭ شەبەرلiگiن كورسەتەدi.

«Iزدەنۋشi ب.بايقوشقار ۇلىنىڭ ءوز ەركiمەن، ءوز قىزىعۋشىلىعىمەن جيىرما جىل كوز مايىن تاۋىسىپ، «ينەمەن قۇدىق قازعانداي» تiرنەكتەپ جيناعان دەرەكتەرi ءارi تاڭ قالدىرادى، ءارi سۇيسiندiرەدi. تاڭ قالاتىنىمىز، كەشەگi تازا پارتيا قىزمەتكەرiنiڭ (باسقاسىن ايتپاعاننىڭ وزiندە، جامبىل وبلىسى، قورداي اۋداندىق پارتيا كوميتەتiنiڭ بiرiنشi حاتشىسى بولىپ 10 جىل iستەگەن، ماماندىعى ينجەنەر-مەحانيك) حالقىمىزدىڭ كونە ءداۋiرi تاريحىن زەرتتەۋگە بارۋى ەشكiمنiڭ ىقىلاسى اۋا بەرمەيتiن، اۋعان كۇندە دە iزدەنۋ قولىنان كەلە قويمايتىن تiرلiك. وعان بەلگiلi دارەجەدە بiلiم، اقىل، تاجiريبە كەرەك. سۇيسiنەتiنiمiز – كەشەگi پارتيا قايراتكەرلەرi تاراپىنان تاريحىمىزعا قىزىعۋشىلىق ءالi باسەڭ، تiپتi جوقتىڭ قاسى دەرلiكتەي كەزدە ب. بايقوشقار ۇلىنىڭ مىناداي ازاپتى دا قيىن، ءارi جاۋاپتى iسكە تاۋەكەل ەتۋi» دەپ جازىپتى كiتاپتىڭ العى سوزiندە بەلگiلi تاريحشى عالىم مامبەت قويگەلدi.

كوپشiلiككە ءالi كەڭiنەن ۇسىنىلا قويماعان «اۆەستادان الاشقا دەيiن» اتتى كiتاپتان بۇگiنگi وقىرمان iلiمنiڭ كوزدەرi تۋرالى جاسىرىن، جابىق ەڭبەكتەردi، ماعلۇماتتاردى كەزدەستiرە الاتىنى داۋسىز. بۇگiنگi iزدەنۋشiلەر ءۇشiن بۇل تاريحي تاعلىم تاپتىرماس عىلىمي قۇرال بولارى دا انىق.

گۇلزينا بەكتاسوۆا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button